આઙ્ગિરસસ્મૃતિ · અધ્યાય 2.8

આહિતાગ્નિસ્તુ યો વિપ્રઃ પ્રતિગૃહ્ણાતિ શૂદ્રતઃ ।
ભોક્ત્ઃણાં સમતાં યાતિ તિર્યગ્યોનિં ચ ગચ્છતિ ॥

યસ્તુ વેદમધીયાનો ભુઙ્ક્તે શૂદ્રાન્નમેવ ચ ।
શૂદ્રે વેદફલં યાતિ શૂદ્રત્વં ચ સ ગચ્છતિ ॥

ઘ્રાત્વા પીત્વા નિરીક્ષ્યાથ સ્પૃષ્ટ્વા ચ પ્રતિગૃહ્ય ચ ।
પ્રશસ્ય સ્વસ્તિ ચેત્યુક્ત્વા ભોક્તા એવ ન સંશયઃ ॥

એતે દોષા ભવન્તીહ શૂદ્રાન્નસ્ય પરિગ્રહે ।
અનુગ્રહં તુ વક્ષ્યામિ મનુના ચોદિતં પુરા ॥

આમં વા યદિ વા પક્વં શૂદ્રાન્નમુપસેવતે ।
કિલ્બિષં ભુઞ્જતે ભોક્તા યશ્ચ વિપ્રઃ પુરોહિતઃ ॥

ગુરુવહ્ન્યતિથીનાં તુ ભૃત્યાનાં તુ વિશેષતઃ ।
પ્રતિગૃહ્ય પ્રદાતવ્યં ન ભુઞ્જીત સ્વયં તતઃ ॥

શૂદ્રાન્નરસપુષ્ટસ્ય ચાધીયાનસ્ય નિત્યશઃ ।
જપતો જુહ્વતો વાપિ ગતિરૂર્ધ્વં ન વિદ્યતે ॥

ષણ્માસાનથ યો ભુઙ્ક્તે શૂદ્રસ્યાન્નં નિરન્તરમ્ ।
જીવન્નેવ ભવેચ્છૂદ્રો મૃતઃ શ્વા ચાભિજાયતે ॥

અકૃત્વૈવ નિવૃત્તિં યઃ શૂદ્રાન્નાન્મ્રિયતે દ્વિજઃ ।
આહિતાગ્નિર્વિશેષેણ સ શૂદ્રગતિભાગ્ભવેત્ ॥

પક્વાન્નવર્જ વિપ્રેભ્યો ગોધાન્યં ક્ષત્રિયાદપિ ।
વૈશ્યાત્તુ સર્વધાન્યાનિ શદ્રાદ્ધાન્યં ન કિંચન ॥

અનૂદકં તુ તત્સર્વં ગન્ધમાલ્યવિવર્જિતમ્ ।
યથા વર્ણેષુ યદ્દત્તં પ્રતિગૃહ્ણીત વૈ દ્વિજઃ ॥

યત્ત ક્ષેત્રગતં ધાન્યં ખલે વા કણ એવ વા ।
સાર્વકાલં ગૃહીતવ્યં શૂદ્રાદપ્યઙ્ગિરો ઽબ્રવીત્ ॥

સત્પાત્રે સમનુજ્ઞાતં દુગ્ધં યચ્છુચિના ભવેત્ ।
યથા ચૌપધિકૃત્યં સ્યાદ્ દધ્ના વા પયસાપિ વા ॥

પાત્રેભ્યો ઽપિ તથા ગ્રાહ્યં શૂદ્રેભ્યઃ પ્રાકૃતાદપિ ।
શૂદ્રવેશ્મનિ વિપ્રાણાં ક્ષીરં વા યદિ વા દધિ ॥

નિવૃત્તેન ન પાતવ્યં શૂદ્રાન્નસદૃશં હિ તત્ ।
અગ્ન્યગારે ગવાં ગોષ્ઠે નદીવિપ્રગૃહેષુ ચ ॥

કૂપસ્થાને તથારણ્યે પેયં ચૈવ પયો દધિ ।
આમં માંસં દધિ ઘૃતં ધાન્યં ક્ષીરમયૌષધમ્ ॥

ગુડો રસસ્તથોદશ્વિદ્ ભોજ્યાન્યેતાનિ નિત્યશઃ ।
અશૃતં ચારનાલં ચ તામ્બૂલં સક્તવસ્તિલાઃ ॥

ફલાનિ પિણ્યાકમથો ગ્રાહ્યમૌષધમેવ ચ ।
અપ્રણોદ્યાનિ મેધ્યાનિ પ્રતિગ્રાહ્યાણિ નિત્યશઃ ॥

સૂતકે તુ યદા વિપ્રો બ્રહ્મચારી વિશેષતઃ ।
પિબેત્પાનીયમજ્ઞાનાદ્ ભુઙક્તે વા સંસ્પૃશેત વા ॥

પાનીયપાને કુર્વીત પઞ્ચગવ્યસ્ય પ્રાશનમ્ ।
ત્રિરાત્રોપોષણં ભુઙ્ક્તે સ્પર્શે સ્નાનં વિધીયતે ॥