આનન્દકન્દ · અધ્યાય 1.8

આક્, 1, 8
<રસાયનસેવા>
સૂતો વજ્રં સુવર્ણં ચ કાન્તલોહં તથાભ્રકમ્ ।
પઞ્ચૈતાન્યમૃતાનિ સ્યુઃ કલ્પિતાનિ નૃણાં મયા

મત્તકાશિનિ યો વેત્તિ સોઽપિ સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ ।
અહં રસો રસશ્ચાહમાવયોરન્તરં ન હિ

તેન યુક્તાસ્તુ વજ્રાદ્યાઃ સિદ્ધિદાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ ।
પુરુષં રસસેવાર્હં વદામિ શૃણુ પાર્વતિ

સ્ત્રીક્લીબબાલકાનાં ચ ન હિ યોજ્યં રસાયનમ્ ।
બાલાઃ પઞ્ચદશાબ્દા યે કુમારાંસ્ત્રિંશદબ્દકાઃ

પઞ્ચાશદ્વર્ષદેશીયા યુવાનઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
અતઃ પરં ચ સ્થવિરાઃ ભવેયુસ્તે રસાયને

યથોક્તકાલે સિદ્ધિઃ સ્યાત્કુમારસ્ય રસાયનાત્ ।
તસ્માદ્દ્વિગુણકાલેન યૂનઃ સિદ્ધિર્ભવેદ્ધ્રુવમ્

તસ્માત્ત્રિગુણકાલેન વૃદ્ધઃ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
જ્ઞાતવ્યાઃ ક્રમશો દેવિ હ્યુત્તમો મધ્યમોઽધમઃ

<રસાયનસેવાક્રમઃ>
પૂર્વમ્ અભ્રકમશ્નીયાત્તતઃ કાન્તરસાયનમ્ ।
અથ કાન્તાભ્રકં દેવિ પશ્ચાદ્ધેમરસાયનમ્

અથાભ્રકં સ્વર્ણયોગં કાન્તહેમરસાયનમ્ ।
ઘનકાન્તસ્વર્ણયોગં તતો વજ્રરસાયનમ્

અથાભ્રવજ્રસેવાં ચ કાન્તવજ્રમતઃ પરમ્ ।
ઘનાયસ્કાન્તહીરં ચ હેમવજ્રં તતો ભવેત્

પશ્ચાદભ્રસ્વર્ણવજ્રં કાન્તાષ્ટાપદવજ્રકમ્ ।
ઘનકાન્તં હેમવજ્રમતઃ પારદભક્ષણમ્

તથાભ્રરસયોગં સ્યાત્તતઃ કાન્તરસં ભવેત્ ।
ઘનકાન્તરસં દેવિ પશ્ચાદ્ધેમરસં ભવેત્

ઘનહેમરસં પશ્ચાત્કાન્તહેમરસં તતઃ ।
ઘનકાન્તં હેમસૂતમતો વજ્રરસં ભવેત્

ઘનવજ્રરસં દેવિ કાન્તવજ્રરસં તતઃ ।
ઘનકાન્તં વજ્રસૂતં હેમવજ્રરસં તતઃ

ઘનહેમપવીસૂતં કાન્તહેમપવીરસમ્ ।
ઘનકાન્તસ્વર્ણવજ્રરસમ્ અસ્માત્પરં ન હિ

ઉત્તરોત્તરતઃ સર્વે ચૈતે સર્વગુણોત્તરાઃ ।
રસાયનાનિ પઞ્ચ સ્યુરેકૈકાનિ વરાનને

રસા દ્વિદ્વ્યૌષધભવાસ્ત્રિત્ર્યૌષધભવા દશ ।
ચતુશ્ચતુર્ભવાઃ પઞ્ચ ત્વેકઃ પઞ્ચૌષધોદ્ભવઃ

એકત્રિંશદ્વરારોહે રસાયનમિતિ પ્રિયે ।
ઘનં કાન્તં હેમ વજ્રં પારદશ્ચેતરમ્

પૂર્વોત્તરોત્તરગુણા ભવન્તિ પ્રાણવલ્લભે ।
રસસ્ય ક્રામણં વજ્રં હેમકાન્તઘનં ભવેત્

વજ્રસંક્રામણં હેમ કાન્તં વ્યોમ ભવેત્પ્રિયે ।
હેમ્નઃ કાન્તભવં યોજ્યં કાન્તસ્ય ક્રામણં ઘનમ્

અભ્રસ્ય ક્રામણં ચાભ્રસત્ત્વં સિદ્ધિપ્રદં યતઃ ।
એકૈકૌષધસેવાયાં યથોક્તં ક્રામણં ભવેત્

યુક્તો દ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચભૈષજ્યૈઃ ક્રામણં ન હિ ।
ત્રિફલામધુસર્પીંષિ સામાન્યક્રામણં ભવેત્