આનન્દકન્દ · અધ્યાય 1.23

આક્, 1, 23
<વિશિષ્ટા રસસંસ્કારાઃ>
શ્રીભૈરવી ।
શ્રુતં સર્વં મયા દેવ દિવ્યં સર્વરસાયનમ્ ।
શંભો તવ પ્રસાદેન કૃપાંભોધે સુરેશ્વર

વિજ્ઞાપયિષ્યામ્યપરં સર્વલોકહિતઙ્કરમ્ ।
વૃદ્ધસ્ત્રીબાલષણ્ઢાનામ્ અન્યેષાં રોગિણામપિ

રસાયનેષ્વશક્તાનાં કથં સૌખ્યં ભવેત્પ્રભો ।
સર્વાનુગ્રાહક શ્રીમન્ તદાજ્ઞાપય ભૈરવ

શ્રુત્વા દેવ્યાઃ સ્તુતિપરં સર્વલોકહિતપ્રદમ્ ।
શ્રુત્વા મન્દસ્મિતં દેવો જગાદેત્થં પરં વચઃ

શ્રીભૈરવઃ ।
સાધુ સાધુ મહાભાગે લોકાનાં જનની યતઃ ।
તસ્માલ્લોકહિતં પૃષ્ટં તદ્વક્ષ્યામ્યહમીશ્વરિ

રસાદિસંસ્કારવિધિં સર્વરોગનિબર્હણમ્ ।
યથાક્રમં પ્રવક્ષ્યામિ શ્રૂયતામવધાનતઃ

રસેન્દ્રો રસરાજશ્ચ રસઃ સૂતશ્ચ પારદઃ ।
શિવબીજં શિવો જૈત્રો રસલોહો મહારસઃ

રસોત્તમો મહાતેજાઃ સૂતરાટ્ ચપલોઽમૃતઃ ।
ધુત્તુરો લોકનાથશ્ચ પ્રભુરિન્દ્રો ભવસ્તથા

રુદ્રતેજાઃ ખેચરશ્ચ રસધાતુરચિન્ત્યજઃ ।
અમરો દેહદઃ સ્કન્દઃ સ્કન્દેશો મૃત્યુનાશનઃ

દેવો રસાયનઃ શ્રેષ્ઠો યશોદઃ પાવનઃ સ્મૃતઃ ।
પ્રોક્તા દિવ્યરસાશ્ચૈવ ત્રયસ્ત્રિંશચ્ચ નામ ચ

દોષયુક્તઃ સૂતરાજો વિષમેવ વરાનને ।
દોષહીનો રસઃ સાક્ષાદમૃતં નાત્ર સંશયઃ

તસ્માત્પારદસંસ્કારં દોષઘ્નં શૃણુ પાર્વતિ ।
રસાચાર્યો ભિષક્શ્રેષ્ઠો યતાત્માઘોરમન્ત્રવિત્

<રસશોધનસંસ્કારાઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
શુભર્ક્ષે શુભલગ્નેષુ સુમુહૂર્તે સુવાસરે ।
પૂર્વોક્તવત્સૂતપૂજાં કુર્યાદાદૌ શુચિસ્થલે

શતં પલાનાં પઞ્ચાશત્પઞ્ચવિંશતિ વા પુનઃ ।
દશ વા પઞ્ચ વા દેવિ નૈતસ્માદૂનમિષ્યતે

લોહજે વા શિલોત્થે વા ખલ્વે સૂતં વિનિક્ષિપેત્ ।
કલાંશં સૂતરાજસ્ય ચૂર્ણેષ્ટકનિશારજઃ

જમ્બીરામ્લેન સંમર્દ્ય તપ્તખલ્વે દિનં પ્રિયે ।
ક્ષાલયેદ્ ઉષ્ણસૌવીરૈર્ નાગદોષો વિનશ્યતિ

અઙ્કોલેનેન્દ્રવારુણ્યા વઙ્ગદોષો વિનશ્યતિ ।
આરગ્વધેન ચ મલં ચિત્રકે નાગદૂષણમ્

કૃષ્ણધૂર્તેન ચાઞ્ચલ્યં ત્રિફલાભિર્વિષં હરેત્ ।
ગિરિદોષં ત્રિકટુકૈરસહ્યાગ્નિસ્તુ ગોક્ષુરૈઃ

વઙ્ગાદિસપ્તદોષાણાં નાશાર્થં સપ્તવાસરમ્ ।
તત્તચ્ચૂર્ણૈઃ કલાંશૈશ્ચ કુમાર્યા રસસંયુતૈઃ

મર્દયિત્વા રસં પશ્ચાત્ક્ષાલયેદુષ્ણકાંજિકૈઃ ।
પારદઃ સકલૈર્દોષૈર્મુચ્યતે સપ્તકઞ્ચુકૈઃ

વૈદ્યકર્મણિ યોજ્યશ્ચેદ્રસઃ સ્યાત્સર્વરોગહા ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
દેવદારુમલયજજયાવાયસતુણ્ડિકા

કુમારીમુસલીવન્ધ્યાકર્કોટીરસસંયુતમ્ ।
સૂતં દિનં મર્દયેચ્ચ પુનઃ પાતનયન્ત્રકે

પાતયેદ્યોજયેત્સૂતં શુદ્ધં વૈદ્યસ્ય કર્મણિ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
દગ્ધં પાષાણચૂર્ણં ચ નિશાકન્યારસૈ રસમ્

મર્દયેદ્દિનમેકં ચ પૂર્વયન્ત્રે ચ પાતયેત્ ।
એવં સંસ્કારસંશુદ્ધં યોજયેદ્વૈદ્યકર્મણિ

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
દરદં યામમાત્રં તુ પારિભદ્રદ્રવૈઃ પ્રિયે ।
અથવા જમ્બીરરસૈર્મર્દયિત્વા તુ પાચયેત્

યન્ત્રે પાતનકે દેવિ દોષકઞ્ચુકવર્જિતઃ ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
પુનર્નવારસૈઃ પેષ્યં ધાન્યાભ્રં પારદં સમમ્

તપ્તખલ્વે દિનં કૃત્વા વજ્રમૂષાગતં રસમ્ ।
પચેદ્ભૂધરયન્ત્રે ચ પુનઃ સંમર્દયેચ્ચ તમ્

પૂર્વદ્રવૈર્યથાપૂર્વં મર્દનં પાચનં પુનઃ ।
કૃત્વૈતં દશવારં તં પાત્યં પાતનયન્ત્રકે

શુદ્ધઃ સ્યાત્પારદો દેવિ યોજ્યો યોગે રસાયને ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
દશમાંશં રસાદ્ગન્ધં તપ્તખલ્વે વિનિક્ષિપેત્

વરાજમ્બીરકન્યાગ્નિદ્રવૈર્યામં વિમર્દયેત્ ।
પાતયેત્પાતનાયન્ત્રે કુર્યાદેવં તુ સપ્તધા

સગન્ધકં મર્દનં ચ પાતનં ભવતિ પ્રિયે ।
શુદ્ધઃ સ્યાત્પારદો દેવિ યોજ્યઃ પારદકર્મણિ

<સપ્તમઃ પ્રકારઃ>
તિલતૈલૈર્ માહિષિકૈર્ મૂત્રૈર્ મદ્યામ્લકેન ચ ।
ગોમાંસૈર્ હિઙ્ગુલં પાચ્યં લોહપાત્રે ક્રમાગ્નિના

સપ્તાહં લોહદણ્ડેન ચાલયેત્તદ્દ્રવં મુહુઃ ।
સાર્દ્રં મયૂરપિત્તેન ભાવયેદાતપે દિનમ્

પાતયેત્પાતનાયન્ત્રે દરદં ખરવહ્નિના ।
શુદ્ધો ભવેચ્ચતુર્યામાત્પારદો યોગવાહકઃ

<જારણાર્હો વડબાનલવિડઃ>
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ જારણાર્હં બિડં પ્રિયે ।
ચૂર્ણં કૃત્વા દગ્ધશઙ્ખં ઘર્મે ઽર્કક્ષીરભાવિતમ્

કુર્યાદ્દિનં તતો દેવિ ધૂમસારં ચ ભાવયેત્ ।
દિનં જમ્બીરકરસૈરાતપે ચાતિતીવ્રકે

ચતુર્યામમજામૂત્રૈઃ ષોડશાંશં સુવર્ચલમ્ ।
યથા સાન્દ્રત્વમાપ્નોતિ તાવત્ક્વાથ્યં વરાનને

નરમૂત્રે ષોડશાંશે કણ્ટકારીં સમૂલકામ્ ।
યાવદ્ ઘનીભવેત્ તાવત્ ક્વાથનીયા પ્રયત્નતઃ

તિન્ત્રિણીક્ષારકાસીસસર્જક્ષારાઃ શિલાજતુ ।
જમ્બીરસ્ય રસૈઃ સર્વં ચતુર્યામં પૃથક્પૃથક્

જેપાલં તત્ત્વચાહીનં મૂલકક્ષારસૈન્ધવમ્ ।
ગુઞ્જાં ચ ટઙ્કણં શિગ્રુદ્રવૈર્ભાવ્યં પૃથક્પૃથક્

જમ્બીરાણાં દ્રવૈર્ભાવ્યં શઙ્ખાદ્યં તત્ત્રયોદશ ।
સર્વં સમાંશં ચ દિનમેકીકૃત્ય તુ ગાલિતમ્

રક્ષયેત્સર્વદા જ્ઞેયો નામ્ના ચ વડબાનલઃ ।
સુવર્ણાદિમલોહાનાં રત્નાનાં જારણે તથા

અભ્રાદ્યુપરસાનાં ચ યોજનીયં પ્રયત્નતઃ ।
<પારદભસ્મવિધિઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
શુદ્ધસૂતં શુદ્ધગન્ધં મર્દયેદ્ગોઘૃતૈઃ સમમ્

પિણ્ડીભૂતં કુમાર્યાશ્ચ દલગર્ભે નિવેશયેત્ ।
સમ્યક્સૂત્રેણ સંવેષ્ટ્ય તમયસ્કાન્તસંપુટે

નિરુધ્ય તં મૃદુપુટે ત્રિધા પાચ્યં પુનઃ પ્રિયે ।
આદાય દૃઢમૂષાયામન્ધયિત્વા ધમેત્સુધીઃ

ભસ્મીભવેત્સૂતરાજો યોજ્યો યોગે રસાયને ।
<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
છાયાશુષ્કાણિ કુર્વીત શાકપક્વફલાનિ ચ

મર્દયેદર્કપયસા તેન મૂષોદરં લિપેત્ ।
અગ્રપ્રસૂતગોજાતજરાયોઃ શિષિતં રજઃ

મૂષામધ્યે ક્ષિપેત્પશ્ચાત્સૂતં ગન્ધશ્ચ તદ્રજઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા નિરુધ્ય ચ ધમેદ્ભસ્મીભવતિ પારદઃ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
વન્ધ્યા કાર્કોટકી કાકતુણ્ડી ચ કટુતુમ્બિકા ।
કઞ્ચુકી નલિકા કાકમાચી વૈ કાલમઞ્જરી

કાકજઙ્ઘાસ્ત્વિમાઃ સર્વાઃ પિષ્ટ્વા મૂષાન્તરે ક્ષિપેત્ ।
પૂર્વોક્તવન્ધ્યામુખ્યાભિર્ અષ્ટાભિર્ મર્દયેદ્ રસમ્

તદ્રસં લિપ્તમૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા ચ ભૂધરે ।
પચેદેવં ચાષ્ટવારમેવં મૂષાપ્રલેપનમ્

મર્દનં ધમનં કુર્યાદ્ ભૂયો ભૂયઃ સુરેશ્વરિ ।
મૃતો ભવતિ સૂતેન્દ્રો યોગ્યો રોગે રસાયને

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
નિયામકૌષધૈર્મર્દ્યં ચતુર્યામં રસં દૃઢમ્ ।
દ્વિગુણે ગન્ધતૈલે ચ શનૈર્મન્દાગ્નિના પચેત્

યાવત્ ખોટત્વમાપ્નોતિ તાવદેવં પચેદ્રસમ્ ।
તત્ખોટં સંપુટે લૌહે ક્ષિપ્ત્વા રુન્ધ્યાદ્દૃઢં સુધીઃ

પથ્યાજલૈર્લોહકિટ્ટં પિષ્ટ્વા સમ્પુટમાલિખેત્ ।
તસ્યોર્ધ્વં શ્રાવકે કાચં કૃત્વા નાગં વિનિક્ષિપેત્

સ નાગો દ્રવતે યાવત્તાવદેવં ધમેત્પ્રિયે ।
યાવન્ન યાતિ કાઠિન્યં તાવન્નૈવ ધમેત્સુધીઃ

પુનઃ કઠિનતાં પ્રાપ્તે ધમેત્પૂર્વોક્તવન્મુહુઃ ।
ત્રિયામધમનાદેવં ભસ્મીભવતિ પારદઃ

ભસ્મીકૃતે મૂલિકાભિર્જારણારહિતો રસઃ ।
દેહે લોહે ન યોજ્યઃ સ્યાદ્યોજ્યો ભેષજકર્મણિ

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
દ્વિગુણે ગન્ધતૈલે ચ શુદ્ધં સૂતં વિમર્દયેત્ ।
એકાહં તં પુનર્મર્દ્યં સર્પાક્ષીભૃઙ્ગરાડપિ

વિષ્ણુક્રાન્તા ત્ર્યહં ચૈષાં રસૈઃ શ્લક્ષ્ણં વિમર્દયેત્ ।
પચેદ્યન્ત્રે ત્રિસંઘટ્ટે હ્યષ્ટવારમિતિ પ્રિયે

કુર્યાદ્ભસ્મતિ સૂતેન્દ્રો રોગસંઘાતનાશનઃ ।
<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
શ્વેતાઙ્કોલસ્ય મૂલોત્થરસૈર્મર્દ્યસ્ત્ર્યહં રસઃ

મૂષાયાં નિક્ષિપેદ્ રુદ્ધ્વા પચેદ્ભૂધરયન્ત્રકે ।
પારદો ભસ્મતાં યાતિ સર્વરોગહરઃ પરઃ

<સપ્તમઃ પ્રકારઃ>
વિષ્ણુક્રાન્તાં વેદિકાં ચ કાઞ્જિકેન વિમર્દયેત્ ।
તત્કલ્કેન રસો મર્દ્યઃ સપ્તધા મૂર્છિતોત્થિતઃ

તં રસં શ્રાવકે ક્ષિપ્ત્વા સિઞ્ચયેત્તદ્રસૈર્મુહુઃ ।
દીપાગ્નિના દિનં પચ્યાદ્ભસ્મ સ્યાલ્લવણાકૃતિઃ

<અષ્ટમઃ પ્રકારઃ>
કાકોદુંબરિકાક્ષીરૈર્ ભાવયેત્ સોમરામઠમ્ ।
પુનઃ પુનઃ સપ્તધૈવં શોષયેન્મર્દયેત્ સુધીઃ

કાકોદુમ્બરપઞ્ચાઙ્ગં ષોડશાંશે જલે ક્ષિપેત્ ।
યથૈકાંશોઽવશિષ્ટઃ સ્યાત્તેન તદ્ધિઙ્ગુ મર્દયેત્

તદ્ગોલકે રસં ક્ષિપ્ત્વા મૂષાયાં તં ચ રોધયેત્ ।
ભૂધરે ચ પુટેદેવમષ્ટવારં પુનઃ પુનઃ

પુટે પુટે ચ તદ્ધિઙ્ગુ દદ્યાત્સૂતો મૃતો ભવેત્ ।
<નવમઃ પ્રકારઃ>
ઉરુબૂકસ્ય બીજાનિ તથાપામાર્ગજાનિ ચ

પૂર્ણયેત્ તચ્ચ મૂષાયાં ક્ષિપ્ત્વા સૂતં તતઃ ક્ષિપેત્ ।
તદૂર્ધ્વં પૂર્વચૂર્ણં ચ સમ્યઙ્મૂષાં નિરોધયેત્

પચેલ્લઘુપુટૈરેવં ચતુર્ભિર્ભસ્મતાં વ્રજેત્ ।
<દશમઃ પ્રકારઃ>
કુડુહુઞ્ચ્યાઃ કન્દમધ્યે કાન્તાસ્તન્યપરિપ્લુતે

રસં ક્ષિપ્ત્વા મુખં રુદ્ધ્વા તન્મજ્જકલ્કતઃ સુધીઃ ।
તં ગોમયૈઃ સમાલિપ્ય સ્વેદયેદ્ગોમયાગ્નિના

એવં કૃતે સપ્તવારં રસો ભસ્મત્વમ્ આપ્નુયાત્ ।
<એકાદશઃ પ્રકારઃ>
અઙ્કોલસ્ય શિફાનીરૈઃ સૂતં ગન્ધં સમં સમમ્

દિનમેકં મર્દયેચ્ચ મૂષાગર્ભં નિરોધયેત્ ।
પુટેદ્ભૂધરયન્ત્રે ચ દિનાન્તે ભસ્મ જાયતે

<દ્વાદશઃ પ્રકારઃ>
સૂતં ધાન્યાભ્રકં તુલ્યં મારકૌષધિજૈ રસૈઃ ।
મર્દયેદ્ દિનમેકં તુ તત્કલ્કૈર્વસ્ત્રલેપનમ્

તદ્વસ્ત્રં વર્તિકાં કૃત્વા ધૃત્વા દંશેન દીપયેત્ ।
તદ્દ્રુતિં પતિતાં કાંસ્યે કૃષ્ણવર્ણં ચ તદ્ભવેત્

તત્પુનર્મારકૈર્મર્દ્યં પાતનાયન્ત્રકે પચેત્ ।
મૃતો ભવેદ્દિનૈકેન તદ્ભસ્માખિલરોગહૃત્

<ત્રયોદશઃ પ્રકારઃ>
કાલધુત્તૂરતૈલેન મર્દનીયશ્ચ પારદઃ ।
તતો નિયામકૈર્મર્દ્યાદ્દિનૈકં કૂર્મયન્ત્રકે

પાચયેદ્ભસ્મતાં યાતિ શુભ્રઃ સ્યાત્સર્વરોગહા ।
<ચતુર્દશઃ પ્રકારઃ>
શુદ્ધસૂતાદ્ અર્ધભાગં શુદ્ધં ગન્ધં વિમર્દયેત્

મારકૌષધજૈર્ દ્રાવૈર્ દિનં મૂષાગતં પચેત્ ।
યન્ત્રે ભૂધરસંજ્ઞે ચ દિનેનૈકેન ભસ્મતિ

<પઞ્ચદશઃ પ્રકારઃ>
સૂતમભ્રં વટક્ષીરૈસ્ત્રિયામં મર્દયેત્પ્રિયે ।
મૂષાગર્ભે વિનિક્ષિપ્ય કરીષાગ્નૌ દિનં પચેત્

ભસ્મીભવતિ સૂતેન્દ્રઃ શુભ્રઃ સર્વાર્તિનાશનઃ ।
<ષોડશઃ પ્રકારઃ>
મુખીકૃતે વાસિતે ચ પારદે સમકાઞ્ચનમ્

જારયેત્ પૂર્વયોગેન તતો ગન્ધં સમં ક્ષિપેત્ ।
દિવ્યૌષધિદ્રવૈર્મર્દ્યં દિનં મૂષાધૃતં રસમ્

દિવાનક્તં કરીષાગ્નૌ પચેદ્વા તુષવહ્નિના ।
સ્વેદયેત્તં સમુદ્ધૃત્ય ભૂયો દિવ્યૌષધોદ્ભવૈઃ

બીજૈઃ સમાંશૈઃ સંમર્દ્યં ચતુર્યામં સુરેશ્વરિ ।
વજ્રમૂષાગતં ધામ્યં ભસ્મીભવતિ પારદઃ

તદ્ભસ્મ દિવ્યં યુઞ્જીત સદા રોગે રસાયને ।
<સપ્તદશઃ પ્રકારઃ>
સ્વજીર્ણે પારદે સ્વર્ણં સમમમ્લેન મર્દયેત્

પિષ્ટીભૂતં કાઞ્જિકેન પ્રક્ષાલ્યાદાય તાં પુનઃ ।
પિષ્ટ્યર્ધં શુદ્ધગન્ધં ચ તદર્ધં ટઙ્કણં ક્ષિપેત્

સર્વતુલ્યાં નિશાં નારીપુષ્પરક્તદ્રવૈર્દિનમ્ ।
મર્દયેત્તાં દિનાન્તે ચ કુર્યાત્તદ્ગોલકં તતઃ

પચેદ્ ગડ્ડુકયન્ત્રે ચ દિનં મન્દાગ્નિના સુધીઃ ।
સમાદાય વિચૂર્ણ્યૈવ દત્ત્વા તત્સમગન્ધકમ્

ગર્ભયન્ત્રે ત્ર્યહં પાચ્યં લઘુના તત્તુષાગ્નિના ।
રસો ભસ્મ ભવેદ્દેવિ નિરુત્થઃ સ્યાદ્રસાયનમ્

<અષ્ટાદશઃ પ્રકારઃ>
કર્ષત્રયં શુદ્ધસૂતં કર્ષં તામ્રરજઃ પ્રિયે ।
અમ્લૈઃ સંમર્દયેદ્ગાઢં દિનં ખલ્વે તતો ભવેત્

પિષ્ટિસ્તાં ક્ષાલયેત્તોયૈસ્તત આદાય નિર્મલમ્ ।
માક્ષીકસત્વં તત્સર્વં ચક્રમર્દચ્છદદ્રવૈઃ

ત્રિદિનં મર્દયેદ્ગાઢં તાં પિષ્ટિં ગર્ભયન્ત્રકે ।
તુષાગ્નિના પચેદ્દેવિ ત્રિદિનં વા દિવાનિશમ્

કરીષાગ્નૌ ભવેત્સૂતભસ્મ રોગજરાપહમ્ ।
<એકોનવિંશઃ પ્રકારઃ>
સૂતં સ્વર્ણં વ્યોમસત્વં સમં સ્વર્ણસમં બિડમ્

રમ્ભાદણ્ડદ્રવૈઃ સર્વં તત્ ખલ્વે મર્દયેદ્દિનમ્ ।
તતો દિવ્યૌષધોદ્ભૂતૈર્બીજૈસ્તુલ્યં દિનદ્વયમ્

સહ સંમર્દયેદ્ રમ્ભાતોયૈસ્ તદ્ ગર્ભયન્ત્રકે ।
પૂર્વક્રમેણ વિપચેદ્રસભસ્મ ભવેચ્છુભમ્

જરામરણરોગઘ્નં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ ।
<વિંશઃ પ્રકારઃ>
રસેન્દ્રં વિમલાસત્વં તુલ્યં મર્દ્ય દિનત્રયમ્

સિન્દુવારછદરસૈઃ પિષ્ટિઃ સ્યાત્તાં વિનિક્ષિપેત્ ।
કાચકૂપ્યન્તરે કૂપીં સપ્તમૃત્કર્પટૈર્લિપેત્

શોષયેદ્વાલુકાયન્ત્રે દિનં મન્દાગ્નિના પચેત્ ।
રસભસ્મ ભવેદ્દિવ્યં રુગ્જરામરણાપહમ્

<એકવિંશઃ પ્રકારઃ>
કર્ષદ્વયં રસેન્દ્રં ચ તદર્ધં શુદ્ધગન્ધકમ્ ।
માક્ષીકસત્વં ગન્ધાંશં તત્સર્વં મર્દયેદ્દિનમ્

નિર્ગુણ્ડીપત્રસારૈશ્ચ તં ગોલં નિક્ષિપેત્પ્રિયે ।
મૂષામધ્યે તતો મૂષાવક્ત્રં રુદ્ધ્વા વિનિક્ષિપેત્

તાં મૂષાં ગડ્ડુકાયન્ત્રે પચેન્મન્દાગ્નિના દિનમ્ ।
રસભસ્મ ભવેદ્દિવ્યં સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્

જરામરણરોગઘ્નં સર્વસિદ્ધિપ્રદં શુભમ્ ।
<દ્વાવિંશઃ પ્રકારઃ>
પક્વમૂષોદરે તુલ્યગન્ધકાન્તરિતં રસમ્

તયોશ્ચતુર્ગુણં દત્ત્વા કાકમાચીરસં પુનઃ ।
આચ્છાદ્ય ગડ્ડુકાયન્ત્રે તાં નિધાય પચેત્ક્રમાત્

મૃદુમધ્યમચણ્ડાખ્યવહ્નૌ યામચતુષ્ટયમ્ ।
તતશ્ચ સર્વરોગઘ્નં રસભસ્મ ભવેચ્છુભમ્

<ત્રયોવિંશઃ પ્રકારઃ>
સ્નુહીક્ષીરૈર્દિનં સૂતં મર્દયેત્ તદભાવતઃ ।
અમ્લવલ્લ્યા રસૈર્ એવ તં રસં ગન્ધકૈઃ સમમ્

ગર્ભયન્ત્રે વિનિક્ષિપ્ય પૂર્વવદ્ વિપચેદ્બુધઃ ।
મૃતો ભવેદ્રસઃ સોઽયં સર્વરોગહરો ભવેત્

<ચતુર્વિંશઃ પ્રકારઃ>
ગુઞ્જાફલં રસસમં મધુટઙ્કણયાવકૈઃ ।
ભૃઙ્ગપત્રરસૈર્યુક્તં દિનમ્ એકં વિમર્દયેત્

છાદિતં વજ્રમૂષાયાં ધમયેન્મૃદુવહ્નિના ।
અયં રસાયનો વૃષ્યો રસઃ સ્યાચ્છશિસન્નિભઃ

<પઞ્ચવિંશઃ પ્રકારઃ>
સમં ગન્ધરસં શુદ્ધં કીટમારિણિકાદ્રવૈઃ ।
અજમાર્યહિમાર્યોર્વા શ્વેતાઙ્કોલરસેન વા

મર્દયેત્ત્રિદિનં ક્ષિપ્ત્વા મૃણ્મયે સંપુટે તતઃ ।
દિનમેકં કરીષાગ્નૌ તુષાગ્નૌ વા દિનત્રયમ્

પચેત્તતઃ સૂતભસ્મ જાયતે રુગ્જરાપહમ્ ।
<ષડ્વિંશઃ પ્રકારઃ>
તામ્રાભ્રપાતનાયોગાચ્છોધિતં પારદં પ્રિયે

વજ્રભસ્મ સમં હંસપાદીદ્રાવૈર્વિમર્દયેત્ ।
દિવ્યૌષધિભવૈર્ બીજૈર્ વજ્રમૂષાન્તરં લિપેત્

તસ્મિન્પૂર્વરસં ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વાથ ત્રિદિનં પચેત્ ।
તુષાગ્નિના તત ઉદ્ધૃત્ય તત્તુલ્યં દ્રુતપારદમ્

હંસપાદીરસૈઃ સર્વં મર્દયેત્ત્રિદિનં તતઃ ।
પૂર્વવત્તં પચેત્સોઽયં રસો ભસ્મતિ નિશ્ચયઃ

જરામરણરોગઘ્નઃ સર્વસિદ્ધિપ્રદઃ શુભઃ ।
<સપ્તવિંશઃ પ્રકારઃ>
વાસિતં પારદં કર્ષમષ્ટગુઞ્જં સુવર્ણકમ્

મૃતવજ્રં ચતુર્ગુઞ્જં મર્દ્યં હંસપદીરસૈઃ ।
તપ્તખલ્વે વજ્રમૂષાગતં કૃત્વા નિરોધયેત્

પચેદ્ ભૂધરયન્ત્રે ચ પુનરાદાય તં રસમ્ ।
હંસપાદીદ્રવૈર્મર્દ્યં તપ્તખલ્વે દિનત્રયમ્

પૂર્વવદ્ ભૂધરે યન્ત્રે પચેત્તં ચ પુનઃ પુનઃ ।
એવં શતપુટં કૃત્વા ભસ્મ સ્યાદ્રક્તવર્ણકમ્

જરામરણદારિદ્ર્યનાશનં ભવનાશનમ્ ।
<અષ્ટાવિંશઃ પ્રકારઃ>
યુગાંશઃ શુદ્ધસૂતઃ સ્યાદેકાંશં તામ્રચૂર્ણકમ્

અમ્લે દિનં મર્દયેત્તં પ્રક્ષાલ્યાદાય પિષ્ટિકામ્ ।
તાપ્યસત્વં પિષ્ટિસમં ચક્રમર્દદલદ્રવૈઃ

મર્દયેત્ ત્રિદિનં સર્વં ગોલકં ગર્ભયન્ત્રકે ।
નિક્ષિપ્ય ત્રિદિનં પાચ્યં તુષાગ્નૌ વા સુરેશ્વરિ

દિવારાત્રં કરીષાગ્નૌ પચેદ્ભસ્મ ભવેદ્રસઃ ।
<એકોનત્રિંશઃ પ્રકારઃ>
મુખીકૃતરસં ચાભ્રસત્વં સ્વર્ણં ત્રયં સમમ્

રંભાદ્રવેણ સંમર્દ્યં દિનં સર્વસમં બિડમ્ ।
તતો દિવ્યૌષધીનાં ચ બીજૈર્મર્દ્યં દિનત્રયમ્

ગર્ભયન્ત્રે પચેત્પશ્ચાત્કરીષાગ્નૌ મૃતો ભવેત્ ।
<ત્રિંશઃ પ્રકારઃ>
ખજીર્ણસૂતં વિમલાં સમં નિર્ગુણ્ડિકારસૈઃ

મર્દયિત્વા ત્ર્યહં કાચકૂપિકાયાં વિનિક્ષિપેત્ ।
સિકતાયન્ત્રકે પચ્યાચ્ચતુર્યામેન ભસ્મિતઃ

<એકત્રિંશઃ પ્રકારઃ>
તાપ્યસત્વં સમં ગન્ધં દ્વાભ્યાં તુલ્યં ચ જારિતમ્ ।
સૂતં નિર્ગુણ્ડિકાં મર્દ્ય દિનં તદ્ગોલકં પુનઃ

વજ્રમૂષાન્ધિતં કૃત્વા ધમેદ્વા ગડ્ડુયન્ત્રકે ।
પચેત્તદ્રક્તવર્ણં સ્યાત્સ રસઃ સર્વરોગહા

<રસભસ્મલક્ષણમ્>
અક્ષયિત્વં નિરુત્થત્વં નિર્લેપત્વં સુભસ્મતા ।
મારકત્વં ચ લોહાનાં લક્ષયેદ્ રસભસ્મતઃ

<1. ગન્ધપિષ્ટી; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
સંચૂર્ણ્ય શોધિતં ગન્ધં પૂર્વપત્રરસેન ચ ।
સપ્તધા ભાવયેદ્ ઘર્મે સ્ત્રીણાં ચ રજસા તથા

તથા માનવપિત્તેન લોલયેદ્ગન્ધકં પુનઃ ।
પલમેકં શુદ્ધરસં કર્પરે ચાતપે ન્યસેત્

તદૂર્ધ્વં લોલિતં ગન્ધં વિન્યસ્યાઙ્ગુષ્ઠમર્દિતમ્ ।
કુર્યાત્સૂતો ભવેત્પિષ્ટિઃ સર્વકર્મસુ સિદ્ધિદઃ

<દ્વિતીયઃ પ્રકાર, સ્વર્ણગન્ધપિષ્ટી>
ગન્ધકં શોધિતં દેવિ તિલપર્ણીરસેન ચ ।
સપ્તધા મર્દયેચ્છોષ્યં છાયાયાં ભાવયેત્ ક્રમાત્

મૂષાયાં પારદં શુદ્ધં પલમાત્રં વિનિક્ષિપેત્ ।
સુવર્ણનિષ્કગુલિકાં મૂષાયાં નિક્ષિપેત્તતઃ

તત્ર નારીરજોમૂત્રમલમાત્રં વિનિક્ષિપેત્ ।
વાલુકાયન્ત્રમધ્યે ચ તાં મૂષાં સ્થાપયેચ્છિવે

અલ્પમલ્પં પૂર્વગન્ધં વારં વારં વિનિક્ષિપેત્ ।
મૃદ્વગ્નિના પચેદ્યાવત્કર્ષગન્ધં ચ જીર્યતે

અવતાર્ય સ્વાઙ્ગશીતમાહરેત્સ્વર્ણગોલકમ્ ।
સ્વર્ણપિષ્ટિર્ભવેદ્દિવ્યા સર્વવાઞ્છિતદાયિની

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
ભાવયેન્મર્કટીતોયૈઃ શતધા શુદ્ધગન્ધકમ્ ।
છાયાયાં શુદ્ધસૂતં ચ ઘર્મે મૃત્કર્પરે ક્ષિપેત્

કિંચિત્ કિંચિત્ પૂર્વગન્ધં નિક્ષિપેન્મર્કટીરસમ્ ।
જીર્ણે ગન્ધે દ્રવં દેયં મુહુર્ ગન્ધં મુહુર્દ્રવમ્

યાવત્પાદાંશકં જીર્ણં ગન્ધં ચ પિષ્ટિકા ભવેત્ ।
દિવ્યા સા સર્વકર્માર્હા દેવાનામપિ દુર્લભા

<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
શુદ્ધગન્ધં ચૂર્ણયિત્વા ત્રિવારં કાઞ્જિકેન ચ ।
જમ્બીરામ્લૈસ્ત્રિવારં ચ હંસપાદીરસેન ચ

સપ્તધા ક્ષાલયેદેવં કર્પૂરં ભાવયેત્પૃથક્ ।
શ્વેતાદ્રિકર્ણિકાતોયૈર્ આતપે ચ ત્રિવારકમ્

દ્વિગુઞ્જમાત્રં કર્પૂરં યન્ત્રાન્તઃ પરિલેપયેત્ ।
તત્ર ગન્ધં સાર્ધનિષ્કં ભાવિતં ચૂર્ણિતં ક્ષિપેત્

તદૂર્ધ્વં ચ પલં સૂતં નિક્ષિપેત્તસ્ય પૃષ્ઠતઃ ।
પૂર્વમાત્રં ચ કર્પૂરં તદૂર્ધ્વં સાર્ધનિષ્કકમ્

ગન્ધકં ચ પુનઃ ક્ષિપ્ત્વા તતો ગોમૂત્રકેન ચ ।
શ્વેતાદ્રિકર્ણિકામૂલં પિષ્ટ્વા તત્કલ્કકેન ચ

આચ્છાદ્ય તચ્છરાવેણ રોધયેત્પાચયેત્ક્રમાત્ ।
જાલિકાયન્ત્રમધ્યે ચ દિવ્યં પશ્ચાત્તમુદ્ધરેત્

એવં કુર્યાત્ત્રિવારં ચ ગન્ધપિષ્ટિર્ ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
સ્નેહલિપ્તે ખલ્વમધ્યે શુદ્ધસૂતં પલં ન્યસેત્

કર્ષં ચ શોધિતં ગન્ધં દેવદાલીદ્રવં ક્ષિપેત્ ।
કરાઙ્ગુલ્યા ખરે ઘર્મે મર્દયેત્ પિષ્ટિકા ભવેત્

<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
તામ્રખલ્વે પલં સૂતં કર્ષાર્ધં ગન્ધકં ક્ષિપેત્ ।
મૃદ્વગ્નિના પચેદ્યામં કરાઙ્ગુષ્ઠેન ચાલયેત્

ગન્ધપિષ્ટિર્ભવેદ્દિવ્યા સર્વકર્મકરી શુભા ।
<પિષ્ટીસ્તમ્ભનમ્ (2)>
પિષ્ટીનાં સ્તમ્ભનં વક્ષ્યે તિક્તકોશાતકીભવમ્

બીજં ચણ્ડાલિનીકન્દં તુલ્યં કાન્તાસ્તનોદ્ભવૈઃ ।
ક્ષીરૈઃ પિષ્ટ્વા ચ તાં પિષ્ટીં લેપયેદઙ્ગુલં દૃઢમ્

વન્ધ્યાકન્દેઽથવા ક્ષીરકન્દે વા સૂરણોદ્ભવે ।
કન્દે વા વજ્રકન્દે વા કન્દે વા કુડુહુઞ્ચિજે

તાં પિષ્ટિં નિક્ષિપેત્તત્તન્મજ્જયા રોધયેન્મુખમ્ ।
તત્કન્દં ચ મૃદા લિપ્ત્વા પુટેદ્ભૂધરયન્ત્રકે

દિવાનક્તં કરીષાગ્નાવૂર્ધ્વાધઃ પરિવર્તનમ્ ।
યથા કન્દં તુ ન દહેત્તથા પાકક્રમઃ સ્મૃતઃ

અથ પિષ્ટિં સમાનીયાદ્ ભવેત્સા સ્તમ્ભિતા પ્રિયે ।
<પિષ્ટીજારણમ્ (2)>
પિષ્ટીનાં સ્તમ્ભિતાનાં ચ જારણા વક્ષ્યતે શિવે

સ્તનયન્ત્રે લોહકૃતે ગન્ધકં પિષ્ટિતુલ્યકમ્ ।
ક્ષિપેદૂર્ધ્વં ચ દેવેશિ સ્તમ્ભિતાં ગન્ધપિષ્ટિકામ્

તદૂર્ધ્વં પિષ્ટિતુલ્યં ચ ગન્ધકં ચૂર્ણિતં ક્ષિપેત્ ।
નિરુધ્ય ભૂધરે યન્ત્રે પાચયેજ્જારયેત્ક્રમાત્

ગન્ધં પુનઃપુનર્દેયમેવં શતગુણં પ્રિયે ।
જીર્ણે શતગુણે ગન્ધે યન્ત્રાત્પિષ્ટિં સમાહરેત્

સર્વાસાં ગન્ધપિષ્ટીનાં જારણં સ્યાચ્ચ રઞ્જનમ્ ।
<પિષ્ટીમારણમ્ (2)>
જારિતાનાં ચ પિષ્ટીનાં પ્રવક્ષ્યે મારણક્રમમ્

તપ્તખલ્વે વિનિક્ષિપ્ય જારિતાં ગન્ધપિષ્ટિકામ્ ।
દિવ્યૌષધિરસૈઃ પિષ્ટ્વા દિનં કુર્યાચ્ચ ગોલકમ્

દિવ્યૌષધીનાં બીજાનિ પિષ્ટ્વા દિવ્યૌષધોદ્ભવૈઃ ।
સ્વરસૈર્ વજ્રમૂષાન્તર્ લેપયેત્પૂર્વગોલકમ્

ક્ષિપ્ત્વા નિરુધ્ય મૂષાસ્યં પચેદ્ભૂધરયન્ત્રકે ।
પ્રવર્તયંશ્ચોર્ધ્વમધો દિનમેકં પુનઃ પ્રિયે

સમાહૃત્ય યથાપૂર્વં પૂર્વતોયૈશ્ચ મર્દયેત્ ।
પુટયેત્પૂર્વવદ્દેવિ દશવારમિતિ ક્રમાત્

અસંશયં ગન્ધપિષ્ટિર્મ્રિયતે સર્વકાર્યકૃત્ ।
ગન્ધપિષ્ટિક્રમાજ્ જાતરસભસ્માનિ ભૈરવિ

સર્વકર્મસુ મુખ્યાનિ વિશેષાદ્વાદકર્મણિ ।
<રસબન્ધાઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ: વૈક્રાન્તબન્ધઃ>
વક્ષ્યામિ રસબન્ધાનિ શૃણુ ભૈરવિ સમ્પ્રતિ

શોધિતં પારદં ખલ્વે દશનિષ્કં વિનિક્ષિપેત્ ।
નિષ્કૈકં શુદ્ધગન્ધં ચ સ્વલ્પં સ્વલ્પં વિનિક્ષિપેત્

કુટ્ટયેન્મર્દયેદ્ ગ્રાવ્ણા પિષ્ટિઃ સ્યાદ્યામમાત્રકે ।
ક્ષીરકન્દેઽથવા વન્ધ્યાકન્દે વા કુડુહુઞ્ચિજે

કન્દે વા નિક્ષિપેત્પક્વે શુભે ગન્ધકપિષ્ટિકામ્ ।
નિષ્કાર્ધં ભસ્મ વૈક્રાન્તમૂર્ધ્વાધો નિક્ષિપેત્સુધીઃ

તત્કન્દમજ્જયા વક્ત્રં નિરુધ્ય ચ મૃદા બહિઃ ।
લિમ્પેદઙ્ગુલિમાત્રેણ શોષયિત્વાથ સર્વતઃ

અષ્ટવારં પચેદ્યન્ત્રે ભૂધરે કૌક્કુટે પુટે ।
કરીષાગ્નૌ પુનઃ કુર્યાદૂર્ધ્વભાગમધઃ પ્રિયે

અધોભાગં તથોર્ધ્વં ચ ભૂયો ભૂયઃ પ્રવર્તનમ્ ।
એવમેકદિનં પશ્ચાત્પચેદ્યુગકરીષકૈઃ

પક્વદાડિમબીજાભો બદ્ધો ભવતિ પારદઃ ।
વૈક્રાન્તબદ્ધનામા સ્યાચ્ચૂર્ણિતો યોગવાહકઃ

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ: ગન્ધકબન્ધઃ>
પૂર્વોક્તાં ગન્ધપિષ્ટીં તાં વસ્ત્રે બદ્ધ્વાથ સંપુટે ।
લોહજે પોટ્ટલીં સ્થાપ્યચોર્ધ્વાધઃ સમગન્ધકમ્

નિરુધ્ય સંપુટં સમ્યક્ પચેત્ ભૂધરયન્ત્રકે ।
યથા જીર્ણો ભવેદ્ગન્ધો ભૂયો ભૂયસ્તથાપિ ચ

એવ ષડ્ગુણગન્ધસ્તુ જારણીયો મહેશ્વરિ ।
એવં ગન્ધકબદ્ધોઽયં રસઃ સર્વામયાપહઃ

<તૃતીયઃ પ્રકારઃ: ગન્ધકબન્ધઃ>
ષોડશાઙ્ગુલદીર્ઘા ચ જમ્બીરફલવિસ્તૃતા ।
પક્વમૂષા દૃઢતરા વાલુકાયન્ત્રમધ્યતઃ

ત્રિભાગમગ્નાં કુર્વીત બહિઃ પાદાંશસંસ્થિતામ્ ।
તસ્યાં ક્ષિપેદ્ગન્ધસૂતં પલમેકં સુરેશ્વરિ

સૂતાદ્ અથોર્ધ્વભાગે તુ દ્વિપલં શુદ્ધગન્ધકમ્ ।
નિક્ષિપેત્તન્મુખં સમ્યગ્રોધયેન્મન્દવહ્નિના

પચેન્નિર્ધૂમતા યાવત્તાવદ્ધૂમે ગતે પુનઃ ।
કાકમાચીદ્રવૈઃ પૂર્યા તદ્દ્રવે જીર્ણતાં ગતે

રસેન નાગવલ્લ્યાશ્ચ પૂરણીયા પુનઃ પ્રિયે ।
ઉન્મત્તકરસૈઃ પૂર્યા શનૈર્મન્દાગ્નિના પચેત્

ગન્ધકં જીર્યતે યાવત્કાકમાચ્યાદિકદ્રવૈઃ ।
ધત્તૂરાન્તૈઃ પચેદેવં બદ્ધો ભવતિ પારદઃ

નામ્ના ગન્ધકબદ્ધોઽયં સર્વયોગેષુ યોજયેત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ ગન્ધકસ્વર્ણબન્ધઃ>
પૂર્વવદ્ગન્ધપિષ્ટિં ચ વિધાયાદૌ વિચક્ષણઃ

સપ્તાર્ધનિષ્કસૂતઃ સ્યાદધ્યર્ધં શુદ્ધહાટકમ્ ।
યામમમ્લેન સંમર્દ્યં ખ્યાતોઽયં હેમપિષ્ટિકા

ગન્ધપિષ્ટિં હેમપિષ્ટ્યા સમયાવેષ્ટ્ય બાહ્યતઃ ।
સ્તનાકારે લોહમયે સંપુટે વસ્ત્રબન્ધિતામ્

કૃત્વા તાં પિષ્ટિકાં ક્ષિપ્ત્વા પિષ્ટ્યૂર્ધ્વાધશ્ચ ગન્ધકમ્ ।
સર્વતુલ્યં ક્ષિપેત્ સન્ધિં રુદ્ધ્વામ્લલવણૈઃ સુધીઃ

પચેદ્ભૂધરયન્ત્રે ચ જીર્ણે જીર્ણે પુનઃ પુનઃ ।
ષડ્ગુણં ગન્ધકં દદ્યાત્તતો વસ્ત્રં શનૈર્હરેત્

સમાંશં ગન્ધકં ભૂયો ભૂયો જાર્યં શનૈઃ શનૈઃ ।
નિઃશેષં ગન્ધકં નૈવ કુર્યાચ્ચેત્પારદચ્યુતિઃ

એવં શતગુણે જીર્ણે ગન્ધપિષ્ટિં સમાહરેત્ ।
તત્સમાંશસુવર્ણસ્ય સંપુટે પિષ્ટિકાં ક્ષિપેત્

કાચં કન્યાદ્રવૈઃ પિષ્ટ્વા લેપયેદ્બાહ્યતોઽઙ્ગુલમ્ ।
તતષ્ટઙ્કણકૈર્લિપ્ત્વા પશ્ચાન્મૃલ્લવણૈઃ ક્રમાત્

એકૈકં લેપનં કાર્યં વેષ્ટ્યમઙ્ગુલમાનકમ્ ।
પ્રતિલેપં શોષયેચ્ચ કોષ્ઠીયન્ત્રગતં ધમેત્

વઙ્કનાલેન તીવ્રેણ વહ્નિના પ્રહરં ભવેત્ ।
ઉદયાદિત્યસઙ્કાશં ખોટં દિવ્યરસાયનમ્

ગન્ધહાટકબન્ધોઽયં જરાવ્યાધિદરિદ્રહા ।
<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ ગન્ધકબન્ધઃ>
અથવા ગન્ધપિષ્ટિં તાં વસ્ત્રે બદ્ધ્વાથ ગન્ધકમ્

તુલ્યં દત્ત્વા નિરુધ્યાથ સંપુટે લોહજે દૃઢમ્ ।
પુટેત્તદ્ભૂધરે તાવદ્યાવજ્જીર્યતિ ગન્ધકમ્

એવં પુનઃ પુનર્દેયં યાવદ્ગન્ધં તુ ષડ્ગુણમ્ ।
ઇત્યેવં ગન્ધકે બદ્ધઃ સૂતઃ સ્યાત્સર્વરોગજિત્

<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
કાર્કોટીમૂલજૈર્દ્રાવૈઃ પારદં મર્દયેદ્દિનમ્ ।
મર્કટીમૂલજે પિણ્ડે ક્ષિપેત્તં મર્દિતં રસમ્

તં પિણ્ડં વજ્રમૂષાયાં રુદ્ધ્વા તીવ્રાગ્નિના પચેત્ ।
જાયતે ખોટબદ્ધોઽયં સર્વકાર્યકરઃ શુભઃ

<સપ્તમઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
અર્કમૂલં રવિક્ષીરૈઃ પિષ્ટ્વા મૂષાં પ્રલેપયેત્ ।
તન્મધ્યે રઞ્જિતં સૂતં ક્ષિપ્ત્વા બદ્ધ્વાથ રોધયેત્

મૃણ્મયે સંપુટે તં ચ નિરુન્ધ્યાલ્લોહસંપુટે ।
પચેદ્ગજપુટે પશ્ચાત્પારદો બન્ધમાપ્નુયાત્

<અષ્ટમઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
જલકુમ્ભીરસૈઃ સૂતં મર્દયેદ્દિવસત્રયમ્ ।
જલકુમ્ભીદલૈર્મૂષાં કૃત્વા તત્ર ક્ષિપેદ્રસમ્

રુદ્ધ્વા તાં વજ્રમૂષાયાં છાયાશુષ્કં પુટેલ્લઘુ ।
છગણૈરેકવૃદ્ધ્યા તુ ત્રિંશદ્વારં પુટૈઃ પચેત્

તતો ગજપુટે દેયં સમ્યગ્બદ્ધો ભવેદ્રસઃ ।
<નવમઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
એકવીરાદ્રવૈર્મર્દ્યં દિનં શુદ્ધં તુ સૂતકમ્

એકવીરાકન્દકલ્કૈર્વજ્રમૂષાં પ્રલેપયેત્ ।
તસ્યાં પૂર્વરસં ક્ષિપ્ત્વા ધ્માતે બદ્ધો ભવેદ્રસઃ

<દશમઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
આરક્તક્ષીરકન્દોત્થદ્રવૈઃ સ્ત્રીસ્તન્યસંયુતૈઃ ।
ત્રિદિનં પારદં મર્દ્યં વજ્રકન્દદ્રવૈસ્ત્ર્યહમ્

ક્ષીરકન્દસ્ય કલ્કેન વજ્રમૂષાં પ્રલેપયેત્ ।
તત્ર પૂર્વરસં બદ્ધ્વા ધ્માતે બદ્ધો ભવેદ્રસઃ

<એકાદશઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
અર્કમૂલફલં પિષ્ટ્વા મૂષાં તેન પ્રલેપયેત્ ।
તન્મધ્યે નિક્ષિપેન્મૂષાં પુઙ્ખામૂલવિનિર્મિતામ્

તન્મધ્યે સૂતકં ક્ષિપ્ત્વા પુઙ્ખામૂલસમુદ્ભવૈઃ ।
પૂરયિત્વા રસૈર્મૂષાં નિરુન્ધ્યાત્ તન્મુખં દૃઢમ્

એવમન્ધીકૃતાં મૂષાં ક્ષિપેત્સમ્પુટમધ્યતઃ ।
તતસ્તં લેપયેદ્યત્નાલ્લવણેન મૃદા તથા

તતોઽસૌ પુટયોગેન સૂતો બન્ધમવાપ્નુયાત્ ।
રાજિકાદ્વયમાત્રેણ ચિત્રકદ્રવસૈન્ધવૈઃ

ચૂર્ણિતો ભક્ષિતઃ પ્રાતઃ સર્વરોગવિનાશકઃ ।
<દ્વાદશઃ પ્રકારઃ મૂલિકાબન્ધઃ>
કપિત્થસ્ય શિફાનીરૈર્યામં સૂતં વિમર્દયેત્

અન્યસ્યામ્ અન્ધમૂષાયાં સૂતમૂષાં નિરોધયેત્ ।
તથા ધમેત્તતો મૂષાં યથા સિન્દૂરવદ્ ભવેત્

એવં કૃતે રસેન્દ્રોઽસૌ બધ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
મૂલિકાબન્ધનં હ્યેતદ્રસેન્દ્રસ્ય પ્રકીર્તિતમ્

ઇત્યેતે મારિતાઃ સૂતા મૂર્છિતા બન્ધમાગતાઃ ।
પ્રત્યેકં યોજિતાસ્તત્ર પ્રયોગૈર્યોગવાહિનઃ

<રસમૂર્ચ્છનાવિધિઃ; પ્રથમઃ પ્રકારઃ>
અથ શુદ્ધસ્ય સૂતસ્ય મૂર્ચ્છનાવિધિરુચ્યતે ।
મેઘનાદવચાહિઙ્ગુલશુનૈર્ મર્દયેદ્રસમ્

દિનં પિષ્ટં તુ તદ્ગોલં હિઙ્ગુના વેષ્ટયેદ્બહિઃ ।
પચેલ્લવણયન્ત્રસ્થં દિનૈકં ચણ્ડવહ્નિના

ઊર્ધ્વલગ્નં સમાદાય દૃઢં વસ્ત્રેણ બન્ધયેત્ ।
ઊર્ધ્વાધો ગન્ધકં તુલ્યં દત્ત્વા સોમાનલે પચેત્

જીર્ણે ગન્ધં પુનર્દેયં ષડ્ભિર્વારૈઃ સમં સમમ્ ।
ષડ્ગુણે ગન્ધકે જીર્ણે મૂર્છિતો રોગહા ભવેત્

<દ્વિતીયઃ પ્રકારઃ>
ગન્ધકં ધૂમસારં ચ શુદ્ધં સૂતં સમં સમમ્ ।
યામૈકં ચૂર્ણયેત્ખલ્વે કાચકુપ્યાં નિવેશયેત્

રુદ્ધ્વા દ્વાદશયામાન્તં વાલુકાયન્ત્રકે પચેત્ ।
સ્ફોટયેત્ સ્વાંગશીતં તમૂર્ધ્વસ્થં ગન્ધકં ત્યજેત્

અધઃસ્થં રસમ્ આદાય સર્વયોગેષુ યોજયેત્ ।
<તૃતીયઃ પ્રકારઃ>
શુદ્ધસૂતં તથા ગન્ધં સૂતાર્ધં સૈન્ધવે ક્ષિપેત્

દ્રવૈઃ સિતજયન્ત્યાશ્ચ મર્દયેદ્દિવસત્રયમ્ ।
કૃત્વા ગોલં તુ સંશોષ્ય મૂષાયાં તં નિરોધયેત્

શોષયિત્વા ધમેત્ કિંચિત્ સુતપ્તેઽથ જલે ક્ષિપેત્ ।
તસ્માદ્રસં સમુદ્ધૃત્ય ત્રિકન્દરસભાવિતમ્

યોજયેત્ સર્વરોગેષુ ધમેદ્વા ભૂધરે પચેત્ ।
<ચતુર્થઃ પ્રકારઃ>
રસાર્ધં ગન્ધકં મર્દ્યં ઘૃતૈર્યુક્તં તુ ગોલકમ્

કૃત્વા તદ્બન્ધયેદ્વસ્ત્રે ડોલાયન્ત્રગતં પચેત્ ।
ગોમૂત્રે તદ્ગતં યામં નરમૂત્રૈર્દિનત્રયમ્

શોષયેત્તત્પુનર્વસ્ત્રૈર્બદ્ધ્વા વેષ્ટ્યં મૃદા દૃઢમ્ ।
શુષ્કં નિરુધ્ય મૂષાયાં પચેદથ તુષાગ્નિના

ઊર્ધ્વભાગમધઃ કૃત્વા ત્વધોભાગમથોર્ધ્વગમ્ ।
ઇત્યાદિપરિવર્તેન સ્વેદયેદ્દિવસત્રયમ્

પશ્ચાદુદ્ધૃત્ય તં સૂતં યોગવાહં રુજાપહમ્ ।
સદ્યોજાતસ્ય બાલસ્ય વિષ્ઠાં પાલાશબીજકમ્

ચણ્ડાલીરુધિરં સૂતં સૂતપાદં ચ ટઙ્કણમ્ ।
જયન્ત્યા મર્દયેદ્ દ્રાવૈર્દિનમેકં તુ ગોલકમ્

પિષ્ટયા સહદેવ્યાથ લેપયેત્તામ્રસમ્પુટમ્ ।
તન્મધ્યે ગોલકં ક્ષિપ્ત્વા દ્વિયામં સ્વેદયેલ્લઘુ

વાલુકાયન્ત્રમધ્યે તુ સમુદ્ધૃત્ય તતઃ પુનઃ ।
ચિત્રકૈઃ સહદેવ્યા ચ ગન્ધકં લેપયેદ્બહિઃ

સમ્પુટં બન્ધયેદ્વસ્ત્રે મૃદા લેપ્યં ચ શોષયેત્ ।
તં રુદ્ધ્વા ચાન્યમૂષાયાં ધ્માતે સમ્પુટમાહરેત્

સૂક્ષ્મચૂર્ણં હરેદ્રોગાન્યોગવાહો મહારસઃ ।
સમ્પુટં સૂતતુલ્યં સ્યાચ્છાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા

<પઞ્ચમઃ પ્રકારઃ>
ધુત્તૂરકદ્રવૈર્મર્દ્યં દિનં ગન્ધાંશસૂતકમ્ ।
અન્ધમૂષાગતં સ્વેદ્યં ભૂધરે મૂર્છિતો દિનાત્

<ષષ્ઠઃ પ્રકારઃ>
કૃત્વા ષડઙ્ગુલાં મૂષાં સુપક્વાં મૃણ્મયીં દૃઢામ્ ।
મૂષાગર્ભે વિલિપ્યાથ મૂલૈર્ વર્તુલપત્ત્રજૈઃ

તન્મધ્યે સૂતકં ક્ષિપ્ત્વા મૂષાં પૂર્યાત્તુ તદ્દ્રવૈઃ ।
રુદ્ધ્વા તાં વાલુકાયન્ત્રે ચુલ્લ્યાં દીપાગ્નિના પચેત્

સપ્તાહાન્તે સમુદ્ધૃત્ય યોજયેત્તં જરાપહમ્ ।
<સપ્તમઃ પ્રકારઃ>
કુરણ્ડકરસૈઃ સાન્દ્રમાતપે મર્દયેદ્રસમ્

લતાકરઞ્જપત્રોત્થૈઃ પાદાંગુષ્ઠેન મર્દયેત્ ।
દિનૈકં મૂર્છિતં સમ્યક્ સર્વયોગેષુ યોજયેત્

<અષ્ટમઃ પ્રકારઃ>
કાસીસં સૈન્ધવં સૂતં તુલ્યં તુલ્યં વિમર્દયેત્ ।
કાસીસસ્યાપ્યભાવે તુ દાતવ્યા ફુલ્લતૂરિકા

સ્તોકં સ્તોકં ક્ષિપેત્ખલ્વે ત્રયમેકત્ર મૂર્છયેત્ ।
પ્રત્યેકં શતનિષ્કં સ્યાદૂનં નૈવાધિકં ક્વચિત્

સ્થાલીસમ્પુટયન્ત્રેણ દિનં ચણ્ડાગ્નિના પચેત્ ।
ઊર્ધ્વલગ્નં તતઃ શુભ્રં મૂર્છિતં ચાહરેચ્છુભમ્

<નવમઃ પ્રકારઃ>
અથ શુદ્ધસ્ય સૂતસ્ય મૂર્છિતસ્યાપરો વિધિઃ ।
સૂતતુલ્યં મૃતં સ્વર્ણં દ્વાભ્યાં તુલ્યં ચ ગન્ધકમ્

રવિક્ષીરૈર્દિનં મર્દ્યમન્ધયેદ્ભૂધરે પુટે ।
દિનૈકેન ભવેત્સિદ્ધો રસો હૈરણ્યગર્ભકઃ

શુભ્રઃ શોણોઽથવા કૃષ્ણવર્ણો ગુરુતરો રસઃ ।
પુનરુત્થાનવાન્યસ્તુ મૂર્છિતઃ સ ઉદાહૃતઃ

<મૂલિકાબન્ધાઃ>
શ્રીભૈરવી ।
કીદૃશી ઓષધી નાથ રસમૂર્ચ્છાકરી શુભા ।
કેન વા ભસ્મ સૂતશ્ચ કેન વા ખોટબન્ધનમ્

શ્રીભૈરવઃ ।
શૃણુ ભૈરવિ તત્ત્વેન રહસ્યં રસબન્ધનમ્ ।
બ્રહ્મવિષ્ણુસુરેન્દ્રાદ્યૈર્ન જ્ઞાતં સુરવન્દિતે

<નિશાચરમૂલિકાકલ્પઃ>
ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે પ્રયાગો નામ રાક્ષસઃ ।
તસ્યાસને વરારોહે ક્ષણાદ્બધ્યેત સૂતકઃ

નિશાચરસ્ય પત્રાણિ ગૃહ્ણીયાત્સાધકોત્તમઃ ।
તતો નિપીડ્યતે દેવિ રસો ભવતિ ચોત્તમઃ

રસં સંમર્દ્ય તેનૈવ દિનાનિ ત્રીણિ વાર્તિકઃ ।
આરોટં બન્ધયેત્ક્ષિપ્રં ગગનં તત્ર જારયેત્

તેન પત્રરસેનૈવ સાધયેદ્ગન્ધકં પુનઃ ।
સપ્તધા ભાવિતં તેન ત્ર્યૂષણેન સહૈકતઃ

યન્ત્રે વિદ્યાધરે દેવિ ગગનં તત્ર જારયેત્ ।
માસમાત્રેણ દેવેશિ જીર્યતે તુ સમં સમમ્

સમજીર્ણે તુ ગગને શતવેધી ભવેદ્રસઃ ।
નિશાચરરસે દેવિ ગન્ધકં ભાવયેત્તતઃ

ભાવયેત્સપ્તવારં તુ દ્વિપદ્યાશ્ચ રસેન તુ ।
તારસ્ય પત્રલેપેન અર્ધાર્ધે કાઞ્ચનોત્તમમ્

ગન્ધકે સમજીર્ણે ઽસ્મિન્ શતવેધી ભવેદ્રસઃ ।
નિશાચરરસૈર્ભાવ્યં સપ્તવારં તુ તાલકમ્

તેનૈવ ઘાતયેદ્વઙ્ગં નાગં તારે તુ નિર્વહેત્ ।
તત્તારં જારયેત્સૂતે તત્સૂતં બન્ધિતં ભવેત્

ચતુઃ ષષ્ટિતમે ભાગે શુલ્બવેધં તુ દાપયેત્ ।
તદંશં જાયતે શ્રેષ્ઠં ધર્મકામાર્થમોક્ષદમ્

નિશાચરસ્ય પુષ્પાણિ સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્ ।
પલાનિ દશચૂર્ણસ્ય રસૈર્ધાત્ર્યાસ્તુ ભાવયેત્

ઘૃતેન મધુનાલોડ્યં નવભાણ્ડે વિનિક્ષિપેત્ ।
ધાન્યરાશૌ નિધાતવ્યં ત્રિઃ સપ્તાહં સુરેશ્વરિ

તેન ભક્ષિતમાત્રેણ વલીપલિતવર્જિતઃ ।
વલ્કલં સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ મધુના સહિતં લિહેત્

અર્ધમાસપ્રયોગેણ પ્રત્યયોગં ભવેત્પ્રિયે ।
તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ શુલ્બં ભવતિ કાઞ્ચનમ્

માસમાત્રપ્રયોગેણ પન્નગઃ કાઞ્ચનં ભવેત્ ।
<મેર્ચુર્ય્:: પટ્ટબન્ધ>
ગ્રાહ્યં તત્ફલતૈલં તુ યન્ત્રે પાતાલસંજ્ઞકે

તેન તૈલેન દેવેશિ રસં સંકોચયેદ્ બુધઃ ।
તત્ક્ષણાજ્જાયતે દેવિ પાટબન્ધો મહારસઃ

કટકં કઙ્કણં કાર્યં રસલિઙ્ગં વરાનને ।
સંકોચમરણં તેન કર્તવ્યં પરમાદ્ભુતમ્

<અઙ્ગનાયિકાકલ્પઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્ ।
ત્રૈલોક્યજનની યા સા ઓષધી અઙ્ગનાયિકા

તયા સંપર્કમાત્રેણ બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ પારદઃ ।
સપ્તાહં મર્દિતસ્યાસ્ય મહૌષધ્યા રસૈ રસઃ

શતાંશેનૈવ વેધેન કુરુતે દિવ્યકાઞ્ચનમ્ ।
ત્રિઃ સપ્તાહં રસે તસ્યા મર્દનાદ્વરવર્ણિનિ

લક્ષવેધી રસઃ સાક્ષાદષ્ટૌ લોહાનિ વિધ્યતિ ।
ત્રિસપ્તાહેન દેવેશિ દશલક્ષાણિ વિધ્યતિ

ચતુર્થે ચૈવ સપ્તાહે કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ ।
સ્વેદતાપનિઘર્ષેણ મહૌષધ્યા રસેન તુ

દદાતિ ખેચરીં સિદ્ધિમનિવારિતગોચરઃ ।
કામયેત્કામિનીનાં તુ સહસ્રં દિવસાન્તરે

નષ્ટચ્છાયો હ્યદૃશ્યશ્ચ ત્રૈલોક્યં ચ ભ્રમેદસૌ ।
મહૌષધ્યા રસેનૈવ મૃતસંજીવનં ભવેત્

અનેન ઘાતયેત્સૂતં પઞ્ચાવસ્થં કુરુ પ્રિયે ।
મૃતસ્ય દાપયેન્નસ્યં હસ્તૌ પાદૌ તુ મર્દયેત્

તસ્ય તુ પ્રવિશેજ્જીવો મૃતસ્યાપિ વરાનને ।
<નરસારકલ્પઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્

નરસારસ્પર્શનેન ક્ષણાદ્બધ્યેત સૂતકઃ ।
નરસારરસં દત્ત્વા દ્વિપદીરજસા રસે

દિનાન્તે બન્ધમાયાતિ સર્વલોહાનિ રઞ્જતિ ।
નરસારરસેનૈવ ભાવયેત્તુ મનઃશિલામ્

નિર્ગન્ધા જાયતે સા તુ ઘાતયેત્તેન પન્નગમ્ ।
દ્વિપદીરજસા સાર્ધં નિરુદ્ધઃ પન્નગો ભવેત્

નરસારરસેનૈવ જીર્ણે ષડ્ગુણપન્નગે ।
તારે તામ્રેઽપિ વા દેવિ કોટિવેધી ભવેદ્રસઃ

નરસારરસે સ્તન્યે ભાવિતં સપ્તધા પૃથક્ ।
રસસ્ય દાપયેદ્ગ્રાસં યન્ત્રે વિદ્યાધરાહ્વયે

જીર્યતે ગગનં દેવિ નિર્મુખે ચ વરાનને ।
નરસારરસેનેશિ કીટનારીરસેન ચ

દ્રાવયેદ્ગગનં દેવિ તીક્ષ્ણલોહં ચ પન્નગમ્ ।
નરસારરસેનેશિ હનુમત્યા રસેન ચ

જાયતે કાઞ્ચનં દિવ્યં નિષેકાદ્ભાસ્કરઃ પ્રિયે ।
નરસારરસે દત્ત્વા મઞ્જિષ્ઠાં રક્તચન્દનમ્

સ્વરસૈર્મદયન્ત્યાશ્ચ પન્નગં દેવિ સેચયેત્ ।
તત્ક્ષણાત્કાઞ્ચનં દિવ્યં સપ્તવારા નિષેચિતમ્

અષ્ટમાંશયુતં હેમ હેમકર્મણિ ચૌષધમ્ ।
નરસારરસે ભાવ્યં સપ્તવારં તુ હિઙ્ગુલમ્

તેનૈવ ઘાતયેત્તીક્ષ્ણં ભસ્મીભૂતત્વમાપ્નુયાત્ ।
તદ્ભસ્મ તામ્રપિષ્ટે તુ ત્રિગુણં તેન નિર્વહેત્

તચ્છુલ્બં હેમસઙ્કાશં તારે વાષ્ટાંશયોજિતમ્ ।
તારં હેમસમાંશં તુ દ્વિવર્ણં પતિતં ભવેત્

નરસારરસે ભાવ્યં રસકં સપ્તવારતઃ ।
નરસારરસેનૈવ રસેન્દ્રં સપ્તવારતઃ

તં રસં રસકં ચૈવ તીક્ષ્ણલોહં ચ પન્નગમ્ ।
નરસારરસેનૈવ તેનૈકત્ર વિમર્દયેત્

તત્ક્ષણાજ્જાયતે બદ્ધો રસસ્ય રસકસ્ય ચ ।
તીક્ષ્ણનાગં તથા શુલ્બં રસકેન તુ રઞ્જયેત્

હઠાત્તજ્જાયતે હેમ કૂષ્માણ્ડકુસુમપ્રભમ્ ।
<કઙ્કાલખેચરીકલ્પઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્

કઙ્કાલખેચરી નામ્ના ઓષધી પરમેશ્વરિ ।
તસ્ય તૈલં તુ સંગ્રાહ્યમ્ આદ્યખેચરિસંયુતમ્

સ્થાપયેદ્દિનમેકં તુ પાત્રે ભાસ્કરનિર્મિતે ।
દ્વિતીયે વાસરે પ્રાપ્તે વજ્રરત્નં તુ ઘાતયેત્

અનલે ધામયેત્તં તુ સુતપ્તં પ્રજ્વલત્પ્રભમ્ ।
<મન્ત્રસિહ્માસનીકલ્પઃ>
સબીજા ચૌષધી ગ્રાહ્યા કાચિદ્ગુલ્મલતા પ્રિયે

મન્ત્રસિંહાસની નામ તૃતીયા દેવિ ખેચરી ।
પાતાલયન્ત્રે તત્તૈલં ગૃહ્ણીયાત્તામ્રભાજને

તસ્ય તૈલસ્ય મધ્યે તુ પ્રક્ષિપેત્ખેચરીરસમ્ ।
મેદિનીયન્ત્રમધ્યે તુ સ્થાપયેચ્ચ વરાનને

પૂર્વૌષધ્યાં તુ તદ્દેવિ ગગનં મેદિનીજલે ।
રસે માસં તતો દત્ત્વા મર્દનાદ્ ગોલકં કુરુ

બદ્ધ્વા પોટ્ટલિકાં તેન ગગનં જારયેત્પ્રિયે ।
સમે તુ ગગને જીર્ણે બદ્ધસ્તિષ્ઠતિ પારદઃ

ભસ્ત્રાફૂત્કારયુક્તેન ધામ્યમાનો ન નશ્યતિ ।
કાકવિષ્ઠાસમં રૂપં સમજીર્ણસ્ય જાયતે

દ્વિગુણે ગગને જીર્ણે હ્યષ્ટલોહાનિ સંહરેત્ ।
<ઇરિન્દિરીકલ્પઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધં સુદુર્લભમ્

શિવદેહાત્સમુત્પન્ના ઓષધી તુ ઇરિન્દિરી ।
જારયેદ્ગન્ધકં સા તુ જારયેત્સાપિ તાલકમ્

કાઞ્ચનં જારયેત્સા તુ રસેન્દ્રં સા ચ બન્ધયેત્ ।
પ્રવાલં દ્રાવયેત્સા તુ દ્રાવયેદ્ગગનં તથા

વજ્રં ચ ઘાતયેત્સા તુ સર્વસત્વં ચ ઘાતયેત્ ।
જારયેત્સર્વલોહાનિ સત્વાન્યપિ ચ જારયેત્

ઇરિન્દિરીરસે ન્યસ્ય ગોશૃઙ્ગે તુ વરાનને ।
ધાન્યરાશૌ નિધાતવ્યં દ્રુતસ્તિષ્ઠતિ પારદઃ

દિવ્યૌષધ્યા રસેનૈવ રસેન્દ્રઃ સુરવન્દિતે ।
સમે તુ કનકે જીર્ણે દશકોટિં તુ વેધયેત્

પઞ્ચમે લક્ષકોટિં તુ ષડ્ગુણે સ્પર્શવેધકઃ ।
સપ્તમે ધૂપવેધી સ્યાદષ્ટમે ત્વવલોકતઃ

નવમે શબ્દવેધી સ્યાદત ઊર્ધ્વં ન વિદ્યતે ।
ભ્રમન્તિ પશવો મૂઢાઃ કુલૌષધિવિવર્જિતાઃ

તૃણૌષધિરસાનાં ચ નૈવ સિદ્ધિઃ પ્રજાયતે ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન જ્ઞાતવ્યા તુ કુલૌષધિઃ

દિવ્યૌષધ્યશ્ચતુઃ ષષ્ટિઃ કુલમધ્યે વ્યવસ્થિતાઃ ।
નૈવ જાનાતિ મૂઢાસ્તાઃ શિવમોહેન મોહિતાઃ

અદિવ્યાસ્તુ તૃણૌષધ્યો જાયન્તે ગિરિગહ્વરે ।
તૃણૌષધ્યા રસે સૂતો નૈવ બદ્ધઃ કદાચન

અક્ષયો નૈવ તિષ્ઠેત કુલૌષધિવિવર્જિતઃ ।
કુલૌષધ્યા વિહીનાસ્તુ ગગનં ચારયન્તિ યે

સ રસસ્તુ વરારોહે વહ્નિમધ્યે ન તિષ્ઠતિ ।
ન ખોટં ન ચ વા ભસ્મ નૈવ દ્રવ્યં કરોતિ સઃ

કિંચિદ્દ્રવ્યં પ્રકુર્વન્તિ ધામ્યમાનં ન તિષ્ઠતિ ।
પત્રે પાકે કષે છેદે નૈવ તિષ્ઠતિ કાઞ્ચનમ્

ન વેધં ચ શતાદૂર્ધ્વં કરોતિ સ રસઃ પ્રિયે ।
યાવન્ન ચાબ્દમ્ એકં તુ વિક્રાન્તં ત્રપુ તત્તુ કાઞ્ચનમ્

ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ નૈવ દદ્યાત્તતઃ પ્રિયે ।
શ્રીભૈરવી ।
નિર્જીવત્વં ગતઃ સૂતઃ કથં જીવં દદાતિ સઃ

નિર્જીવેન તુ નિર્જીવં કથં જીવતિ શંકરઃ ।
શ્રીભૈરવઃ ।
દિવ્યૌષધ્યા યદા દેવિ રસેન્દ્રો મર્દિતો ભવેત્

કાલિકારહિતઃ સૂતસ્તદા ભવતિ પાર્વતિ ।
પરસ્ય હરતે કાલં કાલિકારહિતો રસઃ

અષ્ટાનાં ચૈવ લોહાનાં મલં શમયતિ ક્ષણાત્ ।
મહામૂર્ચ્છાગતં સૂતં કો વા વિકથયેન્મૃતમ્

દિવ્યૌષધ્યા રસેનૈવ જાયતે નષ્ટચેતનઃ ।
પઞ્ચભૂતાત્મકઃ સૂતસ્તિષ્ઠત્યેવ સદાશિવઃ

<ક્ષ્માપાલકલ્પઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધનમીશ્વરિ ।
ક્ષ્માપાલેન હરેદ્વજ્રમ્ અનેનૈવ તુ કાઞ્ચનમ્

વજ્રભસ્મ હેમભસ્મ તદ્વા એકત્ર બન્ધયેત્ ।
<અન્યે કુલમૂલિકાકલ્પાઃ>
નિશાચરરસે જાર્યં નરજીવેન જારયેત્

તં સૂતં મારયેદ્ભદ્રે જાગરિર્ દિવ્ય ઓષધિઃ ।
ભક્ષિતઃ સ રસો યેન સોઽપિ સાક્ષાત્સદાશિવઃ

ભક્ષિતે તોલકૈકેન સ્પર્શવેધી ભવેન્નરઃ ।
પ્રસ્વેદાત્તસ્ય ગાત્રસ્ય અષ્ટૌ લોહાનિ કાઞ્ચનમ્

લક્ષવર્ષસહસ્રાણિ સ જીવેત્સાધકોત્તમઃ ।
પ્રસ્વેદાત્તસ્ય ગાત્રસ્ય રસરાજશ્ચ બધ્યતે

અજાપતિઃ કૃષ્ણતેજાઃ ક્ષણાદ્બધ્નાતિ સૂતકમ્ ।
જાગરીસ્પર્શનાદ્દેવિ ક્ષ્માપાલેન ચ બધ્યતે

તુરુવલ્લ્યા રસેનૈવ ભાવિતં ગગનં પ્રિયે ।
જારયેદ્વાલુકાયન્ત્રે ખોટો ભવતિ તત્ક્ષણાત્

દ્રુતગોલકમાષૈકં માષૈકં હેમગોલકમ્ ।
એકીકૃત્ય તુ સંમર્દ્ય લુઙ્ગામ્લેન દિનત્રયમ્

કર્ષૈકં નાગપત્રાણિ રસકલ્કેન લેપયેત્ ।
વેષ્ટયેદ્વૃશ્ચિકાલીં ચ તત્પિણ્ડં લેપયેત્તતઃ

મારયેત્પન્નગં દેવિ શક્રગોપનિભં ભવેત્ ।
કર્ષૈકં તારપર્ણાનિ મૃતનાગેન લેપયેત્

લેપયેદ્ વૃશ્ચિકાલીં ચ તત્પત્રં લેપયેત્તતઃ ।
તત્તારં મ્રિયતે દેવિ સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્

સહસ્રાંશેન તેનૈવ શુલ્બવેધં પ્રદાપયેત્ ।
જાયતે કનકં દિવ્યં દેવાભરભૂષણમ્

ક્ષીરયુક્તા બહુફલા ગ્રન્થિયુક્તા ચ પાર્વતિ ।
નામ્ના વર્તુલપત્ત્રાણિ શસ્યતે રસબન્ધને

એકવારં કન્દકલ્કે મૂકમૂષાગતં રસમ્ ।
ધમેન્મુખાનિલૈર્બદ્ધો ભક્ષણાય પ્રશસ્યતે

રક્તકઞ્ચુકિકન્દં તુ સ્ત્રીસ્તન્યેન તુ પેષિતમ્ ।
મૂષાયાં પૂર્વયોગેન કુરુતે સૂતબન્ધનમ્

વૃશ્ચિકાપત્ત્રિકાબીજં નારીક્ષીરસમન્વિતમ્ ।
ધમયેત્ પૂર્વવત્સૂતં ભક્ષણાર્થાય વાર્તિકઃ

વજ્રકન્દં સમાદાય રસં મધ્યે વિનિક્ષિપેત્ ।
ગજેન્દ્રાખ્યં પુટં દદ્યાત્સપ્તધા બન્ધતાં નયેત્

ભક્ષયેત્તં રસં પ્રાજ્ઞઃ ષણ્માસાદમરો ભવેત્ ।
લાઙ્ગલીકન્દમાદાય કર્કોટીકન્દમ્ એવ ચ

રસં તન્મધ્યગં કૃત્વા સ્વેદયેન્મર્દયેત્પુનઃ ।
મ્રિયતે નાત્ર સન્દેહો ધ્માતસ્તીવ્રાનલેન તુ

શુકચઞ્ચુગતં સૂતં પુટયેદ્ધામયેત્તતઃ ।
શતાંશવેધકર્તાયં દેહસિદ્ધિકરો ભવેત્

હંસપાદીરસં સૂતં શુષ્કકન્દોદરે ક્ષિપેત્ ।
ગજેન્દ્રપુટનં દદ્યાન્મ્રિયતે નાત્ર સંશયઃ

સહસ્રવેધકર્તા ચ જાયતે નાત્ર સંશયઃ ।
હંસાઙ્ઘ્રિં શુકચઞ્ચું ચ ગૃહીત્વા મર્દયેદ્રસમ્

ક્રૌઞ્ચપાદોદરે ક્ષિપ્ત્વા તતો દદ્યાત્પુટત્રયમ્ ।
મ્રિયતે નાત્ર સન્દેહો લક્ષવેધી મહારસઃ

<તૃણજ્યોતિઃકલ્પઃ>
તૃણજ્યોતિરિતિ ખ્યાતાં શૃણુ દિવ્યૌષધિં પ્રિયે ।
નિશા તુ પ્રજ્વલેન્નિત્યં નાહ્ના જ્વલતિ પાર્વતિ

તસ્ય મૂલે તુ સંક્ષિપ્તે ક્ષીરં રક્તં ભવેત્ક્ષણાત્ ।
તન્મૂલરસગન્ધાભ્રૈર્ માતુલુઙ્ગામ્લપેષિતૈઃ

શુલ્બપત્રં વિલિપ્તં તુ ભવેદ્ધેમ પુટત્રયાત્ ।
તન્મૂલચૂર્ણસંયુક્તો રસરાજઃ સુરેશ્વરિ

માતુલુઙ્ગરસે ઘૃષ્ટમભ્રકં ચરતિ ક્ષણાત્ ।
<ઉચ્ચાટાકલ્પઃ>
અથોચ્ચાટાં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધકરીં પ્રિયે

એકમેવ ભવેન્નાલં તસ્યા રોમપ્રવેષ્ટનમ્ ।
તસ્યાગ્રે ચ ભવેત્પુષ્પં શુકતુણ્ડસ્ય સન્નિભમ્

તત્પત્રાણિ ચ દેવેશિ શુકપિઞ્છનિભાનિ ચ ।
તત્કન્દં કૂર્મસંસ્થાનં ક્ષીરં સિન્દૂરસન્નિભમ્

જલં સ્રવેન્મધૂચ્છિષ્ટે તત્સમાદાય પાર્વતિ ।
વેધયેત્સર્વલોહાનિ કાઞ્ચનાનિ ભવન્તિ ચ

રસતાલકતુત્થાનિ મર્દયેદુચ્ચટારસૈઃ ।
આતપે મ્રિયતે તપ્તો રસો દિવ્યૌષધીબલાત્

વેધયેત્સર્વલોહાનિ લક્ષાંશેન વરાનને ।
આવર્તિતં ભવેદ્યાવજ્જાયતેઽર્કસમપ્રભમ્

<રક્તસ્નુહીકલ્પઃ>
રસં રક્તસ્નુહીક્ષીરં કુનટીં ગન્ધકાભ્રકમ્ ।
દરદં ચૈવ લોહાનિ સહસ્રાંશેન વેધયેત્

સ્નુહીક્ષીરં સમાદાય નિશાચૂર્ણેન વેષ્ટયેત્ ।
ગુટિકીકૃત્ય તેનૈવ નાગં વિધ્યતિ તત્ક્ષણાત્

<સ્થલપદ્મિનીકલ્પઃ>
અથાતઃ સ્થલપદ્મિન્યા દિવ્યૌષધ્યા વિધિં શૃણુ ।
પદ્મિનીસદૃશા પત્રૈઃ પુષ્પૈરપિ ચ તાદૃશી

ભઙ્ગે ચૈવ સ્રવેત્ક્ષીરં રક્તવર્ણા સુશોભના ।
આક્રમ્ય વામપાદેન પશ્યેદ્ગગનમણ્ડલમ્

પશ્યેચ્ચ તારકાયુક્તં ગ્રહનક્ષત્રમણ્ડલમ્ ।
લક્ષયોજનતો દેવિ સા જ્ઞેયા સ્થલપદ્મિની

તસ્યાઃ પઞ્ચાઙ્ગમાદાય હરગૌરીસમન્વિતમ્ ।
મનઃશિલાતાલયુક્તં માક્ષિકેણ સમન્વિતમ્

મર્દયેત્સપ્તરાત્રં તુ તેન શુલ્બં ચ વેધયેત્ ।
સહસ્રાંશેન દેવેશિ વિદ્ધં ભવતિ કાઞ્ચનમ્

તસ્યાઃ પઞ્ચાઙ્ગમાદાય પૂર્વોક્તવિધિના પ્રિયે ।
ચારયેત્સૂતરાજં તુ મૂકમૂષાગતં ધમેત્

મ્રિયતે મૂષિકામધ્યે સંકોચેન ન સંશયઃ ।
તેનૈવ સર્વલોહાનિ સહસ્રાંશેન વેધયેત્

<ચિત્રકકલ્પઃ>
ચિત્રકસ્ય યથા ગુહ્યં કથયામિ સમાસતઃ ।
ત્રિવિધશ્ચિત્રકો જ્ઞેયઃ કૃષ્ણો રક્તો રસાયનમ્

શુક્લો વ્યાધિપ્રશમનઃ શ્રેષ્ઠમધ્યકનીયસાઃ ।
કૃષ્ણં રક્તં સિતં વાપિ હેમન્તે નોદ્ધરેદ્ બુધઃ

કૃષ્ણચિત્રકમુત્પાટ્ય ગોભિર્નાઘ્રાતમીશ્વરિ ।
ક્ષીરમધ્યે ક્ષિપેત્ક્ષીરં કૃષ્ણવર્ણં ભવેત્ ક્ષણાત્

તસ્ય પઞ્ચાઙ્ગચૂર્ણેન પારદં સહ મર્દયેત્ ।
ધમેચ્ચ મૂકમૂષાયાં ખોટો ભવતિ તત્ક્ષણાત્

રક્તાંબરધરો ભૂત્વા રક્તમાલ્યાનુલેપનઃ ।
કૃષ્ણપક્ષે તુ પઞ્ચમ્યાં રક્તમાલ્યૌદનેન તુ

બલિં દત્ત્વા મહાદેવિ રક્તચિત્રકમુદ્ધરેત્ ।
રક્તચિત્રકચૂર્ણેન વઙ્ગં પાયૈસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ

સર્વદોષવિનિર્મુક્તઃ સ્તમ્ભમાયાતિ તત્ક્ષણાત્ ।
તન્મૂલં સૂતકં તામ્રં કુઙ્કુણીતૈલસેચનાત્

એકવિંશતિવારેણ શુદ્ધં શુલ્બં ભવિષ્યતિ ।
રક્તચિત્રકભલ્લાતતૈલલિપ્તં પુટેન તુ

ચન્દ્રાર્કપત્રં દેવેશિ જાયતે દિવ્યકાઞ્ચનમ્ ।
નાગિનીકન્દસૂતેન્દ્રરક્તચિત્રસંયુતમ્

પત્રલેપપ્રતીવાપૈશ્ચન્દ્રાર્કં કાઞ્ચનં ભવેત્ ।
<જ્યોતિષ્મતીતૈલકલ્પઃ>
જ્યોતિષ્મતીતૈલવિધિં વક્ષ્યામિ શૃણુ પાર્વતિ

જ્યોતિષ્મતી નામ લતા યા ચ કાઞ્ચનસન્નિભા ।
વલ્લીવિતાનબહુલા હેમવર્ણફલા શુભા

આષાઢપૂર્વપક્ષેઽસ્યા ગૃહીત્વા બીજમુત્તમમ્ ।
તિલવત્ક્વાથયિત્વા વા હસ્તપાદૈરથાપિ વા

તસ્યાસ્તૈલં સમાદાય કુમ્ભે તામ્રમયે ક્ષિપેત્ ।
સ્થાપયેદ્ભૂગતં કુમ્ભં ક્રમાદૂર્ધ્વતુષાગ્નિના

ષણ્માસે તુ વ્યતિક્રાન્તે સ ઘટઃ કાઞ્ચનં ભવેત્ ।
તામ્રં હેમસમં કૃત્વા તૈલમાક્ષીકમિશ્રિતમ્

પ્રતિવાપેન સિઞ્ચેત્ તદ્ધેમ તામ્રસમં ભવેત્ ।
તથા ચ શતવેધી સ્યાદ્વિદ્યારત્નમ્ અનુત્તમમ્

<દગ્ધરુહાકલ્પઃ>
દગ્ધરુહાં પ્રવક્ષ્યામિ રસબન્ધકરીં પ્રિયે ।
સ્પર્શૌષધીતિ સા જ્ઞેયા સર્વકામાર્થસાધની

શશ્વચ્છિન્ના મહાદેવિ દગ્ધા સા પાવકેન તુ ।
પ્રરોહતિ ક્ષણાદ્દિવ્યા દગ્ધા સા તુ મહૌષધી

રક્તં પીતં સિતં કૃષ્ણં તસ્યાઃ પુષ્પં પ્રજાયતે ।
ચણકસ્યેવ પત્રાણિ સુપ્રસૂતાનિ લક્ષયેત્

સા સ્થિતા ગોમતીતીરે ગઙ્ગાયામર્બુદે ગિરૌ ।
ઉજ્જયિન્યા દક્ષિણતો વનાન્તેષુ ચ દૃશ્યતે

તસ્યાઃ કન્દરસં દિવ્યે કૃષ્ણરાજીસમન્વિતમ્ ।
તામ્બૂલેન સમં કૃત્વા ઘુટિકાં કારયેદ્બુધઃ

સર્વેષામેવ લોહાનાં દ્રુતાનાં વહ્નિમધ્યતઃ ।
સહસ્રં વેધયિત્વા તુ કાઞ્ચનં કુરુતે ક્ષણાત્

તથૈવ મ્રિયતે સૂતઃ કાન્તહેમાભ્રસંયુતઃ ।
<કટુતુમ્બીકલ્પઃ>
કટુતુંબી તુ વિખ્યાતા દેવિ દિવ્યૌષધિં શૃણુ

તસ્યા બીજાનિ સંગૃહ્ય સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ કારયેત્ ।
એકવિંશતિવારાણિ ભાવ્યં ધાત્રીરસેન ચ

પયસા સહ તેનૈવ વિશ્વભેષજસંયુતમ્ ।
બીજં યન્ત્રે વિનિક્ષિપ્ય તૈલં સંગૃહ્ય પિણ્ડિતઃ

રસં મૂર્છાપયેત્તેન ચક્રમર્દેન મર્દયેત્ ।
<લોહદણ્ડકલ્પઃ>
ગોપિત્તં શિખિપિત્તં ચ કાંક્ષીકાસીસસંયુતમ્

તારતુલ્યાનિ ચૈતાનિ સર્વેષાં સૂતકં સમમ્ ।
મેષશૃઙ્ગે નિધાતવ્યં માસમેકં નિરન્તરમ્

લોહદણ્ડેન સંસિક્તં સર્વલોહાનિ વેધયેત્ ।
ગન્ધકં લોહદણ્ડેન એકવિંશતિભાવિતમ્

યુક્તં લોહકુલેનૈવ જમ્બીરરસસંયુતમ્ ।
સબીજં સૂતકોપેતમન્ધમૂષાનિવેશિતમ્

ભૂગતં માસમેકં તુ તારં કાઞ્ચનતાં નયેત્ ।
દલસ્ય ભાગમેકં તુ તારપઞ્ચાંશમેવ ચ

શુલ્બં ચ પઞ્ચભાગં ચ બીજસ્યૈકં ચ યોજયેત્ ।
એતે દ્વાદશભાગાઃ સ્યુઃ સર્વં તદ્ધારયેત્ક્ષિતૌ

સ્થાનસ્યાસ્ય નિષેકં તુ સુદણ્ડેન તુ કારયેત્ ।
પઞ્ચવિંશદ્દિનાન્તે તુ જાયતે કનકોત્તમમ્

<ક્ષીરકન્દકલ્પઃ>
ક્ષીરકન્દવિધિં વક્ષ્યે સર્વસિદ્ધિકરં તથા ।
ચતુર્વર્ણં વિષં તત્ર રક્તકન્દં પ્રશસ્યતે

ભગ્નમેતત્સ્રવેત્ક્ષીરં રક્તવર્ણં સુશોભનમ્ ।
મેઘાનાં તુ નિનાદેન સંજાતૈર્ ઉપશોભિતમ્

પત્રૈઃ સ્નુહીસમૈઃ સ્નિગ્ધૈઃ સમભિર્ હેમસત્પ્રભૈઃ ।
બન્ધનં રસરાજસ્ય સર્વસત્વવશંકરમ્

તસ્ય ક્ષીરં તુ સંગૃહ્ય તારં નિર્વાહયેદ્બુધઃ ।
ધમેદ્ધઠાગ્નિના ચૈવ જાયતે હેમ શોભનમ્

તિન્ત્રિણીપત્રનિર્યાસમીષત્તામ્રરજોયુતમ્ ।
મર્દયેત્પારદં પ્રાજ્ઞો રસબન્ધો ભવિષ્યતિ

તોયમધ્યે વિનિક્ષિપ્ય ગુલિકા વજ્રવદ્ભવેત્ ।
<શાકવૃક્ષકલ્પઃ>
શાકવૃક્ષસ્ય દેવેશિ નિષ્પીડ્ય રસમુત્તમમ્

રક્તચન્દનસંયુક્તં સર્વલોહાનિ જારયેત્ ।
મિલન્તિ સર્વલોહાનિ દ્રવન્તિ સલિલં યથા

ગન્ધકં રસકં તાપ્યં પારદં રક્તચન્દનમ્ ।
રુદન્ત્યા રસસંયુક્તં તારમાયાતિ કાઞ્ચનમ્

શાકવૃક્ષસ્ય નિર્યાસં યત્નતઃ પરિગાલયેત્ ।
શિગ્રુમૂલસ્ય ચૂર્ણં તુ તદ્રસેન તુ મર્દયેત્

પ્રલિપ્તશુલ્બપત્રાણિ પુટેત્ક્ષિપ્ત્વા વિપાચયેત્ ।
તદ્દ્રુતં કાઞ્ચનં દિવ્યં ભવેલ્લક્ષણસંયુતમ્

ફલાનિ શાકવૃક્ષસ્ય પરિપક્વાનિ સંગૃહેત્ ।
તદ્રસેન તુ સમ્પ્રાજ્ઞઃ સપ્તરાત્રં તુ ભાવયેત્

તદ્રસેન સમાયુક્તં મઞ્જિષ્ઠામિશ્રિતં તથા ।
લેપયેત્તારપત્રાણિ ધ્માતં ભવતિ કાઞ્ચનમ્

<દેવદાલીકલ્પઃ>
દેવદાલ્યા મહૌષધ્યા વિધિં વક્ષ્યામ્યતઃ પરમ્ ।
સા શ્વેતા વ્યાધિશમને કૃષ્ણા પીતા રસાયને

પૌર્ણમાસ્યાં ત્રયોદશ્યાં રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે ।
અથવા કૃષ્ણપઞ્ચમ્યામિમાં વિધિવદુદ્ધરેત્

દેવદાલીફલં દેવિ વિષ્ણુક્રાન્તાં ચ સૂતકમ્ ।
મૂર્છયેદ્ બન્ધયેત્ક્ષિપ્રં શુલ્બં હેમ કરોતિ ચ

દેવદાલીફલં મૂલમીશ્વરીરસમેવ ચ ।
તોયેન મર્દિતં કૃત્વા વઙ્ગં સ્તમ્ભયતિ ક્ષણાત્

<શ્વેતગુઞ્જાકલ્પઃ>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શ્વેતગુઞ્જાવિધિં પ્રિયે ।
કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યામષ્ટમ્યાં ચ સુરાર્ચિતે

કપાલે મૃત્તિકાં ન્યસ્ય સેચયેત્સલિલેન તુ ।
બીજાનિ સિતગુઞ્જાયાઃ પુષ્યયોગે તુ વાપયેત્

વક્ષ્યમાણેન યોગેન કુર્યાત્ સંગ્રહણં તથા ।
ઓં નમો ભગવતિ શ્વેતવલ્લિ શ્વેતપર્વતવાસિનિ

સર્વકાર્યાણિ કુરુ કુરુ અપ્રતિહતં નમો નમઃ સ્વાહા ।
શુદ્ધશુલ્બં તુ સંગૃહ્ય મૂષામધ્યે તુ સંસ્થિતમ્

ત્રિપઞ્ચપલસંખ્યા તુ કર્ષાર્ધસિતગુઞ્જયા ।
સહૈકત્ર ભવં તારં તસ્ય ગન્ધવિવર્જિતમ્

બ્રહ્મરીતિસમાયુક્તં ગુઞ્જાચૂર્ણં સહૈકતઃ ।
દેવીનાં ભૂષણં દેવિ જાયતે હેમ શોભનમ્

<કર્તરીરસબન્ધઃ>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કર્તરીરસબન્ધનમ્ ।
અસુરાણાં સમાયોગે ક્રોધાવિષ્ટેન ચેતસા

સુદર્શનં મહાચક્રં પ્રેષિતં મુરવૈરિણા ।
ભાલપટ્ટાત્તતસ્તસ્ય નિપેતુઃ સ્વેદબિન્દવઃ

તે ભૂમૌ પતિતા દિવ્યાઃ સંજાતાઃ કર્તરીરસઃ ।
રક્ષાર્થં સ્થાપિતં તત્ર વિષ્ણુના ચ સુદર્શનમ્

ચક્રતુલ્યં ભ્રમત્યેતદાયુધાનિ નિકૃન્તતિ ।
કુરુતે ગર્જનં નાદં ધૂમજ્વાલાં વિમુઞ્ચતિ

કર્તરીદૃષ્ટિમાત્રેણ તથાન્યા શબ્દકર્તરી ।
લોકાનાં તુ હિતાર્થાય ઘોરશક્તિર્વ્યવસ્થિતા

રસરૂપા મહાઘોરા સા સિદ્ધાનાં તુ વેદિની ।
તસ્ય ક્ષેત્રં યદા ગચ્છેદઘોરાસ્ત્રં જપેત્તદા

પુનર્ઘોરં ન્યસેત્તત્ર અથાન્યં વિન્યસેદ્બુધઃ ।
અનુલોમવિલોમેન દેહેઽધિષ્ઠાપ્ય કર્તરીમ્

મુદ્રયા મુદ્રયેત્તાં તુ અઘોરાસ્ત્રેણ યોજિતામ્ ।
દીપ્તેન રોધયેત્તાં તુ સ્તમ્ભયેદ્ દીપનેન તુ

નિષ્ઠયા મુદ્રયા તાં તુ સ્થાનયોગેન યોજયેત્ ।
<ઉદકબન્ધાઃ; ચન્દ્રોદકબન્ધઃ>
અથ ચન્દ્રોદકેનેશિ વક્ષ્યામિ રસબન્ધનમ્

દૃષ્ટ્વા ચન્દ્રોદકં મન્ત્રી પૌર્ણમાસ્યાં વિશેષતઃ ।
ગ્રહણં તત્ર કર્તવ્યં પૌર્ણમાસ્યાં પ્રયત્નતઃ

નિર્ગચ્છતિ મહીં ભિત્ત્વા ચન્દ્રવૃદ્ધ્યા તુ વર્ધતે ।
ક્ષેત્રબન્ધં પુરા કૃત્વા દેવમભ્યર્ચ્ય શઙ્કરમ્

ચતુર્દશ્યાં તુ તત્ક્ષેત્રં પૂજયિત્વા વિચક્ષણઃ ।
અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા બલિં તત્ર નિવેદયેત્

પૌર્ણમાસ્યાં ચ રાત્રૌ ચ ગત્વા તસ્ય સમીપતઃ ।
ચન્દ્રોદકં તુ સંગૃહ્ય મન્ત્રયુક્તઃ સુમન્ત્રિતમ્

આલોડ્ય મધુસર્પિર્ભ્યાં પિબેત્તત્તુ સમાહિતઃ ।
પીતમાત્રેણ તેનૈવ મૂર્છિતો ભવતિ ક્ષણાત્

ચન્દ્રોદયે તથોત્તિષ્ઠેત્ક્ષારં તસ્ય તુ દાપયેત્ ।
સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ ચન્દ્રવન્નિર્મલો ભવેત્

એકવિંશતિરાત્રેણ જીવેદ્ બ્રહ્મદિનત્રયમ્ ।
એકમાસપ્રયોગેણ બ્રહ્માયુઃ સ ભવેન્નરઃ

ચન્દ્રોદકેન ગગનં રસં હેમ ચ મર્દયેત્ ।
મૂષામધ્યગતં ધ્માતં તત્ક્ષણાદ્ઘુટિકા ભવેત્

અયં તુ સ્પર્શમાત્રેણ લોહાન્યષ્ટૌ ચ વેધયેત્ ।
તદ્રસં તુ રસં ચાન્યં વજ્રેણ સમજારિતમ્

ચતુઃષષ્ટ્યંશતો વિધ્યેદ્દ્વિગુણેન સહસ્રકમ્ ।
દશસઙ્કલિકાબદ્ધં ગુઞ્જામાત્રં રસં તતઃ

ત્રિલોહવેષ્ટિતં વક્ત્રે ધૃત્વા ચાદૃશ્યતાં વ્રજેત્ ।
ઓં નમો રુદ્રાય દંષ્ટ્રોત્કટાય વિઘ્નં નાશય નાશય દિશો રક્ષ રક્ષ રુદ્રો જ્ઞાપયતિ હું ફટ્ સ્વાહા ।
ઇતિ દિગ્બન્ધમન્ત્રઃ ।
ઓં નમો ભગવતે રુદ્રાય ત્રિશૂલહસ્તાય અમૃતોદ્ભવ રક્ષ રક્ષ હું ફટ્ સ્વાહા ।
ઇતિ પાનમન્ત્રઃ ।
<વિષોદકબન્ધઃ>
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ વિષોદરસબન્ધનમ્

સિતપીતાદિવર્ણાઢ્યં તત્ર દેવિ રસોત્તમમ્ ।
તત્ર ગત્વાચલોદ્દેશે સ્મરેદ્ઘોરં સહસ્રકમ્

કેશાઃ ક્ષિપ્તાઃ સ્ફુટન્ત્યસ્મિન્નાત્મચ્છાયાં ન દૃશ્યતે ।
તૈલં ચ ગોલકાકારં ઘૃતં તેન વિસર્પતિ

ગન્ધકસ્ય હરેદ્ગન્ધં પલલં લવણાયતે ।
જ્ઞાત્વા પલાશપત્રેણ કટુકાલાબુકે ક્ષિપેત્

વિષોદકં ગન્ધકં ચ હરબીજં ચ તત્સમમ્ ।
અજાક્ષીરેણ પિષ્ટ્વા તુ શુલ્બપાત્રે તુ લેપયેત્

તત્પુટેન ભવેદ્દેવિ સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્ ।
શતાંશેનૈવ તદ્દેવિ સર્વલોહાનિ વેધયેત્

અનેન વિધિના દેવિ નાગઃ સિન્દૂરતાં વ્રજેત્ ।
સહસ્રાંશેન તસ્યૈવ તારં ભવતિ કાઞ્ચનમ્

રક્તં પીતં તથા કૃષ્ણમુત્તરોત્તરકાર્યકૃત્ ।
ત્રિફલાકાન્તપાત્રે વા પાત્રેઽલાબુમયેઽપિ વા

ગૃહીત્વા પૂર્વવત્પત્રૈઃ પાલાશૈર્વેષ્ટયેદ્બહિઃ ।
સ્થાપયેદ્ધાન્યમધ્યે તુ દિવસાનેકવિંશતિમ્

મહિષીક્ષીરમધ્યે તુ બિન્દુમેકં તુ સાધયેત્ ।
પાયસં ભક્ષયેદ્યસ્તુ પયોમધ્વાજ્યસંયુતમ્

યાવત્પૂર્ણં બલં દેવિ જીવેત્તદ્બિન્દુસંખ્યયા ।
લાઙ્ગલી ગૃહધૂમશ્ચ સિન્દૂરં રજનીદ્વયમ્

મેષસ્ય શૃઙ્ગં શૃઙ્ગીં ચ કૃષ્ણોન્મત્તાશ્વમારકમ્ ।
સબીજસૂતકં ચૈવ વિષતોયેન મર્દયેત્

વિષતોયેન મેધાવી સપ્તવારાણિ ભાવયેત્ ।
અથવા ભાવયેત્તં તુ યાવચ્ચૂર્ણં તુ મર્દયેત્ તદ્ભવેત્

તેન નાગં પ્રતીવાપ્ય ષોડશાંશેન ખં ભવેત્ ।
મૂષાસ્થં વેણુયન્ત્રે ચ ત્રીણિ વારાણિ ભાવયેત્

ધૂમં પરિહરેત્તસ્ય અઙ્ગવ્યાધિકરં પરમ્ ।
સ્થાપયેન્નાગસિન્દૂરં પાત્રેઽલાબુમયે ચ તત્

તચ્ચૂર્ણં તુ શતાંશેન તારતામ્રાદિ વેધયેત્ ।
વિષપાનીયમાદાય વઙ્ગમાવર્તિતં શુભમ્

નિષિક્તં ચૈવ તત્તોયૈસ્તારં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
વિષપાનીયમાદાય પ્રક્ષિપેચ્ચ રસોત્તમે

કુનટીગન્ધપાષાણવિષટઙ્કણલાઙ્ગલીઃ ।
નષ્ટપિષ્ટં કૃતં ખલ્વે તારપત્રાણિ લેપયેત્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં નિર્બીજં કનકં ભવેત્ ।
ઓં હ્રીં નીલકણ્ઠાય ઠઃ ઠઃ ।
અસ્ય અયુતં જપેત્ ।
ઇતિ વિષોદકગ્રહણપાનમન્ત્રઃ ।
<સઞ્જીવનીજલકલ્પઃ>
સંજીવનીજલસ્યાથ વિધિં વક્ષ્યામિ પાર્વતિ

શુક્રેણારાધિતો દેવિ પ્રાગહં સુરવન્દિતે ।
દાનવાનાં હિતાર્થાય મૃતાનાં દેવસઙ્ગરે

મયા સંજીવની વિદ્યા દત્તા ચોદકરૂપિણી ।
તયા સંજીવિતા દૈત્યા યે મૃતા દેવસઙ્ગરે

નિક્ષિપ્તા મર્ત્યલોકે સા સમ્યક્ તે કથયામ્યહમ્ ।
અસ્તિ મર્ત્યા મહાપુણ્યા પવિત્રા દક્ષિણાપથે

દક્ષિણે તુ તટે તસ્યા ઉત્પલીનગરં પરમ્ ।
તસ્ય દક્ષિણતઃ શૈલઃ સર્વલોકેષુ વિશ્રુતઃ

નામ્ના કૃષ્ણગિરિઃ ચેતિ દૃશ્યતે સર્વમઙ્ગલે ।
સુપ્રસિદ્ધામ્બિકા નામ ગ્રામસ્તસ્યાસ્તિ સન્નિધૌ

તત્રાપ્યુદકમાલોક્ય પરીક્ષેત સુરાર્ચિતે ।
ગૃહીત્વા શુષ્કવંશં તુ ક્ષિપેત્તોયસ્ય મધ્યતઃ

જાયતે હરિતં સ્નિગ્ધમહોરાત્રેણ નિશ્ચિતમ્ ।
મુઞ્ચત્યઙ્કુરપત્રાનિ દૃશ્યતેઽતિમનોહરમ્

બલિપુષ્પોપહારેણ તતો દેવિ સમર્ચયેત્ ।
ક્ષેત્રાધિપં ગણેશં ચ ચન્દ્રં યોગિગણં તથા

ઓં ચન્દ્રાય પિનાકિને શૂલપાણયે ઓં દિશો બન્ધ બન્ધય દિશો બન્ધ બન્ધય ઠઃ ઠઃ ।
તિલાંશ્ચ સર્ષપાંશ્ચૈવ મન્ત્રેણાનેન સર્ષપાન્ ।
સપ્તાભિમન્ત્રિતાન્કૃત્વા સાધકો દિક્ષુ નિક્ષિપેત્

કટુકાલાબુકે તોયં કૃતરક્ષઃ સમાહિતઃ ।
ગૃહીત્વા તત્પ્રયત્નેન નિજં સ્થાનં સમાશ્રયેત્

ઓં નમો ઽમૃતે અમૃતરૂપિણિ અમૃતં કુરુ કુરુ એવં રુદ્ર આજ્ઞાપયતિ સ્વાહા ।
સપ્તાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા મન્ત્રેણાનેન તજ્જલમ્ ।
દિનમેકં તથા સૂતં સ્વર્ણમાષદ્વયાન્વિતમ્

મર્દયેત્તેન તોયેન પિબેત્તત્તુ વિચક્ષણઃ ।
એકવિંશતિરાત્રં તુ ક્ષીરાહારોઽથ યત્નતઃ

જીવેત્કલ્પાયુતં સાગ્રં કામરૂપો મહાબલઃ ।
યોજનાનાં શતં ગત્વા પુનરેવ નિવર્તતે

અવધ્યઃ સર્વભૂતાનાં સ્વેચ્છાહારઃ સ ખેચરઃ ।
કનકં પારદં વ્યોમ સમમ્ એકત્ર યોજયેત્

મર્દયેત્તેન તોયેન સપ્તાહં સ્વેદયેત્તતઃ ।
સ રસઃ સર્વલોહાનિ ષષ્ટ્યંશેન તુ વેધયેત્

અથવા તં રસં દિવ્યં મધુના સહ ભક્ષયેત્ ।
માસમાત્રપ્રયોગેન જીવેદ્ બ્રહ્મદિનાયુતમ્

તસ્ય મૂત્રમલસ્વેદૈઃ શુલ્બં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
નિર્વાતે તોયમાદાય પારદં ચ મનઃશિલામ્

મર્દયેત્ ખલ્વપાષાણે નષ્ટપિષ્ટં ભવેત્તતઃ ।
સ્વેદયેત્સપ્તરાત્રં તુ ત્રિલોહેન ચ વેષ્ટયેત્

અન્તર્ધાનં ક્ષણાદ્ગચ્છેદ્વિદ્યાધરપતિર્ ભવેત્ ।
સિદ્ધકન્યાશતવૃતો યાવત્કલ્પાંશ્ચતુર્દશ

દિનેષુ તેષુ સર્વેષુ દદ્યાચ્છાલ્યોદનં ઘૃતમ્ ।
પયસા ચ સમાયુક્તં નિત્યમેવં ચ કારયેત્

<ઉષ્ણોદકકલ્પઃ>
ઉષ્ણોદકવિધિં વક્ષ્યે સમાહિતમનાઃ શૃણુ ।
પશ્યત્યુષ્ણોદકં યત્ર વાસં તત્રૈવ કારયેત્

શર્વરીમુષિતાં તત્ર ચણકાસ્તુ દિને દિને ।
ભક્ષયેન્માસમાત્રં તુ જીવેદ્વર્ષશતાષ્ટકમ્

તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ શુલ્બં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
ઉષ્ણોદકં ચ કાસીસં ગન્ધપાષાણસંયુતમ્

ચતુર્થાંશેન રસકં દશભાગં વિનિક્ષિપેત્ ।
શુલ્બં ચ મર્દયેત્સર્વં નષ્ટપિષ્ટં ક્ષણેન તુ

તેન લેપિતમાત્રેણ શુલ્વં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
નિષિક્તં તેન તોયેન પ્રતિવાપં દદેદ્બુધઃ

શુલ્બં ચ જાયતે હેમ તરુણાદિત્યવર્ચસમ્ ।
તારં ચ તેન માર્ગેણ નિષિક્તં હેમતાં વ્રજેત્

ઉષ્ણોદકેન ભલ્લાતં તિલમુષ્ટિં ચ ભક્ષયેત્ ।
માસદ્વયપ્રયોગેણ જીવેદ્વર્ષશતત્રયમ્

રસગન્ધાશ્મરસકતુત્થં દરદમાક્ષિકમ્ ।
યામમુષ્ણામ્બુના ઘૃષ્ટ્વા તારપત્રાણિ લેપયેત્

વિભ્રામ્ય તુ ધમેદ્દેવિ સ્યાચ્ચતુર્દશવર્ણકમ્ ।
ક્રમેણાનેન દેવેશિ શુલ્બં ષોડશવર્ણકમ્

એકૈકં હેમતારાંશં દ્વયં કાંતાભ્રયોઃ પૃથક્ ।
ઉષ્ણોદકેન સંમર્દ્ય ધમનાત્ખોટતાં નયેત્

તં મુખે ધારયેન્માસં વજ્રકાયો ભવેત્તતઃ ।
તચ્ચૂર્ણં યવમાત્રં તુ ભક્ષયેન્મધુસર્પિષા

યાવત્પલં તસ્ય મલૈઃ શુલ્બં ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
ઉષ્ણોદપાચિતાન્ ખાદેત્ કુલુત્થાન્ક્ષીરપો ભવેત્

સ્નાનમ્ ઉષ્ણાંભસા કુર્યાદ્ વર્ષાદ્વર્ષાચ્છતાયુષઃ ।
ક્ષીરમુષ્ણોદકં ક્વાથં ત્રિફલાયાશ્ચ પાચયેત્

પાચયેત્પાયસં કાન્તપાત્રે ભુક્ત્વા મહાયુષઃ ।
<શૈલોદકકલ્પઃ>
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ શૈલોદકવિધિં પ્રિયે

કર્દમાપો મહીશૈલશિલા ચેતિ ચતુર્વિધમ્ ।
કાનિચિત્ ક્ષણવેધીનિ દિનવેધીનિ કાનિ ચ

પક્ષમાસાદિષણ્માસવેધનાનિ મહીતલે ।
ક્ષિપ્તં જલે યદા કાષ્ઠં શૈલીભૂતં ચ દૃશ્યતે

બહિરન્તશ્ચ દેવેશિ વેધકં તત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
હિઙ્ગુલં હરિતાલં ચ ગન્ધકં ચ મનઃશિલામ્

એષાં ગન્ધાપહારં તુ કુરુતે તચ્ચ વેધકમ્ ।
અન્યથા ચેષ્ટકં દેવિ તદગ્રાહ્યં નિરર્થકમ્

શ્રીશૈલે શ્રીવનપ્રાન્તે પર્યઙ્કાખ્યે શિલાતલે ।
તત્રસ્થં ક્ષણવેધિ સ્યાન્નદ્યાં ભગવતીતટે

એકાહે વેધકં તત્ર ગોકર્ણે તુ દિનત્રયમ્ ।
ભદ્રાઙ્ગે દિનવેધિ સ્યાત્ત્રિસ્થલાન્તે ત્રિવત્સરમ્

ધારેશ્વરે પાક્ષિકં સ્યાત્ કર્ષાપુર્યાં દિનૈકતઃ ।
બ્રહ્મેશ્વરે માસિકં સ્યાદ્વ્યાઘ્રપુર્યાં તુ વાસરમ્

અઘોરેશે માસિકં સ્યાત્સિંહદ્વીપે તથા પુનઃ ।
દિનમેકં બ્રહ્મગિરૌ વિન્ધ્યે તુ ક્ષણવેધકમ્

વાસરં માલ્યવન્તે તુ ક્ષણવેધી તુ તત્ર ચ ।
કિષ્કિન્ધે પર્વતે રમ્યે પમ્પાતીરે ક્ષણોદકમ્

તસ્ય પશ્ચિમતો દેવિ યોજનદ્વિતયે પુનઃ ।
ભૂશૈલમસ્તિ તત્રૈવ ત્રિદિનં વેદપર્વતે

અન્યત્ર યત્ર યત્રાપિ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવોદ્ભવમ્ ।
અમૃતં તત્ર તત્રાપિ વજ્રીકરણમ્ ઉત્તમમ્

તસ્યોત્પત્તિં પ્રવક્ષ્યામિ યથા જાનાતિ સાધકઃ ।
મહીં સમુદ્ધૃતવતો વરાહસ્ય કલેવરાત્

યઃ સ્વેદઃ પતિતસ્તસ્માજ્જાતં શૈલોદકં પરમ્ ।
તં મુખે ક્ષણિકં જાતં કર્ણદેશે તુ વાસરમ્

બાહુભ્યાં ત્ર્યહવેધી સ્યાન્માસવેધી તુ પાર્શ્વયોઃ ।
ષણ્માસમપરાઙ્ગે ચ સર્વં સમફલં ચ તત્

અઘોરાસ્ત્રેણ તત્ક્ષેત્રે રક્ષાં કૃત્વા દિશાં બલિમ્ ।
દત્ત્વા લક્ષં જપિત્વા તુ ગૃહ્ણીયાદમૃતં પરમ્

શરદ્ગ્રીષ્મવસન્તેષુ હેમન્તે વા સુરાર્ચિતે ।
આયસે તામ્રપાત્રે વા કાન્તલોહમયેઽથવા

શિલામ્બુપલમષ્ટૌ તુ પલં ક્ષીરસ્ય નિક્ષિપેત્ ।
ક્ષીરાવશેષં સંક્વાથ્યં ત્રિસપ્તાહં પિબેન્નરઃ

જીવેદ્વર્ષસહસ્રં તુ વલીપલિતવર્જિતઃ ।
અથવાષ્ટપલં ક્ષીરં પલૈકેનામ્બુમિશ્રિતમ્

ક્ષીરાવશેષં સેવેત પૂર્વોક્તં લભતે ફલમ્ ।
કુલુત્થાષ્ટગુણં વારિ પચેદષ્ટાવશેષિતમ્

ચતુર્ગુણેન તેનાજ્યં પાચયેદ્ ઘૃતશેષિતમ્ ।
લિહ્યાન્મધુસિતોપેતં ત્રિસપ્તાહાદ્બૃહસ્પતિઃ

દ્વિરષ્ટવાર્ષિકાકારઃ સહસ્રાયુર્ ન સંશયઃ ।
અવશિષ્ટકુલુત્થં તુ પાદાંશમધુસર્પિષા

ભક્ષયેત્કર્ષમેકં તુ માસેનાયુતજીવિતઃ ।
તત્સિદ્ધતૈલેનાભ્યઙ્ગં મ્રક્ષણં ચૈવ કારયેત્

પામાવિચર્ચિકાદદ્રુકુષ્ઠાનિ સહસા જયેત્ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તઃ સહસ્રાયુશ્ચ જાયતે

યઃ પિબેત્પ્રાતરુત્થાય શૈલામ્બુ ચુલુકં પયઃ ।
ષણ્માસાત્ સ્યાત્ સહસ્રાયુર્ નિર્વલીપલિતશ્ચ સઃ

અથવા સૂતકં દેવિ વારિણા સહ મર્દયેત્ ।
માસેનૈકેન દેવેશિ નષ્ટપિષ્ટિર્ભવિષ્યતિ

માસમાત્રં સમશ્નીયાત્સ ભવેદજરામરઃ ।
અથવા તં રસં હેમ્ના ધામયેત્ખદિરાગ્નિના

ગુલિકા સુન્દરી નામ સર્વાયુધનિવારિણી ।
કર્તા હર્તા સ્વયં સિદ્ધો જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્

અથ તેનોદકેનૈવ ક્ષીરાર્ધં પાયસં પચેત્ ।
માસમાત્રપ્રયોગેણ વલીપલિતવર્જિતઃ

પક્ત્વા તેનામ્ભસા પથ્યાઃ ષષ્ટિસ્ત્રીણિ શતાનિ ચ ।
મધુ સંયોજ્ય ભાણ્ડસ્થં ભૂમૌ સર્વં નિધાપયેત્

દિને દિને તદેકૈકં ભક્ષયેત્પ્રાતર્ ઉત્થિતઃ ।
વલીપલિતનિર્મુક્તો જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્

શૈલીભૂતં કુલુત્થં વા ભક્ષયેન્મધુસર્પિષા ।
ષણ્માસાત્તુ પ્રયોગેણ જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્

કૂષ્માણ્ડમાદિતઃ કૃત્વા યાનિ કાનિ ફલાનિ ચ ।
જલે ક્ષિપ્તાનિ લોહાનિ શૈલભૂતાનિ ભક્ષયેત્

ક્ષીરાહારશ્ચ જીર્ણાન્તે વજ્રકાયો ભવેન્નરઃ ।
તેનોદકેન સંમર્દ્યમ્ અભ્રકં ક્વાથયેત્પ્રિયે

કટુત્રયયુતં ખાદેજ્જીવેદ્વર્ષસહસ્રકમ્ ।
અથવા રસકર્ષૈકં તજ્જલેન તુ મર્દિતમ્

ઇઙ્ગુદીફલમધ્યસ્થં તચ્છૈલોદકમધ્યગઃ ।
કાલેન ત્રિગુણેનૈવ કાઠિન્યં તસ્ય જાયતે

ષણ્માસં તન્મુખે ધાર્યં વજ્રકાયં કરોતિ તત્ ।
દશનાગસમપ્રાણો દેવૈઃ સહ સ મોદતે

ગૃહીત્વા ત્રિફલાં તત્ર શૈલવારિણિ નિક્ષિપેત્ ।
યદા ભવતિ તચ્છૈલં ગૃહીત્વા ચૂર્ણયેત્તતઃ

કાન્તજીર્ણરસં તેન સાર્ધં ઘૃતમધુપ્લુતમ્ ।
ભક્ષયેદ્વર્ષમેકં તુ તતઃ ક્ષીરાશનો ભવેત્

ઉદયાદિત્યસઙ્કાશો મેધાવી પ્રિયદર્શનઃ ।
નીલકુઞ્ચિતકેશશ્ચ જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્

પારદં હરિતાલં ચ શિલાં માક્ષિકમેવ ચ ।
દરદં ચ વિષં ચૈવ સર્વમેકત્ર કારયેત્

મર્દયેત્ ખલ્વપાષાણે માતુલુઙ્ગરસેન તુ ।
ગોલકં કારયિત્વા તુ વારિમધ્યે વિનિક્ષિપેત્

તેન તારં ચ શુલ્બં ચ કાંચનં ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
ઉપયુઞ્જીત માસૈકં વલીપલિતવર્જિતઃ

સહસ્રં જીવિતં તસ્ય મહાબલપરાક્રમઃ ।
શૈલીભૂતહરિદ્રાં તુ તચ્ચૂર્ણાવાપમાત્રતઃ

હેમત્વં લભતે નાગો બાલાર્કસદૃશપ્રભઃ ।
શૈલોદકે વિનિક્ષિપ્ય ભૂશૈલે કર્દમેઽપિ વા

જ્ઞાત્વા કાલપ્રમાણેન બન્ધયેત્પારદં તતઃ ।
રક્તક્ષારયુતં ધ્માતં સુવર્ણસમસારિતમ્

શતાંશેન તુ લોહાનાં સર્વેષાં હેમકારકમ્ ।
દ્વિતીયસારણાં પ્રાપ્ય સહસ્રાંશેન વિધ્યતિ

તં ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે દિવ્યત્વં લભતે ધ્રુવમ્ ।
<કેચન ઘુટિકાયોગાઃ>
નિચુલે કકુભે ચૈવ કિંશુકે મધુકેઽપિ વા

ઇઙ્ગુદીફલમધ્યે વા રજનીદ્વયમાર્દ્રકે ।
અમૃતે કન્દકે વાથ ઉક્તકન્દૌષધીષુ ચ

વિધાય કોટરં તત્ર ક્ષિપ્ત્વા તેનૈવ ડોલયેત્ ।
ત્રિફલાવ્યોષકલ્કેન વેષ્ટયિત્વા પ્રયત્નતઃ

પાદેન કનકં દત્ત્વા પારદં તત્ર યોજયેત્ ।
શૈલોદકે ક્ષિપેત્તત્ર ગુલિકા વજ્રવદ્ભવેત્

પૂર્વવત્સારણા કાર્યા પૂર્વવત્સિદ્ધિદા ભવેત્ ।
ધાર્યમાણા મુખે સા તુ સહસ્રાયુષ્કરી ભવેત્

દ્વિતીયસારણાયોગાદયુતં વેધયેત્તુ સા ।
ધાર્યમાણા મુખે સૈવમયુતાયુષ્યદા ભવેત્

તૃતીયસારણાયોગાજ્જાયતે લક્ષવેધિની ।
તં ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે લક્ષાયુર્જાયતે નરઃ

ચતુર્થી સારણા દેવિ કોટિવેધી ન સંશયઃ ।
કોટ્યાયુર્જીવિતં તસ્ય ખેચરત્વં ચ લભ્યતે

પઞ્ચભિર્દશકોટિઃ સ્યાત્ષડ્ભિઃ કોટિશતં ભવેત્ ।
યાવચ્ચન્દ્રાર્કજીવિત્વમ્ અનન્તબલવીર્યવાન્

દદાતિ સપ્તમી ચાપિ સારણા ગુલિકા પરા ।
ખેચરી નામ વિખ્યાતા ભૈરવેણ પ્રચોદિતા

યસ્તુ તદ્રાજિકામાત્રં માસમેકં તુ ભક્ષયેત્ ।
વજ્રદેહઃ સ સિદ્ધઃ સ્યાદ્ દિવ્યસ્ત્રીજનવલ્લભઃ

ક્રીડતે ખેચરૈર્ ભોગૈઃ સ્વેચ્છયા શિવતાં વ્રજેત્ ।
નાનાવિધફલાશ્ચાસ્યા ઘુટિકાં શૃણુ સુન્દરિ

શુદ્ધબદ્ધં રસેન્દ્રં તુ ગન્ધકં તત્ર જારયેત્ ।
ત્રિગુણે ગન્ધકે જીર્ણે તેન હેમ તુ કારયેત્

કારયેદ્ભસ્મ સૂતં તુ કાઞ્ચનં તેન સૂતકમ્ ।
તદ્ભસ્મ સૂતકે જાર્યં રસેન્દ્રસ્ય સમે સમમ્

તેન સૂતકજીર્ણેન વજ્રરત્નં તુ ઘાતયેત્ ।
તદ્વજ્રં જાયતે ભસ્મ સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્

તદ્ભસ્મ જારયેત્સૂતે ત્રિગુણે તુ સુરાર્ચિતે ।
હાટકં સારયેત્તં તુ ઘુટિકાં તેન કારયેત્

ત્રિલોહાવેષ્ટિતં તં તુ મુખે પ્રક્ષિપ્ય સાધકઃ ।
નષ્ટચ્છાયો ભવેત્સોઽયમદૃશ્યો દેવદાનવૈઃ

લક્ષવર્ષસહસ્રાણિ નિર્વલીપલિતો ભવેત્ ।
શૂલિનં શક્તિસંયુક્તં રત્નાદિગુણભૂષિતમ્

વક્ત્રે કરે ચ બિભૃયાત્સર્વાયુધનિવારણમ્ ।
વ્યોમ માક્ષિકસત્વં ચ તારં તામ્રં સુરાયુધમ્

સારલોહં સૂતકં ચ રત્નાદિગુણભૂષિતમ્ ।
ઘુટિકા સા વરારોહે મધુરત્રયસંયુતા

વક્ત્રસ્થા નાશયેત્સાક્ષાત્પલિતં નાત્ર સંશયઃ ।
શિવઃ શક્તિશ્ચ દેવેશિ રત્નાનિ સિતગોનસા

હેમ તારં તથા ભાનુઃ સમભાગાનિ કારયેત્ ।
સ્ત્રીરજો વ્યાઘ્રમધ્યસ્થં પદ્મસૂત્રેણ વેષ્ટયેત્

સિતયેન તથા વેષ્ટ્યં ગુહ્યસ્થાને નિવેશયેત્ ।
રણે રાજકુલે દ્યૂતે દિવ્યે કામે જયો ભવેત્

વૈક્રાન્તાભ્રકકાન્તં તુ સસ્યકં તુ સુરાયુધમ્ ।
વિભીતકાદિસમ્ભૂતકાંજિકસ્ય સમં ભવેત્

સમાવર્ત્ય તતઃ સૂતે યોજયેત્પાદયોગતઃ ।
કુમારીરસસંઘૃષ્ટા કૃતૈષા ઘુટિકા શુભા

રોગમૃત્યુજરા હન્તિ વક્ત્રસ્થા નાત્ર સંશયઃ ।
પઞ્ચ તારં વરારોહે સૂતકદ્વયમેવ ચ

ત્રયો ગગનભાગાઃ સ્યુરેકૈકં હેમકાન્તયોઃ ।
અર્ધં શુલ્બં વિભાગેન ગુલિકામરસુન્દરી

અક્ષયો હ્યજરશ્ચૈવ ભવેત્તેન મહાબલઃ ।
ભસ્મ સૂતપલૈકં ચ મૃતકાન્તપલં તથા

માક્ષિકસ્ય પલં ચૈવ શિલાજતુ પલં તથા ।
પલમેકં વિડઙ્ગસ્ય પથ્યાચૂર્ણપલં તથા

એકીકૃત્ય તુ તત્સર્વં મધ્વાજ્યેન તુ પેષયેત્ ।
ગુલિકાઃ કારયેત્તેન ષષ્ટ્યાધિકશતત્રયમ્

એકૈકાં ભક્ષયેન્નિત્યં વર્ષમેકં નિરન્તરમ્ ।
જીવેદ્વર્ષશતાયુઃ સ યથા રુદ્રો મહાબલઃ

<કેચન રસાયનકલ્પાઃ>
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રસભસ્મરસાયનમ્ ।
વિજ્ઞેયં નિષ્પરિહારં સાક્ષાદ્દિવ્યૌષધં પરમ્

આમલક્યાદિ કાન્તં ચ પારદં ચ મનઃશિલામ્ ।
વાકુચીસમભાગાનિ ક્ષીરિણીરસપેષિતમ્

મેઘનાદરસોપેતં મૂકમૂષાગતં પચેત્ ।
માષં દ્વિમાષં ત્રિગુણં ભક્ષયેત્તત્ક્રમેણ તુ

વર્ષત્રયં પરં દેવિ પાદનિષ્કાર્ધકં ક્રમાત્ ।
ષટ્ સપ્તાષ્ટૌ ચ વર્ષાણિ ક્રમાન્નિષ્કપ્રમાણતઃ

ભુઞ્જીત સ ચ દિવ્યાન્નં જરાવૈરૂપ્યવર્જિતઃ ।
કિંચિત્ કાઞ્ચનસંયુક્તં નિષ્કં નિષ્કાર્ધમેવ વા

યો ભક્ષયેત્ ત્રિભિર્ વર્ષૈઃ સર્વવ્યાધીઞ્જયત્યયમ્ ।
અષ્ટવર્ષસહસ્રાયુર્દ્વાદશે લક્ષવેધકઃ

ષોડશે વત્સરે દેવિ દિવ્યરૂપઃ સ જાયતે ।
ઉત્તમો મૂલબન્ધસ્તુ મધ્યમં સારબન્ધનમ્

અધમઃ પાકબન્ધસ્તુ એવં ત્રિવિધબન્ધનમ્ ।
શતપલમભયાનામ્ અક્ષધાત્ર્યોસ્તથૈવ ક્વથિતજલસમાષ્ટૌ ભાગમષ્ટાવશિષ્ટમ્ ।
ઘૃતમધુસિતયાઢ્યં વ્યોષચિત્રં દશૈવ રસપલદશસિદ્ધં લોહજીર્ણં મૃતં ચ

ગિરિયુતસમમ્ અભ્રં કાન્તભૃઙ્ગં વિડઙ્ગં રસસહિતવિભાવ્યં તણ્ડુલૈર્ બિલ્વમજ્જૈઃ ।
હિમકરકૃતકલ્કં લોહપાત્રસ્થમાસં ત્રિદિનતનુવિશુદ્ધં કલ્કમેનં વરિષ્ઠમ્

લિહતિ શયનકાલે વામનેત્રાર્ધસેવી ઘનનિબિડસમાધિર્ મત્તમાતઙ્ગદર્પઃ ।
વિગતસકલદોષઃ સર્વદૃક્ દિવ્યચક્ષુઃ મદન ઇવ સુકાન્તિઃ કામિનીનાં પ્રવીરઃ

જલદ ઇવ વપુષ્માન્કુઞ્ચિતાગ્રાગ્રકેશઃ તુરગ ઇવ વિશુદ્ધઃ સત્કવિશ્ચિત્રકારી ।
વૃષભગતિવિચેષ્ટો મન્દગમ્ભીરઘોષઃ સુરગજ ઇવ લોકે ચન્દ્રતારાર્કજીવી

કાન્તહેમરવિચન્દ્રમ્ અભ્રકૈર્ ગોલકં નિહિતમિઙ્ગુદીફલે ।
શૈલવારિવરિસિદ્ધગોલકં સુન્દરી હ્યમરસંજ્ઞિકા શુભા

કાન્તહેમરવિચન્દ્રમ્ અભ્રકં વજ્રરત્નરસમહિરાજગોલકમ્ ।
ક્ષિપ્તમ્ આમલકકાષ્ઠકોદરે ભૂમિશૈલનિહિતં સમુદ્ધૃતમ્

શૈલતાં ગતમથાહિતં મુખે વજ્રકાયકરકલ્પવાસરૈઃ ।
તારહેમવરશુલ્બસૂતકૈર્ગોલકં વરણકાષ્ઠયન્ત્રિતમ્

શૈલવારિકૃતસુન્દરીરસૈઃ ખેચરીતિ ગુલિકા નિગદ્યતે

શૈલામ્બુનિક્ષિપ્તપલાશબીજં શૈલીકૃતં ક્ષૌદ્રઘૃતેન ખાદેત્ ।
ત્રિસપ્તરાત્રં દિનમેકમેકં સહસ્રજીવી વિદિતો નરઃ સ્યાત્

સૂતકં ચાભ્રકં ચૈવ વજ્રતીક્ષ્ણસમન્વિતમ્ ।
હાટકેન સમાયુક્તં ગુલિકા ખેચરી ભવેત્

કરઞ્જફલમધ્યસ્થં સૂતં તત્રૈવ નિક્ષિપેત્ ।
ધૃતઃ શૈલામ્બુમધ્યસ્થઃ સહસ્રાયુઃ પ્રયચ્છતિ

તિન્દુકે દ્વિસહસ્રાયુર્ જમ્બીરે ત્રિસહસ્રકમ્ ।
માતુલુંગે ચ નારઙ્ગે ચતુઃપઞ્ચસહસ્રકમ્

રમ્ભાફલે ષટ્સહસ્રં પનસે સપ્તસંખ્યકમ્ ।
વિભીતકફલે ચૈવ દશસાહસ્રસંખ્યકમ્

નાલિકેરે મહાભાગે સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।
ત્રિંશત્સહસ્રં પથ્યાયાં લક્ષમામલકે પુનઃ

અભ્રપત્રભવાત્ ક્વાથાદ્ અહોરાત્રં શિલોદકે ।
બધ્નાતિ ચોદ્ધૃતં સૂતં મૃત્યુદારિદ્ર્યનાશનમ્

સારણાક્રમયોગેન વજ્રવજ્જાયતે વપુઃ ।
રસે રસાયને ચૈવ લક્ષવેધી ન સંશયઃ

કર્દમં તુ કુમાર્યાશ્ચ રસેન કૃતપિણ્ડિકમ્ ।
ધમનાત્પતતે સત્ત્વં મુખસ્થં ધારયેન્નરઃ

ષણ્માસોપપ્રયોગેણ હ્યજરામરતાં વ્રજેત્ ।
સ્રોતોઞ્જનયુતં ધ્માતં સત્ત્વં પારદમિશ્રિતમ્

તત્ખોટં ધારયેદ્વક્ત્રે હ્યદૃશ્યો ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
યસ્ય યો વિધિરામ્નાત ઉદકસ્ય શિવાગમે

શતેન બત કાલેન કુર્યાદ્દેહે રસાયનમ્ ।
<બદ્ધજારણવિધિઃ>
યા પૂર્વા નિર્મિતા સેયમધમા બાલજારણા

ઉત્તમા દુર્લભા ચૈવ શ્રૂયતાં બદ્ધજારણા ।
અબદ્ધં જારયેદ્યસ્તુ ક્ષીયમાણઃ ક્ષયં વ્રજેત્

બદ્ધસ્ય જીર્યતે ગ્રાસો જીર્ણસ્ય ચ મુખં ભવેત્ ।
સમુખો દુર્મુખં દત્તે સામાન્યોત્તમલક્ષણમ્

<બન્ધપ્રકારાઃ>
સામાન્યો ઽગ્નિસહત્વેન મહારત્નાદિજારકઃ ।
સામાન્યઃ પ્રથમઃ કાર્યઃ સગ્રાસસ્તુ સમન્તતઃ

વસુદેહકરો દેવિ સામાન્યો હિ ભવેદયમ્ ।
ગ્રાસહીનસ્તુ યો બદ્ધો દિવ્યસિદ્ધિકરો ભવેત્

ઉત્તમો મૂલબન્ધસ્તુ મધ્યમં સારબન્ધનમ્ ।
અધમઃ પાકબન્ધસ્તુ એવં ત્રિવિધબન્ધનમ્

મૂલબન્ધસ્તુ યો બન્ધો મૂલસંકુચિતં મહત્ ।
સારબન્ધસ્તુ યો બન્ધો વાસનાબન્ધ ઉચ્યતે

સ્યાચ્ચતુઃ ષષ્ટિમૂલેભ્યઃ કિંચિન્મૂલેન બન્ધનમ્ ।
પ્રાણ્યઙ્ગં દૈત્યાદીનાં મૂલાઙ્ગં દેવતામયમ્

પાષાણં ચૈવ સિદ્ધાનાં માનુષાણાં ચ પૂજિતમ્ ।
પીઠિકાદ્રુતિસંકોચૈસ્ ત્રિવિધં બન્ધનં ભવેત્

દિવ્યાભિરૌષધીભિઃ પ્રાગુક્તં સંકોચબન્ધનમ્ ।
દ્રુતિભિર્બધ્યતે સૂતઃ ક્ષણબન્ધ ઉદાહૃતઃ

અભ્રકં હરબીજં ચ ષોડશાંશેન કાઞ્ચનમ્ ।
ધ્માતં પ્રકાશમૂષાયાં શોધયેત્કાચટઙ્કણૈઃ

દક્ષિણાવર્તિતં ધ્માતં હરબીજેન મેલકમ્ ।
મૂષાં ત્યક્ત્વા વરારોહે તિષ્ઠતે ખગબદ્ધવદ્રસઃ

રક્તિકાર્ધાર્ધમાત્રેણ પર્વતાનપિ વેધયેત્ ।
ભક્ષણાત્તસ્ય દેવેશિ રુદ્રતુલ્યો ભવેન્નરઃ

ક્રીડતે સપ્તલોકેષુ શિવતુલ્યપરાક્રમઃ ।
<દ્રુતિમેલનવિધિઃ>
વજ્રકન્દં ગુડૂચી ચ ઉચ્ચટાદિસમન્વિતમ્

અભ્રકં ક્રમતે શીઘ્રમન્યથા નાસ્તિ સઙ્ગમઃ ।
કૃષ્ણાગરુનાભિસિતૈઃ રસોનપિતરામઠૈઃ

નારીકુસુમપાલાશબીજતૈલસમન્વિતૈઃ ।
સોષ્ણૈર્મિલન્તિ મૃદિતા દ્રુતયઃ સકલા રસે

<વજ્રબન્ધઃ; દશસઙ્કલિકાવિધિસિદ્ધઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ વજ્રબન્ધં સુરાર્ચિતે ।
ગન્ધકં ભક્ષયેન્નારી દિનાનામેકવિંશતિમ્

તદ્રજો રસરાજસ્ય બન્ધને જારણે હિતમ્ ।
વજ્રભસ્મ તુ ભાગૈકં ભાગાઃ શુદ્ધરસાત્ત્રયઃ

દ્વિપદીરજસા મર્દ્યં યાવત્તત્કલ્કતાં ગતમ્ ।
પાદાંશેન સુવર્ણેન પત્ત્રલેપં તુ કારયેત્

સોમવલ્લીરસં કાન્તં ટઙ્કણાલં સુચૂર્ણિતમ્ ।
દદ્યાત્તમષ્ટમાંશેન મર્દયેચ્ચ પ્રયત્નતઃ

નષ્ટપિષ્ટં ચ શુષ્કં તદન્ધયિત્વા પુટે તતઃ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ક્રામણેન સમન્વિતમ્

ખોટસ્તુ જાયતે દેવિ શતવેધી મહારસઃ ।
સૌવીરં ટઙ્કણં કાચં દત્ત્વા દત્ત્વા વિશોધયેત્

અક્ષીણો મિલતે હેમ્ના સમાવર્તશ્ચ જાયતે ।
એકોત્તરક્રમે વૃદ્ધ્યા સંકલૈઃ ક્રામયેત્તતઃ

એકગુણેન સૂતેન એકા સઙ્કલિકોચ્યતે ।
ત્રિગુણેન તુ સૂતેન દ્વિતીયા સંકલોચ્યતે

ષડ્ગુણેન તુ સૂતેન તૃતીયા સઙ્કલી ભવેત્ ।
દશગુણેન સૂતેન ચતુર્થી સઙ્કલી ભવેત્

પઞ્ચાદશગુણેનેશિ પઞ્ચમી સઙ્કલી ભવેત્ ।
એકવિંશદ્ગુણેનેશિ ષષ્ઠી સઙ્કલિકા ભવેત્

અષ્ટાવિંશદ્ગુણેનેશિ સપ્તમી સઙ્કલી સ્મૃતા ।
ષટ્ત્રિંશદ્ગુણિતે બદ્ધા ભવેત્સઙ્કલિકાષ્ટમી

પઞ્ચચત્વારિંશગુણે સઙ્કલી નવમી મતા ।
પઞ્ચાધ્યધિકપઞ્ચાશદ્ દશસઙ્કલિકા સ્મૃતા

એવં ચ ક્રમવૃદ્ધ્યા તુ સંકલી દશબન્ધિતા ।
પ્રથમે દશવેધી ચ શતવેધી દ્વિતીયકે

તૃતીયે સહસ્રવેધી સ્યાચ્ચતુર્થેઽયુતવેધિકઃ ।
પઞ્ચમે લક્ષવેધી સ્યાદ્ દશલક્ષં તુ ષષ્ઠકે

સપ્તમે કોટિવેધી સ્યાદ્દશકોટિં તથાષ્ટમે ।
ધૂમવેધી તુ નવમે દશમે શબ્દવેધકઃ

સંકલૈઃ સકલૈર્બદ્ધે વેધો દશગુણો ભવેત્ ।
દશસંકલિકાબદ્ધઃ શબ્દવેધી મહારસઃ

યથા લોહે તથા દેહે ક્રામતે નાત્ર સંશયઃ ।
વેધયેત્તત્પ્રમાણેન ધાતૂંશ્ચૈવ શરીરકમ્

કારયેદ્ઘુટિકાં દિવ્યાં બદરાસ્થિપ્રમાણતઃ ।
મહાકાલીં પૂજયિત્વા ધારયેત્સતતં બુધઃ

ઓં ઐં હ્રીં શ્રીં કાલિ કાલિ મહાકાલિ માંસશોણિતભોજનિ ।
હ્રાં હ્રીં હ્રં રક્ષ કૃષ્ણમુખિ દેવિ રસસિદ્ધિં દદસ્વ મે ।
શ્રીં હ્રીં ઐં

પૂજયિત્વા તતો દેવીં સિદ્ધચક્રં વિશેષતઃ ।
તાં ક્ષિપેચ્ચક્રમધ્યે તુ ઘુટિકાં દિવ્યરૂપિણીમ્

શતવેધેન યા બદ્ધા રસેન ઘુટિકા પ્રિયે ।
માસમેકં તુ વક્ત્રસ્થા જીવેચ્ચૈવ યથા વિધિઃ

તથા સહસ્રવેધેન બદ્ધા યા ઘુટિકા શુભા ।
માસદ્વયં તુ વક્ત્રસ્થા જીવેચ્ચન્દ્રાર્કતારકમ્

દશસહસ્રવેધેન બદ્ધા યા ઘુટિકા યદિ ।
શક્રતુલ્યં તદાયુષ્યં ત્રિભિર્માસૈસ્તુ જાયતે

લક્ષવેધેન યા બદ્ધા ઘુટિકા દિવ્યરૂપિણી ।
ચતુર્માસં તુ વક્ત્રસ્થા બ્રહ્માયુષ્યં પ્રયચ્છતિ

દશલક્ષેણ યા બદ્ધા ઘુટિકા દિવ્યરૂપિણી ।
સપ્તમાસં તુ વક્ત્રસ્થા વૈષ્ણવં લભતે ફલમ્

કોટિવેધેન યા બદ્ધા ઘુટિકા દિવ્યરૂપિણી ।
ષણ્માસસંસ્થિતા વક્ત્રે સાક્ષાદ્વૈ રુદ્રતાં નયેત્

દશકોટિપ્રભેદેન ઘુટિકા દિવ્યરૂપિણી ।
સપ્તમાસં તુ વક્ત્રસ્થા સ ભવેદ્વ્યાપકો નરઃ

કર્તા હર્તા સ્વયં ભોક્તા શાપાનુગ્રહકારકઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વકર્તા ચ સૂક્ષ્મરૂપો નિરઞ્જનઃ

ઇચ્છયા કુરુતે સૃષ્ટિમિચ્છયા સંહરેજ્જગત્ ।
સ્વચ્છન્દગમનો ભૂત્વા શિવરૂપો ભવેન્નરઃ

પૂજ્યતે સર્વદેવૈશ્ચ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરૈઃ ।
<અન્યો વજ્રબન્ધઃ>
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ વજ્રબન્ધં સુદુર્લભમ્

સમાંશભક્ષણં હેમ શુદ્ધસૂતેન કારયેત્ ।
મૃતવજ્રં કલાંશેન મર્દયેદ્ દ્વિપદીરસૈઃ

પ્રાગ્વચ્છેષં ક્રિયાજાતં પૂર્વવચ્ચ ફલં ભવેત્ ।
વજ્રબન્ધો ભવેત્સિદ્ધો દેવદાનવદુર્જયઃ

ચતુર્વિંશતિસિદ્ધાનાં નાયકઃ સર્વસિદ્ધિમાન્ ।
<અન્યો વજ્રબન્ધઃ>
વજ્રચૂર્ણસમં સૂતં હંસપાદ્યા વિમર્દિતમ્

પુટિત્વા મારયેત્તત્ર પુનસ્તુલ્યં રસં ક્ષિપેત્ ।
ધ્માતઃ ખોટો ભવત્યાશુ શોધિતઃ કાચટઙ્કણૈઃ

યાવચ્છુક્રોદયપ્રખ્યો જાયતે ચ રસઃ પ્રિયે ।
<અન્યો વજ્રબન્ધઃ>
વજ્રસત્ત્વં ચ ગગનં રસં હેમ ચ મેલયેત્

અમરત્વમવાપ્નોતિ વક્ત્રસ્થેન સુરાધિપે ।
જારયિત્વા રસં તદ્ધિ પુનસ્તેનૈવ જારયેત્

કોટિવેધી ન સન્દેહો વક્ત્રસ્થં ખેચરં પરમ્ ।
વેધયેત્તત્પ્રમાણેન ધાતૂંશ્ચૈવ શરીરકમ્

કારયેદ્ઘુટિકાં દિવ્યાં વજ્રસિદ્ધેન કાઞ્ચને ।
અનેન ક્રમયોગેન યાવચ્છક્યં તુ મારયેત્

તદ્ભસ્મ સૂતકં દેવિ સર્વરોગનિબર્હણમ્ ।
હેમ્ના ચ સારયિત્વા તુ ચન્દ્રાર્કં લેપયેત્તતઃ

દ્વાત્રિંશાંશેન હેમાર્ધં માતૃકાર્યધિકં ભવેત્ ।
બદરાસ્થિપ્રમાણેન કારયેદ્ગુલિકાં બુધઃ

યથા લોહે તથા દેહે ક્રમતે નાન્યથા ક્વચિત્ ।
<અન્યો વજ્રબન્ધઃ>
વજ્રેણ દ્વંદ્વિતં હેમ કાન્તશુલ્બકપાલિના

રઞ્જયેત્સપ્તવારાણિ તં ખોટં સૂક્ષ્મચૂર્ણિતમ્ ।
ભાવિતં સ્ત્રીરજેનૈવ ભૂર્જપત્રે નિવેશિતમ્

દ્રુતસૂતેન સંયુક્તં બદ્ધ્વા વસ્ત્રેણ પોટ્ટલીમ્ ।
સ્વેદયેદ્દેવદેવેશિ યાવદ્ભવતિ ગોલકઃ

લાઙ્ગલી જીવની ચૈવ ગન્ધાર્યુત્તરવારુણી ।
એતેષાં નિક્ષિપેત્પિણ્ડે વજ્રગોલં તુ વેષ્ટયેત્

મૂષામધ્યે વિનિક્ષિપ્ય સંધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
ભૂમૌ મૂષાં વિનિક્ષિપ્ય પુટં મૂર્ધ્નિ પ્રદાપયેત્

અનેનૈવ પ્રતાપેન બન્ધમેતિ મહારસઃ ।
ગોલકં ધારયેદ્વક્ત્રે વર્ષમેકં યદા પ્રિયે

જીવેત્કલ્પસહસ્રાણિ યથા નાગો મહાબલઃ ।
વર્ષૈર્દ્વાદશભિઃ સાક્ષાજ્જાયતે રસપૂરુષઃ

ગાત્રસ્ય તસ્ય પ્રસ્વેદાદષ્ટૌ લોહાસ્તુ કાઞ્ચનમ્ ।
વજ્રભસ્મ તથા સૂતં કાઞ્ચનેન સમન્વિતમ્

વક્ત્રસ્થં કુરુતે યસ્તુ અબ્દાત્પલિતવર્જિતઃ ।
<અન્યે વેધોપયોગિનો બન્ધાઃ>
કૃષ્ણાભ્રકસ્ય સત્વં ચ તારં તામ્રં ચ હાટકમ્

માક્ષિકં કાન્તતીક્ષ્ણં ચ સમભાગાનિ કારયેત્ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તત્ક્ષણાત્

તં ખોટં સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ દ્રુતસૂતેન ગોલયેત્ ।
મૃતસત્ત્વસ્ય ભાગૈકં ભાગાશ્ચત્વારિ ગોલકમ્

મર્દયેત્તપ્તખલ્વેન ભસ્મીભવતિ સૂતકઃ ।
મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે સપ્તસઙ્કલિકાક્રમાત્

ગુઞ્જામાત્રં તુ તદ્ભસ્મ મધ્વાજ્યેન તુ લેહયેત્ ।
સંવત્સરપ્રયોગેણ હ્યયુતાયુર્ભવેન્નરઃ

વલીપલિતનિર્મુક્તો મહાબલપરાક્રમઃ ।
તદ્ભસ્મ પલમેકં તુ પલૈકં ગન્ધકસ્ય ચ

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
જીવેત્કલ્પસહસ્રાણિ યથા નાગો મહાબલઃ

તસ્ય મૂત્રપુરીષેણ લોહાન્યષ્ટૌ ચ કાઞ્ચનમ્ ।
તત્ખોટં રઞ્જયેત્ પશ્ચાદ્ વઙ્ગાભ્રકકપાલિના

રઞ્જયેત્સપ્તવારાણિ ભવેત્કુઙ્કુમસન્નિભઃ ।
હેમ્ના સહ સમાવર્ત્ય સારણાત્રયસારિતમ્

શતાંશેન તુ તેનૈવ શુલ્બમધ્યે પ્રદાપયેત્ ।
જાયતે કનકં દિવ્યં દેવાભરણભૂષણમ્

બદ્ધસૂતસ્ય ભાગૈકં ભાગૈકં કુટિલસ્ય ચ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં યાવદ્વઙ્ગાવશેષિતમ્

અનેન ક્રમયોગેન વઙ્ગં નિર્વાહ્ય ષડ્ગુણમ્ ।
અનેન ક્રમયોગેન વહન્નાગં ચ ષડ્ગુણમ્

તતસ્તં રઞ્જયેત્પશ્ચાત્તીક્ષ્ણશુલ્બકપાલિના ।
પક્વસૂતસ્ય ભાગૈકં ભાગૈકં દ્રુતસૂતકમ્

મર્દયેન્મધ્યમામ્લેન ગોલકં ભવતિ ક્ષણાત્ ।
મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાશ્ચત્વારિ ગોલકમ્

મર્દયેત્ તપ્તખલ્વેન ભસ્મીભવતિ સૂતકઃ ।
મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે સપ્તસંકલિકાક્રમાત્

તદ્ભસ્મ તુ પુનઃ પશ્ચાન્મધ્યમામ્લેન મર્દયેત્ ।
પુટં દદ્યાત્પ્રયત્નેન ષષ્ટ્યાધિકશતત્રયમ્

તદ્ભસ્મ જાયતે દિવ્યં સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્ ।
તેનૈવ વેધયેત્તારં સહસ્રાંશેન કાઞ્ચનમ્

મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાઃ ષોડશ સૂતકમ્ ।
દેવદાલીશઙ્ખપુષ્પીરસેન મૃદિતં ક્રમાત્

મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે ભસ્મીભવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
પૂત્કારાણાં સહસ્રેણ ધામ્યમાનં ન ગચ્છતિ

ઈદૃશં ભસ્મ સૂતં ચ દેહે લોહે ચ યોજયેત્ ।
તદ્ભસ્મ પલમેકં તુ પલમેકં ચ ગન્ધકમ્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ।
તં ખોટં રઞ્જયેત્ પશ્ચાત્ કપાલિક્રમયોગતઃ

સારણાત્રયયોગેન શુલ્બવેધં પ્રદાપયેત્ ।
ભસ્મસૂતપલૈકં ચ પલૈકં પન્નગસ્ય ચ

કાન્તપાત્રેણ તં કૃત્વા મર્દયેલ્લોહમુષ્ટિના ।
મૃદ્વગ્નિના તતઃ પાચ્યં યાવન્નાગેન મેલકમ્

પુટેન જાયતે ભસ્મ સિન્દૂરારુણસપ્રભમ્ ।
તદ્ભસ્મ તુ પુનઃ પશ્ચાદ્ગોપિત્તેન તુ મર્દયેત્

તચ્ચતુર્દશવારાંસ્તુ પુટયેદ્ભસ્મયેત્તતઃ ।
તદ્ભસ્મ ભાગમેકં તુ ભાગૈકં હેમગોલકમ્

એકીકૃત્યાથ સંમર્દ્ય ક્રામણેન સહૈકતઃ ।
તારપિષ્ટં તુ તેનૈવ સહસ્રાંશેન કાઞ્ચનમ્

અનેન ક્રમયોગેન વઙ્ગભસ્મ પ્રજાયતે ।
સહસ્રાંશેન તેનૈવ શુલ્બવેધં પ્રદાપયેત્

તચ્છુલ્બં જાયતે તારં શઙ્ખકુન્દેન્દુસન્નિભમ્ ।
શ્વેતાભ્રકં ચ સત્ત્વં ચ કાઙ્ક્ષી કાન્તં તથાયસમ્

વઙ્ગં કાન્તં તારં તથા શ્વેતં વૈક્રાન્તં ચ કદમ્બકમ્ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં કુન્દેન્દુસન્નિભમ્

તં ખોટં સૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ દ્રુતસૂતેન ગોલકમ્ ।
મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાશ્ચત્વારિ ગોલકઃ

મર્દયેત્તપ્તખલ્વેન ભસ્મીભવતિ સૂતકઃ ।
મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે સપ્તસઙ્કલિકાક્રમાત્

તતશ્ચ જાયતે ભસ્મ શઙ્ખકુન્દેન્દુસન્નિભમ્ ।
તદ્ભસ્મ પલમેકં તુ પલમેકં તુ ગન્ધકમ્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તદ્રસઃ ।
તારેણ ચ સમાવર્ત્ય સારણાત્રયસારિતમ્

સહસ્રાંશેન તેનૈવ શુલ્બવેધં પ્રદાપયેત્ ।
તીક્ષ્ણચૂર્ણપલાન્યષ્ટૌ પલાષ્ટૌ દ્રુતસૂતકમ્

મર્દયેત્તપ્તખલ્વેન ટેટઞ્ચિલ્વીરસેન ચ ।
તત્ક્ષણાજ્જાયતે પિણ્ડં તીક્ષ્ણેન સહ ગોલકમ્

મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાશ્ચત્વારિ ગોલકમ્ ।
મર્દયેત્તપ્તખલ્વેન ભસ્મીભવતિ તત્ક્ષણાત્

મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે સપ્તસઙ્કલિકાક્રમાત્ ।
ષોડશાંશેન તેનૈવ વઙ્ગવેધં પ્રદાપયેત્

તદ્ભસ્મ પલમેકં તુ પલૈકં ગન્ધકસ્ય ચ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તત્ક્ષણાત્

તસ્ય ખોટસ્ય ભાગં ચ તીક્ષ્ણચૂર્ણં ચ તત્સમમ્ ।
દ્વૌ ભાગૌ દ્રુતસૂતસ્ય સર્વમેકત્ર મર્દયેત્

તપ્તખલ્વે તુ સંમર્દ્ય ગોલકં ભવતિ ક્ષણાત્ ।
મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે સપ્તસઙ્કલિકાક્રમાત્

તત્સર્વં જારયેદ્ભસ્મ શઙ્ખકુન્દેન્દુસન્નિભમ્ ।
તદ્ભસ્મ કારયેત્ખોટં તીક્ષ્ણેન દ્વંદ્વિતં સહ

અનેન ક્રમયોગેન સપ્તસઙ્કલિકાક્રમાત્ ।
તં ખોટં જારયેત્પશ્ચાત્સારણાત્રયસારિતમ્

લક્ષાંશેન તુ તેનૈવ વઙ્ગવેધં પ્રદાપયેત્ ।
ભસ્મસૂતપલૈકં તુ શુદ્ધવઙ્ગં પ્રદાપયેત્

મર્દયેદાયસે પાત્રે વઙ્ગં તુ મ્રિયતે ક્ષણાત્ ।
દ્વિપલં મૃતવઙ્ગસ્ય તારચૂર્ણપલદ્વયમ્

દ્વિપલં ગન્ધકં દદ્યાત્પલૈકં ટઙ્કણસ્ય ચ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં ખોટં ભવતિ તત્ક્ષણાત્

પલૈકં ખોટચૂર્ણસ્ય પલૈકં દ્રુતસૂતકમ્ ।
મર્દયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈર્ગોલકો ભવતિ ક્ષણાત્

ષોડશાંશેન તેનૈવ તારારિષ્ટં તુ વેધયેત્ ।
મૃતવઙ્ગપલૈકં તુ પલૈકં સૂતકસ્ય ચ

સર્વચૂર્ણં પલૈકં તુ ત્રયમેકત્ર કારયેત્ ।
મર્દયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈર્ગોલકો ભવતિ ક્ષણાત્

મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગશ્ચત્વારિ ગોલકમ્ ।
એકત્ર મર્દયેદ્ભદ્રે ઓષધીદ્રવસંયુતમ્

મારયેદ્ભૂધરે યન્ત્રે પુટાનાં સપ્તકેન તુ ।
તત્સર્વં જાયતે ભસ્મ વજ્રસ્યૈવ પ્રભાવતઃ

સામુદ્રં ત્રિપલં દેવિ ભસ્મમધ્યે પ્રદાપયેત્ ।
એકીકૃત્યાથ સંમર્દ્ય વજ્રીક્ષીરે દિનત્રયમ્

વિશ્વામિત્રકપાલસ્થં પુટં દદ્યાત્તુ ભૂધરે ।
તત્સર્વં જાયતે ભસ્મ શઙ્ખકુન્દેન્દુસન્નિભમ્

તેનૈવ યવમાત્રેણ વઙ્ગં સ્તમ્ભયતિ ક્ષણાત્ ।
વઙ્ગં તારં તથા સત્ત્વં સમસૂતેન ગોલકમ્

અનેન ક્રમયોગેન મારયેચ્ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
તત્સર્વં જાયતે ભસ્મ વજ્રસ્યૈવ પ્રભાવતઃ

ભસ્મસૂતપલૈકં ચ વઙ્ગભસ્મ પલદ્વયમ્ ।
દ્વે પલે મૃતતારસ્ય સત્ત્વભસ્મ પલદ્વયમ્

શઙ્ખચૂર્ણં પલં પઞ્ચ સામુદ્રસ્ય પલાષ્ટકમ્ ।
ટઙ્કણસ્ય પલાન્યષ્ટૌ સર્વમેકત્ર જારયેત્

વજ્રીક્ષીરેણ સંવેષ્ટ્ય પુટં દદ્યાચ્ચતુર્દશ ।
એષ સિદ્ધરસઃ સાક્ષાદ્દુર્લભસ્ત્રિદશૈરપિ

વઙ્ગં તુ દાપયેત્ પશ્ચાદ્ભાણ્ડે ચૈવ તુ મૃણ્મયે ।
સિદ્ધં ભસ્મ ભવેલ્લોહશલાકેન ચ ચાલયેત્

વાપયેચ્ચ પ્રયત્નેન યાવત્કઠિનતાં વ્રજેત્ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં તારં ભવતિ શોભનમ્

કદાચિત્ સ્ફાટિતે તારે પુનર્વઙ્ગં પ્રદાપયેત્ ।
પત્રે દાહે કષે છેદે તત્તારં શાશ્વતં ભવેત્

સંતિતં દનુગોલં ચ ષોડશાંશસમન્વિતમ્ ।
મૃતવજ્રસ્ય ભગૈકમેકત્રૈવ તુ કારયેત્

દેવદાલીશઙ્ખપુષ્પં તદ્રસેન તુ મર્દયેત્ ।
મારયેદ્ ભૂધરે યન્ત્રે પુટાનાં સપ્તકેન તુ

તદ્ભસ્મ તુ પુનઃ પશ્ચાદ્દીપયન્ત્રેણ પાચયેત્ ।
ભસ્મસૂતપલૈકં ચ શ્વેતાભ્રકદલદ્વયમ્

શઙ્ખચૂર્ણપલૈકં તુ પલૈકં ટઙ્કણસ્ય તુ ।
એકીકૃત્યાથ તત્સર્વં વજ્રીક્ષીરેણ પેષયેત્

અરણ્યોત્પલકૈઃ પશ્ચાત્પુટં દદ્યાચ્ચતુર્દશ ।
રસોઽયં યવમાત્રેણ વઙ્ગં સ્તમ્ભયતિ ક્ષણાત્

કૃષ્ણાભ્રકપલૈકં તુ દ્વિપલેનૈવ સૂતકમ્ ।
ગન્ધકસ્ય પલૈકં ચ એકીકૃત્યાથ મર્દયેત્

મર્દ્યમાનં પ્રયત્નેન ગોલકં ભવતિ ક્ષણાત્ ।
મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાશ્ચત્વારિ ગોલકમ્

મર્દયેત્પ્રહરૈકં તુ ભસ્મીભવતિ સૂતકઃ ।
આરણ્યગોમયેનૈવ પુટં દદ્યાત્તુ ભૂધરે

અનેન ક્રમયોગેન સપ્તસઙ્કલિકાં કુરુ ।
શતાંશેન તુ તેનૈવ નાગવેધં પ્રદાપયેત્

તં ખોટં રઞ્જયેત્ પશ્ચાચ્છુલ્બાભ્રકકપાલિના ।
પુનસ્તાં રઞ્જયેત્પશ્ચાત્તીક્ષ્ણશુલ્બકપાલિના

પુનસ્તં રઞ્જયેત્ પશ્ચાન્નાગાભ્રકકપાલિના ।
હેમ્ના સહ સમાવર્ત્ય સારણાત્રયસારિતમ્

સહસ્રાંશેન તેનૈવ શુલ્વવેધં પ્રદાપયેત્ ।
જાયતે કનકં દિવ્યં દેવાભરણભૂષણમ્

વજ્રવલ્લીભસ્મસ્નુહીક્ષીરે પુટિતં દશભિઃ પુટૈઃ ।
તત્તુલ્યં મર્દયેત્સૂતં દેવદાલ્યા રસૈઃ પુટેત્

તત્તુલ્યં પુટયેત્તીક્ષ્ણં ત્રિફલાયા રસેન તુ ।
તત્તુલ્યં પુટયેન્નાગમ્ અહિમારાટરૂષકૈઃ

હેમવર્ણપ્રદં તદ્ધિ વિંશત્યંશેન યોજિતમ્ ।
ચતુઃષષ્ટ્યંશકેનેદં શુદ્ધતારં ચ રઞ્જયેત્

અષ્ટમાંશેન તેનૈવ નાગપત્રાણિ લેપયેત્ ।
પુટયેન્મારયેન્નાગં સિન્દૂરારુણસન્નિભમ્

તત્તુલ્યં મારયેદ્ધેમ કાઞ્ચનારરસે પુટેત્ ।
તત્તુલ્યં મારયેચ્છુલ્બં ગૃહકન્યારસેન ચ

પશ્ચાદમ્લેન પુટયેદ્યાવત્સિન્દૂરસન્નિભમ્ ।
ચન્દ્રાર્કૌ રઞ્જયેત્તેન શતાંશેન તુ પાચિતમ્

સબીજં બીજવર્જં વા વજ્રેણ સહ સૂતકઃ ।
તદ્ભસ્મ મર્દયેત્પશ્ચાત્ સ્વર્ણપત્રરસેન ચ

તેનૈવ વેધયેચ્છુલ્બં શુલ્બં તારેણ યોજયેત્ ।
<વજ્રહેમદ્વન્દ્વમેલાપનમ્>
વજ્રેણ દ્વંદ્વયેદ્ધેમ હેમ્ના ચ દ્વંદ્વયેદ્રસમ્

રસેન દ્વંદ્વયેદ્દેહં સ દેહો હ્યજરામરઃ ।
કદલીટઙ્કસૌવીરં કણ્ટકારીરસપ્લુતમ્

ક્રામણં સર્વધાતૂનાં સર્વદ્વન્દ્વેષુ મેલનમ્ ।
તિમિરસ્ય તુ પઞ્ચાઙ્ગં પેટારીબીજસંયુતમ્

એકીકૃત્યાથ સંમર્દ્ય વજ્રં તેનૈવ વેષ્ટયેત્ ।
વજ્રમૂષાગતં ધ્માતં હેમદ્વન્દ્વં તુ કારયેત્

કાન્તપાષાણચૂર્ણે તુ ભૂલતા રામઠં મધુ ।
ગુઞ્જાટઙ્કણકાચં ચ કર્કટાસ્થિ સ્નુહીપયઃ

તત્સર્વં તુ સમં યોજ્યં સ્ત્રીસ્તન્યેન તુ મર્દયેત્ ।
મૂષાલેપઃ કૃતઃ પ્રાજ્ઞો વજ્રમેલાપકઃ સુખમ્

હઠાગ્નૌ વજ્રમૂષાભિર્દૃઢં વજ્રા મિલન્તિ ચ ।
સુસૂક્ષ્મા રવકા ભૂત્વા હ્યેકીભાવં વ્રજન્તિ ચ

કાચટઙ્કણયોગેન ધ્માતઃ શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
બહુભિશ્ચૈવ મૂષાભિસ્તેજઃપુઞ્જોઽપિ જાયતે

મૃતવજ્રસ્ય ભાગૈકં ભાગાઃ ષોડશ હાટકમ્ ।
શ્વેતકાચસ્ય સૂતં તુ ભાગં ષોડશ દાપયેત્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં વજ્રદ્વન્દ્વં તુ કારયેત્ ।
અનેન ક્રમયોગેન સપ્તવારાંશ્ચ દાપયેત્

મિલતે તત્ક્ષણાદ્ વજ્રં હેમ્ના તુ સલિલં યથા ।
ચૂર્ણે નરકપાલસ્ય મૃતવજ્રં ચ દાપયેત્

અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં હેમ્ના મિલતિ તત્ક્ષણાત્ ।
ભૃઙ્ગપત્રં નૃકેશં ચ મુખં કાન્તસ્ય ટઙ્કણમ્

બાલવત્સપુરીષં ચ સ્ત્રીસ્તન્યેન તુ પેષયેત્ ।
અન્ધમૂષાગતં ધ્માતં વજ્રં મિલતિ તત્ક્ષણાત્

ક્ષીરેણોત્પલસારિણ્યા મૃતવજ્રં તુ ભાવયેત્ ।
હેમપિષ્ટિકયા મધ્યે વજ્રં તત્રૈવ નિક્ષિપેત્

વેષ્ટયેદ્ભૂર્જપત્રેણ બાહ્યે વસ્ત્રેણ વેષ્ટયેત્ ।
ધાન્યમધ્યે તુ સંસ્થાપ્ય પક્ષમેકં નિરન્તરમ્

ઉદ્ધરેત્તત્પ્રયત્નેન વજ્રબન્ધં તુ કારયેત્ ।
<રત્નદ્રુતિબન્ધઃ>
દ્રુતા વજ્રાસ્તુ સૂતેન મેલનીયાસ્તુ પાર્વતિ

દ્રુતિબન્ધઃ સ વિજ્ઞેયઃ શતસાહસ્રવેધકઃ ।
રત્નાનાં દ્રુતયઃ સર્વા મેલયિત્વા યથાવિધિ

શતસહસ્રવેધી ચ દેહસિદ્ધિપ્રદાયકઃ ।
મુસલી ચિત્રકં વન્ધ્યા કુક્કુટીકન્દપદ્મિની

કઞ્ચુકી નીલિસિન્દૂરી પાઠા નાગબલા યથા ।
કંસપાત્રે રસશ્ચૈવ રત્નાનાં દ્રુતયસ્તથા

આતપે ધારયિત્વા વૈ અધઃ કર્ષાનલં યથા ।
ઓષધીનાં રસં દત્ત્વા સ્વચ્છં કૃત્વા પુનઃ પુનઃ

યામમાત્રં તુ ઘર્મે ચ દ્રુતિર્મિલતિ વૈ રસમ્ ।
ન તેષાં ક્રામણે શક્તિર્વક્તું વક્ત્રશતૈરપિ

સૈન્ધવં નિંબપત્રાણિ વાકુચી દ્વેષિણીજકે ।
દ્રુતાભ્રસ્ય રસેનૈવ મેલનં પરમં મતમ્

વજ્રદ્વન્દ્વાનમ્ ઈશાનિ વજ્રેણ રસમારણમ્ ।
સબીજં સારણં પ્રોક્તં ખોટબન્ધનમેવ ચ

તન્મમાચક્ષ્વ દેવેશિ કિમન્યચ્છ્રોતુમર્હસિ