અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 82

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે સમયદીક્ષાકથનં નામ
એકાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {82}
:શ્ અથ દ્વ્યશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
સંસ્કારદીક્ષાકથનં
ઈશ્વર ઉવાચ
વક્ષ્યે સંસ્કારદીક્ષાયાં વિધાનં શૃણુ ષણ્મુખ ।અપ્_82.001અબ્।
આવાહયેન્મહેશસ્ય વહ્નિસ્થસ્ય શિરો હૃદિ

સંશ્લિષ્ટૌ તૌ સમભ્યર્ચ્ય સન્તર્પ્ય હૃદયાત્મના ।અપ્_82.002અબ્।
તયોઃ સન્નિધયે દદ્યાત્તેનૈવાહુતિપઞ્ચકં

કુસુમેનાસ્ત્રલિપ્તેન(3) તાડયેત્તં હૃદા શિશું ।અપ્_82.003અબ્।
પ્રસ્ફુરત્તારકાકારં ચૈતન્યં તત્ર ભાવયેત્

:ન્
1 શિવાત્મનેતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
2 શિવહસ્તે ચ સ્થિત્યર્થમિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 કુસુમેનાષ્ટજપ્તેનેતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 253
પ્રવિશ્ય તત્ર હુઙ્કારમુક્તં રેચકયોગતઃ ।અપ્_82.004અબ્।
સંહારિણ્યા તદાકૃષ્ય પૂરકેણ હૃદિ ન્યસેત્

તતો વાગીશ્વરીયૌનૌ મુદ્રયોદ્ભવસઞ્જ્ઞયા ।અપ્_82.005અબ્।
હૃત્સમ્પુટિતમન્ત્રેણ(1) રેચકેન વિનિક્ષિપેત્

ઓં હાં હાં હાં આત્મને નમઃ(2)
જાજ્વલ્યમાને નિર્ધૂમે જુહુયાદિષ્ટસિદ્ધયે ।અપ્_82.006અબ્।
અપ્રવૃદ્ધે સધૂમે તુ હોમો વહ્નૌ ન સિદ્ધ્યતિ

સ્નિગ્ધઃ પ્રદક્ષિણાવર્તઃ સુગન્ધિઃ શસ્યતે ઽનલઃ ।અપ્_82.007અબ્।
વિપરીતસ્ફુલિઙ્ગી ચ ભૂમિસ્પર્શઃ પ્રશસ્યતે

ઇત્યેવમાદિભિશ્ચિહ્નૈર્ હુત્વા શિષ્યસ્ય કલ્મષં ।અપ્_82.008અબ્।
પાપભક્ષણહોમેન(3) દહેદ્વા તં ભવાત્મના

દ્વિજત્વાપાદનાર્થાય તથા રુદ્રાંશભાવને ।અપ્_82.009અબ્।
આહારવીજસંશુદ્ધૌ(4) ગર્ભાધાનાય સંસ્થિતૌ

સીમન્તે જન્મતો નામકરણાય ચ હોમયેત્ ।અપ્_82.010અબ્।
શતાનિ પઞ્ચ મૂલેન વૌષડાદિદશાંશતઃ

શિથિલીભૂતબન્ધસ્ય શક્તાવુત્કર્ષણં ચ યત્ ।અપ્_82.011અબ્।
આત્મનો રુદ્રપુત્ત્રત્વે ગર્ભાધાનં તદુચ્યતે

સ્વાન્તત્ર્યાત્મગુણવ્યક્તિરિહ પુંસવનં મતં ।અપ્_82.012અબ્।
માયાત્મનોર્વિવેકેન જ્ઞાનં સીમન્તવર્ધનં

શિવાદિતત્ત્વશુદ્ધેસ્તુ સ્વીકારો જનનં મતં ।અપ્_82.013અબ્।
:ન્
1 હૃત્સમ્પુટાત્મમન્ત્રેણેતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઓં હાં હાં આત્મને નમ ઇતિ ગ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ । ઓં
હાં આત્મને નમ ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 પાપક્ષયેણ હોમનેતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 વીજસંસિદ્ધૌ ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 254
બોધનં યચ્છિવત્વેન શિવત્વાર્હસ્ય નો મતં(1)

સંહારમુદ્રયાત્માનં સ્ફુરદ્વહ્નિકણોપમં ।અપ્_82.014અબ્।
વિદધીત સમાદાય નિજે હૃદયપઙ્કજે

તતઃ કુમ્ભયોગેન મૂલમન્ત્રમુદીરયેત્ ।અપ્_82.015અબ્।
કુર્યાત્ સમવશીભાવં તદા ચ શિવયોર્હૃદિ

બ્રહ્માદિકારણાત્યાગક્રમાદ્રેચકયોગતઃ ।અપ્_82.016અબ્।
નીત્વા શિવાન્તમાત્માનમાદાયોદ્ભવમુદ્રયા

હૃત્સમ્પુટિતમન્ત્રેણ રેચકેન વિધાનવિત્ ।અપ્_82.017અબ્।
શિષ્યસ્ય હૃદયામ્ભોજકર્ણિકાયાં વિનિક્ષિપેત્

પૂજાં શિવસ્ય વહ્નેશ્ ચ ગુરુઃ કુર્યાત્તદોચિતાં ।અપ્_82.018અબ્।
પ્રણતિઞ્ચાત્મને શિષ્યં સમયાન્ શ્રાવયેત્તથા

દેવં ન નિન્દેચ્છાસ્ત્રાણિ નિર્માલ્યાદિ ન લઙ્ઘયેત્ ।અપ્_82.019અબ્।
શિવાગ્નિગુરુપૂજા ચ કર્તવ્યા જીવિતાવધિ

બાલબાલિશવૃદ્ધસ્ત્રીભોગભુગ્વ્યાધિતાત્મનાં ।અપ્_82.020અબ્।
યથાશક્તિ દદીતાર્થં(2) સમર્થસ્ય સમગ્રકાન્

ભૂતાઙ્ગાનિ જટાભસ્મદણ્ડકૌપીનસંયમાન્ ।અપ્_82.021અબ્।
ઈશાનાદ્યૈર્ હૃદાદ્યૈર્ વા પરિજપ્ય યથાક્રમાત્

સ્વાહાન્તસંહિતમન્ત્રૈઃ પાત્રેષ્વારોપ્ય પૂર્વવત્ ।અપ્_82.022અબ્।
સમ્પાદિતદ્રુતં હુત્વા સ્થણ્ડિલેશાય દર્શયેત્

રક્ષણાય ઘટાધસ્તાદારોપ્ય ક્ષણમાત્રકં ।અપ્_82.023અબ્।
શિવાદાજ્ઞાં સમાદાય દદીત યતિને ગુરુઃ

એવં સમયદીક્ષાયાં વિશિષ્ટાયાં વિશેષતઃ ।અપ્_82.024અબ્।
:ન્
1 વર્ધનમિતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 દદીતાન્નમિતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 255
વહ્નિહોમાગમજ્ઞાનયોગ્યઃ સઞ્જાયતે શિશ્રુઃ