અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 79

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે પવિત્રાધિવાસનવિધિર્નામ
અષ્ટસપ્તતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {79}:
:શ્ અથૈકોનાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
પવિત્રારોહણવિધિઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
અથ પ્રાતઃ સમુત્થાય કૃતસ્નાનઃ સમાહિતઃ ।અપ્_79.001અબ્।
કૃતસન્ધ્યાર્ચનો મન્ત્રી પ્રવિશ્ય મખમણ્ડપં

સમાદાય પવિત્રાણિ અવિસર્જિતદૈવતઃ ।અપ્_79.002અબ્।
ઐશાન્યાં ભાજને શુદ્ધે સ્થાપયેત્ કૃતમણ્ડલે

તતો વિસર્જ્ય દેવેશં નિર્માલ્યમપનીય ચ ।અપ્_79.003અબ્।
પૂર્વવદ્ ભૂતલે શુદ્ધેકૃત્વાહ્નિકમથ દ્વયં

આદિત્યદ્વારદિક્પાલકુમ્ભેશાનૌ શિવે ઽનલે(1) ।અપ્_79.004અબ્।
નૈમિત્તિકીં સવિસ્તરાં કુર્યાત્ પૂજાં વિશેષતઃ

મન્ત્રાણાં તર્પણં પ્રાયશ્ચિત્તહોમં શરાત્મના(2) ।અપ્_79.005અબ્।
અષ્ટોત્તરશતં કૃત્વા દદ્યાત્ પૂર્ણાહુતિં શનૈઃ

:ન્
1 આદિત્યદ્વારદિક્પાલાન્ સ્કન્દેશાનૌ શિવે ઽનલે ઇતિ ઙ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 શરાણુનેતિ ઘ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
:પ્ 238
પવિત્રં ભાનવે દત્વા સમાચમ્ય દદીત ચ ।અપ્_79.006અબ્।
દ્વારમાલાદિદિક્પાલકુમ્ભવર્ધનિકાદિષુ

સન્નિધાને તતઃ શમ્ભોરુપવિશ્ય નિજાસને ।અપ્_79.007અબ્।
પવિત્રમાત્મને દદ્યાદ્ગણાય ગુરુવહ્નયે

ઓં કાલાત્મના ત્વયા દેવ યદ્દિષ્ટં મામકે વિધૌ(1) ।અપ્_79.008અબ્।
કૃતં ક્લિષ્ટં સમુત્સૃષ્ટં કૃતં ગુપ્તઞ્ચ યત્કૃતં

તદસ્તુ ક્લિષ્ટમક્લિષ્ટં કૃતં ક્લિષ્ટમસંસ્કૃતં(2) ।અપ્_79.009અબ્।
સર્વાત્મનામુના શમ્ભો પવિત્રેણ ત્વદિચ્છયા

ઓં પૂરયમખવ્રતં નિયમેશ્વરાય સ્વાહા ।અપ્_79.010અબ્।
આત્મતત્ત્વે પ્રકૃત્યન્તે પાલિતે પદ્મયોનિના

મૂલં લયાન્તમુચ્ચાર્ય પવિત્રેણાર્ચયેચ્છિવં ।અપ્_79.011અબ્।
વિદ્યાતત્ત્વે ચ વિદ્યાન્તે વિષ્ણુકારણપાલિતે

ઈશ્વરાન્તં સમુચ્ચાર્ય પવિત્રમધિરોપયેત્ ।અપ્_79.012અબ્।
શિવાન્તે શિવતત્ત્વે ચ રુદ્રકારણપાલિતે

શિવાન્તં મન્ત્રમુચ્ચાર્ય તસ્મૈ દેયં પવિત્રકં ।અપ્_79.013અબ્।
સર્વકારણપાલેષુ શિવમુચ્ચાર્ય સુવ્રતઃ(3)

મૂલં લયાન્તમુચ્ચાર્ય દદ્યાદ્ગઙ્ગાવતારકં(4) ।અપ્_79.014અબ્।
આત્મવિદ્યાશિવૈઃ પ્રોક્તં મુમુક્ષૂણાં પવિત્રકં

વિનિર્દિષ્ટં બુભુક્ષૂણાં શિવતત્ત્વાત્મભિઃ ક્રમાત્ ।અપ્_79.015અબ્।
સ્વાહાન્તં વા નમો ઽન્તં વા મન્ત્રમેષામુદીરયેત્

ઓં હાં આત્મતત્ત્વાધિપતયે શિવાય સ્વાહા
:ન્
1 પ્રભુસ્ત્વં મામકેવિધૌ ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 હુતં યત્ર વષટ્કૃતમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 સર્વતત્ત્વેષુ સુવ્રત ઇતિ ખ, ગ, ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકત્રયપાઠઃ
4 દદ્યાદઙ્ગાવતારકમિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 239
ઓં હાં વિદ્યાતત્ત્વાધિપતયે શિવાય સ્વાહા
ઓં હૌં શિવતત્ત્વાધિપતયે શિવાય સ્વાહા
ઓં હૌં સર્વતત્ત્વાધિપતયે શિવાય સ્વાહા
નત્વા ગઙ્ગાવતારન્તુ પ્રાર્થયેત્તં કૃતાઞ્જલિઃ ।અપ્_79.016અબ્।
ત્વઙ્ગતિઃ સર્વભૂતાનાં સંસ્થિતિસ્ત્વઞ્ચરાચરે

અન્તશ્ચારેણ ભૂતાનાં(1) દ્રષ્ટા ત્વં પરમેશ્વર ।અપ્_79.017અબ્।
કર્મણા મનસા વાચા ત્વત્તો નાન્યા ગતિર્મમ

મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં દ્રવ્યહીનઞ્ચ યત્ કૃતં ।અપ્_79.018અબ્।
જપહોમાર્ચનૈર્ હીનં કૃતં નિત્યં મયા તવ

અકૃતં વાક્યહીનં ચ તત્ પૂરય મહેશ્વરં(2) ।અપ્_79.019અબ્।
સુપૂતસ્ત્વં પરેશાન(3) પવિત્રં પાપનાશનં

ત્વયા પવિત્રિતં સર્વં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમં ।અપ્_79.020અબ્।
ખણ્ડિતં યન્મયા દેવ વ્રતં વૈકલ્પયોગતઃ

એકીભવતુ તત્ સર્વં તવાજ્ઞાસૂત્રગુમ્ફિતં ।અપ્_79.021અબ્।
જપં નિવેદ્ય દેવસ્ય ભક્ત્યા સ્તોત્રં વિધાય ચ

નત્વા તુ ગુરુણાદિષ્ટં ગૃહ્ણીયાન્નિયમન્નરઃ ।અપ્_79.022અબ્।
ચતુર્માસં ત્રિમાસં વા ત્ર્યહમેકાહમેવ ચ

પ્રણમ્ય ક્ષમયિત્વેશં ગત્વા કુણ્ડાન્તિકં વ્રતી ।અપ્_79.023અબ્।
પાવકસ્થે શિવે ઽપ્યેવં પવિત્રાણાં ચતુષ્ટયં

સમારોપ્ય સમભ્યર્ચ્ય પુષ્પધૂપાક્ષતાદિભિઃ ।અપ્_79.024અબ્।
અન્તર્બલિં પવિત્રઞ્ચ રુદ્રાદિભ્યો નિવેદયેત્

પ્રવિશ્યાન્તઃ શિવં સ્તુત્વા સપ્રણામં ક્ષમાપયેત્ ।અપ્_79.025અબ્।
:ન્
1 અન્તશ્ ચર ત્વં ભૂતાનામિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 પરિપૂર્ણં કરો તુ મે ઇતિ ગ, ચિહિતપુસ્તકપાઠઃ
3 અમૃતસ્ત્વં પરેશાન ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 240
પ્રાયશ્ચિત્તકૃતં હોમં કૃત્વા હુત્વા ચ પાયસં

શનૈઃ પૂર્ણાહુતિં દત્વા વહ્નિસ્થં વિસૃજેચ્છિવં ।અપ્_79.026અબ્।
હોમં વ્યાહૃતિભિઃ કૃત્વા રુન્ધ્યાન્નિષ્ઠુરયાનલં

અગ્ન્યાદિભ્યસ્તતો દદ્યાદાહુતીનાં ચતુષ્ટયં ।અપ્_79.027અબ્।
દિક્પતિભ્યસ્તતો દદ્યાત્(1) સપવિત્રં વહિર્બલિં

સિદ્ધાન્તપુસ્તકે દદ્યાત્ સપ્રમાણં પવિત્રકં ।અપ્_79.028અબ્।
ઓં હાં ભૂઃ સ્વાહા । ઓં હાં ભુવઃ સ્વાહા । ઓં હાં
સ્વઃ સ્વાહા । ઓં હાં ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહા
હોમં વ્યાહૃતિભિઃ કૃત્વા દત્વા.અહુતિચતુષ્ટયં

ઓં હાં અગ્નયે સ્વાહા । ઓં હાં સોમાય સ્વાહા । ઓં હાં
અગ્નીષોમાભ્યાં સ્વાહા । ઓં હાં અગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે
સ્વાહા
ગુરું શિવમિવાભ્યર્ચ્ય વસ્ત્રભૂષાદિવિસ્તરૈઃ ।અપ્_79.029અબ્।
સમગ્રં સફલં તસ્ય ક્રિયાકાણ્ડાદિ વાર્ષિકં

યસ્ય તુષ્ટો ગુરુઃ સમ્યગિત્યાહ પરમેશ્વરઃ ।અપ્_79.030અબ્।
ઇત્થં ગુરોઃ સમારોપ્ય હૃદાલમ્બિપવિત્રકં

દ્વિજાતીન્ ભોજયિત્વા તુ ભક્ત્યા વસ્ત્રાદિકં દદેત્ ।અપ્_79.031અબ્।
દાનેનાનેન દેવેશ પ્રીયતાં મે સદા શિવઃ

ભક્ત્યા સ્નાનાદિકં પ્રાતઃ કૃત્વા શમ્ભોઃ સમાહરેત્ ।અપ્_79.032અબ્।
પવિત્રાણ્યષ્ટપુષ્પૈસ્તં પૂજયિત્વા વિસર્જયેત્

નિત્યં નૈમિત્તિકં કૃત્વા વિસ્તરેણ યથા પુરા ।અપ્_79.033અબ્।
પવિત્રાણિ સમારોપ્ય પ્રણમ્યાગ્નૌ શિવં યજેત્

પ્રાયશ્ચિત્તં તતો ઽસ્ત્રેણ હુત્વા(2) પૂર્ણાહુતિં યજેત્ ।અપ્_79.034અબ્।
:ન્
1 દિક્પાલેભ્યસ્તતો દત્વેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 તતો ઽસ્ત્રેણ કૃત્વેતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 241
ભુક્તિકામઃ શિવાયાથ કુર્યાત્ કર્મસમર્પણં

ત્વત્પ્રસાદેન કર્મેદં માસ્તુ ફલસાધકં ।અપ્_79.035અબ્।
મુક્તિકામસ્તુ કર્મેદં માસ્તુ મે નાથ બન્ધકં

વહ્નિસ્થં નાડીયોગેન શિવં સંયોજયેછિવે ।અપ્_79.036અબ્।
હૃદિ ન્યસ્યાગ્નિસઙ્ઘાતં પાવકં ચ વિસર્જયેત્

સમાચમ્ય પ્રવિશ્યાન્તઃ કુમ્ભાનુગતસંવરાન્ ।અપ્_79.037અબ્।
શિવે સંયોજ્ય સાક્ષેપં ક્ષમસ્વેતિ વિસર્જયેત્

વિસૃજ્ય લોકપાલાદીનાદાયેશાત્ પવિત્રકં ।અપ્_79.038અબ્।
સતિ ચણ્ડેશ્વરે પૂજાં કૃત્વા દત્વા પવિત્રકં

તન્નિર્માલ્યાદિકં તસ્મૈ સપવિત્રં સમર્પયેત્ ।અપ્_79.039અબ્।
અથવા સ્થણ્ડિલે ચણ્ડં વિધિના પૂર્વવદ્યજેત્

યત્ કિઞ્ચિદ્વાર્ષિકં કર્મ કૃતં ન્યૂનાધિકં મયા ।અપ્_79.040અબ્।
તદસ્તુ પરિપૂર્ણં મે ચણ્ડ નાથ તવાજ્ઞયા

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવેશં નત્વા સ્તુત્વા વિસર્જયેત્ ।અપ્_79.041અબ્।
ત્યક્તનિર્માલ્યકઃ શુદ્ધઃ સ્નાપયિત્વા શિવં યજેત્ ।અપ્_79.041ચ્દ્।
પઞ્ચયોજનસંસ્થો ઽપિ પવિત્રં ગુરુસન્નિધૌ