અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 53

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે પ્રતિમાલક્ષણં નામ
દ્વિપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ ॥
:ન્
1 દન્તુરાસ્ય ઇતિ ખ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
2 મણ્ડલાગ્નિદલારૂઢમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 શૂલં ગલન્તી કુણ્ડી ચેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 સ્કન્દગણા દશ વિનાયકા ઇતિ ખ, ચિહિનિતપુસ્તકપાઠઃ
5 અત્ર ચણ્ડિકાદશહસ્તેષુ ખડ્ગશૂલારિશક્તિધૃગિતિ યુક્તઃ
પાઠઃ
અસ્મલ્લબ્ધપુસ્તકપઞ્ચકેષુ નાયં પાઠઃ
:પ્ 149
% છપ્તેર્ {53}
:શ્ અથ ત્રિપઞ્ચાશત્તમોધ્યાયઃ
લિઙ્ગલક્ષણં
ભગવાનુવાચ
લિઙ્ગાદિલક્ષણં વક્ષ્યે કમલોદ્ભવ તચ્છૃણુ ।અપ્_53.001અબ્।
દૈર્ઘ્યાર્ધં વસુભિર્ભક્ત્વા ત્યક્ત્વા ભાગત્રયં તતઃ

વિષ્કમ્ભં ભૂતભાગૈસ્તુ ચતુરસ્રન્તુ કારયેત્ ।અપ્_53.002અબ્।
આયામં મૂર્તિભિર્ભક્ત્વા એકદ્વિત્રિક્રમાન્ ન્યસેત્

બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાંશેષુ વર્ધમાનોયમુચ્યતે ।અપ્_53.003અબ્।
ચતુરસ્રેસ્ય વર્ણાર્ધં ગુહ્યકોણેષુ લાઞ્છયેત્

અષ્ટાગ્રં વૈષ્ણવં ભાગં સિધ્યત્યેવ ન સંશયઃ ।અપ્_53.004અબ્।
ષોડશાસ્રં તતઃ કુર્યાદ્દ્વાત્રિંશાસ્રં તતઃ પુનઃ

ચતુઃષષ્ટ્યસ્રકં કૃત્વા વર્તુલં સાધયેત્તતઃ ।અપ્_53.005અબ્।
કર્તયેદથ લિઙ્ગસ્ય શિરો વૈ દેશિકોત્તમઃ

વિસ્તારમથ લિઙ્ગસ્ય અષ્ટધા સંવિભાજયેત્ ।અપ્_53.006અબ્।
ભાગાર્ધાર્ધન્તુ સન્ત્યજ્ય ચ્છત્રાકારં શિરો ભવેત્

ત્રિષુ ભાગેષુ સદૃશમાયામં યસ્ય ચિસ્તરઃ ।અપ્_53.007અબ્।
તદ્વિભાગસમં લિઙ્ગં સર્વકામફલપ્રદં

દૈર્ઘ્યસ્ય તુ ચતુર્થેન વિષ્કમ્ભં દેવપૂજિતે ।અપ્_53.008અબ્।
સર્વેષામેવ લિઙ્ગાનાં લક્ષણં શૃણુ સામ્પ્રતં

મધ્યસૂત્રં સમાસાદ્ય બ્રહ્મરુદ્રાન્તિકં(1) બુધઃ ।અપ્_53.009અબ્।
ષોડશાઙ્ગુલલિઙ્ગસ્ય ષડ્ભાગૈર્ ભાજિતો યથા

તદ્વૈયમનસૂત્રાભ્યાં માનમન્તરમુચ્યતે ।અપ્_53.010અબ્।
યવાષ્ટમુત્તરે કાર્યં શેષાણાં યવહાનિતઃ

અધોભાગં ત્રિધા કૃત્વા ત્વર્ધમેકં પરિત્યજેત્ ।અપ્_53.011અબ્।
:ન્
1 વ્રજેદાત્યન્તિકમિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 150
અષ્ટધા તદ્દ્વયં કૃત્વા ઊર્ધ્વભાગત્ર્યં ત્યજેત્

ઊર્ધ્વઞ્ચ પઞ્ચમાદ્ભાગાદ્ ભ્રામ્ય રેખાં પ્રલમ્બયેત્ ।અપ્_53.012અબ્।
ભાગમેકં પરિત્યજ્ય સઙ્ગં કારયેત્તયોઃ

એતત્ સાધારણં પ્રોક્તં લિઙ્ગાનાં લક્ષણં મયા ।અપ્_53.013અબ્।
સર્વસાધારણં વક્ષ્યે પિણ્ડિકાન્તાન્નિબોધ મે

બ્રહ્મભાગપ્રવેશઞ્ચ જ્ઞાત્વા લિઙ્ગસ્ય ચોચ્છ્રયં ।અપ્_53.014અબ્।
ન્યસેદ્ બ્રહ્મશિલાં વિદ્વાન્ સમ્યક્કર્મશિલોપરિ

તથા સુમુચ્છ્રયં જ્ઞાત્વા પિણ્ડિકાં પ્રવિભાજયેત્ ।અપ્_53.015અબ્।
દ્વિભાગમુચ્છ્રિતં પીઠં વિસ્તારં લિઙ્ગસમ્મિતમ્

ત્રિભાગં મધ્યતઃ ખાતં કૃત્વા પીઠં(1) વિભાજયેત્ ।અપ્_53.016અબ્।
સ્વમાનાર્ધત્રિભાગેણ બાહુલ્યં પરિકલ્પયેત્

બાહુલ્યસ્ય ત્રિભાગેણ મેખલામથ કલ્પયેત્ ।અપ્_53.017અબ્।
ખાતં સ્યાન્મેખલાતુલ્યં ક્રમાન્નિમ્નન્તુ કારયેત્

મેખલાષોડશાંશેન ખાતં વા તત્પ્રમાણજ્ઞઃ ।અપ્_53.018અબ્।
ઉચ્છ્રાયં તસ્ય પીઠસ્ય વિકારાઙ્ગં તુ(2) કારયેત્

ભૂમૌ પ્રવિષ્ટમેકં તુ ભાગૈકેન(3) પિણ્ડિકા ।અપ્_53.019અબ્।
કણ્ઠં ભાગૈસ્ત્રિભિઃ કાર્યં ભાગેનૈકેન પટ્ટિકા

દ્યંગેન ચોર્ધ્વપટ્ટન્તુ(4) એકાંશાઃ શેષપટ્ટિકા ।અપ્_53.020અબ્।
ભાગં ભાગં પ્રવિષ્ટન્તુ યાવત્ કણ્ઠં તતઃ પુનઃ

નિર્ગમં ભાગમેકં તુ યાવદ્વૈ શેષપટ્ટિકા ।અપ્_53.021અબ્।
પ્રણાલસ્ય ત્રિભાગેન નિર્ગમસ્તુ ત્રિભાગતઃ

:ન્
1 મધ્યતઃ કૃત્વા તતઃ પીઠમિતિ ઘ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 વિકારાંશાંશ્ચેતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 ભાગેનૈકેનેતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 ચાર્ધપટ્ટન્તુ ઇતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 151
મૂલેઙ્ગુલ્યગ્રવિસ્તારમગ્રે ત્ર્યંશેન ચાર્ધતઃ ।અપ્_53.022અબ્।
ઈષન્નિમ્નન્તુ કુર્વીત ખાતં તચ્ચોત્તરેણ વૈ ।અપ્_53.022ચ્દ્।
પિણ્ડિકાસહિતં લિઙ્ગમેતત્ સાધારણં સ્મૃતમ્