અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 335

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે પ્રસ્તારનિરૂપણં નામ
ચતુસ્ત્રિંશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {335}
:શ્ અથ પઞ્ચત્રિંશદધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શિક્ષાનિરૂપણમ્
અગ્નિર્ ઉવાચ
વક્ષ્યે શિક્ષાન્ત્રિષષ્ટિઃ સ્યુર્વર્ણા વા ચતુરાધિકાઃ ।અપ્_335.001અબ્।
સ્વરા વિંશતિરેકશ્ ચ સ્પર્શાનાં પઞ્ચવિંશતિઃ

યાદયશ્ ચ સ્મૃતા હ્ય્ અષ્ટૌ ચત્વારશ્ ચ સમાઃ સ્મૃતાઃ ।અપ્_335.002અબ્।
અનુસ્વારો વિસર્ગશ્ ચ પૌખ્યૌ ચાપિ પરાન્વિતૌ

દુષ્પૃષ્ટશ્ચેતિ વિજ્ઞેયા ઌકારઃ પ્લુત એવ ચ ।અપ્_335.003અબ્।
રઙ્ગશ્ ચ ખે અરં પ્રોક્તં(1) હકારઃ પઞ્ચમૈર્ યુતઃ

અન્તસ્થાભિઃ સમાયુક્ત ઔરસ્યઃ કણ્ઠ્ય એવ સઃ ।અપ્_335.004અબ્।
આત્મબુદ્ધ્યા સમસ્યર્થં મનોયુક્તે વિવક્ષયા

મનઃ કાયાગ્નિમાહન્તિ સ પ્રેરયતિ મારુતમ્ ।અપ્_335.005અબ્।
:ન્
1 વર્ગમુખે અરં પ્રોક્તમિતિ ખ..
:પ્ 196
મારુતસ્તૂરસિ ચરન્ મન્ત્રં(1) જનયતિ સ્વરં

પ્રાતઃસવનયોગસ્તુ છન્દો ગાયત્રમાશ્રિતમ્ ।અપ્_335.006અબ્।
કણ્ઠે માધ્યન્દિનયુતં મધ્યમન્ત્રેષુ ભાનુગમ્

તારન્તાર્તીયસવનં(2) શીર્ષણ્યં જાગતાનુગમ્ ।અપ્_335.007અબ્।
સોદીર્ણો મૂર્ધ્ન્યભિહિતો વક્રમાપદ્ય મારુતઃ

વર્ણાન્ જનયતે તેષાં વિભાગઃ પઞ્ચધા સ્મૃતઃ ।અપ્_335.008અબ્।
સ્વરતઃ કાલતઃ સ્થાનાત્ પ્રયત્નાર્થપ્રદાનતઃ

અષ્ટૌ સ્થાનાનિ વર્ણાનામુરઃ કણ્ઠઃ શિરસ્ તથા ।અપ્_335.009અબ્।
જિહ્વામૂલઞ્ચ દન્તાશ્ ચ નાસિકૌષ્ઠૌ ચ તાલુ ચ

સ્વભાવશ્ ચ વિવૃત્તિશ્ ચ શષસા રેફ એવ ચ ।અપ્_335.010અબ્।
જિહ્વામૂલમુપધ્મા ચ ગતિરષ્ટવિધોષ્મણઃ

પદ્યો ભાવપ્રસન્ધાનમુકારાદિ પરમ્પદં ।અપ્_335.011અબ્।
સ્વરાન્તં તાદૃશં વિદ્યાદ્યદન્યદ્વ્યક્તમૂષ્મણઃ

ઊતીર્થાદાગતં(3) દગ્ધમપવર્ણઞ્ચ ભક્ષિતં ।અપ્_335.012અબ્।
એવમુચ્ચારણં પાપમેવમુચ્ચારણં શુભમ્

અતીર્થાદાગતં દ્રવ્યં સામ્નાયં સુવ્યવસ્થિતં ।અપ્_335.013અબ્।
સુસ્વરેણ સુવક્ત્રેણ પ્રયુક્તં બ્રહ્મરાજનિ

ન કરાલો ન લમ્વોષ્ઠો નાવ્યક્તો નાનુનાસિકઃ ।અપ્_335.014અબ્।
ગદ્ગદો બહુજિહ્વશ્ ચ ન વર્ણાન્ વક્તુમ્ અર્હતિ

એવં વર્ણાઃ પ્રયોક્તવ્યા નાવ્યક્તા ન ચ પીડિન્તાઃ ।અપ્_335.015અબ્।
:ન્
1 માત્રમિતિ ખ..
2 ભાવન્તાર્તીયસવનમિતિ ખ..
3 કુતીર્થાદાગતમિતિ ટ.. । ક્ષતીર્થદાગતમિતિ ખ..
:પ્ 197
સમ્યગ્વર્ણપ્રયોગેણ બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ઉદાત્તશ્ચાનુદાત્તશ્ ચ સ્વરિતશ્ ચ સ્વરાસ્ત્રયઃ ।અપ્_335.016અબ્।
હ્રસ્વો દીર્ઘઃ પ્લુત ઇતિ કાલતો નિયમાવધિ

કણ્ઠ્યા વહાવિચુયશાસ્તાલવ્યા ઓષ્ઠજા વુપુ ।અપ્_335.017અબ્।
સ્યુર્મૂર્ધન્યા ઋહુરસાઃ(1) દન્ત્યાઃ ઌ+ઓલસાઃ સ્મૃતાઃ

જિહ્વામૂલે તુ હ્વઃ પ્રોક્તો દન્ત્યોષ્ઠો વઃ સ્મૃતો બુધૈઃ ।અપ્_335.018અબ્।
એદૈતૌ કણ્ટતાલવ્યૌ ઓ ઔ કણ્ઠ્યૌષ્ઠજૌ સ્મૃતૌ

અર્ધમાત્રા તુ કણ્ઠસ્ય એકારૈકારયોર્ભવેત્ ।અપ્_335.019અબ્।
અયોગવાહા વિજ્ઞેયા આશ્રયસ્થાનભાગિનઃ

અચો ઽસ્પૃષ્ટાપણસ્ત્વીષન્નોમાઃ સ્પૃષ્તા હલઃસ્મૃતાઃ ।અપ્_335.020અબ્।
શેષાઃ સ્પૃષ્ટા હલઃ પ્રોક્તા નિબોધાત્ર પ્રધાનતઃ

અમો ઽનુનાસિકાનક્રૌ નાદિમૌ હસષઃ સ્મૃતાઃ ।અપ્_335.021અબ્।
ઈષન્નાદોપણયશઃ શ્વાસિનશ્ ચ થકાદયઃ ।અપ્_335.021ચ્દ્।
ઈષચ્છાસં સ્વરં વિદ્યાદ્દીર્ઘમેતત્ પ્રચક્ષતે