અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 33

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે અષ્ટચત્વારિંશત્સંસ્કારકથનં
નામ દ્વાત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {33}
:શ્ અથ ત્રયસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
પવિત્રારોહણવિધાનં
અગ્નિર્ ઉવાચ
પવિત્રારોહણં વક્ષ્યે વર્ષપૂજાકલં હરેઃ ।અપ્_33.001અબ્।
આષાઢાદૌ કાર્તિકાન્તે પ્રતિપદ્વનદા તિથિઃ(1)

શ્રિયા ગૌર્યા ગણેશસ્ય સરસ્વત્યા ગુહસ્ય ચ ।અપ્_33.002અબ્।
માર્તણ્ડમાતૃદુર્ગાણાં નાગર્ષિહરિમન્મથૈઃ

શિવસ્ય બ્રહ્મણસ્તદ્વદ્દ્વિતીયાદિતિથેઃ ક્રમાત્ ।અપ્_33.003અબ્।
યસ્ય દેવસ્ય યો ભક્તઃ પવિત્રા તસ્ય સા તિથિઃ

આરોહણે તુલ્યવિધિઃ પૃથક્ મન્ત્રાદિકં યદિ ।અપ્_33.004અબ્।
:ન્
1 વર્ધતે તિથિરિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 93
સૌવર્ણે રાજતં તામ્રં નેત્રકાર્પાસિકાદિકં

બ્રાહ્મણ્યા કર્તિતં સૂત્રં તદલાભે તુ સંસ્કૃતં ।અપ્_33.005અબ્।
ત્રિગુણં ત્રિગુણીકૃત્ય તેન કુર્યાત્ પવિત્રકં

અષ્તોત્તરશતાદૂર્ધ્વં તદર્ધં ચોત્તમાદિકં ।અપ્_33.006અબ્।
ક્રિયાલોપાવિઘાતાર્થં યત્ત્વયાભિહિતં પ્રભો

મયા તત્ ક્રિયતે દેવ યથા યત્ર પાવિત્રકં ।અપ્_33.007અબ્।
અવિઘ્નં તુ ભવેદત્ર કુરુ નાથ જયાવ્યય

પ્રાર્થ્ય તન્મણ્ડલાયાદૌ ગાયત્ર્યા બન્ધયેન્નરઃ ।અપ્_33.008અબ્।
ઓં નારાયણાય વિદ્મહે વાસુદેવાય ધીમહિ

તન્નો વિષ્ણુઃ પ્રચોદયાત્ દેવદેવાનુરૂપતઃ ।અપ્_33.009અબ્।
જાનૂરુનાભિનામાન્તં પ્રતિમાસુ પવિત્રકં

પાદાન્તા વનમાલા સ્યાદષ્ટોત્ત્રસહસ્રતઃ(1) ।અપ્_33.010અબ્।
માલા તુ કલ્પસાધ્યં વા દ્વિગુણં ષોડશાઙ્ગુલાત્

કર્ણિકા કેશરં પત્રં મન્ત્રાદ્યં(2) મણ્ડલાન્તકં ।અપ્_33.011અબ્।
મણ્ડલાઙ્ગુલમાત્રૈકચક્રાબ્જાદ્યૌ(3) પવિત્રકં

સ્થણ્ડિલે ઽઙ્ગુલમાનેન આત્મનઃ સપ્તવિંશતિઃ ।અપ્_33.012અબ્।
આચાર્યાણાં ચ સૂત્રાણિ પિતૃમાત્રાદિપુસ્તકે

નાભ્યન્તં દ્વાદશગ્રન્થિં તથા ગન્ધપવિત્રકે ।અપ્_33.013અબ્।
દ્વ્યઙ્ગુલાત્ કલ્પનાદૌ દ્વિર્માલા ચાષ્ટોત્તરં શતં

અથવાર્કચતુર્વિંશષડ્ત્રિંશન્માલિકા દ્વિજઃ ।અપ્_33.014અબ્।
અનામામધ્યમાઙ્ગુષ્ઠૈર્ મન્દાદ્યૈઃ માલિકાર્થિભિઃ (4)

:ન્
1 પાદાન્તરેણ માલા સ્યાદષ્ટોત્તરસહસ્રશઃ ઇતિ ગ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ગદાદ્યમિતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 ચક્રાઙ્ગદૌ પવિત્રકે ઇતિ ઘ, ચિહ્નિતપુતકપાઠઃ
4 મન્દાદૌ ઇતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ મન્દ્રાદ્યૈર્ ઇતિ ઘ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 94
કનિષ્ટાદૌ દ્વાદશ વા ગ્રન્થયઃ સ્યુઃ પવિત્રકે ।અપ્_33.015અબ્।
રવેઃ કુમ્ભહુતાશાદેઃ સમ્ભવે વિષ્ણુવન્મતમ્

પીઠસ્ય પીઠમાનં સ્યાન્મેખલાન્તે ચ કુણ્ડકં ।અપ્_33.016અબ્।
યથાશક્તિ સૂત્રગ્રન્થિપરિચારેથ વૈષ્ણવે

સૂત્રાણિ વા સપ્તદશ સૂત્રેણ ત્રિવિભક્તકે(1) ।અપ્_33.017અબ્।
રોચનાગુરુકર્પૂરહરિદ્રાકુઙ્કુમાદિભિઃ

રઞ્જયેચ્ચન્દનાદ્યૈર્ વા સ્નાનસન્ધ્યાદિકૃન્નરઃ ।અપ્_33.018અબ્।
એકાદશ્યાં યાગગૃહે ભગવન્તં હરિં જયેત્

સમસ્તપરિવારાય બલિં પીઠે સમર્ચયેત્ ।અપ્_33.019અબ્।
ક્ષ્યૌં ક્ષેત્રપાલાય દ્વારાન્તે દ્વારોપરિ તથા શ્રિયં

ધાત્રે દક્ષે વિધાત્રે ચ ગઙ્ગાઞ્ચ યમુનાં તથા ।અપ્_33.020અબ્।
શઙ્ખપદ્મનિધી પૂજ્ય મધ્યે વાસ્ત્વપસારણં
સારઙ્ગાયેતિ ભૂતાનાં ભૂતશુદ્ધિં સ્થિતશ્ ચરેત્

ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં(2) ગન્ધતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ ॥
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં(3) રસતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં(4) રૂપતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ ॥
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં(5) સ્પર્શતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
:ન્
1 ત્રિસૂત્રાણિ ચ ભદ્રકે ઇતિ ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઓં હૂં હઃ ફટ્ હૂમિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ ઓં હ્રાં
હઃ ફટ્ હ્રૂમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઓં હ્રીં હઃ ફટ્ હ્રૂનિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 ઓં હ્રાં હઃ હ્રૂં ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ ઓં હ્રાં
હઃ ફટ્ હ્રીમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 ઓં હ્રાં હઃ ફટ્ ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 95
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં(1) શબ્દતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ ॥
પઞ્ચોદ્ઘાતૈર્ ગન્ધતન્માત્રરૂપં ભૂમિમણ્ડલં ।અપ્_33.021અબ્।
ચતુરસ્રઞ્ચ પીતઞ્ચ કઠિનં વજ્રલાઞ્છિતમ્

ઇન્દ્રાધિદૈવતં પાદયુગ્મમધ્યગતં સ્મરેત્ ।અપ્_33.022અબ્।
શુદ્ધઞ્ચ રસતન્માત્રં પ્રવિલિપ્યાથ સંહરેત્
રસમાત્રરૂપમાત્રે ક્રમેણાનેન પૂજકઃ

ઓં હ્રીં હઃ ફટ્ હ્રૂં(2) રસતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્(3) રૂપતન્માત્રં સંહરામિ નમઃ
ઓં હ્રીં હઃ ફટ્ હ્રૂં સ્પર્શતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રીં હઃ ફટ્ હ્રૂં(4) શબ્દતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
જાનુનાભિમધ્યગતં(5) શ્વેતં વૈ પદ્મલાઞ્છિતં ।અપ્_33.023અબ્।
શુક્લવર્ણં ચાર્ધચન્દ્રં ધ્યાયેદ્વરુણદૈવતં

ચતુર્ભિશ્ ચ તદુદ્ઘાતૈઃ શુદ્ધં તદ્રસમાત્રકં ।અપ્_33.024અબ્।
સંહરેદ્રૂપતન્માત્રૈ રૂપમાત્રે ચ સંહરેત્

ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં રૂપતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં સ્પર્શતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રૂં હઃ ફટ્ હ્રૂં શબ્દતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઇતિ ત્રિભિસ્તદુદ્ઘાતૈસ્ત્રિકોણં વહ્નિમણ્ડલમ્ ।અપ્_33.025અબ્।
નાભિકણ્ઠમધ્યગતં રક્તં સ્વસ્તિકલાઞ્છિતં

ધ્યાત્વાનલાધિદૈવન્તચ્છુદ્ધં સ્પર્શે લયં નયત્ ।અપ્_33.026અબ્।
:ન્
1 ઓં હ્રાં હઃ ફટ્ હમિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠ્ઃ
2 ઓં હ્રીં ફટ્ હમિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ ઓં હ્રૂં હઃ
ફટ્ હૂમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 ઓં હ્રીં હઃ ફટ્ હ્રૂં ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 ઓં હ્રં હઃ ફટ્ હૂમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
5 પદ્માસનમધ્યગતમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 96
ઓં હ્રૌં હઃ ફટ્ હ્રૂં(1) સ્પર્શતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
ઓં હ્રૌં હઃ ફટ્ હ્રૂં(2) શબ્દતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ ॥
કણ્ઠનાસામધ્યગતં વૃત્તં વૈ વાયુમણ્ડલમ્

દ્વિરુદ્ઘાતૈર્ ધૂમ્રવર્ણં ધ્યાયેચ્છુદ્ધેન્દુલાઞ્છિતમ્ ।અપ્_33.027અબ્।
સ્પર્શમાત્રં શબ્દમાત્રૈઃ સંહરેદ્ધ્યાનયોગતઃ

ઓં હ્રૌં હઃ ફટ્ હ્રૂં શબ્દતન્માત્રં સંહરામિ
નમઃ
એકોદ્ઘાતેન ચાકાશં શુદ્ધસ્ફટિકસન્નિભમ્ ।અપ્_33.028અબ્।
નાસાપુટશિખાન્તસ્થમાકાશમુપસંહરેત્

શોષણાદ્યૈર્ દેહશુદ્ધિં કુર્યાદેવમ્ ક્રમાત્તતઃ ।અપ્_33.029અબ્।
શુષ્કં કલેવરં ધ્યાયેત્ પાદાદ્યઞ્ચ શિખાન્તકમ્

યં વીજેન વં વીજેન જ્વાલામાલાસમાયુતમ્(3) ।અપ્_33.030અબ્।
દેહં રમિત્યનેનૈવ બ્રહ્મરન્ધ્રાદ્વિનિર્ગતમ્

વિન્દુન્ધ્યાત્વા ચામૃતસ્ય તેન ભસ્મકલેવરમ્ ।અપ્_33.031અબ્।
સમ્પ્લાવયેલ્લમિત્યસ્માત્ દેહં સમ્પાદ્ય દિવ્યકમ્

ન્યાસં કૃત્વા કરે દેહે માનસં યાગમાચરેત્ ।અપ્_33.032અબ્।
વિષ્ણું સાઙ્ગં હૃદિ પદ્મે માનસૈઃ કુસુમાદિભિઃ

મૂલમન્ત્રેણ દેવેશમ્પ્રાર્ચયેદ્ભુક્તિમુક્તિદમ્ ।અપ્_33.033અબ્।
સ્વાગતં દેવદેવેશ સન્નિધૌ ભવ કેશવ

ગૃહાણ માનસીં પૂજાં યથાર્થં(4) પરિભાવિતામ્ ।અપ્_33.034અબ્।
આધારશક્તિઃ કૂર્માથ પૂજ્યોનન્તો મહી તતઃ

મધ્યેગ્ન્યાદૌ ચ ધર્માદ્યા અધર્માદીન્દ્રમુખ્યગમ્(4) ।અપ્_33.035અબ્।
:ન્
1 ઓં ક્ષૌં હઃ ફટ્ ક્રૂમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 ઓં ક્ષૌં હઃ ફટ્ ક્રૂમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 જ્વાલામાલાસમપ્રભમિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
4 યથાસ્વમિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
5 ધર્માદીનિન્દ્રાદૌ વિપરીતકાનિતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 97
સત્ત્વાદિ મધ્યે પદ્મઞ્ચ માયાવિદ્યાખ્યતત્ત્વકે

કાલતત્ત્વઞ્ચ સૂર્યાદિમણ્ડલં પક્ષિરાજકઃ ।અપ્_33.036અબ્।
મધ્યે તતશ્ ચ વાયવ્યાદીશાન્તા ગુરુપઙ્ક્તિકાઃ

ગણઃ સરસ્વતી પૂજ્યા(1) નારદો નલકૂવરઃ ।અપ્_33.037અબ્।
ગુરુર્ગુરુપાદુકા ચ પરો ગુરુશ્ ચ પાદુકા

પૂર્વસિદ્ધાઃ પરસિદ્ધાઃ કેશરેષુ ચ શક્તયઃ ।અપ્_33.038અબ્।
લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી પ્રીતિઃ કીર્તિઃ શાન્તિશ્ ચ કાન્તિકા

પુષ્ટિસ્તુષ્ટિર્મહેન્દ્રાદ્યા મધ્યે વાચાહિતો હરિઃ ।અપ્_33.039અબ્।
ધૃતિઃ શ્રીરતિકાન્ત્યાદ્યા મૂલેન સ્થાપિતો ઽચ્યુતઃ

ઓં અભિમુખો ભવેતિ પ્રાર્થ્ય સન્નિહિતો ભવ ।અપ્_33.040અબ્।
વિન્યસ્યાર્ઘ્યાદિકં દત્વા ગન્ધાદ્યૈર્ મૂલતો યજેત્

ઓં ભીષય ભીષય હૃત્ શિરસ્ત્રાસય વૈ પુનઃ ।અપ્_33.041અબ્।
મર્દય મર્દય શિખા અગ્ન્યાદૌ શસ્ત્રતોસ્ત્રકં

રક્ષ રક્ષ પ્રધ્વંસય પ્રધ્વંસય કવચાય(2) નમસ્તતઃ ।અપ્_33.042અબ્।
ઓં હ્રૂં(3) ફટ્ અસ્ત્રાય નમો મૂલવીજેન ચાઙ્ગકં

પૂર્વદક્ષાપ્યસૌમ્યેષુ મૂર્ત્યાવરણમર્ચયેત્ ।અપ્_33.043અબ્।
વાસુદેવઃ સઙ્કર્ષણઃ પ્રદ્યુમ્નશ્ચાનિરુદ્ધકઃ

અગ્ન્યાદૌ શ્રીધૃતિરતિકાન્તયો મૂર્તયો હરેઃ ।અપ્_33.044અબ્।
શઙ્ખચક્રગદાપદ્મમગ્ન્યાદૌ પૂર્વકાદિકં

શાર્ઙ્ગઞ્ચ મુષલં ખડ્ગં વનમાલાઞ્ચ તદ્વહિઃ ।અપ્_33.045અબ્।
ઇન્દ્રાદ્યાશ્ ચ તયાનન્તો નૈરૃત્યાં વરુણસ્તતઃ

બ્રહ્મેન્દ્રેશાનયોર્મધ્યે અસ્ત્રાવરણકં વહિઃ ।અપ્_33.046અબ્।
ઐરાવતસ્તતશ્છાગો મહિષો વાનરો ઝષઃ

:ન્
1 ગણશ્ ચ તાસુ પૂજ્યો ઽથ ઇતિ ઙ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 રક્ષ રક્ષ પ્રધ્વંસય કવચાયેતિ ઙ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 ઓં હ્રીમિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 98
મૃગઃ શશો ઽથ વૃષભઃ કૂર્મો હંસસ્તતો વહિઃ ।અપ્_33.047અબ્।
પૃશ્નિગર્ભઃ કુમુદાદ્યા દ્વારપાલા દ્વયં દ્વયં

પૂર્વાદ્યુત્તરદ્વારાન્તં હરિં નત્વા બલિં વહિઃ ।અપ્_33.048અબ્।
વિષ્ણુપાર્ષદેભ્યો નમો બલિપીઠે બલિં દદેત્

વિશ્વાય વિશ્વક્સેનાત્મને ઈશાનકે યજેત્ ।અપ્_33.049અબ્।
દેવસ્ય દક્ષિણે હસ્તે રક્ષાસૂત્રઞ્ચ બન્ધયેત્

સંવત્સરકૃતાચાર્યાઃ સમ્પૂર્ણફલદાયિને ।અપ્_33.050અબ્।
પવિત્રારોહણાયેદં કૌતુકં ધારય ઓં નમઃ

ઉપવાસાદિનિયમં કુર્યાદ્વૈ દેવસન્નિધૌ ।અપ્_33.051અબ્।
ઉપવાસાદિનિયતો દેવં સન્તોષયામ્યહમ્

કામક્રોધાદયઃ સર્વે મા મે તિષ્ઠન્તુ સર્વથા ।અપ્_33.052અબ્।
અદ્યપ્રભૃતિ દેવેશ યાવદ્વૈશેષિકં દિનમ્

યજમાનો હ્ય્ અશક્તશ્ચેત્ કુર્યાન્નક્તાદિકં વ્રતી ।અપ્_33.053અબ્।
હુત્વા વિસર્જયેત્ સ્તુત્વા શ્રીકરન્નિત્યપૂજનમ્
ઓં હ્રીં(1) શ્રીં શ્રીધરાય ત્રૈલોક્યમોહનાય નમઃ