અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 291

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે ગજશાન્તિર્નામ નવત્યધિકદ્વિશતતમો
ઽધ્યાયઃ ॥
:ન્
1 કૃદ્વાન્યસ્મિન્નિતિ ખ.. , જ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 79
% છપ્તેર્ {291}
:શ્ અથૈકનવત્યધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
શાન્ત્યાયુર્વેદઃ
ધન્વન્તરિર્ ઉવાચ
ગોવિપ્રપાલનં કર્યં રજ્ઞા ગોશાન્તિમાવદે ।અપ્_291.001અબ્।
ગાવઃ પવિત્રા માઙ્ગલ્યા ગોષુ લોકાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ

શકૃન્મૂત્રં પરં તાસામલક્ષ્મીનાશનં પરં ।અપ્_291.002અબ્।
ગવાં કણ્ડૂયનં વારિ શૃઙ્ગસ્યાઘૌઘમર્દનમ્

ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પશ્ ચ રોચના ।અપ્_291.003અબ્।
શડઙ્ગં પરમં પાને દુઃસ્વપ્નાદ્યાદિવારણં

રોચના વિષરક્ષોઘ્ની ગ્રાસદઃ સ્વર્ગગો ગવાં ।અપ્_291.004અબ્।
યદ્ગૃહે દુઃખિતા ગાવઃ સ યાતિ નરકન્નરઃ

પરગોગ્રાસદઃ સ્વર્ગી ગોહિતો બ્રહ્મલોકભાક્ ।અપ્_291.005અબ્।
ગોદાનાત્કીર્તનાદ્રક્ષાં કૃત્વા ચોદ્ધરતે કુલમ્

ગવાં શ્વાસાત્ પવિત્રા ભૂઃ સ્પર્શનાત્કિલ્વિષક્ષયઃ ।અપ્_291.006અબ્।
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્

એકરાત્રોપવાસશ્ ચ શ્વપાકમપિ શોધયેત્ ।અપ્_291.007અબ્।
સર્વાશુભવિનાશાય પુરાચીરતમીશ્વરૈઃ

પ્રત્યેકઞ્ચ ત્ર્યહાભ્યમ્તં મહાસાન્તપનં સ્મૃતં ।અપ્_291.008અબ્।
સર્વકામપ્રદઞ્ચૈતત્ સર્વાશુભવિમર્દનમ્

કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રં પયસા દિવસાનેકવિંશતિં ।અપ્_291.009અબ્।
નિર્મલાઃ સર્વકામાપ્ત્યા સ્યુર્ગગાઃ સ્પુર્ નતોત્તમાઃ

:પ્ 80
ત્ર્યહમુષ્ણં પિવેન્મૂત્રં ત્ર્યહમુષ્ણં ઘૃતં પિવેત્ ।અપ્_291.010અબ્।
ત્ર્યહમુષ્ણં પયઃ પીત્વા વાયુભક્ષઃ પરં ત્ર્યહમ્

તપ્તકૃચ્છ્રવ્રતં સર્વપાપઘ્નં બ્રહ્મલોકદં ।અપ્_291.011અબ્।
શીતૈસ્તુ શીતકૃચ્છ્રં સ્યાદ્બ્રહ્મોક્તં બ્રહ્મલોકદં

ગોમૂત્રેણાચરેત્સ્નાનં વૃત્તિં કુર્યાચ્ચ ગોરસૈઃ ।અપ્_291.012અબ્।
ગોભિર્વ્રજેચ્ચ ભુક્તાસુ ભુઞ્જીતાથ ચ ગોવ્રતી

માસેનૈકેન નિષ્પાપો ગોલોકી સ્વર્ગગો ભવેત્ ।અપ્_291.013અબ્।
વિદ્યાઞ્ચ ગોમતીં જપ્ત્વા ગોલોકં પરમં વ્રજેત્

ગિતૈર્ નૃત્યૈર્ અપ્સરોભિર્વિમાને તત્ર મોદતે ।અપ્_291.014અબ્।
ગાવઃ સુરભયો નિત્યં ગાવો ગુગ્ગુલગન્ધિકાઃ

ગાવઃ પ્રતિષ્ઠા ભૂતાનાં ગાવઃ સ્વસ્ત્યયનં પરં ।અપ્_291.015અબ્।
અન્નમેવ પરં ગાવો દેવાનાં હવિરુત્તમમ્

પાવનં સર્વભૂતાનાં ક્ષરન્તિ ચ વદન્તિ ચ ।અપ્_291.016અબ્।
હવિષા મન્ત્રપૂતેન તર્પયન્ત્યમરાન્દિવિ

ઋષીણામગ્નિહોત્રેષુ ગાવો હોમેષુ યોજિતાઃ ।અપ્_291.017અબ્।
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં ગાવઃ શરણમુત્તમં

ગાવઃ પવિત્રં પરમં ગાવો માઙ્ગલ્યમુત્તમં ।અપ્_291.018અબ્।
ગાવઃ સ્વર્ગસ્ય સોપાનં ગાવો ધન્યાઃ સનાતનાઃ

નમો ગોભ્યઃ શ્રીમતીભ્યઃ સૌરભેયીભ્ય એવ ચ ।અપ્_291.019અબ્।
નમો બ્રહ્મસુતાભ્યશ્ ચ પવિત્રાભ્યો નમો નમઃ

બ્રાહ્મણાશ્ ચૈવ ગાવશ્ ચ કુલમેકં દ્વિધા કૃતમ્ ।અપ્_291.020અબ્।
એકત્ર મન્ત્રાસ્તિષ્ઠન્તિ હવિરેકત્ર તિષ્ઠતિ

:પ્ 81
દેવબ્રાહ્મણગોસાધુસાધ્વીભિઃ સકલં જગત્ ।અપ્_291.021અબ્।
ધાર્યતે વૈ સદા તસ્માત્ સર્વે પૂજ્યતમા મતાઃ

પિવન્તિ યત્ર તત્તીર્થં ગઙ્ગાદ્યા ગાવ એવ હિ ।અપ્_291.022અબ્।
ગવાં માહાત્મ્યમુક્તં હિ ચિકિત્સાઞ્ચ તથા શૃણુ

શૃઙ્ગામયેષુ ધેનૂનાં તૈલં દદ્યાત્ સસૈન્ધવં ।અપ્_291.023અબ્।
શૃઙ્ગવેરબલામાંસકલ્કસિદ્ધં સમાક્ષિકં

કર્ણશૂલેષુ સર્વેષુ મઞ્જિષ્ઠાહિઙ્ગુસૈન્ધવૈઃ ।અપ્_291.024અબ્।
સિદ્ધં તૈલં પ્રદાતવ્યં રસોનેનાથ વા પુનઃ

બિલ્વમૂલમપામાર્ગન્ધાતકી ચસપાટલા ।અપ્_291.025અબ્।
કુટજન્દન્તમૂલેષુ લેપાત્તચ્છૂલનાશનં

દન્તશૂલહરૈર્ દ્રવ્યૈર્ ઘૃતં રામ વિપાચિતં ।અપ્_291.026અબ્।
મુખરોગહરં જ્ઞેયં જિહ્વારોગેષુ સૈન્ધવં

શૃઙ્ગવેરં હરિદ્રે દ્વે ત્રિફલા ચ ગલગ્રહે ।અપ્_291.027અબ્।
હૃચ્છૂલે વસ્તિશૂલે ચ વાતરોગે ક્ષયે તથા

ત્રિફલા ઘૃતમિશ્રા ચ ગવાં પાને પ્રશસ્યતે ।અપ્_291.028અબ્।
અતીસારે હરિદ્રે દ્વે પાઠાઞ્ચૈવ પ્રદાપયેત્

સર્વેષુ કોષ્ઠરોગેષુ તથાશાખાગદેષુ ચ ।અપ્_291.029અબ્।
શૃઙ્ગવેરઞ્ચ ભાર્ગીઞ્ચ કાસે શ્વાસે પ્રદાપયેત્

દાતવ્યા ભગ્નસન્ધાને પ્રિયઙ્ગુર્લબણાન્વિતા ।અપ્_291.030અબ્।
તૈલં વાતહરં પિત્તે મધુયષ્ટીવિપાચિતં

કફે વ્યોષઞ્ચ સમધુ સપુષ્ટકરજો ઽસ્રજે ।અપ્_291.031અબ્।
તૈલાજ્યં હરિતાલઞ્ચ ભગ્નક્ષતિશૃતન્દદેત્

માસાસ્તિલાઃ સગોધૂમાઃ પશુક્ષીરં ઘૃતં તથા ।અપ્_291.032અબ્।
:પ્ 82
એષાં પિણ્ડી સલવણા વત્સાનાં પુષ્ટિદાત્વિયં

બલપ્રદા વિષાણાં સ્યદ્ગ્રહનાશાય ધૂપકઃ ।અપ્_291.033અબ્।
દેવદારુ વચા માંસી ગુગ્ગુલુર્હિઙ્ગુસર્ષપાઃ

ગ્રહાદિગદનાશાય એષ ધૂપો ગવાં હિતઃ ।અપ્_291.034અબ્।
ઘણ્ઠા ચૈવ ગવાં કાર્યા ધૂપેનાનેન ભૂપિતા

અશ્વગન્ધાતિલૈઃ શુક્લં તેન ગૌઃ ક્ષીરિણી ભવેત્ ।અપ્_291.035અબ્।
રસાયનઞ્ચ પિન્યાકં મત્તો યો ધાર્યતે ગૃહે

ભવાં પુરીષે પઞ્ચભ્યાં નિત્યં શાન્ત્યૈ શ્રિયં યજેત્ ।અપ્_291.036અબ્।
વાસુદેવઞ્ચ ગન્ધાદ્યૈર્ અપરા શાન્તિરુચ્યતે

અશ્વયુક્શુક્લપક્ષસ્ય પઞ્ચદશ્યાં યજેદ્ધરિં ।અપ્_291.037અબ્।
હરિરુદ્રમજં સૂર્યં શ્રિયમગ્નિં ઘૃતેન ચ

દધિ સમ્પ્રાશ્ય ગાઃ પૂજ્ય કાર્યં વાહ્નિપ્રદક્ષિણં ।અપ્_291.038અબ્।
વૃષાણાં યોજેયેદ્ યુદ્ધં ગીતવાદ્યરવૈર્ વહિઃ

ગવાન્તુ લવણન્દેયં બ્રાહ્મણાનાઞ્ચ દક્ષિણા ।અપ્_291.039અબ્।
નૈમિત્તિકે માકરાદૌ યજેદ્વિષ્ણું સહ શ્રિયા

સ્થણ્ડિલેબ્જે મધ્યગતે દિક્ષુ કેશરગાન્ સુરાન્ ।અપ્_291.040અબ્।
સુભદ્રાજો રવિઃ પૂજ્યો બહુરૂપો બલિર્વહિઃ

ખં વિશ્વરૂપા સિદ્ધિશ્ ચ ઋદ્ધિઃ શાન્તિશ્ ચ રોહિણી ।અપ્_291.041અબ્।
દિગ્ધેનવો હિ પૂર્વાદ્યાઃ કૃશરૈશ્ ચન્દ્ર ઈશ્વરઃ

દિક્પાલાઃ પદ્મપત્રેષુ કુમ્ભેષ્વગ્નૌ ચ હોમયેત્ ।અપ્_291.042અબ્।
ક્ષીરવૃક્ષસ્ય સમિધઃ સર્ષપાક્ષતતણ્ડુલાન્

શતં શતં સુવર્ણઞ્ચ કાંસ્યાદિકં દ્વિજે દદેત્ ।અપ્_291.043અબ્।
ગાવઃ પૂજ્યા વિમોક્તવ્યાઃ શાન્ત્યૈ ક્ષીરાદિસંયુતાઃ

:પ્ 83
અગ્નિર્ ઉવાચ
શાલિહોત્રઃ સુશ્રુતાય હયાયુર્વેદમુક્તવાન્ ।અપ્_291.044અબ્।
પાલકાપ્યો ઽઙ્ગરાજાય ગજાયુર્વેદમબ્રવીત્