અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 237

:એ ઇત્ય્ અગ્નેયે મહાપુરાણે શ્રીસ્તોત્રં નામ
ષટ્ત્રિંશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {237}
:શ્ અથ સપ્તત્રિંશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
રામોક્તનીતિઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
નીતિસ્તે પુષ્કરોક્તા તુ રામોક્તા લક્ષ્મણાય યા ।અપ્_237.001અબ્।
જયાય તાં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ ધર્માદિવર્ધનીં

રામ ઉવાચ
ન્યાનેનાર્જનમર્થસ્ય વર્ધનં રક્ષણં ચરેત્ ।અપ્_237.002અબ્।
સત્પાત્રપ્રતિપત્તિશ્ ચ રાજવૃત્તં ચતુર્વિધં

નયસ્ય વિનયો મૂલં વિનયઃ શાસ્ત્રનિશ્ ચયાત્ ।અપ્_237.003અબ્।
વિનયો હીન્દ્રિયજયસ્તૈર્ યુક્તઃ પાલયેન્મહીં

શાસ્ત્રં પ્રજ્ઞા ધૃતિર્દાક્ષ્યં પ્રાગલ્ભ્યં ધારયિષ્ણુતા ।અપ્_237.004અબ્।
ઉત્સાહો વાગ્મિતૌદાર્યમાપત્કાલસહિષ્ણુતા(1)

પ્રભાવઃ શુચિતા મૈત્રી ત્યાગઃ સત્યં કૃતજ્ઞતા ।અપ્_237.005અબ્।
કુલં શીલં સમશ્ચેતિ ગુણાઃ સમ્પત્તિહેતવઃ

પ્રકીર્ણવિષયારણ્યે ધાવન્તં વિપ્રમાથિનં ।અપ્_237.006અબ્।
:ન્
1 વાગિમતા દાર્ઢ્યમાપત્કાલસહિષ્ણુતેતિ ખ.. , ઘ.. , જ.. , ઝ.. ચ
:પ્ 359
જ્ઞાનાઙ્કુશેન કુર્વીત વશ્યમિન્દ્રિયદન્તિનં

કામઃ ક્રોધસ્ તથા લોભો હર્ષો માનો મદસ્ તથા ।અપ્_237.007અબ્।
ષડ્વર્ગમુત્સૃજેદેનમસ્મિંસ્ત્યક્તે સુખી નૃપઃ

આન્વીક્ષિકીં ત્રયીં વાર્તાં દણ્ડનીતિં ચ પાર્થિવઃ ।અપ્_237.008અબ્।
તદ્વૈદ્યૈસ્તત્ક્રિયોપૈતૈશ્ચિન્તતયેદ્વિનયાન્વિતઃ

આન્વીક્ષિક્યાર્થવિજ્ઞાનં ધર્માધર્મૌ ત્રયીસ્થિતૌ ।અપ્_237.009અબ્।
અર્થાનર્થૌ તુ વાર્તાયાં દણ્ડનીત્યાં નયાનયૌ

અહિંસા સૂનૃતા વાણી સત્યં શૌચં દયા ક્ષમા ।અપ્_237.010અબ્।
વર્ણિનાં લિઙ્ગિનાં ચૈવ સામાન્યો ધર્મ ઉચ્યતે

પ્રજાઃ સમનુગૃહ્ણીયાત્ કુર્યાદાચારસંસ્થિતિં ।અપ્_237.011અબ્।
વાક્ સૂનૃતા દયા દાનં હીનોપગતરક્ષણં(1)

ઇતિ વૃત્તં સતાં સાધુહિતં સત્પુરુષવ્રતં ।અપ્_237.012અબ્।
આધિવ્યાધિપરીતાય અદ્ય શ્વો વા વિનાશિને

કો હિ રાજા શરીરાય ધર્માપેતં સમાચરેત્ ।અપ્_237.013અબ્।
ન હિ સ્વમુખમન્વિચ્છન્(2) પીડયેત્ કૃપણં જનં

કૃપણઃ પીડ્યમાનો હિ મન્યુના હન્તિ પાર્થિવં ।અપ્_237.014અબ્।
ક્રિયતે ઽભ્યર્હણીયાય સ્વજનાય યથાઞ્જલિઃ

તતઃ સાધુતરઃ કાર્યો દુર્જનાય શિવર્થિના ।અપ્_237.015અબ્।
પ્રિયમેવાભિધાતવ્યં સત્સુ નિત્યં દ્વિષત્સુ ચ

દેવાસ્તે પ્રિયવક્તારઃ પશવઃ ક્રૂરવાદિનઃ ।અપ્_237.016અબ્।
શુચિરાસ્તિક્યપૂતાત્મા પૂજયેદ્દેવતાઃ સદા

:ન્
1 દીનોપગતરક્ષણમિતિ ખ.. , ઘ.. , છ.. , જ.. , ઞ.. , ટ.. ચ
2 સ્વમુખમન્વિચ્છુરિતિ ખ.. , છ.. ચ
:પ્ 360
દેવતાવત્ ગુરુજનમાત્મવચ્ચ સુહૃજ્જનં ।અપ્_237.017અબ્।
પ્રણિપાતેન હિ ગુરું સતો ઽમૃષાનુચેષ્ટિતૈઃ

કુર્વીતાભિમુખાન્ ભૃત્યૈર્ દેવાન્ સુકૃતકર્મણા ।અપ્_237.018અબ્।
સદ્ભાવેન હરેન્મિત્રં સમ્ભ્રમેણ ચ બાન્ધવાન્

સ્ત્રીભૃત્યાન્ પ્રેમદાનાભ્યાં દાક્ષિણ્યેતરં જનં ।અપ્_237.019અબ્।
અનિન્દા પરકૃત્યેષુ સ્વધર્મપરિપાલનં

કૃપણેષુ દયાલુત્વં સર્વત્ર મધુરા ગિરઃ ।અપ્_237.020અબ્।
પ્રાણૈર્ અપ્યુપકારિત્વં મિત્રાયાવ્યભિચારિણે

ગૃહાગતે પરિષ્વઙ્ગઃ શક્ત્યા દાનં સહિષ્ણુતા ।અપ્_237.021અબ્।
સ્વસમૃદ્ધિષ્વનુત્સેકઃ પરવૃદ્ધિષ્વમત્સરઃ

અપરોપતાપિ વચનં મૌનવ્રતચરિષ્ણુતા(1) ।અપ્_237.022અબ્।
બન્ધભિર્બદ્ધસંયોગઃ સ્વજને ચતુરશ્રતા

ઉચિતાનુવિધાયિત્વમિતિ વૃત્તં મહાત્મનાં ॥23