અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 166

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે નાનાધમા નામ
પઞ્ચષષ્ટ્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {166}
:શ્ અથ ષટ્ષષ્ટ્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
વર્ણધર્માદિકથનં
પુષ્કર ઉવાચ
વેદસ્માર્તં પ્રવક્ષ્યામિ ધર્મં વૈ પઞ્ચધા સ્મૃતં(1) ।અપ્_166.001અબ્।
વર્ણત્વમેકમાશ્રિત્ય યો ઽધિકારઃ પ્રવર્તતે

:ન્
1 ધર્મં વૈ પરમામૃતમિતિ ખ.. , છ.. ચ
:પ્ 159
વર્ણધર્ંઅઃ સ વિજ્ઞ્યેયો યથોપનયનન્ત્રિષુ ।અપ્_166.002અબ્।
યસ્ત્વાશ્રમં સમાશ્રિત્ય પદાર્થઃ સંવિધીયતે

ઉક્ત આશ્રમધર્મસ્તુ ભિન્નપિણ્ડાદિકો યથા ।અપ્_166.003અબ્।
ઉભયેન નિમિત્તેન યો વિધિઃ સમ્પ્રવર્તતે

નૈમિત્તિકઃ સ વિજ્ઞેયઃ પ્રાયશ્ચિત્તવિધિર્યથા ।અપ્_166.004અબ્।
બ્રહ્મચારી ગૃહી ચાપિ વાનપ્રસ્થો યતિર્ નૃપ

ઉક્ત આશ્રમધર્મસ્તુ ધર્મઃ સ્યાત્ પઞ્ચધા પરઃ(1) ।અપ્_166.005અબ્।
ષાડ્ગુણ્યસ્યાભિધાને યો દૃષ્ટાર્થઃ સ ઉદાહૃતઃ

સ ત્રેધા મન્ત્રયાગાદ્યદૃષ્ટાર્થ ઇતિ માનવાઃ ।અપ્_166.006અબ્।
ઉભયાર્થો વ્યવહારસ્તુ દણ્ડધારણમેવ ચ

તુલ્યાર્થાનાં વિકલ્પઃ સ્યાદ્ યાગમૂલઃ પ્રકીર્તિતઃ ।અપ્_166.007અબ્।
વેદે તુ વિહિતો ધર્મઃ સ્મૃતૌ તાદૃશ એવ ચ

અનુવાદં સ્મૃતિઃ સૂતે(2) કાર્યાર્થમિતિ માનવાઃ ।અપ્_166.008અબ્।
ગુણાર્થઃ પરિસઙ્ખ્યાર્થો વાનુવાદો વિશેષતઃ(3)

વિશેષદૃષ્ટ એવાસૌ ફલાર્થ ઇતિ માનવાઃ ।અપ્_166.009અબ્।
સ્યાદષ્ટચત્વારિંશદ્ભિઃ સંસ્કારૈર્ બ્રહ્મલોકગઃ

ગર્ભાધાનં પુંસવનં સીમન્તોન્નયનઃ તતઃ ।અપ્_166.010અબ્।
જાતકર્મ નામકૃતિરન્નપ્રાશનચૂડકં

સંસ્કારશ્ચોપનયનં વેદવ્રતચતુષ્ટયં ।અપ્_166.011અબ્।
સ્નાનં સ્વધર્મચારિણ્યા યોગઃ સ્યાદ્યજ્ઞપઞ્ચકં

:ન્
1 ધર્મ એષ સનાતન ઇતિ ઙ..
2 અર્થવાદં સ્મૃતિઃ સૂત ઇતિ ખ.. , છ.. ચ
3 વાર્થવાદો વિશેષત ઇતિ ખ.. , છ.. ચ
:પ્ 160
દેવયજ્ઞઃ પિતૃયજ્ઞો મનુષ્યભૂતયજ્ઞકૌ ।અપ્_166.012અબ્।
બ્રહ્મયજ્ઞઃ સપ્તપાકયજ્ઞસંસ્થાઃ પુરો ઽષ્ટકાઃ

પાર્વણશ્રાદ્ધં શ્રાવણ્યાગ્રહાયણી ચ ચૈત્ર્યપિ ।અપ્_166.013અબ્।
આશ્વયુજી સપ્તહવિર્યજ્ઞસંસ્થાસ્તતઃ સ્મૃતાઃ

અગ્ન્યાધેયમગ્નિહોત્રં(1) દર્શઃ સ્યાત્ પશુબન્ધકઃ ।અપ્_166.014અબ્।
ચાતુર્માસ્યાગ્રહાયેષ્ટિર્નિરૂઢઃ પશુબન્ધકઃ

સૌત્રામણિસપ્તસોમસંસ્થાગ્નિષ્ટોમ આદિતઃ ।અપ્_166.015અબ્।
અત્યગ્નિષ્ટોમ ઉક્થશ્ ચ ષોડશી વાજપેયકઃ

અતિરાત્રાસ્ તથા સ્તોમ અષ્ટૌ ચાત્મગુણાસ્તતઃ ।અપ્_166.016અબ્।
દયા ક્ષમાનસૂયા ચ અનાયાસો ઽથ મઙ્ગલં

અકાર્પણ્યાસ્પૃહાશૌચં યસ્યૈતે સ પરં વ્રજેત્ ।અપ્_166.017અબ્।
પ્રચારે મૈથુને ચૈવ પ્રસ્રાવે દન્તધાવને

સ્નાનભોજનકાલે ચ પટ્સુ મૌનં સમાચરેત્ ।અપ્_166.018અબ્।
પુનર્દાનં પૃથક્પાનમાજ્યેન યપસા નિશિ

દન્તચ્છેદનમુષ્ણં ચ સપ્ત શક્તુષુ વર્જયેત્ ।અપ્_166.019અબ્।
સ્નાત્વા પુષ્પં ન ગૃહ્ણીયાદ્ દેવાયોગ્યન્તદીરિતં

અન્યગોત્રોપ્યસમ્બદ્ધઃ(2) પ્રેતસ્યાગ્નિન્દદાતિ યઃ ।અપ્_166.020અબ્।
પિણ્ડઞ્ચોદકદાનઞ્ચ સ દશાહં સમાપયેત્

ઉદકઞ્ચ તૃણં ભસ્મ દ્વારમ્પન્થાસ્તથૈવ ચ ।અપ્_166.021અબ્।
:ન્
1 અગ્ન્યાધાનમગ્નિહોત્રમિતિ ખ.. , છ.. ચ
2 અન્યગોત્રો ઽન્યસમ્બન્ધ ઇતિ ખ.. , ઘ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 161
એભિરન્તરિતં કૃત્વા પઙ્ક્તિદોષો ન વિદ્યતે

પઞ્ચ પ્રાણાહુતીર્દદ્યાદનામાઙ્ગુષ્ઠયોગતઃ
॥22