અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 165

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે નવગ્રહહોમો નામ
ચતુઃષષ્ટ્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {165}
:શ્ અથ પઞ્ચષષ્ત્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
નાનાધર્માઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
ધ્યેય આત્મા સ્થિતો યો ઽસૌ હૃદયે દીપવત્ પ્રભુઃ ।અપ્_165.001અબ્।
અનન્યવિષયં કૃત્વા મનો બુદ્ધિસ્મૃતીન્દ્રિયં

શ્રાદ્ધન્તુ ધ્યાયિને દેયં(3) ગવ્યં દધિ ઘૃતં પયઃ ।અપ્_165.002અબ્।
પ્રિયઙ્ગવો મસૂરાશ્ ચ વાર્તાકુઃ કોદ્રવો ન હિ

સૈંહિકયો યદા સૂર્યં ગ્રસતે પર્વસન્ધિષુ ।અપ્_165.003અબ્।
હસ્તિચ્છાયા તુ સા જ્ઞેયા શ્રાદ્ધદાનાદિકે ઽક્ષ્યા

:ન્
1 સદા દુઃસ્થ ઇતિ ખ.. , છ.. ચ
2 મનુષ્યાણામિતિ ઙ..
3 વ્યાપિને દેયમિતિ ઙ..
:પ્ 156
પિત્રે ચૈવ યદા સોમો હંસે ચૈવ કરે સ્થિતે ।અપ્_165.004અબ્।
તિથિર્વૈવસ્વતો નામ સા છાયા કુઞ્જરસ્ય તુ

અગ્નૌકરણશેષન્તુ ન દદ્યાદ્વૈશ્વદેવિકે ।અપ્_165.005અબ્।
અગ્ન્યભાવે તુ વિપ્રસ્ય હસ્તે દદ્યાત્તુ દક્ષિણે

ન સ્ત્રી દુષ્યતિ જારેણ ન વિપ્રો વેદકર્મણા ।અપ્_165.006અબ્।
બલાત્કારોપભુક્તા ચેદ્વૈરિહસ્તગતાપિ વા(1)

સન્ત્યજેદ્ દૂષિતાન્નારીમૃતુકાલે ન શુદ્ધ્યતિ ।અપ્_165.007અબ્।
ય આત્મત્ર્યતિરેકેણ દ્વિતીયં નાત્ર પશ્યતિ(2)

બ્રહ્મભૂતઃ સ એવેહ યોગી ચાત્મરતો ઽમલઃ ।અપ્_165.008અબ્।
વિષયેન્દ્રિયસંયોગાત્ કેચિદ્ યોગં વદન્તિ વૈ

અધર્મો ધર્મબુદ્ધ્યા તુ ગૃહીતસ્તૈર્ અપણ્ડિતૈઃ ।અપ્_165.009અબ્।
આત્મનો મનસશ્ ચૈવ સંયોગઞ્ચ તથા પરે

વૃત્તિહીનં મનઃ કૃત્વા ક્ષેત્રજ્ઞં પરમાત્મનિ ।અપ્_165.010અબ્।
એકીકૃત્ય વિમુચ્યેત બન્ધાદ્યોગો ઽયમુત્તમઃ

કુટુમ્બૈઃ પઞ્ચભિર્યામઃ ષષ્ઠસ્તત્ર મહત્તરઃ ।અપ્_165.011અબ્।
દેવાસુરમનુષ્યૈર્ વા સ જેતું નૈવ શક્યતે(3)

વહિર્મુખાનિ સર્વાણિ કૃત્વા ચાભિમુખાનિ વૈ ।અપ્_165.012અબ્।
મનસ્યેવેન્દ્રિયગ્રામં મનશ્ચાત્મનિ યોજયેત્

સર્વભાવવિનિર્મુક્તં ક્ષેત્રજ્ઞં બ્રહ્મણિ ન્યસેત્ ।અપ્_165.013અબ્।
એતજ્જ્ઞાનઞ્ચ ધ્યાનઞ્ચ શેષો ઽન્યો ગ્રન્થવિસ્તરઃ(4)

:ન્
1 ચૌરહસ્તગતાપિ વેતિ ખ.. , ઘ.. , ઞ ચ
2 દ્વિતીયં નાનુપશ્યતીતિ ઘ.. , ટ.. ચ
3 સ જેતું ન ચ શક્યત ઇતિ ગ.. , ઙ.. ચ
4 શેષા યે ગ્રન્થવિસ્તરા ઇતિ ઙ
:પ્ 157
યન્નાસ્તિ સર્વલોકસ્ય તદસ્તીતિ વિરુધ્યતે ।અપ્_165.014અબ્।
કથ્યમાનં તથાન્યસ્ય હૃદયે નાવતિષ્ઠતે

અસંવેદ્યં હિ તદ્ બ્રહ્મ(1) કુમારી સ્ત્રીમુખં યથા ।અપ્_165.015અબ્।
અયોગી નૈવ જાનાતિ જાત્યન્ધો હિ ઘટં યથા

સત્ર્યસન્તં દ્વિજં દૃષ્ટ્વા સ્થાનાચ્ચલતિ ભાસ્કરઃ ।અપ્_165.016અબ્।
એષ મે મણ્ડલં ભિત્ત્વા પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ

ઉપવાસવ્રતઞ્ચૈવ સ્નાનન્તીર્થં ફલન્તપઃ ।અપ્_165.017અબ્।
દ્વિજસમ્પાદનઞ્ચૈવ સમ્પન્નન્તસ્ય તત્ ફલં

એકાક્ષરં પરં બ્રહ્મ પ્રાણાયામઃ પરન્તપઃ ।અપ્_165.018અબ્।
સાવિત્ર્યાસ્તુ પરં નાસ્તિ પાવનં પરમં સ્મૃતઃ

પૂર્વં સ્ત્રિયઃ સુરૈર્ ભુક્તાઃ સોમગન્ધર્વવહ્નિભિઃ ।અપ્_165.019અબ્।
ભુઞ્જતે માનુષાઃ પશ્ચાન્નૈતા દુષ્યન્તિ કેનચિત્

અસવર્ણેન યો ગર્ભઃ સ્ત્રીણાં યોનૌ નિષિચ્યતે ।અપ્_165.020અબ્।
અશુદ્ધા તુ ભવેન્નારી યાવત્છલ્યં ન મુઞ્ચતિ

નિઃસૃતે તુ તતઃ શલ્યે રજસા શુદ્ધ્યતે તતઃ ।અપ્_165.021અબ્।
ધ્યાનેન સદૃશન્નાસ્તિ શોધનં પાપકર્મણાં

શ્વપાકેષ્વપિ ભુઞ્જાનો ધ્યાનેન હિ વિશુદ્ધ્યતિ ।અપ્_165.022અબ્।
આત્મા ધ્યાતા મનો ધ્યાનં ધ્યેયો વિષ્ણુઃ ફલં હરિઃ

અક્ષયાય યતિઃ શ્રાદ્ધે પઙ્ક્તિપાવનપાવનઃ ।અપ્_165.023અબ્।
આરૂઢો નૈષ્ઠિકન્ધર્મં યસ્તુ પ્રચ્યવતે દ્વિજઃ

:ન્
1 સ્વસંવેદ્યં હિ તદ્ બ્રહ્મ ઇતિ ગ.. , ઙ.. ચ । સુસંવેદ્યં હિ તદ્ બ્રહ્મ
ઇતિ જ.. , ટ.. ચ । સ્વયં વેદ્યં હિ તદ્ બ્રહ્મ ઇતિ ઘ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 158
પ્રાયશ્ચિત્તં ન પશ્યામિ યેન શુદ્ધ્યેત્સ આત્મહા ।અપ્_165.024અબ્।
યે ચ પ્રવ્રજિતાઃ પત્ન્યાં યા ચૈષાં વીજસન્તતિઃ

વિદુરા નામ ચણ્ડાલા જાયન્તે નાત્ર સંશયઃ ।અપ્_165.025અબ્।
શતિકો મ્રિયતે ગૃધ્રઃ શ્વાસૌ દ્વાદશિકસ્ તથા

ભાસો વિંશતિવર્ષાણિ સૂકરો દશભિસ્ તથા ।અપ્_165.026અબ્।
અપુષ્પો વિફલો વૃક્ષો જાયતે કણ્ટકાવૃતઃ

તતો દાવાગ્નિદગ્ધસ્તુ સ્થાણુર્ભવતિ સાનુગઃ ।અપ્_165.027અબ્।
તતો વર્ષશતાન્યષ્ટૌ દ્વે તિષ્ઠત્યચેતનઃ

પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ જાયતે બ્રહ્મરાક્ષસઃ ।અપ્_165.028અબ્।
પ્લવેન લભતે મોક્ષં કુલસ્યોત્સાદનેન વા

યોગમેવ નિષેવેતેત નાન્યં મન્ત્રમઘાપહં ॥29