અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 116

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે ગયામાહાત્મ્યે ગયયાત્રા નામ
પઞ્ચદશાધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {116}
:શ્ અથ ષોડશાધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
ગયાયાત્રાવિધિઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
ગાયત્ર્યૈવ મહાનદ્યાં સ્નાતઃ(1) સન્ધ્યાં સમાચરેત્ ।અપ્_116.001અબ્।
ગાયત્ર્યા અગ્રતઃ પ્રાતઃ શ્રાદ્ધં પિણ્ડમથાક્ષયં

મધ્યાહ્ને ચોદ્યતિ(2) સ્નાત્વા ગીતવાદ્યૈર્ હ્યુપાસ્ય ચ ।અપ્_116.002અબ્।
સાવિત્રીપુરતઃ સન્ધ્યાં પિણ્ડદાનઞ્ચ તત્પદે

અગસ્ત્યસ્ય પદે કુર્યાદ્યોનિદ્વારં પ્રવિશ્ય ચ ।અપ્_116.003અબ્।
નિર્ગતો ન પુનર્યોનિં પ્રવિશેન્મુચ્યતે ભવાત્(3)

:ન્
1 પ્રાત ઇતિ ક..
2 મધ્યાહ્ને સરસીતિ ગ..
3 મુચ્યતે ભયાદિતિ છ.. , ઝ.. ચ
:પ્ 9
બલિં કાકશિલાયાઞ્ચ કુમારઞ્ચ નમેત્તતઃ(1) ।અપ્_116.004અબ્।
સ્વર્ગદ્વાર્યાં સોમકુણ્ડે વાયુતીર્થે ઽથ પિણ્ડદઃ

ભવેદાકશગઙ્ગાયાં કપિલાયાઞ્ચ પિણ્ડદઃ ।અપ્_116.005અબ્।
કપિલેશં શિવં નત્વા રુક્મિકુણ્ડે ચ પિણ્ડદઃ

કોટીતીર્થે ચ કોટીશં નત્વામોઘપદે નરઃ(2) ।અપ્_116.006અબ્।
ગદાલોલે વાનરકે ગોપ્રચારે ચ પિણ્ડદઃ(3)

નત્વા ગાવં વૈતરણ્યામેકવિંશકુલોદ્ધૃતિઃ ।અપ્_116.007અબ્।
શ્રાદ્ધપિણ્ડપ્રદાતા(4) સ્યાત્ ક્રૌઞ્ચપદે ચ પિણ્ડદઃ(5)

તૃતીયાયાં વિશાલાયાં નિશ્ચિરાયાઞ્ચ પિણ્ડદઃ ।અપ્_116.008અબ્।
ઋણમોક્ષે પાપમોક્ષે ભસ્મકુણ્ડે ઽથ ભસ્મના

સ્નાનકૃન્ મુચ્યતે પાપાન્નમેદ્દેવં જનાર્દનમ્ ।અપ્_116.009અબ્।
એષ પિણ્ડો મયા દત્તસ્તવ હસ્તે જનાર્દન

પરલોકગતે મહ્યમક્ષ્યય્યમુપતિષ્ઠતાં ।અપ્_116.010અબ્।
ગયાયાં પિતૃરૂપેણ સ્વયમેવ જનાર્દનઃ

તં દૃષ્ટ્વા પુણ્ડરીકાક્ષં મુચ્યતે વૈ ઋણત્રયાત્ ।અપ્_116.011અબ્।
માર્કણ્ડેયેશ્વરં નત્વા નમેદ્ગૃધ્રેશ્વરં નરઃ(6)

મૂલક્ષેત્રે મહેશસ્ય ધારાયાં પિણ્ડદો ભવેત્ ।અપ્_116.012અબ્।
:ન્
1 નમેન્નર ઇતિ ખ.. , ગ.. , ઘ.. , ઙ.. , છ.. ચ
2 માસપદે ઽન્નદ ઇતિ ખ.. , ઘ.. ચ
3 કપિલેશમિત્યાદિઃ, ગોપ્રચારે ચ પિણ્ડદ ઇત્ય્ અન્તઃ પાઠો ગ..
પુસ્તકે નાસ્તિ
4 શ્રાદ્ધે પિણ્ડપ્રદતેતિ ખ..
5 ભવેદાકાશગઙ્ગાયામૈત્યાદિઃ, ક્રૌઞ્ચપાદે ચ પિણ્ડદ ઇત્ય્
અન્તઃ પાઠઃ છ.. પુસ્તકે નાસ્તિ
6 નમેદ્ભૂતેશ્વરં નર ઇતિ ઘ..
:પ્ 10
(1)ગૃધ્રકૂટે ગૃધ્રવટે ધૌતપાદે ચ પિણ્ડદઃ

પુષ્કરિણ્યાં કર્દમાલે રામતીર્થે ચ પિણ્ડદઃ ।અપ્_116.013અબ્।
પ્રભાસેશન્નમેત્ પ્રેતશિલાયાં પિણ્ડદો ભવેત્

દિવ્યાન્તરીક્ષભૂમિષ્ઠાઃ પિતરો બાન્ધવાદયઃ ।અપ્_116.014અબ્।
પ્રેતાદિરૂપા મુક્તાઃ(2) સ્યુઃ પિણ્ડૈર્ દત્તૈર્ મયાખિલાઃ

સ્થાનત્રયે પ્રેતશિલા ગયાશિરસિ પાવની ।અપ્_116.015અબ્।
પ્રભાસે પ્રેતકુણ્ડે ચ પિણ્ડદસ્તારયેત્ કુલમ્

વસિષ્ઠેશન્નમસ્કૃત્ય તદગ્રે પિણ્ડદો ભવેત્ ।અપ્_116.016અબ્।
ગયાનાભૌ સુષુમ્ણાયાં મહાકોષ્ટ્યાઞ્ચ પિણ્ડદઃ

ગદાધરાગ્રતો મુણ્ડપૃષ્ઠે દેવ્યાશ્ ચ સન્નિધૌ ।અપ્_116.017અબ્।
મુણ્દપૃષ્ઠં નમેદાદૌ ક્ષેત્રપાલાદિસંયુતમ્

પૂજયિત્વા ભયં ન સ્યાદ્વિષરોગાદિનાશનમ્ ।અપ્_116.018અબ્।
બ્રહ્માણઞ્ચ નમસ્કૃત્ય બ્રહ્મલોકં નયેત્ કુલમ્

સુભદ્રાં બલભદ્રઞ્ચ પ્રપૂજ્ય પુરુષોત્તમમ્ ।અપ્_116.019અબ્।
સર્વકામસમાયુક્તઃ કુલમુદ્ધૃત્ય નાકભાક્(3)

હૃષીકેશં નમસ્કૃત્ય તદગ્રે પિણ્ડદો ભવેત્ ।અપ્_116.020અબ્।
માધવં પૂજયિત્વા ચ દેવો વૈમાનિકો(4) ભવેત્

મહાલક્ષ્મીં પ્રાર્ચ્ય ગૌરીં મઙ્ગલાઞ્ચ સરસ્વતીમ્ ।અપ્_116.021અબ્।
પિતૄનુદ્ધૃત્ય સ્વર્ગસ્થો ભુક્તભોગો ઽત્ર શાસ્ત્રધીઃ

:ન્
1 સર્વકામસમાયુક્તઃ કુલમુદ્ધૃત્ય લોકભાગિતિ પાઠોત્ર ઝ..
પુસ્તકે ઽધિકો ઽસ્તિ
2 પ્રેતાદિરૂપમુક્તા ઇતિ ખ.. , ગ.. , ઘ.. , ઙ.. , જ.. ચ
3 કુલમુદ્ધૃત્ય લોકભાગિતિ ગ.. , જ.. ચ । વશિષ્ઠેશમિત્યાદિઃ,
કુલમુદ્ધૃત્ય નાકભાગિત્યન્તઃ પાઠો ઝ.. પુસ્તકે નાસ્તિ
4 દેવૈર્ વૈમાનિક ઇતિ છ..
:પ્ 11
દ્વાદશાદિત્યમભ્યર્ય વહ્નિં રેવન્તમિન્દ્રકમ્ ।અપ્_116.022અબ્।
રોગાદિમુક્તઃ સ્વર્ગી સ્યાચ્છ્રીકપર્દિવિનાયકમ્

પ્રપૂજ્ય કાર્ત્તિકેયઞ્ચ નિર્વિઘ્નઃ સિદ્ધિમાપ્નુયાત્ ।અપ્_116.023અબ્।
સોમનાથઞ્ચ કાલેશઙ્કેદારં પ્રપિતામહમ્

સિદ્ધેશ્વરઞ્ચ રુદ્રેશં રામેશં બ્રહ્મકેશ્વરમ્ ।અપ્_116.024અબ્।
અષ્ટલિઙ્ગાનિ ગુહ્યાનિ પૂજયિત્વા તુ(1) સર્વભાક્

નારાયણં વરાહઞ્ચ નારસિંહં નમેચ્છ્રિયે ।અપ્_116.025અબ્।
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાખ્યં ત્રિપુરઘ્નમશેષદમ્

સીતાં રામઞ્ચ ગરુડં વામનં સમ્પ્રપૂજ્ય ચ ।અપ્_116.026અબ્।
સર્વકામાનવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકં નયેત્ પિતૄન્

દેવૈઃ સાર્ધં સમ્પ્રપૂજ્ય દેવમાદિગદાધરમ્ ।અપ્_116.027અબ્।
ઋણત્રયવિનિર્મુક્તસ્તારયેત્ સકલં કુલમ્

દેવરૂપા શિલા પુણ્યા તસ્માદ્દેવમયી શિલા ।અપ્_116.028અબ્।
ગયાયાં નહિ તત્ સ્થાનં યત્ર તીર્થં ન વિદ્યતે

યન્નામ્ના પાતયેત્ પિણ્ડં તન્નયેદ્બ્રહ્મ શાશ્વતમ્ ।અપ્_116.029અબ્।
ફલ્ગ્વીશં ફલ્ગુચણ્ડીં ચ પ્રણમ્યાઙ્ગારકેશ્વરમ્

મતઙ્ગસ્ય પદે શ્રાદ્ધી ભરતાશ્રમકે ભવેત્ ।અપ્_116.030અબ્।
હંસતીર્થે કોટિતીર્થે યત્ર પાણ્ડુશિલાન્નદઃ

તત્ર સ્યાદગ્નિધારાયાં મધુસ્રવસિ પિણ્ડદઃ ।અપ્_116.031અબ્।
રુદ્રેશં કિલિકિલેશં નમેદ્વૃદ્ધિવિનાયકમ્(2)

પિણ્ડદો ધેનુકારણ્યે પદે ધેનોર્ નમેચ્ચ ગામ્ ।અપ્_116.032અબ્।
:ન્
1 પૂજયિત્વાથેતિ ક.. , ઘ.. , ઙ.. , જ.. ચ
2 નમેદ્બુદ્ધિવિનાયકમિતિ ખ.. , ગ.. , છ.. ચ । નમેદ્વૃદ્ધવિનાયકમિતિ
ઘ..
:પ્ 12
સર્વાન્ પિતૄંસ્તારયેચ્ચ સરસ્વત્યાઞ્ચ પિણ્ડદઃ

સન્ધ્યામુપાસ્ય સાયાહ્ને નમેદ્દેવીં સરસ્વતીમ્ ।અપ્_116.033અબ્।
ત્રિસન્ધ્યાકૃદ્ભવેદ્વિપ્રો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ

ગયાં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ગયાવિપ્રાન્ પ્રપૂજ્ય ચ ।અપ્_116.034અબ્।
અન્નદાનાદિકં સર્વં કૃતન્તત્રાક્ષયં ભવેત્

સ્તુત્વા સમ્પ્રાર્થયેદેવમાદિદેવં ગદાધરમ્ ।અપ્_116.035અબ્।
ગદાધરં ગયાવાસં પિત્રાદીનાં ગતિપ્રદમ્

ધર્માર્થકામમોક્ષાર્થં યોગદં પ્રણમામ્યહમ્ ।અપ્_116.036અબ્।
દેહેન્દ્રિયમનોબુદ્ધિપ્રાણાહઙ્કારવર્જિતમ્

નિત્યશુદ્ધં બુદ્ધિયુક્તં(1) સત્યં બ્રહ્મ નમામ્યહમ્ ।અપ્_116.037અબ્।
આનન્દમદ્વયં દેવં દેવદાનવવન્દિતમ્

દેવદેવીવૃન્દયુક્તં સર્વદા પ્રણમામ્યહમ્ ।અપ્_116.038અબ્।
કલિકલ્મષકાલાર્તિદમનં(2) વનમાલિનમ્

પાલિતાખિલલોકેશં(3) કુલોદ્ધરણમાનસમ્ ।અપ્_116.039અબ્।
વ્યક્તાવ્યક્તવિભક્તાત્માવિભક્તાત્માનમાત્મનિ

સ્થિતં સ્થિરતરં(4) સારં વન્દે ઘોરાઘમર્દનમ્(5) ।અપ્_116.040અબ્।
આગતો ઽસ્મિ ગયાં દેવ પિતૃકાર્યે ગદાધરઃ

ત્વં મે સાક્ષી ભવાદ્યેહ અનૃણો ઽહમૃણત્રયાત્ ।અપ્_116.041અબ્।
:ન્
1 નિત્યશુદ્ધબુદ્ધિયુક્તમિતિ ઘ.. , છ.. ચ
2 કાલાર્તિનાશનમિતિ ઘ.. । કાલાર્તિદલનમિતિ ગ.. , ઙ.. , ઘ.. , જ.. ચ
3 પાલિતાખિલદેવેશમિતિ ઘ..
4 સ્થિતતરમિતિ ગ.. , ઘ.. , ઙ.. ચ
5 વન્દેહમરિમર્દનમિતિ ઙ.. । વન્દે સંસારમર્દનમિતિ જ..
:પ્ 13
સાક્ષિણઃ સન્તુ મે દેવા બ્રહ્મેશાનાદયસ્ તથા

મયા ગયાં સમાસાદ્ય પિતૄણાં નિષ્કૃતિઃ કૃતા ।અપ્_116.042અબ્।
ગયામાહાત્મ્યપઠનાચ્છ્રાદ્ધાદૌ બ્રહ્મલોકભાક્

પિતૄણામક્ષયં શ્રાદ્ધમક્ષયં બ્રહ્મલોકદમ્ ॥43