અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 102

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે પ્રાસાદકૃત્યપ્રતિષ્ઠા
નામૈકાધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
% છપ્તેર્ {102}
:શ્ અથ દ્વ્યધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
ધ્વજારોપણં
ઈશ્વર ઉવાચ
ચૂલકે ધ્વજદણ્ડે ચ(4) ધ્વજે દેવકુલે તથા ।અપ્_102.001અબ્।
પ્રતિષ્ઠા ચ યથોદ્દિષ્ટા(5) તથા સ્કન્દ વદામિ તે(6)

તડાગાર્ધપ્રવેશાદ્વા યદ્વા સવાર્ધવેશનાત્ ।અપ્_102.002અબ્।
ઐષ્ટકે દારુજઃ(7) શૂલઃ શૈલજે ધામ્નિ શૈલજઃ(8)

વૈષ્ણવાદૌ ચ ચક્રાઢ્યઃ કુમ્ભઃ સ્યાન્મૂર્તિમાનતઃ ।અપ્_102.003અબ્।
સ ચ ત્રિશૂલયુક્તસ્તુ અગ્રચૂલાભિધો મતઃ(9)

:ન્
1 સન્નિધ્યાબોધનમિતિ ખ.. , છ.. , જ.. ચ
2 વિધાયૈવેતિ જ..
3 પ્રકૃત્યા તુ ઇતિ ખ..
4 ચૂડકે ધ્વજદણ્ડે વા ઇતિ જ..
5 યથાદિષ્ટા ઇતિ ઝ..
6 તથા હ્ય્ અહં વદામિ તે ઇતિ ઙ..
7 ઐષ્ટે દારુભવ ઇતિ ઘ.. , જ.. ચ
8 તડાગાર્ધેત્યાદિઃ, શૈલજ ઇત્ય્ અન્તઃ પાઠો ઝ.. પુસ્તકે નાસ્તિ
9 અગ્રં ચૂડાભિધો મત ઇતિ ઘ.. । અસ્રચૂલાદિદોષત ઇતિ છ.. ।
ગૃહચૂડાભિધો મત ઇતિ ઙ.. । અગ્રં ચૂડાદિદોષત ઇતિ ખ..
:પ્ 345
ઈશશૂલઃ(1) સમાખ્યાતો મૂર્ધ્નિ લિઙ્ગસમન્વિતઃ ।અપ્_102.004અબ્।
વીજપૂરકયુક્તો વા શિવશાસ્ત્રેષુ તદ્વિધઃ

ચિત્રો ધ્વજશ્ ચ જઙ્ઘાતો યથા જઙ્ગાર્ધતો ભવેત્(2) ।અપ્_102.005અબ્।
ભવેદ્વા દણ્ડમાનસ્તુ યદિ વા તદ્યદૃચ્છયા(3)

મહાધ્વજઃ સમાખ્યાતો યસ્તુ પીઠસ્ય વેષ્ટકઃ(4) ।અપ્_102.006અબ્।
શક્રૈર્ ગ્રહૈ રસૈવાપિ હસ્તૈર્ દણ્ડસ્તુ સમ્ભિતઃ

ઉત્તમાદિક્રમેણૈવ વિજ્ઞેયઃ શૂરિભિસ્તતઃ ।અપ્_102.007અબ્।
વંશજઃ શાલજાતિર્વા સ દણ્ડઃ સર્વકામદઃ

અયમારોપ્યમાણસ્તુ ભઙ્ગમાયાતિ વૈ યદિ ।અપ્_102.008અબ્।
રાજ્ઞોનિષ્ટં(5) વિજાનીયાદ્યજમાનસ્ય વા તથા(6)

મન્ત્રેણ બહુરૂપેણ પૂર્વવચ્છાન્તિમાચરેત્ ।અપ્_102.009અબ્।
દ્વારપાલાદિપૂજાઞ્ચ મન્ત્રાણાન્તર્પ્યણન્તથા

વિધાય ચૂલકં(7) દણ્ડં સ્નાપયેદસ્ત્રમન્ત્રતઃ ।અપ્_102.010અબ્।
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ ધ્વજં સમ્પ્રોક્ષ્ય દેશિકઃ

મૃદુ કષાયાદિભિઃ(8) સ્નાનં પ્રાસાદઙ્કારયેત્તતઃ ।અપ્_102.011અબ્।
વિલિપ્ય રસમાચ્છાદ્ય(9) શય્યાયાં ન્યસ્ય પૂર્વવત્

ચૂડકે(20) લિઙ્ગવણન્યાસો ન ચ જ્ઞાનં ન ચ ક્રિયા ।અપ્_102.012અબ્।
:ન્
1 ઈશશ્ચૂડ ઇતિ ઇતિ ગ.. । ઈશશ્ચૂલ ઇતિ ઙ.. । ઈષશ્ચૂલ ઇતિ છ.. ।
શશઃ શૂલ ઇતિ જ..
2 જઙ્ઘાતો યદ્વા જઙ્ઘાર્ધતો ભવેદિતિ ખ.. । સઙ્ઘાતો યથા
જઙ્ઘાર્ધતો યજેદિતિ ઘ..
3 યદિ વા તદ્વિદિચ્છયા ઇતિ ખ..
4 યસ્તુ સ્યાત્ પીઠવેષ્ટક ઇતિ ઙ..
5 રાજ્ઞોરિષ્ટમિતિ જ..
6 વૈ તથા ઇતિ જ..
7 ચૂડકમિતિ જ..
8 ભૃત્કાષાયાદિભિરિતિ ખ.. , છ.. ચ
9 વિલિપ્ય રસમાદાયેતિ જ..
10 ચૂલકે ઇતિ ઘ.. , ઙ.. ચ
:પ્ 346
વિશેષાર્થા(1) ચતુર્થી ચ ન કુણ્ડસ્ય(2) કલ્પના

દણ્ડે તયાર્થતત્ત્વઞ્ચ(3) વિદ્યાતત્ત્વં દ્વિતીયકં ।અપ્_102.013અબ્।
સદ્યોજાતાનિ વક્રાણિ(4) શિવતત્ત્વં પુનર્ધ્વજે

નિષ્કલઞ્ચ શિવન્તત્ર ન્યસ્યાઙ્ગાનિ પ્રપૂજયેત્ ।અપ્_102.014અબ્।
ચૂડકે ચ(4) તતો મન્ત્રો સાન્નિધ્યે સહિતાણુભિઃ(6)

હોમયેત્ પ્રતિભાગઞ્ચ ધ્વજે તૈસ્તુ ફડન્તિકૈઃ(7) ।અપ્_102.015અબ્।
અન્યથાપિ કૃતં યચ્ચ ધ્વજસંસ્કારણં(8) ક્વચિત્

અસ્ત્રયાગવિધાવેવં(9) તત્સર્વમુપદર્શિતં ।અપ્_102.016અબ્।
પ્રાસાદે કારિતે સ્થાને(10) સ્રગ્વસ્ત્રાદિવિભૂષિતે

જઙ્ઘા વેદી તદૂર્ધ્વે તુ ત્રિતત્ત્વાદિ નિવેશ્ય ચ ।અપ્_102.017અબ્।
હોમાદિકં વિધાયાથ શિવં સમ્પૂજ્ય પૂર્વવત્

સર્વતત્ત્વમયં ધ્યાત્વા શિવઞ્ચ વ્યાપકં ન્યસેત્ ।અપ્_102.018અબ્।
અનન્તં કાલરુદ્રઞ્ચ વિભાવ્ય ચ પદામ્બુજે

કુષ્માણ્ડહાટકૌ પીઠે પાતાલનરકૈઃ(11) સહ ।અપ્_102.019અબ્।
ભુવનૈર્ લોકપાલૈશ્ ચ શતરુદ્રાદિભિર્વૃતં

બ્રહ્માણ્દકમિદં ધ્યાત્વા જઙ્ઘાતાઞ્ચ વિભાવયેત્ ।અપ્_102.020અબ્।
વારિતેજોનિલવ્યોમપઞ્ચાષ્ટકસમન્વિતં(12)

:ન્
1 વિશેષાદ્યા ઇતિ ઘ..
2 નવદણ્ડસ્યેતિ ઝ..
3 તથાત્મતત્ત્વઞ્ચેતિ ગ.. , ઘ.. ચ
4 સદ્યોજાતાદિ વક્રાણીતિ ઝ..
5 ચૂલકે ચ ઇતિ ખ.. , જ.. ચ
6 સંહિતાત્મભિરિતિ ખ.. , ગ.. ચ
7 ચૂલકે ઇતિ શ્લોકો ઝ.પુસ્તકે નાસ્તિ
8 તચ્ચ ધ્વજે સંહરણમિતિ ખ.. , છ.. , ચ । યચ્ચ ધ્વજસંસ્કરણમિતિ
ઘ..
9 અસ્ત્રયાગે વિધાને ચેતિ જ..
10 પ્રાસાદકારિતસ્થાને ઇતિ ખ.. , ઝ.. ચ । પ્રાસાદે કારિતસ્થાને ઇતિ જ..
11 પાતાલનવકૈર્ ઇતિ ઙ.. , જ.. ચ
12 પઞ્ચાગ્ગકસમન્વિતમિતિ ગ..
:પ્ 347
સર્વાવરણસઞ્જ્ઞઞ્ચ વૃદ્ધયોન્યવૃકાન્વિતં(1) ।અપ્_102.021અબ્।
યોગાષ્ટકસમાયુક્તં(2) નાશાવિધિ ગુણત્રયં

પટસ્થં પુરુષં સિંહં વામઞ્ચ(3) પરિભાવયેત્ ।અપ્_102.022અબ્।
મઞ્જરીવેદિકાયાઞ્ચ વિદ્યાદિકચતુષ્ટયં

કણ્ઠે માયાં સરુદ્રાઞ્ચ(4) વિદ્યાશ્ચામલસારકે(5) ।અપ્_102.023અબ્।
કલસે ચેશ્વરં વિન્દું વિદ્યેશ્વરસમન્વિતં(6)

જટાજૂટઞ્ચ તં વિદ્યાચ્છૂલં ચન્દ્રાર્ધરૂપકં ।અપ્_102.024અબ્।
શક્તિત્રયં ચ તત્રૈવ દણ્ડે નાદં વિભાવ્ય ચ

ધ્વજે ચ કુણ્ડલીં શક્તિમિતિ ધામ્નિ વિભાવયેત્ ।અપ્_102.025અબ્।
જગત્યા વાથ સન્ધાય લિઙ્ગં પિણ્ડિકયાથવા(7)

સમુત્થાપ્ય સુમન્ત્રૈશ્ ચ(8) વિન્યસ્તે શક્તિપઙ્કજે ।અપ્_102.026અબ્।
ન્યસ્તરત્નાદિકે તત્ર સ્વાધારે વિનિવેશયેત્

યજમાનો ધ્વજે લગ્ને બન્ધુમિત્રાદિભિઃ સહ ।અપ્_102.027અબ્।
ધામ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય લભતે ફલમીહિતં(9)

ગુરુઃ પાશુપતં ધ્યાયન્(10) સ્થિરમન્ત્રાધિપૈર્ યુતં(11) ।અપ્_102.028અબ્।
અધિપાન્ શસ્ત્રયુક્તાંશ્ ચ રક્ષણાય નિબોધયેત્(12)

:ન્
1 વુદ્ધયોન્યન્તકાન્વિતમિતિ ગ..
2 યાગષ્ટકસમાયુક્તમિતિ ઝ..
3 રાગશ્ચેતિ ખ.. , જ.. ચ
4 કણ્ઠે માયાઙ્ગવક્ત્રઞ્ચેતિ ઝ..
5 વિદ્યાશ્ચામનસારકે ઇતિ ખ.. , ગ.. ચ । વિદ્યાદ્યા મનસારકે ઇતિ જ..
6 વિશ્વેશ્વરસમન્વિતમિતિ ખ.. , ઘ.. , છ.. ચ । વિદ્યોત્તરસમન્વિતમિતિ ગ.. ।
સર્વાવરણસઞ્જ્ઞઞ્ચેત્યાદિઃ, વિશ્વેશ્વરસમન્વિતમિત્યન્તઃ
પાઠો ઙ.પુસ્તકે નાસ્તિ
7 લિઙ્ગપિણ્ડિકયાથવેતિ ઘ.. , ઙ.. , જ.. ચ
8 સ્વમન્ત્રૈશ્ચેતિ ગ.. , ઙ.. , ચ
9 લભતે ફલમીપ્સિતમિતિ ઙ..
10 પાશુપતં ધ્યાયેદિતિ ખ.. , ઘ.. ચ
11 શિવમન્ત્રાધિપૈર્ યુતમિતિ ઘ.. , ઙ.. ચ
12 રક્ષણાય નિવેદયેદિતિ ખ.. , છ.. ચ
:પ્ 348
ન્યૂનાદિદોષશાન્ત્યર્થં હુત્વા(1) દત્વા ચ દિગ્બલિં ।અપ્_102.029અબ્।
ગુરવે દક્ષિણાં દદ્યાદ્ યજમાનો દિવં વ્રજેત્

પ્રતિમાલિઙ્ગવેદીનાં યાવન્તઃ પરમાણવઃ ।અપ્_102.030અબ્।
તાવદ્યુગસહસ્રાણિ કર્તુર્ભોગભુજઃ(2) ફલં