અભિસમાચારિકધર્મ · ભાગ 120

એxપ્લનતોર્ય્ રેમર્ક્સ્
થે પ્રેસેન્ત્ તેxત્ ઇસ્ એદિતેદ્ તો fઅચિલિતતે wઓર્દ્-સેઅર્છેસ્. થે તેxત્ ઇસ્ બસેદ્ ઓન્ થે મનુસ્ચ્રિપ્ત્ ઓf થે ત્રન્સ્લિતેરતિઓન્ ઓf થે અભિસમચરિક-ધર્મ ઓf થે મહસગ્ઘિક-લોકોત્તરવદિન્સ્. ગ્રમ્મતિચલ્ એર્રોર્સ્ અન્દ્ થે લિકે હવે બેએન્ લેfત્ ઉન્ચોર્રેચ્તેદ્, બુત્ પ્રેfએર્રેદ્ રેઅદિન્ગ્સ્ અરે ઓચ્ચસિઓનલ્લ્ય્ ગિવેન્ fઓર્ ચોન્સ્પિચુઓઉસ્ સ્ચ્રિબલ્ એર્રોર્સ્.
થે સ્ય્મ્બોલ્સ્ અન્દ્ એદિતોરિઅલ્ fએઅતુરેસ્ અરે અસ્ fઓલ્લોwસ્:
(1) થે લેત્તેર્સ્ બેત્wએએન્ ( ) ઇન્દિચતે થત્ થેય્ સ્હોઉલ્દ્ બે સુપ્પ્લિએદ્.
(2) થે લેત્તેર્સ્ wહિછ્ સેએમ્ તો બે wરોન્ગ્લ્ય્ wરિત્તેન્ અરે ઉન્દેર્લિનેદ્. ઇમ્મેદિઅતેલ્ય્ અfતેર્ થેમ્ સુગ્ગેસ્તિઓન્ ઇસ્ સુપ્પ્લિએદ્ બેત્wએએન્ ( ).
(3) લેત્તેર્સ્ ઇન્ બ્લુએ અન્દ્ ઉન્દેર્લિનેદ્ અરે તો બે ઓમિત્તેદ્. નો સુગ્ગેસ્તિઓન્ ઇસ્ સુપ્પ્લિએદ્ અfતેર્ થેમ્. થિસ્ અપ્પ્લિએસ્ તો થે ઓમિસ્સિઓન્ ઓf થે વિરમ.
(4) થે લેત્તેર્સ્ બેત્wએએન્ [ ] ઇન્દિચતે થત્ થેય્ અરે ઓબ્સ્ચુરે.
(5) અન્ ઇલ્લેગિબ્લે છરચ્તેર્ (અક્xઅરસ્) ઇસ્ ઇન્દિચતેદ્ બ્ય્ ઓને "+".
(6) સ્ય્મ્બોલ્સ્ wહિછ્ સેએમ્ તો ઇન્દિચતે વિરમ અરે સુબ્સ્તિતુતેદ્ બ્ય્ ચોમ્મ (" , ").
(7) સ્ય્મ્બોલ્સ્ wહિછ્ સેએમ્ તો બે સિદ્ધમ્, એત્ચ્., અરે સુબ્સ્તિતુતેદ્ બ્ય્ " * ".
(8) ચન્ચેલ્લતિઓન્સ્ ઇન્ થે મ્સ્. અરે નોત્ ઇન્દિચતેદ્.
(9) જ્. રેfએર્સ્ તો થે જિનનન્દ એદિતિઓન્.
(10) ચોમ્પોઉન્દ્સ્ ઇન્ wહિછ્ હિઅતુસ્ અપ્પેઅર્સ્ અરે હ્ય્ફેનેદ્.
(ઇ.પ્.43)
અભિસમાચારિકધર્મ
ઇ.1 મ્સ્.1બ્1 (જ્.1.1); છ્.499અ22
* નમો બુદ્ધાય ॥ અભિસમાચારિકાણામ્ આદિઃ ।
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ પોષધો આયુષ્માં નન્દનો
સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો દાયકદાનપતી પૃચ્છન્તિ ।
આર્ય કિં સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો આહંસુ નો દીર્ઘાયુ । કો દાનિ
નાગચ્છતિ । ભિક્ષૂ આહંસુ સંઘસ્થવિરો નાગચ્છતિ । તે દાનિ
ઓજ્ઝા(1બ્2)યન્તિ । પશ્યથ ભણે વયન્ તાવ કર્મ્માન્તાન્ ચ્છોરય
આગચ્છામ । સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય પાદાન વન્દિષ્યામ । દેયધર્મ્મઞ્
ચ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામ । સંઘસ્થવિરો નાગચ્છતિ । સો દાનિ પશ્ચાદ્
આગત્વા સંક્ષિપ્તેન ચત્વારિ પારાજિકાન્ ધર્મ્માન્ ઉદ્દેશિયાણ નો ચ
દક્ષિણામ્ આદિશતિ । ન પરિકથાં કરોતિ । ઉત્થિય ગતો । નવકા ભિક્ષૂ
પૃચ્છન્તિ । આયુષ્માન્ નાગતો સંઘસ્થવિરો ભિક્ષૂ આહંસુ । આગતો (1બ્3) ચ
ગતો ચ । તે પિ નવકા ભિક્ષૂ આહંસુ । નૈવ સંઘસ્થ(જ્.2)વિરસ્ય આગતિઃ
પ્રજ્ઞાયતે ન ગતિઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ ।
ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દનં સો દાનિ શબ્દાપિતો । ભગવાન્
આહ । સત્યં નન્દન એવં નામ સંઘસ્ય પોષધો તિ । તદ્ એવ સર્વ્વં
ભગવાન્ વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ નવકા ભિક્ષૂ ઓજ્ઝાયન્તિ । નૈવ
સંઘસ્થવિરસ્યા(1બ્4)ગતિર્ ન્ન ગતિઃ । પ્રજ્ઞાયતે તિ । આહ । આમ ભગવન્ ।
ભગવાન્ આહ । તેન હિ એવં સંઘસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
કિન્ તિ દાનિ સંઘસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । યદ્ અહો સંઘસ્ય
પોષધો ભવતિ । તદ્ અહો સંઘસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં । કિમ્ અદ્ય સંઘસ્ય
પોષધો ચાતુર્દ્દશિકો પાઞ્ચદશિકો સન્ધિપોષધો ભવિષ્યતીતિ કિં
પૂર્વ્વં ભક્તં । કિં પશ્ચા(1બ્5)દ્ભક્તં, । કેત્તિક પૌરુષાહિ ચ્છાયાહિ
કહિમ્ ભવિષ્યતિ । પ્રહાણશાલાયામ્ વા ઉપસ્થાનશાલાયામ્ વા ।

અગ્નિશાલાયામ્ વા । મણ્ડલમાડે વા । યસ્મિન્ પ્રદેશે યં દિવસં
સંઘસ્ય પોષધો ભવતિ । સંઘસ્થવિરેણ પઞ્ચસૂત્રાણિ વિસ્તરેણ
સ્વાધ્યાયિતવ્યાનિ । યાવન્તમસતો (ઇ.પ્.44) ચત્વારિ પારાજિકા ગાથાશ્ ચ
સિષ્ટકમ્ અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયા યદિ દાનિ ન(ના)ગતો સં(1બ્6)ઘો ભવતિ
સંઘસ્થવિરેણ યહિં ભવિષ્યતિ તહિં આરોચયિતવ્યં, । આયુષ્મન્ અદ્ય
સંઘસ્ય પોષધો ચાતુર્દ્દશિકો વા પાઞ્ચદશિકો વા સન્ધિપોષધો વા ।
અમુકહિં ભવિષ્યતિ । પ્રહાણશાલાયામ્ વા । ઉપસ્થાનશાલાયામ્ વા ।
મણ્ડલમાડે વા પુરેભક્તમ્ વા પશ્ચાદ્ભક્તમ્ વા । અતિ(ભિ)ક્રમન્તુ
આયુષ્મન્તો નાપિ દાનિ આરોચિતં મયા તિ । યત્રોલગ્ગિકાય આસિતવ્યં ।
(જ્.3) અથ ખલુ પ્રતિ(1બ્7)કૃત્યેવ પોષધસ્થાનં ગન્તવ્યં સિઞ્ચાપયિતવ્યો
સન્માર્જયિતવ્યો ગોમયકાર્ષી દાતવ્યા । આસનપ્રજ્ઞપ્તિ કર્ત્તવ્યા ।
વિભવો ભવતિ શલાકા ગન્ધોદકેન ધોવિતવ્યાયો પુષ્પેહિ ઓકિરિતવ્યાયો
સંઘસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં કો શલાકાં ચારયિષ્યતિ । કો પ્રતિચ્છિષ્યતિ । કો
પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં ઉદ્દિશિષ્યતિ । કો દક્ષિણાં આદિશિષ્યતિ । કો પરિકથાં
કરિષ્યતિ । યો પ્રતિ(2અ1)બલો ભવતિ । સો અધ્યેષિતવ્યો અયં સાનં શલાકાં
ચારેષિ । ત્વં શલાકાં પ્રતિચ્છેસિ । ત્વં પ્રાતિમોક્ષસૂત્રમ્ ઉદ્દિશેષિ ત્વં
ભાષેસિ ત્વં પરિકથાં કરેસિ । ત્વં દક્ષિણાં આદિશેસિ । તેન
યથાધ્યેષ્ટેન શલાકા ચારયિતવ્યા । દ્વિતીયેન પ્રતીચ્છિતવ્યા । નાપિ
ક્ષમતિ શલાકાં ચારયન્તેન અનિર્મ્માદિય હસ્તાં શલાકાં ચારયિતું ।
નાપિ ક્ષમતિ । ઓગુણ્ઠિકાયકૃતેન ઉપાનહા(2અ2)રૂઢેન વા શલાકાં
ચારયન્ત(તુ)ં । અથ ખલુ હસ્તાં નિર્મ્માદિય ઓગુણ્ઠિકાં અપનિય
ઉપાનહાં ઓમુઞ્ચિય એકાંસકૃતેન શલાકા ચારયિતવ્યા । શલાકાં પિ દાનિ
ગૃહ્ણન્તેન ન ચાપિ ક્ષમતિ । ઓગુણ્ઠિકાકૃતેન વા ઉપાનહારૂઢેન વા
શલાકાં ગૃહ્ણિતું, । અથ ખલુ એકાંશકૃતેન હસ્તાન્ નિર્મ્માદિય
ઓગુણ્ઠિકાં અપનિય ઉપાનહાં ઓમુઞ્ચિય શલાકાં ગૃહ્ણિતવ્યા । યં કાલં
(2અ3) શલાકા ચારિતા ભવન્તિ ભિક્ષૂ ગણિતા ભવન્તિ । સામગ્રી આરોચિતા
ભવતિ । દાયકદાનપતિ પરિપૃચ્છિતવ્યા । કિમ્ વસિષ્યથ અથ
ગમિષ્યથ । (જ્.4) યદિ તાવાહંસુ ગચ્છામ તતો દેયધર્મ્મં
પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યં । દેયધર્મ્મમ્ અનુમોદાપયિતવ્યં । ધાર્મ્મ્યા
કથયા સંદર્શયિતવ્યાઃ । સમાદાપયિતવ્યાઃ । સમુત્તેજયિતવ્યાઃ ।
સંપ્રહર્ષયિતવ્યાઃ । (2અ4) ઉદ્યોજયિતવ્યાઃ ॥ અથ દાનિ આહંસુ વસિષ્યામ
ન્તિ(ત્તિ) વક્તવ્યં । ગચ્છથ તાવ બાહ્યતો આમુહૂર્ત્તં, આગમેથ
ભિક્ષુસંઘો (ઇ.પ્.45) તાવ પોષધં કરિષ્યતિ । યં કાલં દાયકદાનપતિ
નિર્દ્ધાવિતા ભવન્તિ । તતો સૂત્રોદ્દેશકેન જાનિતવ્યં, ।
યદિ તાવ નાત્યા(તિ)શીતમ્ ભવતિ । નાત્યાતિ-ઉષ્ણં ન દૂરદૂરે વિહારકા
ભવન્તિ ભિક્ષૂ વા ન જરાદુર્બ્બલા ન વ્યા(2અ5)ધિદુર્બ્બલા વા ભવન્તિ ।
ન વા સિંહભયમ્ વા વ્યાઘ્રભયમ્ વા ચૌરભયમ્ વા ભિક્ષૂ વા
સુખોપવિષ્ટા ભવન્તિ । યદિ તાવ વિસ્તરેણ પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં શ્રોતુકામા
ભવન્તિ વિસ્તરેણ પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં ઉદ્દિશિતવ્યં । અથ દાનિ અતિસિ(સી)તમ્
વા (અતિ)ઉષ્ણમ્ વા ભવતિ । ભિક્ષૂ વા જરાદુર્બ્બલા વા વ્યાધિદુર્બ્બલા વા

ભવન્તિ । સિંહભયમ્ વા વ્યાઘ્રભયમ્ વા ચૌરભયમ્ વા ભિક્ષૂ
(2અ6) ચ ન વિસ્તરેણ પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં શ્રોતુકામા ભવન્તિ । સંક્ષિપ્તેન
ચત્વારિ પારાજિકાં ધર્મ્માં ઉદ્દિશિયાનં શિષ્ટકં અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયે
ગાથાયે ચ તતો યથાસુખં કર્ત્તવ્યં ।
અથ દાનિ સર્વ્વરાત્રિકા ભવતિ । તતો અધ્યેષિતવ્યં । ત્વં ભાષયેસીતિ ॥
યથાધ્યેષ્ટેહિ ભાષમાણં સર્વ્વરાત્રિં ધર્મ્મવૃષ્ટિયે
વીતિનામિયાનં દાયકદાનપતિ (જ્.5) ધર્મ્યા કથયા સંદર્શયિતવ્યા
સમાદા(2અ7)પયિતવ્યા સમુત્તેજયિતવ્યા સંપ્રહર્ષયિતવ્યા ઉદ્યોજયિતવ્યા
યથાસુખં કર્ત્તવ્યં । અભિપ્રમોદન્તુ આયુષ્મન્તો । એવં
સંઘસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ન પ્રતિપદ્યતિ ।
અભિસમાચારિકા(ં) ધર્મ્માં અતિક્રમતિ* ॥॥
ઇ.2 મ્સ્.2અ7 (જ્. 5.5); છ્.499ચ્2
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ પોષધો આયુષ્માં નન્દનો (2બ્1)
સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો સંઘસ્થવિરો આગતો ભિક્ષુ
આગતા દ્વિતીયસ્થવિરો નાગચ્છતિ । દાયકદાનપતિ દાનિ દેયધર્મ્માણિ
આદાય પ્રતિપાલેન્તિ । સમય(ગ્ર)ં ચ ભિક્ષુસંઘમ્ વન્દિષ્યામઃ ।
દેયધર્મ્મઞ્ ચ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામો તિ ॥ તે દાનિ પૃચ્છન્તિ । આર્ય
સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો અ(આ)હંસુ નોહેતં દીર્ઘાયુ કો ખલુ નાગચ્છતિ ।
આહંસુ દ્વિતીયસ્થવિરો નાગ-ચ્છ(2બ્2)તિ । તે દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ વયં યે(વ)
તાવ કર્મ્માન્તા ચ્છોરિય આગતાગચ્છામ સમગ્રસ્ય સંઘસ્ય પાદાં
વન્દિષ્યામઃ । દેયધર્મ્મઞ્ (ઇ.પ્.46) ચ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામઃ ।
દ્વિતીયસ્થવિરો પિ નાગચ્છતિ । તે દાનિ મુહૂ-ર્ત્તમાત્રં પ્રતિપાલિય આસિત્વા
દેયધર્મ્મં પ્રતિષ્ઠાપયિત્વા ગતાઃ । સો દાનિ અતિવિકાલે આગતો
સંઘસ્થવિરો ઓજ્ઝાયતિ । અસ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મન્ દદાતિ
દ્વિતીયસ્થવિર(2બ્3)સ્ય મોન્તિ(ત્તિ)કા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો
આરોચયન્તિ । ભગવાન્ આહ ॥ શબ્દાપયથ ઉપનન્દનં સો દાનિ
શબ્દાપિતો । ભગવાન્ આહ ॥ સત્યં ઉપનન્દન (જ્.6) એવં દાનિ સંઘસ્ય
પોષધો તિ । તદ્ એવ સર્વ્વં ભગવાં વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ । યાવ
સંઘસ્થવિરો પિ ઓજ્ઝાયતિ । અસ્માકં ભગવાં દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ ।
દ્વિતીયસ્થવિરસ્ય મોન્તિ(ત્તિ)કા (2બ્4) આહ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । તેન હિ એવં દ્વિતીયસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
કિન્ તિ દાનિ દ્વિતીયસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । યદ્ અહો દાનિ
સંઘસ્ય પોષધો ભવતિ । સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ ।
દ્વિતીયસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં । કિં અદ્ય સંઘસ્ય પોષધો ચતુર્દ્દશિકો વા
પાઞ્ચદશિકો વા સન્ધિપોષધો વા કિં રા(2બ્5)ત્રિપોષધો ભવિષ્યતિ
દિવાપોષધો પુરેભક્તિ ભવિષ્યતિ । પશ્ચાદ્ભક્તં । કહિં ભવિષ્યતિ ।
ઉપસ્થાનશાલાયામ્ વા પ્રહાણશાલાયામ્ વા મણ્ડલમાડે વા ।
ઉચ્છેદનકે વા નિષદ્યાય વા ત્તિ યહિમ્ ભવતિ । તહિં આરોચયિતવ્યં ।
આયુષ્મન્ અદ્ય સંઘસ્ય પોષધો ચાતુર્દ્દશિકો વા પાઞ્ચદશિકો વા ।

અથ દાનિ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવ(2બ્6)તિ । દ્વિતીયસ્થવિરેણ
પ્રકૃત્યેવ પોષધસ્થાનં સિઞ્ચાપયિતવ્યં । સન્માર્જયિતવ્યં ।
ગોમયકાર્ષી દાતવ્યા આસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ કર્ત્તવ્યા વિભવો ભવતિ શલાકા
ગન્ધોદકેન ધોવયિતવ્યા।યો પુષ્પેહિ ઓકિરિતવ્યાયો સંઘસ્થવિરો ન
પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં કો શલાકાં ચારયિષ્યતિ । કો
શલાકાં પ્રતિચ્છિષ્યતિ । કો પ્રાતિમોક્ષસૂત્રમ્ ઉદ્દિશિષ્ય(2બ્7)તિ । કો
ભાષિષ્યતિ । કો દક્ષિણાં આદિશિષ્યતિ । કો પરિકથાં કરિષ્યતિ । યો પ્રતિબલો
ભવિષ્યતિ । સો અધ્યેષિતવ્યો । ત્વં શલાકાં ચારયિષ્યસિ । ત્વં પ્રતિચ્છેષ્યસિ
યાવ ત્વં પરિકથાં કારયસીતિ । તતો શલાકાં ચારન્તેન ન (જ્.7) ક્ષમતિ
ઓગુણ્ઠિકાકૃતેન વા ઉપાનહારૂઢેન વા હસ્તેહિ વા અનિર્મ્માદિતેહિ
શલાકાં ચારયિતું । અથ ખલુ હસ્તાન્ નિર્મ્માદિયાનં ઉપાનહાં
ઓમુઞ્ચિય (3અ1) એકાંસકૃતેન શલાકા ચારયિતવ્યા શલાકાં પિ
પ્રતિચ્છન્તેન ન ક્ષમતિ ઓગુણ્ઠિકાકૃતેન વા ઉપાનહારૂઢેન વા
(ઇ.પ્.47) હસ્તેહિ વા અનિર્મ્માદિતેહિ શલાકાં પ્રતિચ્છિતું । અથ ખલુ હસ્તાન્
નિર્મ્માદિયાણ ઉપાનહાં ઓમુઞ્ચિયાણ એકાંસકૃતેન શલાકા
પ્રતિચ્છિતવ્યા । યદા શલાકા ચારિતા ભવન્તિ ભિક્ષૂ ગણિતા ભવન્તિ
સામગ્રી આરોચિતા ભવતિ । તતો દાયકદાનપતી પૃચ્છિ(3અ2)તવ્યાઃ કિમ્
વસિષ્યથ ઉત ગમિષ્યથ યદિ તાવ જલ્પન્તિ । ગચ્છામ તતો
દેયધર્મ્મં પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યા દેયધર્મ્મો અનુમોદાપયિતવ્યો
પરિકથા કર્ત્તવ્યા ધાર્મ્યા કથયા સંદર્શિય સમાદાપિય સમુત્તેજિય
સમ્પ્રહર્ષયિત્વા ઉદ્યોજયિતવ્યા । અથ દાનિ જલ્પન્તિ વસિષ્યામ ન્તિ(ત્તિ)
વક્તવ્યં । મુહૂર્ત્તન્ તાવ બાહ્યતો આગમેથ સંઘો તાવ પોષધં
કરિષ્યતિ । યદા કાલે દાયકદાનપતિ (3અ3) નિર્દ્ધાવિતા ભવન્તિ તતો
સૂત્રોદ્દેશકેન જાનિતવ્યં ।
યદિ તાવ અતિસીતમ્ વા અતિ-ઉષ્ણમ્ વા ભવતિ । ભિક્ષૂ વા જરાદુર્બ્બલા વા
વ્યાધિદુર્બ્બલા વા ભવન્તિ દૂરદૂરે વા પરિવેણા ભવન્તિ સિંહભયમ્
વા વ્યાઘ્રભયમ્ વા ચોરભયમ્ વા ભવતિ । ભિક્ષૂ વા ન વિસ્તરેણ
શ્રોતુકામા ભવન્તિ । સંક્ષિપ્તેન (જ્.8) ચત્વારિ પારાજિકા ઉદ્દિશિતવ્યં ।
શિષ્ટકં અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયે ગા(3અ4)થાયો ચ । તતો યથાસુખં
કર્ત્તવ્યં । અથ દાનિ નાત્યાતિશીતં ન ચાત્યાતિ-ઉષ્ણં ન દૂરદૂરે
પરિવેણા ભવન્તિ । ભિક્ષૂ ચ સુખોપવિષ્ટા ભવન્તિ વિસ્તરેણ શ્રોતુકામા
તતો વિસ્તરેણ પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં ઉસ્સારયિતવ્યં । તતો યથાસુખઙ્
કર્ત્તવ્યં ।
અથ દાનિ સર્વ્વરાત્રિકા ભવતિ । સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ
દ્વિતીયસ્થવિરેણ અધ્યેષિતવ્યં । ત્વ(3અ5)યા ભાષિતવ્યં ત્વયા ભાષિતવ્યં
યથાધ્યેષ્ટેહિ ભાષણાય સર્વ્વરાત્રિં ધર્મ્મવૃષ્ટિયે વીતિનામિય ।
(યા)ન દાયકદાનપતિ ધાર્મ્મ્ય(યા) કથયા સન્દર્શિય સમાદાપિય
સમુત્તેજિય સંપ્રહર્ષયિત્વા ઉદ્યોજયિતવ્યા । તતો યથાસુખં કર્ત્તવ્યં ।
અભિપ્રમોદયંતુ આયુષ્મન્તો અભિપ્રમોદયંતુ આયુષ્મન્તો અપ્રમાદેન
સંપાદયિતવ્યં । એવં દ્વિતીયસ્થવિ(3અ6)રેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ન

પ્રતિપદ્યેતિ અભિસમાચારિકાં ધર્મ્માન્ અતિક્રમતિ ॥ *॥
(ઇ.પ્.48) ઇ.3 મ્સ્.3અ6 (જ્. 8.14); છ્.499ચ્14
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ પોષધો આયુષ્માન્ નન્દનો
સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો આગતો ભિક્ષૂ ઓસરન્તિકાયે ન
આગચ્છન્તિ દાયકદાનપતિ પૃચ્છન્તિ આર્ય સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો ભિક્ષૂ
આહં,(3અ7)સુ । નોહીદં દીર્ઘાયુ કો ખુ નાગચ્છતિ । ભિક્ષૂ આહંસુ ।
(જ્.9) એતે હિ ભિક્ષૂ ઓસરન્તિકાયે ન આગચ્છન્તિ । તે દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ । વયં
યેચ(વ) કર્મ્માન્તાં ચ્છોરિય ચ્છોરિય આગતા આગચ્છામ । સમગ્રસ્ય
પાદાં વન્દિષ્યામ । દેયધર્મ્મઞ્ ચ પ્રતિષ્ઠાપયિષ્યામઃ । ઇમે પિ
આર્યમિશ્રા ઓસરતિકાયે નાગચ્છન્તિ । સંઘસ્થવિરો ચ દ્વિતીયસ્થવિરો ચ
ઓધ્યાયન્તિ । અસ્માકં ભગવાં દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । એષાં, (3બ્1)
મોન્તિ(ત્તિ)કો ભિક્ષૂ એતા(ત)મ્ પ્રકરણં આરોચયન્તિ ભગવાન્ આહ ।
શબ્દાપયથ ભિક્ષૂન તે દાનિ શબ્દાપિતાઃ । ભગવાન્ આહ । સત્યં
ભિક્ષવો એવં દાનિ સંઘસ્ય પોષધો તિ । તદ્ એવ સર્વ્વં ભગવાન્
વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ । યાવ સંઘસ્થવિરો ચ દ્વિતીયસ્થવિરો ચ
ઓધ્યાયન્તિ । અસ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । ઇમેષાં મોન્તિ(ત્તિ)કા
આહંસુઃ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । તેન હિ સર્વ્વેહિ એવં (3બ્2) પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કિન્
તિ દાનિ । એવં સર્વ્વેહિ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । સર્વ્વેહિ જાનિતવ્યં । કિં
ખલ્વ્ અદ્ય પક્ષસ્ય પ્રતિપદા દ્વિતીયા યાવત્ પઞ્ચદશી યદિ દાનિ કોચિ
પૃચ્છતિ । ભન્તે કતમાદ્ય ન દાનિ વક્તવ્યં । કતમા પુન હિ યો
ભૂષીતિ । અવશ્યં વંસવિદલિકાહિ વા નલવિદલિકાહિ વા લિખિત્વા સૂત્રેણ
આબ્ર(બુ)ણિત્વા દ્વારકોષ્ઠકે વા પ્રાસાદે વા કલ્પિયકુટિકાયાં વા
બન્ધિતવ્યં (3બ્3) કીલકાનિ ખનેત્વા દ્વારે (જ્.10) સ્થા(ત)વ્યં । યો દાનિ
ભવતિ માસચારિકો વા પક્ષચારિકો તેન એકમ્ એકં સંસારયિતવ્યં
દેવસિકં યથાજ્ઞાપેત કતિમ્ આદ્ય સર્વ્વેહિ જાનિતવ્યં । એષો દાનિ
સંઘસ્ય પોષધો ભવતિ । સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ ।
દ્વિતીયસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો તત્ર પ્રતિબલો ભવતિ તેન
જાનિતવ્યં । કિં અદ્ય સંઘસ્ય (3બ્4) પોષધો ચાતુર્દ્દશિકો વા
પાઞ્ચદશિકો વા સન્ધિપોષધો વા દિવારાત્રૌ વા (ઇ.પ્.49) પોષધે
પુરોભક્તં વા પશ્ચાદ્ભક્તમ્ વા કતિ પૌરુષાહિ ચ્છાયાહિ કહિં
ભવિષ્યતિ । પ્રહાણશાલાયામ્ વા ઉપસ્થાનશાલાયામ્ વા મણ્ડલમાડે વા
ઓચ્છેદકે ચંક્રમે વા નિષદ્યાય ન્તિ(ત્તિ) યહિં ભવતિ તહિં
આરોચયિતવ્યં । અભિક્રમન્તુ આયુષ્મન્તો તિ નાયં (ક્ષમતિ) આરોચિતં
મ(3બ્5)યા તિ પા(ય)ત્રોલ્લગ્ગિકાયે આસિતું ।
અથ ખલુ યદિ તાવ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિ(બલો) ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરો
ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો તત્ર પ્રતિબલો ભવતિ । તેન પ્રકૃત્યેવ
પોષધસ્થાનં ગન્તવ્યં પોષધસ્થાનં સિઞ્ચિતવ્યં । સન્માર્જિતવ્યં ।
ગોમયકાર્ષી દાતવ્યા આસનપ્રજ્ઞપ્તિઃ કર્ત્તવ્યા । વિભવો ભવતિ શલાકા

ગન્ધોદકેન ધોવિતવ્યા । પુષ્પે(3બ્6)હિ ઓકિરિતવ્યા । સંઘસ્થવિરો ન
પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો તત્ર પ્રતિબલો
ભવતિ । તેન જાનિતવ્યં । કો શલાકાં ચારયિષ્યતિ । કો શલાકાં
પ્રતિચ્છિષ્યતિ । કો પ્રાતિમોક્ષસૂત્રમ્ ઉદ્દિશિષ્યતિ । કો દક્ષિણાં
આદિશિષ્યતિ । કો પરિકથાં કરિષ્યતિ । યદિ તાવત્ પ્રતિબલો ભવતિ આત્મના
સર્વ્વં કર્ત્તવ્યં । અથ દાનિ ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો તત્ર પ્રતિ(3બ્7)બલો
ભવતિ । સો અધ્યેષિતવ્યો ત્વં શલાકાં (જ્.11) ચારયેસિ ત્વં શલાકાં
પ્રતિચ્છેસિ ત્વં પ્રાતિમોક્ષં ઉદ્દિશેસિ ત્વં ભાષેસિ ત્વં દક્ષિણાં આદિશેષિ
ત્વં પરિકથાં કારયેસિ । શલાકાં પિ ચ ચારયન્તેન ન ક્ષમતિ ।
અનિર્મ્માદિતકેહિ હસ્તેહિ ઉપાનહારૂઢેન ઓગુણ્ઠિ(કાકૃ)તેન વા શલાકાં
ચારયિતું ।
અથ ખલુ હસ્તાં નિર્મ્માદિય ઉપાનહાં ઓમુઞ્ચિય એકાંશકૃતેન શલાકા
ચારયિતવ્યા (4અ1) શલાકાં પિ દાનિ પ્રતિચ્છન્તેન ન ક્ષમતિ ।
અનિર્મ્માદિતકેહિ હસ્તેહિ ઉપાનહારૂઢેન વા ઓગુણ્ઠિકાકૃતેન વા
શલાકાં પ્રતિચ્છિતું ॥ અથ ખલુ હસ્તાં નિર્મ્માદિયાણ ઉપાનહાં
મુઞ્ચિય એકંશકૃતેન શલાકા પ્રતિચ્છિતવ્યા । યં કાલં શલાકા ચારિતા
ભવન્તિ । ભિક્ષૂ ગણિતા ભવન્તિ । સામગ્રી આરોચિતા ભવતિ ।
દાયકદાનપતિ પૃચ્છિતવ્યાઃ ઃ । કિમ્ વશિષ્યથ અથ (4અ2) ગચ્છથ । યદિ
તાવ જલ્પન્તિ । ગચ્છામ ન્તિ(ત્તિ) દેયધર્મ્મ પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યો ।
દેયધર્મ્મમ્ અનુમોદાપયિતવ્યો । ધાર્મ્યા કથયા સંદર્શિય
સમાદાપિય સમુત્તેજિય સંપ્રહર્ષયિત્વા ઉદ્યોજયિતવ્યા ।
(ઇ.પ્.50) અથેદાનિં જલ્પન્તિ વસિષ્યામ ન્તિ(ત્તિ) । વક્તવ્યં । બાહ્યતો તાવ
યૂયં મુહૂર્ત્તમ્ આગમેથ સંઘો તાવ પોષધં કરિષ્યતિ । યં કાલં
દાયકદાનપતિ નિર્દ્ધાવિતા ભવન્તિ । તતો સૂત્રોદ્દેશ(4અ3)કેન
જાનિતવ્યં । યદિ તાવ નાતિશીતં ભવતિ નાત્યૂષ્ણમ્ વા ચોરભયમ્ વા ન
ભવતિ સિંહભયં વા વ્યાઘ્રભયં વા ન (જ્.12) ભવતિ । ન દૂરદૂરે
વા પરિવેણા ભવન્તિ ભિક્ષૂ વા ન જરાદુર્બ્બલા વા વ્યાધિદુર્બ્બલા
ભવન્તિ । સુખોપવિષ્ટા ભવન્તિ વિસ્તરેણ શ્રોતુકામા ભવન્તિ । તતો
વિસ્તરેણ પ્રાતિમોક્ષસૂત્રં ઉદ્દિશિતવ્યં । અથ દાનિ સર્વ્વરાત્રિકા ભવતિ ।
ભાષણકા (4અ4) અધ્યેષિતવ્યાઃ । ત્વયા ભાષિતવ્યં ત્વયા ભાષિતવ્યન્ તિ ॥
યથાધ્યેષ્ટેહિ । ભાષિયાણં સર્વ્વરાત્રિ ધર્મ્મવૃષ્ટિયેર્
વ્વીતિનામિયાન દાયકદાનપતિ ધર્મ્યા કથયા સંદર્શયિતવ્યા યાવ
ઉદ્યોજયિતવ્યા । તતો યથાસુખં કર્ત્તવ્યં । અભિપ્રમોદતુ આયુષ્મન્તો
અપ્રમાદેન સંપાદયિતવ્યં । એવં સર્વ્વેહિ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ન
પ્રતિપદ્યન્તિ વિનયાતિક્રમમ્ આ(4અ5)સાદયન્તિ* ॥॥
ઇ.4 મ્સ્.4અ5 (જ્.12.11); છ્.499ચ્28
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ બાહિરકં ભક્તં આયુષ્માન્
નન્દનો સંઘસ્થવિરો દ્વિતીયસ્થવિરો ઉપનન્દનો આગતો ભિક્ષૂ આગતાઃ ।
સંઘસ્થવિરો નાગચ્છાતિ । ઓદનો શીતલો ભવતિ । સૂપો શીતલો ભવતિ ।

ઘૃતં થીયતિ માંસં થીયતિ વ્યઞ્જનાનિ શીતલી(4અ6)ભવન્તિ ।
દાયકદાનપતિ પૃચ્છન્તિ । આર્ય કિં સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો આહંસુ
નોહેદં દીર્ઘાયુ કો ખુ નાગચ્છતિ । આહંસુ સંઘસ્થવિરો નાગચ્છતિ ।
તે દાનિ ઓજ્ઝાયન્તિ । વયં યેચ(વ) તાવ કર્મ્માન્તાં ચ્છોરિય
આગતાગચ્છાગચ્છામ સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પરિવિશિષ્યામઃ ।
સંઘસ્થવિરો પિ નાગચ્છતિ । (જ્.13) સો દાનિ પશ્ચાદ્ આગચ્છિયાણ
ભુંજિયાણ સંક્ષિપ્તેન દક્ષિણામ્ આદિશિય ન પરિકથાં (4અ7) કરોતિ ।
નાપિ દાયકદાનપતિં ધર્મ્યા કથયા (ઇ.પ્.51) સંદર્શયતિ
સમાદાપયતિ । સમુત્તેજયતિ । સંપ્રહર્ષયતિ । ઉત્થિહિ(ય) ગતો નવકા
ભિક્ષૂ પૃચ્છન્તિ । આગતો સંઘસ્થવિરો આહંસુ આગતો ચ ગતો ચ તે દાનિ
ઓધ્યાયતિ નૈવ સંઘસ્થવિરસ્ય આગતિર્ (ન) ગ્ગતિઃ પ્રજ્ઞાયતિ । એતં
પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્ અહ । શબ્દાપયથ
નન્દનં । સો (4બ્1) દાનિ શબ્દાવિતો ભગવાન્ આહ । સત્યં નન્દન એવન્
નામ સંઘસ્ય બાહિરકં ભક્તં (નન્દનો) સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો
દ્વિતીયસ્થવિરો તિ તદ્ એવ સર્વ્વં ભગવાન્ વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ । યાવ
નવકા ભિક્ષૂ ઓધ્યાયન્તિ । યાવ સંઘસ્થવિરસ્યાગતિર્ ન્ન ગતિ
પ્રજ્ઞાયતે । આહ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । તેન હિ સંઘસ્થવિરેણ એવં ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
કિન્ તિ દાનિ સંઘસ્થવિરે(4બ્2)ણ એવં ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
સંઘસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં । કસ્યાદ્ય ભક્તં ઉભયતો સાંઘિકં
સર્વ્વં સાંઘિકં પરિવેણિકં । પાટિયભક્તં ગ્રામે વિહારે એષો દાનિ
કોચિ સંઘં ભક્તેન શુવેતનાય નિમન્ત્રેતિ । ન દાનિ સંઘસ્થવિરેણ
ગતાગતસ્ય અધિવાસયિતવ્યં । અથ ખલુ સંઘસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં કો
યં નિમન્ત્રેતિ । આગન્તુકો ગમિકો ગૃહસ્થો પ્રવ્રજિતો સ્ત્રી પુરુષો
દા(4બ્3)રકો દારિકા પૃચ્છિતવ્યં । કિન્ નામકો સિ (જ્.14) કિઙ્ ગોત્રકો સિ । કિં
કર્મ્મિકા તે માતાપિતરૌ કતમં દેશં ગૃહં કતમાયાં રથ્યાયાં
કુતો મુખં ગૃહસ્ય વા સાકારં સોદ્દેશં પૃચ્છિયાણં તતો
ધિવાસયિતવ્યં । નાપિ દાનિ અધિવાસિત(ં) મયેતિ । યત્રોલ્લગ્નાયે આસિતવ્યં ।
અથ ખલુ પ્રકૃત્યેવ માસચારિકો પક્ષચારિકો વા પ્રેષયિતવ્યો ગચ્છ
જાના(4બ્4)હિ કિં સજ્જિયતીતિ । અનેકાય તહિ જાતકં ભવેયં મૃતકમ્ વા
ભવેય સન્ધિ વા ચ્છિન્નો અગ્નિદાહો વા રાજકુલાતો વા ઉપદ્રવો ઢોસ્સા વા
વિટા વા વાતપુત્રો વા વિહેઠનાભિપ્રાયા નિમન્ત્રયેંસુ તેન ગચ્છિય
પૃચ્છિતવ્યં । કોચિ ઇમંહિ ઇત્થન્નામો નામ ઉપાસકો યદિ તાવ આહંસુ
નાસ્તિ અસ્માકં કોચિ એવં નામ ઉપાસકો વક્તવ્યં [ભિ]ક્ષુ(4બ્5)સંઘો તેન
નિમન્ત્રિતો કિં સિધ્યતિ વા પચ્યતિ વા । યદિ તાવ આહંસુ કસ્ય ભક્તં
કસ્ય સિધ્યતિ કસ્ય પચ્યતીતિ જાનિતવ્યં । વિપ્રલબ્ધો ભિક્ષુસંઘો તિ
(ઇ.પ્.52) આગચ્છિય યદિ તાવ અનુગ્રહો ભવતિ અનુગ્રહો સાધયિતવ્યો ।
અનુગ્રહો ન ભવતિ ભક્તાનિ ભવન્તિ । ભક્તાનિ ઉદ્દિશિતવ્યાનિ । ભક્તાનિ
ન ભવન્તિ રણરણા(ય) ગણ્ડિ આહણિય વક્તવ્યં । આયુ(4બ્6)ષ્મન્
વિપ્રલબ્ધો ભિક્ષુસંઘો સ્વકસ્વકાં વૃત્તિં પર્યેષથ । સર્વ્વેહિ

પટિપાટિકાય પિણ્ડાય પ્રવિશિતવ્યં । અથ દાનિ તે જલ્પન્તિ । ભન્તે એતં
સિધ્યતિ પ્રવિશતિ(તુ) ભિક્ષુસંઘો તિ તતો રણરણાય ગણ્ડી આહણિય યદિ
તાવ હેમન્તો ભવતિ અનુકાલં (જ્.15) પ્રવિશિતવ્યં । મા કાલો
તિક્રયિ(મિ)ષ્યતીતિ । અથ દાનિ ગ્રીષ્મો કાલો ભવતિ શીતલકસંગેન
અનુકાલ્યં પ્રવિશિતવ્યં ॥
અથ (4બ્7) દાનિ વર્ષારાત્રો કાલો ભવતિ દેવાન્તરાયેન અનુકાલ્યં
પ્રવિશિતવ્યં । મા કાલો અતિક્રમિષ્યતીતિ । યદિ તાવ (ન) સંજ્ઞ(જ્જ)મ્
ભવતિ । મહન્તો ચ કાલો ભવતિ કહિઞ્ચિ ચ ગન્તુકામો ભવતિ । કસ્યચિત
ભિક્ષુસ્ય જલ્પિતવ્યં । અમુકં કુલં ઉપસંક્રમિષ્યથ યદા સજ્જં
ભવેય । તતો મા પટિસરેસિ । ન દાનિ તેન આમન્ત્રિતં મયા તિ
ભદ્રપાલકૃત્યેહિ હણ્ઠિતવ્યં । અથ ખલુ પ્રતિ(5અ1)કૃત્યેવ આગન્તવ્યં
પ્રવિશતેહિ જાનિતવ્યં । કથં આસના પ્રજ્ઞપ્તાઃ । અતિદક્ષિણમ્ અનુવામાં
કદાચિ મઙ્ગલકરણીયે અતિદક્ષિણં પ્રજ્ઞપ્તં ભવતિ । તથા યેવ
ઉપવેષ્ટવ્યં । અથ દાનિ પ્રેતકરણીયે અનુવામં પ્રજ્ઞપ્તં ભવતિ ।
તથા યેવ ઉપવેષ્ટવ્યં નાપિ દાનિ ક્ષમતિ । પ્રવિશન્તેહિ ભણ્ડં
લંઘંતેહિ કાંસભાજનં લંઘંતેહિ દારકદારિકાં લંઘંતેહિ
ગન્તું । અથ ખલુ ભણ્ડં પ(5અ2)રિવર્જન્તેહિ કાંસભાજનં
પરિવર્જન્તેહિ દારકદારિકાંસ પરિવર્જન્તેહિ પ્રવિશિતવ્યં । નાપિ દાનિ
ક્ષમતિ ગતાગતસ્ય ઉપવિશન્ત(તુ)ં । અથ ખલુ હસ્તેન આસનં
પ્રત્યવેક્ષિતવ્યં । અનૈકાયો તત્ર ગર્ભરૂપાણિ સોપાયિતકાનિ ભવેંસુઃ ।
કાંસભાજનાનિ વા થપિતકાનિ ભવેંસુઃ । અથ ખલુ હસ્તેન
પરાંમૃશિયાણ જાનિતવ્યં । ઓહેષ્ય(ય્ય)કાનાં (જ્.16) ગ્લાનકાનાં
પ્રતિકૃત્યે(5અ3)વ દાપિતવ્યં । અથ દાનિ સો મનુષ્યો અનાચીર્ણ્ણદાનો વા
ભવતિ । તિત્તિનો વા ભવતિ ન દાનિ અધ્યુપેક્ષિતવ્યં । વક્તવ્યં દીર્ઘાયુ
અવશ્યન્ તેષાં દાતવ્યં પિણ્ડપાતં (ઇ.પ્.53) । અથ દાનિ દાયકદાનપતિ
જલ્પન્તિ પટિપાટિકાય ગૃહ્નથ ન્તિ(ત્તિ) હેમન્તો ચ કાલો ભવતિ વક્તવ્યં
નહિ ન્તિ(ત્તિ) । ભગવતા અનેકપર્યાયેણ ગ્લાનો પરિત્તો કિમ્ વા અમ્ભેહિ
વિહારશૂ(5અ4)ન્યં શક્યં કર્ત્તું તિ લઘુ કાલો અતિક્રમતિ । દેથ યૂયન્ તિ
અથ દાનિ ગ્રીષ્મો વા વર્ષા વા રાત્રો વા કાલો ભવતિ ચિરેહિ કાલો
અતિક્રમતિ । પટિપાટિકાય ગૃહ્નિતવ્યં । તતો સંઘસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં ।
કિં આરભ્ય દેતિ તથા યેચ(વ) નિમન્ત્રણાપેતવ્યં ભોજનં દીયતિ
મહન્તો પિણ્ડો પરિગૃહીતો ભવતિ । સંઘસ્થવિરેણ વક્તવ્યં । સર્વ્વેષાં
એત્ત(5અ5)ક-એત્તકં ભવિષ્યતિ । આહ । નહિ આર્યસ્ય એતં એવં દીયતિ
વક્તવ્યં । તથા દેહિ । યથા સર્વ્વેષાં સમં ભવતિ । અથ દાન્ આહ
ભવિષ્યતીતિ પ્રતીચ્છિતવ્યં । અથ દાનિ સો થોકિના અર્થિકો ભવતિ
વક્તવ્યં મમ થોકં દેહિ હેષ્ઠા બહું એવં ॥ પે ॥ સૂપસ્ય ઘૃતસ્ય
માંસસ્ય ઓલંકાનાં દધિસ્ય તતો નાપિ ક્ષમતિ સંઘસ્થવિરેણ લબ્ધો
પિણ્ડો (5અ6) દ્વારં પશ્યિય લપ્યલ(પ્)યાયે ભુંજિયાણ ઉત્થિહિય ગન્તું ।
અથ ખલુ ઓદનસમ્પત્તિર્ વ્વા આગમંતેન ભુંજિતવ્યં ।
વ્યઞ્જનસમ્પત્તિર્ વ્વા આગમંતેન ભુઞ્જિતવ્યં ન ભુઞ્જિત્વા હસ્તં

નિક્ષિપિય આસિતવ્યં । મા હેવ ઓત્રપેંસુ । અથ ખલુ અનુજાનેતવ્યં । યદા
નવકાઃ સન્તર્પિતા ભવન્તિ । ઉપગ્રાયન્તિ પાનીયં વા પિબન્તિ । હસ્તામ્ વા
ઉક્કઢ્ઢિય આસન્તિ । ન દાનિ સંઘસ્થવિરેણ ભુઞ્જ(5અ7)ન્તકેનૈવ
ઉત્થાય આસનાતો ગન્તવ્યં । લબ્ધો પિણ્ડો દ્વારં પશ્યિય । અથ ખલુ
સંઘસ્થવિરેણ આગમેતવ્યં । દીર્ઘોદકં દાપેતવ્યં । પરિકથા
કર્ત્તવ્યા । દક્ષિણા આદિસિતવ્યા । જાનિતવ્યં । કિમ્ આલમ્બનં ભક્તં
જાતકં મૃતકમ્ વા ચે(વે)વાહિકમ્ વા ગૃહપ્રવેશકમ્ વા આગન્તુકસ્ય
ગમિકસ્ય ગૃહસ્થસ્ય પ્રવ્રજિતસ્યેતિ ।
યદિ તાવ જાન(ત)કંભવતિ । નાયં દક્ષિણા આદિ(શિ)ત(5બ્1)વ્યા ।
અયં કુમારો શિવપથિકાય ચ્છન્દિતો
અઙ્ગુષ્ઠસ્નેહેન યાપયે સપ્તરાત્રં
શુનખા શૃગાલા ચ નં લંઘયન્તુ ।
(ઇ.પ્.54) કાકા ચ અક્ષિમલં હરન્તા
(જ્.18) નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અયં કુમારો શરણં ઉપેતુ
બુદ્ધં વિપશ્યિઞ્ ચ શિખિ(ઞ્) ચ વિશ્વભું
ક્રકુચ્છન્દ કોનાકમુનિઞ્ ચ કાશ્યપં
મહાયશં શાક્યમુનિઞ્ ચ ગૌતમં ।
એતેહિ બુદ્ધેહિ મહર્દ્ધિકેહિ
(5બ્2)યે દેવતા સન્તિ અભિપ્રસન્ના
તા નં રક્ષંતુ તા ચ નં પાલયન્તુ
યથા નં ઇચ્છતિ માતા યથા નં ઇચ્છતિ પિતા
અતો શ્રેયતરો ભોતુ કુમારો કુલવર્દ્ધનો ।
એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ દાનિ મૃતકં ભવતિ । નાયં ક્ષમતિ । એવં દક્ષિણા આદિશિતું
અદ્ય તે સુદિવસં સુમહાબલં
ભદ્રકાક્ષણ મુહૂર્ત્તં પ્રસ્થિતા
અદ્ય તે સુવિહિતે સુવિહિતેહિ ।
દક્ષિણા અગ્રભાજનગ(5બ્3)ગતા વિરોચતિ ।
(જ્.19) નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
સર્વ્વસત્વા મરિષ્યન્તિ મરણાન્તં હિ જીવિતં ।
યથાકર્મ્મ ગમિષ્યન્તિ પુણ્યપાપફલોપગાઃ ॥
નિરયં પાપકર્મ્માણો કૃતપુણ્યા ચ સ્વર્ગ્ગતિં ।
અપરે માર્ગ્ગમ્ ભાવયિત્વા પરિનિર્વ્વાન્તિ અનાશ્રવા ઇતિ ॥
(ઇ.પ્.55) એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ॥
અથ દાનિ વેદા(વા)હિકં ભવતિ । ના(5બ્4)યં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
નગ્ના નદી અનોદિકા નગ્નં રાષ્ટ્રં અરાજકં ।
ઇસ્ત્રી પિ વિધવા નગ્ના સચેસ્યા દશ ભ્રાતરો

(જ્.20) નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
ઇસ્ત્રિ પિ પેશલા ભવતુ શ્રાદ્ધા ભવતુ પતિવ્રતાનુગા
શીલવતી યો(ત્યા)ગસમ્પન્ના સમ્યગ્દૃષ્ટિ ચ યા ઇહ ।
પુરુષો પિ પેશલા ભવતુ શ્રાદ્ધો ભવતુ વ્રતા(5બ્5)નુગો ।
શીલવાં ત્યાગસમ્પન્નો સમ્યગ્દૃષ્ટિ ચ યો ઇહ ॥
ઉભૌ શ્રદ્ધાય સમ્પન્ના ઉભૌ શીલો(લે)હિ સંવૃતા ।
ઉભૌ પુણ્યાનિ કૃત્વાન સમશીલવ્રતા ઉભૌ ॥
વિધિના દેવલોકસ્ તુ મોદન્તુ કામકામિનો ।
તામ્ એવ ભાર્યાં ચરેયા યો અસ્યા સીલેહિ સંવૃતા ॥
અસતિં પરિવર્જેયા માર્ગ્ગં પ્રતિભયં યથા ।
એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ॥
અથ દા(5બ્6)નિ ઘરપ્રવેશનિકં ભવતિ । નાયં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
(જ્.21) આદીપ્તસ્મિં આગરે યો નિહરતિ ભણ્ડકં તં
ખુ તસ્ય સ્વકં ભવતિ । ન ખલુ યો તત્ર દહ્યતિ ।
એવમ્ આદીપિતે લોકે મૃત્યુના ચ જરયા ચ
યો નીહરતિ । દાનેન દિન્નં તં આહુતિ હુતં ।
નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ॥
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા
વિભક્તભાગં રુચિરં મનોરમં
(ઇ.પ્.56) પ્રશસ્તમ્ આર્યે[હ્]ઇ નવં નિવે(5બ્7)શનં ।
પ્રવિશ્ય વૃદ્ધિયે વરાયે ભૂરીયે
શિરીયે લક્ષ્મીપરિગ્રહેણ ચ ।
ઇમસ્મિ આગારે નિવસન્તુ દેવતાઃ ।
મહાભિષઙ્ક ન ચ અનુકમ્પિકા
યં વિભવધનધાન્યેન સમ્ભવો
ભૂર્ ઇમે ચ સા યસ્મિં પ્રદેશે
મેધાવી વા સંકલ્પેતિ પણ્ડિતો
શીલવાતન્ત્ર(ન્ તત્ર) ભોજેયા સંયતાં બ્રહ્મચારિણો ।
(જ્.22) યા તત્ર દેવતા અસ્યા તાસાં દક્ષિણામ્ આદિશેહિ ।
તાયે વસ્તુમાલાનાં ચિરરાત્રાય ક(6અ1)લ્પતે ॥
ભોજનાવસ્તુપાલા સત્કૃતા પ્રતિમાનિતા ।
ગ્રામે વા યદિ વારણ્યે નિમ્ને વા યદિ વા સ્થલે
દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ દેવા રક્ષન્તુ દાયકાન્ ॥
દેવાનુકમ્પિતો પોષો સદા ભદ્રાણિ પશ્યતિ ॥
એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ દાનિ ગમિકં ભક્તં ભવતિ । નાયં દક્ષિના આદિશિતવ્યા ।
સર્વ્વા દિશાસુ ભયા સમાકુલા
સ-ઉત્તરા સપુરસ્તિમા [દક્ષિ]ણા પશ્ચિમા ચ
સ(6અ2)સર્વ્વો ચ લોકો સંકુલજાતો

મા પ્રમજ્જિ જિનશાસને ॥
નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ॥
અથ ખલુ દિશા સૌવસ્તિકા દક્ષિણા વિસ્તરેણ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
યથા પાત્રપ્રતિસંયુક્તે એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ દાનિ પ્રવ્રજિતસ્ય ભવતિ । નાયં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા
(જ્.23)પુત્રમ્ વા પશુમ્ વા આરભ્ય ધનધાન્યપ્રિયાણિ વા
(ઇ.પ્.57) દેવભાવં વા મનુષ્યમ્ વા પઞ્ચધો (6અ3) મનસિ પ્રીયન્તિ ।
ન એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ॥
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
સુદુષ્કરં પ્રવ્રજિતસ્ય દાનં પાત્રેણ ભૈક્ષં અભિસાહરિત્વા ।
કુલાત્ કુલં ચરિય પિણ્ડપાતં ક્રુદ્ધપ્રસન્નાનાં મુખં
ઉદીક્ષિયં ॥
સો યં શ્રેષ્ઠાયતને પ્રતિષ્ઠિતો પાત્રસંહૃતો લાભો પ્રીતિં જનેહિ
સુવિહિતા તથા હિ દિન્નં ઇમં દાનન્ તિ ।
એવં દક્ષિણાં । (6અ4) આદિશિય ગન્તવ્યં ।
એવં સંઘસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ન પ્રતિપદ્યતિ ॥
અભિસમાચારિકાં ધર્મ્માન્ અતિક્રમતિ ॥ * ॥
ઇ.5 મ્સ્.6અ4 (જ્.23.12); છ્.499ચ્28
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ ।
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ બાહિરકં ભક્તં । આયુષ્માન્
નન્દનો સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો સંઘસ્થવિરો
આગ(6અ5)તો દ્વિતીયસ્થવિરો નાગચ્છતિ । દાયકદાનપતિ પૃચ્છન્તિ । આર્ય કિં
સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો ભિક્ષૂ આહંસુ । નોહેતિ દીર્ઘાયુ કો દાનિ
નાગચ્છતિ (જ્.24) આહંસુ દ્વિતીયસ્થવિરો નાગચ્છતિ । તે દાનિ ઓધ્યાયન્તિ ।
પશ્યથ ભણે વયં યેવ ભા(તા)વ કર્મ્માન્તાં ચ્છોરિય આગચ્છામ
સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પરિવિશિષ્યામ । આર્યમિશ્રાણાઞ્ ચ પાદાં
વન્દિષ્યામઃ (6અ6) દ્વિતીયસ્થવિરો નાગચ્છતિ । સંઘસ્થવિરો પિ
ઓધ્યાયતિ । અસ્માકં ભગવાં દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । દ્વિતીયસ્થવિરસ્ય
મુન્તિ(ત્તિ)કા ॥ એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્
આહ । શબ્દાપયથ ઉપનન્દનં સો દાનિ શબ્દાપિતો ભગવાન્ આહ । સત્યં
ઉપનન્દન એવં નામ સંઘસ્ય બાહિરકં ભક્તં નન્દનો
સંઘસ્થવિરો ત્વં દ્વિતીયસ્થવિરો સંઘસ્થવિરો આગતો ભિ(6અ7)ક્ષૂ
આગતાઃ । ત્વં નાગચ્છસિ । દાયકદાનપતિ પૃચ્છતિ । આર્ય કિં સમગ્રો
ભિક્ષુસંઘો ભિક્ષૂ આહંસુ । નહિ કો ખલુ નાગચ્છતિ દ્વિતીયસ્થવિરો
નાગચ્છતિ । તે દાનિ ઓધ્યાયન્તિ । વયં (ઇ.પ્.58) યેવ તાવ કર્મ્માન્તં ।
ચ્છોરિય આગતા ગચ્છામઃ । સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પરિવિશિષ્યામઃ ।
આર્યમિશ્રાણાં ચ પાદાં વન્દિષ્યામઃ । દ્વિતીયસ્થવિરો નાગચ્છતિ ।
સંઘસ્થવિરો પિ ઓધ્યાયતિ । અ(6બ્1)સ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મ દેતિ ।
દ્વિતીયસ્થવિરસ્ય મુત્તિકા । આહ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । તેન હિ એવં દ્વિતીયસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે

પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કિન્ તિ દાનિ દ્વિતીયસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એષો દાનિ કોચિ ભિક્ષુસંઘં ભક્તેન નિમન્ત્રયતિ । સંઘસ્થવિરો (જ્.25)
ન પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરેણ જાનિતવ્યં । કો નિમન્ત્રેતિ ।
ભિક્ષુભિક્ષુની ઉપાસકોપાસિકા આગ(6બ્2)ન્તુકો ગમિકો વાણિજકો
સાર્થવાહો કિન્ નામકો કિં જાતિકો કિં કર્મ્મિકા સે માતાપિતરૌ
કતમસ્મિન્ દેશે ગૃહં કતમાયાં રથ્યાયાં કુતો મુખં ગૃહસ્ય
દ્વારં । સાકારં સોદ્દેશં પૃચ્છિય તતો ધિવાસયિતવ્યં । નાયં
અધિવાસિતં મયેતિ । યત્રોલ્લગ્નાયે આસિતવ્યં ।
યદિ તાવ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ દ્વિતીયસ્થવિરેણ
અપરેજ્જુકાયે ચ માસચા(6બ્3)રિકો વા પક્ષચારિકો । પ્રેષયિતવ્યો વક્તવ્યં
ગચ્છ જાનાહિ । અસુકે દેશે અસુકાયાં રથ્યાયાં ઇત્થંનામો નામ
ઉપાસકો તેન ભિક્ષુસંઘો નિમન્ત્રિતો જાનાહિ કિં સિધ્યતિ કિં પચ્યતિ ।
તેન પ્રવિસિયાણં તહિં પૃચ્છિતવ્યં । આરોગ્યં દીર્ઘાયુ કોચિ ઇમંહિ
ઇત્થંનામો નામ ઉપાસકો આહ ભન્તે કિં કરિષ્યસિ । વક્તવ્યં । તેન
ભિક્ષુસં,(6બ્4)ઘો ભક્તેન નિમન્ત્રિતો કિં સિધ્યતિ વા કિં પચ્યતિ વા તિ ।
યદિ તાવદ્ આહ । ભન્તે કિસ્ય ઉપાસકો કહિં ઉપાસકો તિ નામાસ્માકં કોચિ
ઉપાસકો ન સિધ્યતિ । ન પચ્યતિ ત્તિ જાનિતવ્યં વિપ્રલબ્ધો ભિક્ષુસંઘો તિ ।
આગચ્છિયાણં યદિ તાવ અનુગ્રહો ભવતિ । અનુગ્રહો સાધિતવ્યો અનુગ્રહો
ન ભવતિ । ભક્તકાનિ ભવન્તિ । ભક્તકા ઉદ્દિશિતવ્યાનિ । (6બ્5) (જ્.26)
ભક્તકાનિ ન ભવન્તિ । રણરણાય ગણ્ડિં આહણિયાણં આરોચિતવ્યં
વક્તવ્યં । આયુષ્મ(ન્)તો વિપ્રલબ્ધો ભિક્ષુસંઘો સ્વકસ્વકાં વૃત્તિં
પર્યેષથેતિ । સર્વ્વેહિ પટિપાટિકાય પિણ્ડાય ચરિતવ્યં । અથ દાનિ આહ
ભન્તે એતં સિધ્યતિ એતં પચ્યતિ । પ્રવિશન્તુ આર્યમિશ્રાઃ રણરણાય
ગણ્ડિં આહણિયાણં પ્રવિશિતવ્યં, ।
(ઇ.પ્.59) યદિ તાવ હેમન્તકાલો ભવ(6બ્6)તિ અનુકલ્લતરકમ્
પ્રવિશિતવ્યમ્ । બ(લ)હું કાલો અતિક્રમતિ । અથ દાનિ ગ્રીષ્મકાલો ભવતિ ।
ઉષ્ણસન્તાપેન અનુકર્ણ્ણ(લ્લ)તરકં, પ્રવિશિતવ્યં । અથ દાનિ
વર્ષારાત્રકાલો ભવતિ । દેવાન્તરેણ પ્રવિશિતવ્યં, । તતો નાપિ ક્ષમતિ
ભણ્ડં લંઘંયન્તેહિ પ્રવિશિતું । અથ ખલુ ભણ્ડં પરિવર્જયન્તેહિ ।
યાવ દારકદારિકાં પરિવર્જયન્તેહિ । પ્રવિશિતવ્યં તતો ન ક્ષમતિ ।
ગતાગતસ્ય (6બ્7) ઉપવિશિતું, । અનેકાયે તહિં આસનેહિ દારકદારિકા વા
સોવાપિતા ભવેંસુ । અથ ખલુ હસ્તેહિ પ્રત્યવેક્ષિયાણં અનન્તરિકાણાં
આસનાનિ વર્જયન્તેહિ ॥ ઉપવિશિતવ્યં । યદિ તાવ હેમન્તકાલો ભવતિ ।
લઘુ કાલો અતિક્રમતિ । ઓહેય્યગ્લાનકાનાં પિણ્ડપાતો દાપયિતવ્યો । અથ
દાનિ દાયકદાનપતિ જલ્પન્તિ । ભન્તે પટિપાટિકાય ગૃહ્નથ ન્તિ(ત્તિ) ।
વક્તવ્યં । નહિ । ભગવ(7અ1)તાનેકપર્યાયેણ ગ્લાનો પરીત્તો કિમ્
અસ્માભિઃ વિહારકો શૂન્યકો કર્ત્તવ્યો । લઘુ કાલો તિ(જ્.27)ક્રમતિ । દેથ
યૂયં તિ અથ ગ્રીષ્મકાલો વર્ષારાત્રો વા ભવતિ । ચિરેણ કાલો અતિક્રમતિ ।
ઓહેય્યગ્લાનકાનાં પટિપાટિકાયે પિણ્ડપાતો ગૃહ્નિતવ્યો । સંઘસ્થવિરો ન
પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરો પ્રતિબલો ભવતિ ન ક્ષમતિ ।

દ્વિતીયસ્થવિરેણ હન્તહન્તાયે ભુઞ્જિયાણં લબ્ધો પિ(7અ2)ણ્ડો દ્વારં
પશ્યિય ઉત્થિય ગન્તું ।
અથ દાનિ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ દ્વિતીયસ્થવિરો પ્રતિબલો
ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરેણ ઓદનસમ્પત્તિ આગમયન્તેન ભુઞ્જિતવ્યં ।
વ્યઞ્જનસમ્પત્તિમ્ વા । આગમયન્તેન ભુઞ્જિતવ્યં । યં કાલં નવકા
ભિક્ષૂ ઉ(પ)ગ્રાયન્તિ વા પાનીયમ્ વા પિબન્તિ હસ્તાનિ ઓકઢિય આસન્તિ તતો
યદિ તાવ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરેણ
જાનિત(7અ3)વ્યં કિમારંબણં । એવ(ત)ં ભક્તં જાતકં મૃતકં
વેવાહિકં ઘરપ્રવેશકં આગન્તુકસ્ય ગમિકસ્ય ગૃહસ્થસ્ય
પ્રવ્રજિતસ્યેતિ । યથા ભવતિ । તથા દક્ષિણા આદિશિતવ્યા । યથા
પ્રથમકે શિક્ષાપદે એવં દ્વિતીયસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે
પ્રતિપદિ(દ્યિ)તવ્યં । તથા યેચ(વ) દક્ષિણા આદિશિતવ્યા । યા(યો) તતો
આગન્તવ્યં । એવં દ્વિતી-યસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં, । (7અ4) ન
પ્રતિપદ્યતિ । અભિસમાચારિકાન્ ધર્મ્માન્ અતિક્રમતિ ॥ * ॥
(ઇ.પ્.60)
ઇ.6 મ્સ્.7અ4 (જ્.28.1); છ્.501ચ્4
(જ્.28) ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા સંઘસ્ય દાનિ બાહિરકં ભક્તં । આયુષ્મન્
નન્દનો સંઘસ્થવિરો આયુષ્માન્ ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો
સંઘસ્થવિરો આગતો દ્વિતીયસ્થવિરો આગતો ભિક્ષૂ ઓસરન્તિકાયે
આગચ્છન્તિ । દાયકદા(7અ5)નપતિ પૃચ્છન્તિ । આર્ય કિં સમગ્રો
ભિક્ષુસંઘો ભિક્ષુ આહંસુ । નોહેતં દીર્ઘાયુ કો દાનિ નાગચ્છતિ
ભિક્ષૂ આહંસુ । ઓસરન્તિકાયે આગચ્છન્તિ । તે દાનિ ઓધ્યાયન્તિ । વયમ્ એવ
તાવ કર્મ્માન્તાં ચ્છોરય આગતા ગચ્છામઃ સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં
પરિવિશિષ્યામઃ । આર્યમિશ્રાણાં ચ પાદાં વન્દિષ્યામ ન્તિ(ત્તિ) । ઇમે પિ
આર્યમિશ્રા ઓસરન્તિકાયે આગચ્છન્તિ । સંઘસ્થ(7અ6)વિરો ચ દ્વિતીયસ્થવિરો
ચ ઓધ્યાયન્તિ । અસ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ ॥ ઇમેષાં
મુક્તિકા । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્ આહ ॥
શબ્દાપયથ ભિક્ષૂન્ । તે દાનિ શબ્દાપિતાઃ । ભગવાન્ આહ ॥ સત્યં
ભિક્ષવો એવં નામ સંઘસ્થવિરસ્ય બાહિરકં ભક્તં નન્દનો
સંઘસ્થવિરો ઉપનન્દનો દ્વિતીયસ્થવિરો આગતો યૂયં ઓસરન્તિકાયે
આગચ્છથ દાયક(7અ7)દાનપતિ પૃચ્છન્તિ । આર્ય કિં સમગ્રો ભિક્ષુસંઘો
ન્તિ(ત્તિ) । ભિક્ષૂ આહંસુ નોહીદં દીર્ઘાયુ કો દાનિ ન(ના)ગચ્છતિ ભિક્ષૂ
ઓસરન્તિકાયે આગચ્છન્તિ । તે દાનિ ઓધ્યાયન્તિ વયમ્ એવ તાવ કર્મ્માન્તા
ચ્છોરિય આગતા ગચ્છામ । સમગ્રં ભિક્ષુસંઘં પરિવિશિષ્યામ ન્તિ(ત્તિ) ।
આર્યમિશ્રાણાઞ્ ચ પાદમ્ વન્દિષ્યામ ન્તિ(ત્તિ) । ઇમે પિ આર્યમિશ્રા (જ્.29)
ઓસરન્તિકાયે આગચ્છન્તિ । સંઘસ્થવિરો ચ । દ્વિતીયસ્થવિરો ચ
ઓધ્યા(7બ્1)યન્તિ । અસ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । ઇમેષાં
મોત્તિકા આહંસુ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । તેન હિ સર્વ્વેહિ એવં ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કિન્ તિ

દાનિ એવં સર્વ્વેહિ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । એષો દાનિ કોચિ સંઘં
ભક્ત(ક્તેન) નિમન્ત્રેતિ । સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ
દ્વિતીયસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો તત્ર પ્રતિબલો ભવતિ । તેન
જાનિતવ્યં । કો યં નિ(7બ્2)મન્ત્રેતિ ભિક્ષુભિક્ષુણી ઉપાસક-ઉપાસિકા
ગૃહસ્થો પ્રવ્રજિતો વાણિજકો સાર્થવાહો આગન્તુકો ગમિકો નાપિ ક્ષમતિ ।
ગતાગતસ્ય અધિવાસિતું ॥ અથ ખલુ પૃચ્છિતવ્યં । કિન્ નામકો સિ કિં
ગોત્રકો સિ કિં કર્મ્મિકા તે (ઇ.પ્.61) માતાપિતરૌ । કતમે દેશે ગૃહં કુતો
મુખં કતમાયે રથ્યાયે કુતો મુખં ગૃહસ્ય દ્વરં સાકારં
સોદ્દેશં પૃચ્છિયાણં । તતો ધિવાસયિતવ્યં નાપિ દા(7બ્3)નિ ક્ષમતિ ।
અધિવાસિતં મયેતિ । તત્રોલ્લગિકાયે આસિતું ।
અથ ખલુ યદિ તાવ સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । દ્વિતીયસ્થવિરો
ન પ્રતિબલો ભવતિ યો પ્રતિબલસ્ તેન પ્રકૃત્યેવ માસચારિકો વા
પક્ષચારિકો વા પ્રેષયિતવ્યો । અનેકાયે તહિં જાતકં મૃતકમ્ વા ભવેય
રાજભયં વા ચોરભયમ્ વા ઢોસ્સભયમ્ વા વાતપુત્રભયમ્ વા
વિહેઠના(7બ્4)ભિપ્રાયા નિમન્ત્રયેંસુ ॥ તેન ગચ્છિયાણ તહિં ગૃહં
પૃચ્છિતવ્યં । કોચિ ઇમ(ં)હિ એવન્નામકો ઉપાસકો દાનપતી વા વાણિજકા
(જ્.30) વા તિ કિમ્ વા એતત્ તિ વક્તવ્યં ભિક્ષુસંઘો તેન ભક્તેન નિમન્ત્રિતો
યદિ તાવ આહંસુ નાસ્તિ કોચિ ઇમંહિ એવંનામકો કિઃસ ઉપાસકો । કસ્ય
ભક્તં કથં ભક્તં તિ જાનિતવ્યં । વિપ્રલબ્ધો ભિક્ષુસંઘો ત્તિ તતો
આગચ્છિય યદિ તાવ (7બ્5) અનુગ્રહો ભવતિ સાધયિતવ્યો અનુગ્રહો ન
ભવતિ । ભક્તકાનિ ભવન્તિ ભક્તકાનિ ઉદ્દિશિતવ્યાનિ । અથ દાનિ
ભક્તકાનિ ન ભવન્તિ । રણરણાય ગણ્ડિં આહણિય યાવ સર્વ્વેહિ
પટિપાટિકાયે પાત્રાણિ ગૃહ્નિય પ્રવિશિતવ્યં પિણ્ડપાતં । અથ દાનિ તે
જલ્પન્તિ ભન્તે એવ(ત)ં સિધ્યતિ । એતં પચ્યતિ । યાવત્ પાત્રાણિ ગૃહ્નિય
પ્રવિશિતવ્યં । યદિ તાવ હેમન્તકાલો ભવતિ । અ(7બ્6)નુકર્ણ્ણ(લ્લ)ં
પ્રવિશિતવ્યં । લઘું કાલો અતિક્રામતિ ॥
અથ દાનિ ગ્રીષ્મકાલો ભવતિ અનુકાલં ઉષ્ણંશંકેન પ્રવિશિતવ્યં ।
વર્ષારાત્રો ભવતિ દેવાન્તરેણ અનુકર્ણ્ણ(લ્લ)અં પ્રવિશિતવ્યં । તતો ન
ક્ષમતિ । ભણ્ડમ્ વા લંઘયતેન પ્રવિશિતું ભાજનમ્ વા
લંઘયન્તેહિ । પ્રવિશિતું દારકદારિકા લંઘયન્તેહિ પ્રવિશિતું । અથ
ખલુ ભણ્ડં પરિહરન્તેહિ દારકદારિકાં પરિહરન્તેહિ પ્રવિશિતવ્યં
ત(7બ્7)તો નાપિ ક્ષમતિ । પ્રવિષ્ટેહિ ગતાગતસ્ય ઉપવિશિતું । અનેકાયે તહિં
આસનેહિ ગર્ભરૂપા સોવાપિતાનિ ભવેંસુ ॥ ભાજનકાનિ વા થપિતકાનિ
ભવેંસુઃ । અથ ખલુ હસ્તેન પ્રત્યવેક્ષિયાણ આનન્તરિયાણાં આસનાનિ
વર્જયન્તેહિ । યથાવૃદ્ધિકાયે ઉપવિશિતવ્યં ।
તતો યદિ તાવ હેમન્તકાલો ભવતિ । (જ્.31) લઘુ કાલો અતિક્રમતિ । (ઇ.પ્.62)
ઓહેય્યગ્લાનકાનાં પિણ્ડપા[તો] ++[પ]યિતવ્યો । અ(8અ1)થ દાનિ
દાયકદાનપતિ જલ્પન્તિ । ભન્તે ઓહેય્યગ્લાનકાનાં પટિપાટિકાયો
પિણ્ડપાતં ગૃહ્નથેતિ વક્તવ્યં । નહીતિ । લઘુ કાલો અતિક્રમતિ ।
ભગવતા ચ અનેકપર્યાયેણ ગ્લાણો પરિન્દિતો કિં અમ્ભેહિ શક્યમ્

વિહારકો શૂન્યકો કર્તુન્ તિ । અથ દાનિ ગ્રીષ્મો વા વર્ષારાત્રો વા કાલો
ભવતિ । ન લહું કાલો અતિક્રમતિ । ઓહેય્યગ્લાનકાનાં પટિપાટિકાયે
પિણ્ડપાતો [ગૃહ્નિતવ્યો] ન ક્ષમતિ લ(8અ2)બ્ધાલબ્ધં હન્તહન્તાયે
ભુઞ્જિય લબ્ધો પિણ્ડો દ્વારં પશ્યિય ઉત્થિય ગન્તું । અથ ખલુ યદિ તાવ
સંઘસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ દ્વિતીયસ્થવિરો ન પ્રતિબલો ભવતિ । યો
તત્ર પ્રતિબલો ભવતિ । તેન ઓદનસંપત્તી વા આગમેતવ્યં
વ્યઞ્જનસમ્પત્તી વા આગમંતેન ભુઞ્જિતવ્યં । તેન દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
જાનિતવ્યં કિમ્ આલમ્બનં । એતં ભક્તં જાતકં મૃતકં [વેવા]હિકં વા
ઘરપ્ર(8અ3)વેશિકં વા આગન્તુકસ્ય ગમિકસ્ય ગૃહસ્થસ્ય પ્રવ્રજિતસ્યેતિ ।
તતો યદિ તાવ જાતકં ભવતિ નાયં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
(જ્.32) (અયં) કુમારો સિ।વપસિ(થિ)કા(ય) ચ્છો(ચ્છ)(ન્દિ)તો
અઙ્ગુષ્ઠસ્નેહ(હે)ન યાપયતિ । સપ્તરાત્રં
શુનખા શૃગા(લા) ચે(ચ) નં લંઘયન્તં ।
કાકો ચ સે અક્ષિમલં હરન્તં તિ
નાયં એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અથ ખલુ દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
અયં કુમારો શરણં ઉપેતુ (8અ4)
બુદ્ધં વિપશ્યિઞ્ ચ શિખિઞ્ ચ વિશ્વભુવ ।
ક્રકુચ્છન્દો ચ કનકમુનિઞ્ ચ કાશ્યપં
મહામુનિં શાક્યમુનિં ચ ગોતમં ॥
એતેહિ બુદ્ધેહિ મહર્દ્ધિકેહિ
યે દેવતા સન્તિ અભિપ્રસન્નાઃ ।
(ઇ.પ્.63) તા નં રક્ષન્તુ (તા ચ નં પાલયન્તુ)
યથા ઇચ્છતિ સે માતા । યથા ઇચ્છતિ સે મા(પિ)તા
અતો શ્રેયતરો ભવંતુ કુમારો કુલવર્દ્ધનો
(જ્.33) એવં દક્ષિણા આદિશિતવ્યા ।
તથા યેવ દક્ષિણાયો વિસ્તરેણ કર્ત્તવ્યાયો યથા (8અ5) સંઘસ્થવિરસ્ય
ભક્તાગ્રે એવં સર્વ્વેહિ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ન પ્રતિપદ્યંતિ ॥
અસિ(ભિસ)માચારિકાં ધર્મ્માં અતિક્રામતિ ॥ * ॥
ઇ.7 મ્સ્.8અ5 (જ્. 33.5); છ્.501ચ્14
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા । તે દાનિ આયુષ્મન્તો નન્દનોપનન્દના
ષડ્વર્ગ્ગિકાશ્ ચ ઉપસંપાદેન્તિ । તે દાનિ ઉપસંપાદિય ન ઓવદન્તિ । ન
અનુશાસન્તિ । તે દાનિ ઇન્દ્ર(8અ6)ગવા વિય વર્દ્ધયન્તિ । શિવચ્છગલા
ધિપ(વિય) વર્ચતિ(દ્ધયન્તિ) । અનાકલ્પસમ્પન્નાઃ ।
અનીર્યાપથસમ્પન્નાઃ । ન જાનન્તિ । કથમ્ ઉપાધ્યાયે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં, । કથમ્ આચાર્યે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં વૃદ્ધતરકે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં સંઘમધ્યે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં ગ્રામે
પ્રતિપત્તવ્યં । કથં આરણ્યે પ્રતિપત્તવ્યં । કથં નિવાસયિતવ્યં ।
કથં પ્રાવરિતવ્યં । કથં સંઘાટીપાત્રચીવરધારણે

પ્રતિપદ્યિતવ્યં ॥ (8અ7) એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ
ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દનોપનન્દનાં । ષડ્વર્ગ્ગિકાંશ્ ચ । તે
દાનિ શબ્દાપિતા । ભગવાન્ આહ ॥ એવં નામ યૂયં ઉપસંપાદેથ ।
ઉપસંપાદિય ન ઓવદથ ન અનુશાસયથ ન્તિ(ત્તિ) । તદ્ એવં સર્વ્વં
ભગવાન્ વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ । યાવ (જ્.34) કથં
સંઘાટીપાત્રચીવરધારણે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । આહંસુ । આમ ભગવન્
ભગવાન્ આહ । એવં (8બ્1) દાણિ યૂયં ઉપસંપાદિય નૈવોવદથ
નાનુશાસથ તેન હિ એવં ઉપાધ્યાયેન શ્રા(સાર્)દ્ધવિહારેસ્મિં
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કિન્ તિ દાનિ ઉપાધ્યાયેન શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારેસ્મિં
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ઉપાધ્યાયેન તાવ શ્રા(સાર્)દ્ધેવિહારિં
ઉપસંપાદેતુકેનૈવ ઉભયતો વિનયો ગ્રાહયિતવ્યો ઉભયતો વિનયં ન
પારયતિ એકતો વિનયો (ઇ.પ્.64) ગ્રાહયિતવ્યો । એકતો વિનયં ન પારયતિ ।
પઞ્ચસૂત્રાણિ વિસ્ત(8બ્2)રેણ ગ્રાહયિતવ્યો પઞ્ચસૂત્રાણિ ન પારયતિ ચત્વારિ
ધા(વા) ત્રીણિ દુવે એકં સૂત્રં વિસ્તરેણ ગ્રાહયિતવ્યો । એકં સૂત્રં ન
પારેતિ ત્રિંશતો પિ ગ્રાહયિતવ્યો । શિષ્ટકં અભીક્ષ્ણ(શ્રુતિ)કાયો ગાથાયો ચ
ત્રિંશતો પિ ન પારેતિ દ્વે અનિયતાં ગ્રાહયિતવ્યો । શિષ્ટકં
અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયો ગાથાયો ચ દ્વે અનિયતા ન પારેન્તિ । અન્તમસતો ચત્વારિ
પારાજિકાં ગ્રાહયિતવ્યો શિષ્ટકં અભીક્ષ્ણંશ્રુતિકાયો ગા(8બ્3)થાયો ચ
શેખયિતવ્યો । અનુશાસયિતવ્યો કાલ્યં મધ્યન્તિકં સાયં સાયં
અભિધર્મ્મેણ વા અભિવિનયેન વા અભિધર્મ્મો નામ નવવિધો
સૂત્રાન્તો સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથા ઉદાનં ઇતિવૃત્તકં જાતકં
વૈપુલ્યાદ્ભુતાધર્મ્મા । અભિવિનયો નામ પ્રાતિમોક્ષો
સંક્ષિપ્તવિસ્તરપ્રભેદેન । અથ દાનિ ન પ્રતિબલો ભવતિ । ઉદ્દિશિતું, ।
આપત્તિકૌશલ્યં શિ(8બ્4)ક્ષિતવ્યો । સૂત્રકૌશલ્યં સ્કન્ધકૌશલ્યં
આયતન(જ્.35)કૌશલ્યં પ્રતીત્યસમુત્પાદકૌશલ્યં ।
સ્થાનાસ્થાનકૌશલ્યં આચારં શેખયિતવ્યો । અનાચારતો ચા(વા)રયિતવ્યો ।
અથ દાનિ ઓવદતિ । સો એવ તસ્ય ઓવાદો એવં સ્વાધ્યાયતિ । અરણ્યે વસતિ ।
પ્રહાણે ઉપવિશતિ । સો એવાસ્ય ઓવાદો ઉપાધ્યાયો શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિ
ઉપસંપાદિય ન ઓવ(8બ્5)દતિ । ન અનુશાસતિ । ન ઉદ્દિશતિ । ન
સ્વાધ્યાયતિ । ન અરણ્યે વસતિ । ન પ્રહાણે ઉપવિશતિ । અન્તમસતો
વક્તવ્યો । અપ્રમાદેન સંપાદેહીતિ । ન ઓવદતિ વિનયાતિ(ક્ર)મં
આસાદયતિ । એવમ્ ઉપાધ્યાયેન શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિસ્મિં પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
ન પ્રતિપદ્યતિ । અભિસમાચારિકાન્ ધર્મ્માન્ અતિક્રમતિ ॥ * ॥
ઇ.8 મ્સ્.8બ્5 (જ્.35. 9); છ્.502અ2
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવા(8બ્6)નાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા તે દાનિ ભિક્ષૂ ઉપસંપાદેન્તિ । તે દાનિ
ઉપસંપાદિતાઃ । ઉપાધ્યાયસ્ય ન અલ્લિમ્ય(ય્ય)ંતિ । તે દાનિ ભિક્ષૂ
ઓધ્યાયન્તિ । અસ્માકં ભગવાન્ દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । ઇમેષાં મુક્તિકા ।
કથં અમ્ભેહિ ઓવવદિતવ્યાઃ । અનુશાસિતવ્યાઃ । યે ઇમે અસ્માકં ન
અવ(નૈવ અ)લ્લીયંતિ । ન પ્રત્યાલીયંતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ ભગવતો

આરોચ[યેંસુ ।]
ભગવાન્ આહ । તે(8બ્7)ન હિ એવં સાર્દ્ધેવિહારિણા ઉપાધ્યાયે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં ॥ કિન્ તિ દાનિ એવં સાર્દ્ધેવિહારિણા ઉપાધ્યાયે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । સાવે(ર્દ્ધે)વિહારિણા ના(તા)વ કલ્યત એવ (જ્.36)
ઉત્થંતેન ઉપાધ્યાયસ્ય (ઇ.પ્.65) વિહારસ્ય દ્વારં આકોટયિતવ્યં યં
કાલં અભ્યનુજ્ઞા દિન્ના ભવતિ । તતો દ્વારં સુખાકં અપદુરિયાણ તતો
પ્રથમં દક્ષિણો પાદો પ્રવેશિતવ્યો પશ્ચા વામો પ્રવેશય વન્દિત્વા
સુખશયિતં । પૃચ્છિતવ્યો ઉ(9અ1)દ્દિશિત્વા પ્રતિપૃચ્છિત્વા
ખે(ટ)કટ(ટા)હકો નિક્કાલયિતવ્યો પ્રસ્રાવકુમ્ભિકા નિક્કાલયિતવ્યા
પીઠિકા પ્રજ્ઞપયિતવ્યા । હેમન્તકાલો ભવતિ મન્દમુખિ
પ્રજ્વાલયિતવ્યા । મુખોદકં દાપયિતવ્યં । દન્તકાષ્ઠં ધોવિય
ઉપનામયિતવ્યં । સુ(મુ)ખોદકમ્ આસિઞ્ચિતવ્યં । હસ્તાં નિર્મ્માદિય
હસ્તનિર્મ્માદનં દાતવ્યં । પેયા ઉક્કઢિતવ્યા । પેયા પેયિંતા
પે(ય)પાત્રં શોધિતવ્યં । શો[ધિત્વા] ભ[ક્તુ]દ્દેશાતો (9અ2) ભક્તકં
ગ્રહેતવ્યં । ભક્તવિસર્ગ્ગો કર્ત્તવ્યો પાત્રં નિર્મ્માપયિતવ્યં । પાત્રં
પ્રતિશામયિતવ્યં ।
ગોચરં પ્રવિશન્તસ્ય ગ્રામપ્રવેશનિકાનિ ચીવરાણિ ઉપનામયિતવ્યાનિ ।
વિહારચરણકાનિ ચીવરાણિ પ્રતિશામયિતવ્યાનિ । આત્મનો ચીવરકં
ગૃહ્નિય પૃષ્ઠતો નુગન્તવ્યં । નાપિ દાનિ ખુરાખુરં । અથ ખલુ
નાત્યાસન્ને (જ્.37) નાતિદૂરે તેન દાનિ ગોચરાતો નિર્ગ્ગતસ્ય ઉપાધ્યાયસ્ય
ચીવરાણિ પ્રસ્ફો(9અ3)ટિય સાહરિય પ્રતિસામયિતવ્યાનિ । આત્મનો સ્કન્ધે
દપિ(યિ)ય શીર્ષં ઓનામિય પુરતો ગન્તવ્યં । વિહારં આગચ્છિયાણ
પીઠિકા પ્રજ્ઞપયિતવ્યા ગ્રામપ્રવેશનિકાનિ ચીવરાણિ એકાન્તે
સ્થપેતવ્યાનિ । વિહારચરણકાનિ ચીવરાણિ ઉપનામયિતવ્યાનિ । પાદોદકં
ઉપનામયિતવ્યં । પાદતટ્ઠકં ઉપનામયિતવ્યં । પાદા
ધોપયિતવ્યા । ઉષ્ણં ભવતિ સ્નાપેતવ્યો (9અ4) શીતં ભવતિ ।
મન્દમુખી પ્રજ્વાલયિતવ્યા ।
યદિ પિણ્ડચારો અણ્ઠિતો ભવતિ । ઉપનામયિતવ્યો । નાનાનાવર્ણ્ણિતં
ભવતિ પૃચ્છિતવ્યો સુવિહિત કુતો ઇદં લબ્ધં અસુકાતો વેશિકકુલાતો વડં
વિધવાયે સ્થૂલકુમારીયે પણ્ડકસ્ય અસુકાયે ભિક્ષુણીયે
ઉશ્શકિયપરિશઙ્કિયાણિ કુલાનિ વ્યપદિશતિ । વારેતવ્યો વક્તવ્યો મા તહિં
ગચ્છ । અથ દાન્ આહ । અસુ(9અ5)કેસ્મિ કુલે બુદ્ધવચનં જલ્પિતં । તતો
લબ્ધં । વક્તવ્યં કારેહિ ધૂમં મા ચ પુનો આમિષચક્ષુ દેશેસિ હસ્તાન્
નિર્મ્માદિય (ઇ.પ્.66) હસ્તનિર્મ્માદનં દાતવ્યં । પિણ્ડપાતો ઉક્કઢિતવ્યો
પિણ્ડપાત ઉપનામયિતવ્યો ભુઞ્જન્તસ્ય પાનીયં ચારિતવ્યં । વીજનવાતો
દાતવ્યો ભક્તવિસર્ગ્ગો વ(ક)ર્ત્તવ્યો ભુક્તાવિશ્ય પાત્રં અપકર્ષિતવ્યં ।
અપક્કા ચ ભાજનં ભક્તોપધાનં શ(9અ6)ય્યાસનં (જ્.38)
પ્રતિશામેતવ્યં । ચીવરાણિ પાત્રં શોધેતવ્યં । પાત્રં પ્રતિસામેતવ્યં ।
વિહારકો સિઞ્ચિતવ્યો સન્માર્જિતવ્યો કાલેન કાલં ગોમયકાર્ષી દાતવ્યા ।
શય્યાશનં પ્રસ્ફોટયિતવ્યં । ચીવરાણિ ધોવેતવ્યાનિ । સિઞ્ચિતવ્યાનિ ।

રંજિતવ્યાનિ પાત્રં દહિતવ્યં । રઞ્જિતવ્યં । દિવાવિહારં ગચ્છન્તસ્ય
પીઠિકા નયિતવ્યા નિષીદનં નયિતવ્યં । પુસ્તકો નયિતવ્યો કુણ્ડિકા
નયિતવ્યા । ઉદ્દે(9અ7)શં ગૃહ્નિય એકમન્તે સ્વાધ્યાયતેન આસિતવ્યં । અથ
દાનિ દિવાવિહારં ગન્તુકામો ભવતિ આપૃચ્છિઆ(ય) ગન્તવ્યં । યદિ દાનિ
તહિં કેનચિ સહ સ્વાધ્યાયતુકામો ભવતિ । આપૃચ્છિતવ્યં । વક્તવ્યં ।
કરોમિ અમુકેન સહ સ્વાધ્યાયન્ તિ । તેન દાનિ જાનિતવ્યં । યદિ સો
ભવતિ શૈથલિકો વા બાહુલિકો વા । આવડ્ઢકો વા અસિક્ષાકામો
વક્તવ્યં । માશ્રયો ઉત્પદ્યેયા । અથ દાનિ ભદ્રકો ભવ(9બ્1)તિ ।
ગુણવાં શિક્ષાકામો વક્તવ્યં । કરોહિ દિવાવિહારતો આગચ્છન્તસ્ય
પીઠિકા આનયિતવ્યા । નિષીદનં આનયિતવ્યં । પ્ર(પુ)સ્તકો આનયિતવ્યો ।
કુણ્ડિકા આનયિતવ્યા । આગતસ્ય સમાનસ્ય હસ્તનિર્માદનં દાતવ્યં
પુષ્પાણિ દાતવ્યાનિ ચેતિપ(ય)ં ચ(વ)ન્દન્તસ્ય પૃષ્ઠતો નુગન્તવ્યં ।
પીઠિકા પ્રજ્ઞપયિતવ્યા । હેમન્તકાલો ભવતિ । મન્દમુખી
પ્રજ્વાલયિતવ્યા । પાદા ધોવયિતવ્યા । પાદા મ્રક્ષેતવ્યો । શય્યા
પ્રજ્ઞાપયિત।(9બ્2)વ્યા । યદિ મહાજનિકો ભવતિ । અન્તમસતો હસ્તેન
સમવધાનં ધાતવ્યં । દીપો પ્રજ્વાલયિતવ્યો । ખેટકટાહકં (જ્.39)
ઉપનામયિતવ્યં । પ્રસ્રાવકુમ્ભમ્ ઉપનામયિતવ્યં । સુખં
પ્રતિક્રમાપયિતવ્યં । ઉદ્દિશિત્વા વા પરિપૃચ્છિત્વા વા યદિ વિહારો
પ્રાપુણતિ । આપૃચ્છિતવ્યં । અમુકં વિહારં ગૃહ્નામિ । અથ દાનિ
દ્વિતીયેન સહ પ્રાપુણતિ વિહારં ઉપાધ્યાયેન જાનિતવ્યં । યદિ સો ભવતિ
શૈથિલિકો (9બ્3) વા બાહુલિકો વા અ(આ)વડ્ઢકો વા (અ)શિક્ષાકામો
વક્તવ્યં । મા ગૃહ્ન (ઇ.પ્.67) મા સંસર્ગ્ગદોષો ભવિષ્યતીતિ ।
અથ દાનિ ભવતિ । ભદ્રકો ગુણવાન્ શિક્ષાકામો વક્તવ્યો ગૃહ્ન યાવન્
ન ઉત્થાપીયતિ સા એવ મે આપૃચ્છનિકા અથ દાનિ ઉત્થાપીયતિ પ(ય)ત્તિકાં
વારાં આપૃચ્છિતવ્યં । યદિ દાનિ તહિં કેનચિત્ સહ સ્વાધ્યાયતુકામો
ભવતિ । આપૃચ્છિતવ્યં । કરોમિ અમુકેન સાર્દ્ધં સ્વાધ્યા(9બ્4)યં ।
ઉપાધ્યાયેન જાનિતવ્યં । એવં શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિણા ઉપાધ્યાયે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । ન પ્રતિપદ્યતે(તિ) । અભિસમાચારિકાન્ ધર્મ્માન્
અતિક્રામતિ ॥ * ॥
ઇ.9 મ્સ્.9બ્4 (જ્.39.13); છ્.502બ્13
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા તે દાનિ આયુષ્મન્તો નન્દ્(અન્)ઓપનન્દનો
ષડ્વર્ગ્ગિકા ચ નિશ્રયં દપિ(યિ)ય નૈવ અન્તેવાસિ ઓવદન્તિ । ન
અનુશાસન્તિ । તે દાનિ ઇન્દ્રગવા વિય (9બ્5) વર્દ્ધન્તિ શિવચ્છગલા વિય
વર્દ્ધન્તિ । અનાકલ્પસમ્પન્નાઃ અનીર્યાપથસંપન્નાઃ । ન જાનન્તિ
કથમ્ ઉપાધ્યાયે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં આચાર્યે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
કથં વૃદ્ધતરકેષુ પ્રતિપદ્યિતવ્યં । (જ્.40) કથં સંઘમધ્યે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં ગ્રામે પ્રતિપદ્યિતવ્યં, । કથં અરણ્યે
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કથં નિવાસયિતવ્યં । કથં પ્રાવરિતવ્યં । કથં
સંઘાટીપાત્રચીવરધારણે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ॥ (9બ્6) એતં પ્રકરણં

ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્ આહ ॥ શબ્દાપયથ
નન્દ્(અન્)ઓપનન્દનાં ષડ્વર્ગ્ગિકાનાં ચ તે દાનિ શબ્દાપિતા ।
ભગવાન્ આહ । સત્યં ભિક્ષવો નન્દ્(અન્)ઓપનન્દના ષડ્વર્ગ્ગિકાશ્ ચ
એવન્ નામ યૂયં નિશ્રયં દેથ નિશ્રયં દદિયાણ અન્તેવાસિકાં ન
ઓવદથ નાનુશાસથ તદ્ એવ સર્વ્વં ભગવાન્ વિસ્તરેણ પ્રત્યારોચયતિ ।
યાવ કથં સંઘાટીપાત્રચીવરધારણે પ્રતિપદ્યિતવ્યં । આહં(9બ્7)સુ ।
આમ ભગવન્ ભગવાન્ આહ । એવં ચ યૂયં નિશ્રયં દદિયં
અન્તેવાસિકાં નૈવ ઓવદથ નાનુશાસથ । તેન હિ એવં આચાર્યેણ
અન્તેવાસિકસ્મિં પ્રતિપદ્યિતવ્યં । કિન્ તિ દાનિ આચાર્યેણ અન્તેવાસિકસ્મિં
પ્રતિપદ્યિતવ્યં । આચાર્યેણ તાવ નિશ્રયં દેન્તેન અન્તેવાસિ ઉભયતો
વિનયં ગ્રાહયિતવ્યો । ઉભયતો પિ વિનયં ન પારેતિ । એકતો વિનયતો
ગ્રાહયિતવ્યો । એકતો વિનયં (ઇ.પ્.68) ન પારે(10અ1)તિ પઞ્ચસૂત્રાણિ વિસ્તરેણ
ગ્રાહયિતવ્યો । પઞ્ચસૂત્રાણિ ન પારેતિ ચત્વારિ ત્રીણિ દ્વે એકં સૂત્રં
વિસ્તરેણ ગ્રાહયિતવ્યો । એકં સૂત્રં ન પારેતિ । દ્વાનવતીતો ગ્રાહયિતવ્યો
દ્વાનવતીતો ન શક્નોતિ ત્રિંશતિતો ગ્રાહયિતવ્યો શિષ્ટકં
અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયો ગાથાયો ચ ત્રિંશતિતો ન પારેતિ દ્વે અનિયતાં
ગ્રાહયિતવ્યો શિષ્ટકં અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયે ગાથાયો ચ । દ્વે અનિયતા ન
પારેતિ । અન્ત(10અ2)મસતો ચત્વારિ પારાજિકાં ગ્રાહયિતવ્યો શિષ્ટકં
અભીક્ષ્ણશ્રુતિકાયે ગાથાયો વ(ચ) શેખયિતવ્યો । ધાતુકૌશલ્યં (જ્.41)
સ્કન્ધકૌશલ્યં આયતનકૌશલ્યં પ્રતીત્યસમુત્પાદકૌશલ્યં આચારં
શેખયિતવ્યો । અનાચારતો ધા(વા)રયિતવ્યો । એષો આચાર્યો નિશ્રયં દદિય
અન્તેવાસિ નૈવ ઓવદતિ । નાનુશાસતિ । વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । એવમ્
આચાર્યેણ અન્તેવાસિસ્મિં પ્રતિપ(10અ3)દ્યિતવ્યં । ન પ્રતિપદ્યતિ ।
અભિસમાચારિકાન્ ધર્મ્માન્ આતિક્રમતિ ॥ * ॥
ઇ.10 મ્સ્.10અ3 (જ્.41:6); છ્.502બ્16
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા તે દાનિ ભિક્ષૂ નિશ્રયન્ દેંતિ તે અન્તેવાસિકા
આચારિકસ્ય નિશ્રયં ગૃહ્નિય નૈવ અલ્લીયન્તિ । ન પ્રત્યલ્લીયન્તિ તે દાનિ
ભિક્ષૂ ઓધ્યાયન્તિ । અસ્માકં ભગવા(ન્) દણ્ડકર્મ્મન્ દેતિ । ઇમેષાં
મુક્તિકા યા (10અ4) દાનિ અસ્માકં (નૈવ) અલ્લીયન્તિ ન પ્રત્યલીયન્તિ । કથં
ઇમે અમ્ભેહિ ઓવદિતવ્યાઃ । અનુશાસિતવ્યાઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષૂ
ભગવતો આરોચયેંસુ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ ભિક્ષૂન તે દાનિ
શબ્દાપિતાઃ ।
ભગવાન્ આહ । તેન હિ એવં અન્તેવાસિના આચાર્યે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
અન્તેવાસિના તાવ કલ્પ(ય)તો યેવ ઉત્થત્ત(ન્ત)કેન એવં આચાર્યસ્ય વિહારસ્ય
દ્વા(10અ5)રં આકોટયિતવ્યં । યં કાલં અભ્યનુજ્ઞા દિન્ના ભવતિ ।
દ્વારં સુખાકં અપદુરિયાણં પ્રથમં દક્ષિણો પાદો પ્રવેશયિતવ્યો ।
પશ્ચાદ્ વામં પાદં પ્રવેશયાણ આચાર્યસ્ય સુખરાત્રિ
(ઇ.પ્.69) પૃચ્છિતવ્યા । ખેટકટાહં (જ્.42) નિષ્કાશયિતવ્યાં(વ્યં । ) યાવત્
પાદોદકં દાપયિતવ્યં । પાદોદકં ઉપનામયિતવ્યં । પાદતટ્ઠકં

ઉપનામયિતવ્યં । પાદા ધોવયિતવ્યા । પાદા મ્ર(10અ6)ક્ષયિતવ્યા ।
ખેટકટાહકં પ્રવેશયિતવ્યં । પ્રસ્રાવકુમ્ભિકા પ્રવેશયિતવ્યા ।
દીપકો પ્રજ્વાલયિતવ્યો । શય્યા પ્રજ્ઞપયિતવ્યા । એવં અપરં દિવસં
પ્રસ્રાવકુમ્ભિકા નિષ્કાશયિતવ્યા । તદ્ એવ સર્વ્વં નવકપરિચર્યા
કર્ત્તવ્યા । વિસ્તરેણ યથા શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિસ્ય યાવ દીપં આદીપિય
શય્યાં પ્રજ્ઞપિય સુખં પ્રતિક્રામયિતવ્યો । એવં અન્તેવાસિના આચાર્યે
પ્રતિપદ્યિત(10અ7)વ્યં । ન પ્રતિપદ્યતિ અભિસમાચારિકાન્ ધર્મ્માન્
અતિક્રમતિ ॥ * ॥
ઉદ્દાનં ॥
એવં સંઘસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં, ।
એવં દ્વિતીયસ્થવિરેણ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં સર્વ્વેહિ પોષધે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં સંઘસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં દ્વિતીયસ્થવિરેણ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં સર્વ્વેહિ ભક્તાગ્રે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં ઉપાધ્યાયે(10બ્1)ન શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિસ્મિં પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
(જ્.43) એવં શ્ર(સાર્)દ્ધેવિહારિણા ઉપાધ્યાયે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં આચાર્યેણ અન્તેવાસિસ્મિં પ્રતિપદ્યિતવ્યં ।
એવં અન્તેવાસિના આચાર્યે પ્રતિપદ્યિતવ્યં ॥ * ॥
(ઇ.પ્.70) ઇઇ.1 મ્સ્.10બ્1 (જ્. 44.1); છ્.502બ્25
ભગવાન્ શ્રાવસ્ત્યામ્ વિહરતિ । શાસ્તા દેવાનાઞ્ ચ મનુષ્યાણાઞ્ ચ
વિસ્તરેણ નિદાનં કૃત્વા પઞ્ચાર્થવશાં સંપશ્યમાનાસ્ તથાગતા
અર્હન્તઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધાઃ । પઞ્ચાહિકાં વિહા(10બ્2)રચારિકામ્
અનુચંક્રમન્તિ । અનુવિચરન્તિ । કતમાં પઞ્ચ કચ્ચિમ્ મે શ્રાવકાઃ ન
કર્મ્મારામા ન કર્મ્મરતાઃ । ન કર્મ્મારામતાનુયોગમ્ અનુયુક્તા
વિહરન્તિ । ન ભાષ્યારામાઃ ન ભાષ્યરતાઃ । ન ભાષ્યારામતાનુયોગમ્
અનુયુક્તા વિહરન્તિ । ન નિદ્રારામાઃ ન નિદ્રારતાઃ । ન
નિદ્રારામતાનુયોગમ્ અનુયુક્તા વિહરન્તિ । ગ્લાનકાનાઞ્ ચ ભિક્ષૂણાં
અનુકમ્પાર્થં યે તે (10બ્3) શ્રાદ્ધાઃ કુલપુત્રાઃ (તથાગતમ્ એવોદ્દિશ્ય)
શ્રદ્ધયાદ્ આગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજિતાઃ । તે ચ તથાગતં દૃષ્ટ્વા
અતીવ ઉદારાણિ પ્રીતિપ્રામોદ્યાનિ પ્રતિલભિષ્યન્તિ । ઇમા(ં પ)ઞ્ચાર્થવશાન
સંપશ્યમાનાસ્ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પંચાહિકાં
વિહારચારિકામ્ અનુચંક્રમન્તિ । અનુવિચરન્તિ । અદ્રાક્ષીદ્ ભગવાં
પઞ્ચાહિકાં વિહારચારિકામ્ અનુચંક્રમન્તો અનુવિ(10બ્4)ચરન્તો શય્યાસનં
ઉજ્ઝિતપ્રકીર્ણ્ણં ઉત્પાદકં (જ્.45) ઉ(દુ)ત્થિતકં વાતાતપેન વિનાશિયન્તં
વર્ષેણ ઓવર્ષિયન્તં પ્રાણકેહિ ખજ્જન્તં પક્ષિહિ ઓહયિયન્તં
ઓમયિલમયિલં પાટિતવિપાટિતં । આતપે દિન્નં ભગવાં જાનન્તો ય્યેવ
ભિક્ષૂં પૃચ્છતિ કસ્યેમં ભિક્ષવો શય્યાસનં ઉજ્ઝિતપ્રકીર્ણ્ણં
પેયાલં ॥ યાવ ઓમયિલમયિલં પાટિતવિપાટિતં । આતપે દિન્નં આહંસુ ।
એતં (10બ્5) ભગવં સાંઘિકં ।