અભિધર્મદીપ · શ્લોક 361-380

અવિદ્યાખ્યસ્તુ મૂલત્વાદવિદ્યા સાર્વધાતુકી ।
તથૌઘયોગા દૃગ્વર્જ્જં તત્પૃથક્ત્વન્તુ પાટવાત્

સાવિદ્યા દ્વે ઉપાદાને યથાક્તૌ દ્વે તુ દૃઙ્મયે ।
ચતસ્રો ઽપ્યેકમન્ત્યૈકં કુમાર્ગાદિસમાશ્રયાત્

શેષાસ્ત્રૈધાતુકાસ્ત્વન્ત્યે સાત્મભાવપ્રવૃત્તિતઃ ।
સંયોજનાદિભિઃ શબ્દૈર્દર્શિતાઃ પઞ્ચધા પુનઃ

નવ સંયોજનાન્યસ્મિન્નીર્ષ્યામાત્સર્યમેવ ચ ।
દ્રવ્યામર્ષણસામાન્યાદ્ દૃશઃ સંયોજનદ્વયમ્

શેષાણ્યનુશયાઃ પઞ્ચ પઞ્ચધા પઞ્ચધા પુનઃ ।
જગાદાવરભાગીયમૂર્ધ્વભાગીયમેવ ચ

આદ્યન્ત્યે દ્વે દૃશૌ કાઙ્ક્ષાકામચ્છન્દો દ્વિરેવ યઃ ।
દ્વાભ્યાં કામાનતિક્રાન્તિઃ પુનરાનયનં ત્રિભિઃ

દ્વ્યેકદૃગ્ઘેયકાર્યોક્તેર્દૃષ્ટિહેયમુખગ્રહાત્ ।
સર્વદૃગ્ઘેયભાક્ત્વે ઽપિ ત્રયમેતદુદાહૃતમ્

સર્વાનર્થનિદાનત્વાન્માર્ગપ્રત્યર્થિભાવતઃ ।
તથ્યોહાવિધુરત્વાચ્ચ ત્રિસંયોજનદેશના

દ્વૌ રૂપારૂપજૌ રાગૌ માનમોહોદ્ધવાસ્ત્રયઃ ।
ત્રિવેદનાનુશાયિત્વાદ્ દૃઢત્વાદ્બન્ધનત્રયમ્

દ્વિપક્ષગ્રન્થનાદ્ ગ્રન્થાશ્ચત્વારઃ સમુદાહૃતાઃ ।
અભિધ્યાખ્યાસ્તથા દ્વેષઃ પરામર્શદ્વયં તથા

ઉપક્લેશાસ્તુ વિજ્ઞેયાઃ સંરમ્ભાદ્યા યથોદિતાઃ ।
સર્વે વા ચૈતસાઃ ક્લિષ્ટાઃ સંસ્કારસ્કન્ધસંજ્ઞિતાઃ

મૂલક્લેશમલાસ્ત્વન્યે ષડુપક્લેશસંજ્ઞિતાઃ ।
શાઠ્યોપનાહપ્રદાશમાયામદવિહેઠનાઃ

મ્રર્ક્ષ્યેર્ષ્યાહ્ર્યનપત્રાપ્યસ્ત્યાનમિદ્ધોદ્ધવક્રુધઃ ।
માત્સર્યં કુકૃતત્વં ચ દશધા પર્યવસ્થિતિઃ

એભ્યો ઽનુનયનિષ્યન્દા આહ્રીક્યૌદ્ધતતાદયઃ ।
મ્રક્ષાનપત્રપાસ્ત્યાનમિદ્ધાદ્યા મોહસંભવાઃ

કૌકૃત્યં વિચિકિત્સોત્થં ક્રોધાદ્યા દ્વેષસમ્ભવાઃ ।
પ્રમાદસ્તમ્ભમાર્દ્વ(?)ક્ષ્ય માયાશાઠ્યવિજૃમ્ભિકાઃ

કાયદુષ્ઠૂલતાદ્યાશ્ચ જ્ઞેયા વ્યામિશ્રસમ્ભવાઃ ।
પ્રદાશો દૃક્પરામર્શનિષ્યન્દઃ શઠતા દૃશઃ

સૌમનસ્યેન રાગસ્ય સંપ્રયોગઃ સુખેન ચ ।
દ્વેષસ્ય દૌર્મનસ્યેન દુઃખેન ચ નિગદ્યતે

સર્વૈર્મોહસ્ય વિત્તિભ્યાં ચૈતસીભ્યામસદ્દૃશઃ ।
કાઙ્ક્ષા ચ દૌર્મનસ્યેન શેષાણાં સુમનસ્તયા

ઉપેક્ષયા તુ સર્વેષામ્ કામાપ્તાનામયં વિધિઃ ।
ઇતો ઽન્યધાતુજાનાં તુ પ્રતિભૂમ્યન્તરં સ્વકૈઃ

ઈર્ષ્યયા દૌર્મનસ્યેન કૌકૃત્યસ્ય તથા ક્રુધઃ ।
પ્રદષ્ટેશ્ચોપનદ્ધેશ્ચ વિહિંસાયાસ્તથૈવ ચ