Language

ENहिગુ
Scripture Library

yogacūḍāmaṇyupaniṣat · Chapter 1

1

ॐ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ śrotramatho balamindriyāṇi ca //
sarvāṇi sarvaṃ brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma nirākuryāṃ mā mā brahma nirākarodanirākaraṇamastvanirākaraṇaṃ mestu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi santu//
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
yogacūḍāmaṇiṃ vakṣye yogināṃ hitakāmyayā /
kaivalyasiddhidaṃ gūḍhaṃ sevitaṃ yogavittamaiḥ

2

āsanaṃ prāṇasaṃrodhaḥ pratyāhāraśca dhāraṇā /
dhyānaṃ samādhiretāni yogāṅgāni bhavanti ṣaṭ

3

ekaṃ siddhāsanaṃ proktaṃ dvitīyaṃ kamalāsanam /
ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ trilakṣyaṃ vyomapañcakam

4

svadehe yo na jānāti tasya siddhiḥ kathaṃ bhavet /
caturdalaṃ syādādhāraṃ svādhiṣṭhānaṃ ca ṣaḍdalam

5

nābhau daśadalaṃ padmaṃ hṛdaye dvādaśārakam /
ṣoḍaśāraṃ viśuddhākhyaṃ bhrūmadhye dvidalaṃ tathā

6

sahasradalasaṅkhyātaṃ brahmarandhre mahāpathi /
ādhāraṃ prathamaṃ cakraṃ svādhiṣṭhānaṃ dvitīyakam

7

yonisthānaṃ dvayormadhye kāmarūpaṃ nigadyate /
kāmākhyaṃ tu gudasthāne paṅkajaṃ tu caturdalam

8

tanmadhye procyate yoniḥ kāmākhyā siddhavanditā /
tasya madhye mahāliṅgaṃ paścimābhimukhaṃ sthitam

9

nābhau tu maṇivadbimbaṃ yo jānāti sa yogavit /
taptacāmīkarābhāsaṃ taḍillekheva visphurat

10

trikoṇaṃ tatpuraṃ vahneradhomeḍhrātpratiṣṭhitam /
samādhau paramaṃ jyotiranantaṃ viśvatomukham

11

tasmindṛṣṭe mahāyoge yātāyāto na vidyate /
svaśabdena bhavetprāṇaḥ svādhiṣṭhānaṃ tadāśrayaḥ

12

svādhiṣṭhāśrayādasmānmeḍhramevabhidhīyate /
tantunā maṇivatproto yo'tra kandaḥ suṣumnayā

13

tannābhimaṇḍale cakraṃ procyate maṇipūrakam /
dvādaśāre mahācakre puṇyapāpavivarjite

14

tāvajjīvo bhramatyevaṃ yāvattattvaṃ na vindati /
ūrdhvaṃ meḍhrādadho nābheḥ kande yoniḥ khagāṇḍavat

15

tatra nāḍyaḥ samutpannāḥ sahasrāṇāṃ dvisaptatiḥ /
teṣu nāḍīsahasreṣu dvisaptatirudāhṛtā

16

pradhānāḥ prāṇavāhinyo bhūyastāsu daśa smṛtāḥ /
iḍā ca piṅgalā caiva suṣumnā ca tṛtīyagā

17

gāndhārī hastijihvā ca pūṣā caiva yaśasvinī /
alambusā kuhūścaiva śaṅkhinī daśamī smṛtā

18

etannāḍīmahācakraṃ jñātavyaṃ yogibhiḥ sadā /
iḍā vāme sthitā bhāge dakṣiṇe piṅgalā sthitā

19

suṣumnā madhyadeśe tu gāndhārī vāmacakṣuṣi /
dakṣiṇe hastijihvā ca pūṣā karṇe ca dakṣiṇe

20

yaśasvinī vāmakarṇe cānane cāpyalambusā /
kuhūśca liṅgadeśe tu mūlasthāne tu śaṅkhinī

21

evaṃ dvāraṃ samāśritya tiṣṭhante nāḍayaḥ kramāt /
iḍāpiṅgalāsauṣumnāḥ prāṇamārge ca saṃsthitāḥ

22

satataṃ prāṇavāhinyaḥ somasūryāgnidevatāḥ /
prāṇāpānasamānākhyā vyānodānau ca vāyavaḥ

23

nāgaḥ kūrmo'tha kṛkaro devadatto dhanañjayaḥ /
hṛdi prāṇaḥ sthito nityamapāno gudamaṇḍale

24

samāno nābhideśe tu udānaḥ kaṇṭhamadhyagaḥ /
vyānaḥ sarvaśarīre tu pradhānāḥ pañcavāyavaḥ

25

udgāre nāga ākhyātaḥ kūrma unmīlane tathā /
kṛkaraḥ kṣutkaro jñeyo devadatto vijṛmbhaṇe

26

na jahāti mṛtaṃ vāpi sarvavyāpī dhanañjayaḥ /
ete nāḍīṣu sarvāsu bhramante jīvajantavaḥ

27

ākṣipto bhujadaṇḍena yathā calati kandukaḥ /
prāṇāpānasamākṣiptastathā jīvo na tiṣṭhati

28

prāṇāpānavaśo jīvo hyadhaścordhvaṃ ca gachati /
vāmadakṣiṇamārgābhyāṃ cañcalatvānna dṛśyate

29

rajjubaddho yathā śyeno gato'pyākṛṣyate punaḥ /
guṇabaddhastathā jīvaḥ prāṇāpānena karṣati

30

prāṇāpānavaśo jīvo hyadhaścordhvaṃ ca gacchati /
apānaḥ karṣati prāṇaṃ prāṇo'pānaṃ ca karṣati/
ūrdhvādhaḥsaṃsthitāvetau yo jānāti sa yogavit

31

hakāreṇa bahiryāti sakāreṇa viśetpunaḥ/
haṃsahaṃsetyamuṃ matraṃ jīvo japati sarvadā

32

ṣaṭśatāni divārātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ/
etatsaṅkhyānvitaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā

33

ajapānāma gāyatrī yogināṃ mokṣadā sadā /
asyāḥ saṅkalpamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

34

anayā sadṛśī vidyā anayā sadṛśo japaḥ/
anayā sadṛśaṃ jñānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

35

kuṇḍalinyā samudbhūtā gāyatrī prāṇadhāriṇī /
prāṇavidyā mahāvidyā yastāṃ vetti sa vedavit

36

kandordhve kuṇḍalīśaktiraṣṭadhā kuṇḍalākṛtiḥ /
brahmadvāramukhaṃ nityaṃ mukhenācchādya tiṣṭhati

37

yena dvāreṇa gantavyaṃ brahmadvāraṃ manomayam /
mukhenācchādya taddvāraṃ prasuptā parameśvarī

38

prabuddhā vahniyogena manasā marutā saha /
sūcivadgātramādāya vrajatyūrdhvaṃ suṣumnayā

39

udghāṭayetkavāṭaṃ tu yathākuñcikayā gṛham /
kuṇḍalinyāṃ tathā yogī mokṣadvāraṃ prabhedayet

40

kṛtvā saṃpuṭitau karau dṛḍhataraṃ badhvā tu padmāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi saṃnidhāya cubukaṃ dhyānaṃ ca tacceṣṭitam /
vāraṃvāramapānamūrdhvamanilaṃ procchārayetpūritaṃ muñcanprāṇamupaiti bodhamatulaṃ śaktiprabhāvānnaraḥ

41

aṅgānāṃ mardanaṃ kṛtvā śramasaṃjātavāriṇā /
kaṭvamlalavaṇatyāgī kṣīrabhojanamācaret

42

brahmacārī mitāhārī yogī yogaparāyaṇaḥ /
abdādūrdhvaṃ bhavetsiddho nātra kāryā vicāraṇā

43

susnigdhamadhurāhāraścaturthāṃśavivarjitaḥ /
bhuñjate śivasaṃprītyā mitāhārī sa ucyate

44

kandordhve kuṇḍalīśaktiraṣṭadhā kuṇḍalīkṛtiḥ /
bandhanāya ca mūḍhānāṃ yogināṃ mokṣadā sadā

45

mahāmudrā nabhomudrā oḍyāṇaṃ ca jalandharam /
mūlabandhaṃ ca yo vetti sa yogī muktibhājanam

46

pārṣṇighātena saṃpīḍya yonimākuñcayeddṛḍham /
apānamūrdhvamākṛṣya mūlabandho vidhīyate

47

apānaprāṇayoraikyaṃ kṣayānmūtrapurīṣayoḥ /
yuvā bhavati vṛddho'pi satataṃ mūlabandhanāt

48

oḍyāṇaṃ kurute yasmādaviśrāntaṃ mahākhagaḥ /
oḍḍiyāṇaṃ tadeva syānmṛtyumātaṅgakesarī

49

udarātpaścimaṃ tāṇamadhonābhernigadyate /
oḍyāṇamudare bandhastatra bandho vidhīyate

50

badhnāti hi śirojātamadhogāmi nabhojalam /
tato jālandharo bandhaḥ kaṣṭaduḥkhaughanāśanaḥ

51

jālandhare kṛte bandhe kaṇṭhasaṅkocalakṣaṇe /
na pīyūṣaṃ patatyagnau na ca vāyuḥ pradhāvati

52

kapālakuhare jihvā praviṣṭā viparītagā /
bhruvorantargatā dṛṣṭirmudrā bhavati khecarī

53

na rogo maraṇaṃ tasya na nidrā na kṣudhā tṛṣā /
na ca mūrcchā bhavettasya yo mudrāṃ vetti khecarīm

54

pīḍyate na ca rogeṇa likhyate na sa karmabhiḥ /
bādhyate na ca kenāpi yo mudrāṃ vetti khecarīm

55

cittaṃ carati khe yasmājjihvā carati khe yataḥ /
teneyaṃ khecarī mudrā sarvasiddhanamaskṛtā

56

bindumūlaśarīraṇi śirāstatra pratiṣṭhitāḥ /
bhāvayantī śarīrāṇi āpādatalamastakam

57

khecaryā mudritaṃ yena vivaraṃ lambikordhvataḥ /
na tasya kṣīyate binduḥ kāminyāliṅgitasya ca

58

yāvadbinduḥ sthito dehe tāvanmṛtyubhayaṃ kutaḥ /
yāvadbaddhā nabhomudrā tāvadbindurna gacchati

59

jvalito'pi yathā binduḥ saṃprāptaśca hutāśanam /
vrajatyūrdhvaṃ gataḥ śaktyā niruddho yonimudrayā

60

sa punardvividho binduḥ pāṇḍaro lohitastathā /
pāṇḍaraṃ śuklamityāhurlohitākhyaṃ mahārajaḥ

61

sindūravrātasaṅkāśaṃ ravisthānasthitaṃ rajaḥ /
śaśisthānasthitaṃ śuklaṃ tayoraikyaṃ sudurlabham

62

bindurbrahmā rajaḥ śaktirbindurindū rajo raviḥ /
ubhayoḥ saṅgamādeva prāpyate paramaṃ padam

63

vāyunā śakticālena preritaṃ ca yathā rajaḥ /
yāti binduḥ sadaikatvaṃ bhaveddivyavapustadā

64

śuklaṃ candreṇa saṃyuktaṃ rajaḥ sūryeṇa saṅgatam /
tayoḥ samarasaikatvaṃ yo jānāti sa yogavit

65

śodhanaṃ nāḍijālasya cālanaṃ candrasūryayoḥ /
rasānāṃ śoṣaṇaṃ caiva mahāmudrābhidhīyate

66

vakṣonyastahanuḥ prapīḍya suciraṃ yoniṃ ca vāmāṅghaniṇā hastābhyāmanudhārayanprasaritaṃ pādaṃ tathā dakṣiṇam /
āpūrya śvasanena kukṣiyugalaṃ badhvā śanai recayetseyaṃ vyādhivināśinī sumahatī mudrā nṛṇāṃ kathyate

67

candrāṃśena samabhyasya sūryāṃśenābhyasetpunaḥ /
yā tulyā tu bhavetsaṅkhyā tato mudrāṃ visarjayet

68

nahi pathyamapathyaṃ vā rasāḥ sarve'pi nīrasāḥ /
atibhuktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣamiva jīryate

69

kṣayakuṣṭhagudāvartagulmājīrṇapurogamāḥ /
tasya rogāḥ kṣayaṃ yānti mahāmudrāṃ tu yo'bhyaset

70

kathiteyaṃ mahāmudrā mahāsiddhikarī nṛṇām /
gopanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacit

71

padmāsanaṃ samāruhya samakāyaśirodharaḥ /
nāsāgradṛṣṭirekānte japedoṅkāramavyayam

72

ॐ nityaṃ śuddhaṃ buddhaṃ nirvikalpaṃ nirañjanaṃ nirākhyātamanādinidhanamekaṃ turīyaṃ yadbhūtaṃ bhavadbhaviṣyatparivartamānaṃ sarvadā'navacchinnaṃ paraṃ brahma tasmājjātā parā śaktiḥ svayaṃjyotirā-tmikā / ātmana ākāśaḥ saṃbhūtaḥ / ākāśādvāyuḥ / vāyoragniḥ / agnerāpaḥ / adbhyaḥ pṛthivī / eteṣāṃ pañcabhūtānāṃ patayaḥ pañca sadāśiveśvararudraviṣṇubrahmāṇaśceti / teṣāṃ brahmaviṣṇurudrāścotpatti-sthitilayakartāraḥ / rājaso brahmā sātviko viṣṇustāmaso rudra iti ete trayo guṇayuktāḥ / brahmā devānāṃ prathamaḥ saṃbabhūva / dhātā ca sṛṣṭau viṣṇuśca sthitau rudraśca nāśe bhogāya candra iti prathamajā babhūvuḥ / eteṣāṃ brahmaṇo lokā devatiryaṅga rasthāvarāśca jāyante / teṣāṃ manuṣyādīnāṃ pañcabhūtasama-vāyaḥ śarīram / jñānakarmendriyairjñānaviṣayaiḥ prāṇādipañcavāyumanobuddhicittāhaṅkāraiḥ sthūlakalpitaiḥ so'pi sthūlaprakṛtirityucyate / jñānakarmendriyairjñānaviṣayaiḥ prāṇādipañcavāyumanobuddhibhiśca sūkṣmastho'pi liṅgamevetyucyate / guṇatrayayuktaṃ kāraṇam / sarveṣāmevaṃ trīṇi śarīrāṇi vartante / jāgratsvapnasuṣuptiturīyāścetyavasthāścatasraḥ tāsāmavasthānāmadhipatayaścatvāraḥ puruṣā viśvataijasa-prājñātmānaśceti / viśvo hi sthūlabhuṅnityaṃ taijasaḥ praviviktabhuk / ānandabhuktayā prājñaḥ sarvasā-kṣītyataḥ paraḥ

73

praṇataḥ sarvadā tiṣṭhetsarvajīveṣu bhogataḥ /
abhirāmastu sarvāsu hyavasthāsu hyadhomukhaḥ

74

akāra ukāro makāraśceti trayo varṇāstrayo vedāstrayo lokāstrayo guṇāstrīṇyakṣarāṇi trayaḥ svarā evaṃ praṇavaḥ prakāśate /
akāro jāgrati netre vartate sarvajantuṣu /
ukāraḥ kaṇṭhataḥ svapne makāro hṛdi suptitaḥ

75

virāḍviśvaḥ sthūlaścākāraḥ / hiraṇyagarbhastaijasaḥ sūkṣmaśca ukāraḥ / kāraṇāvyākṛtaprājñaśca makāraḥ / akāro rājaso rakto brahma cetana ucyate / ukāraḥ sāttvikaḥ śuklo viṣṇurityabhidhīyate

76

makārastāmasaḥ kṛṣṇo rudraśceti tathocyate /
praṇavātprabhavo brahmā praṇavātprabhavo hariḥ

77

praṇavātprabhavo rudraḥ praṇavo hi paro bhavet /
akāre līyate brahmā hyukāre līyate hariḥ

78

makāre līyate rudraḥ praṇavo hi prakāśate /
jñānināmūrdhvago bhūyādajñāne syādadhomukhaḥ

79

evaṃ vai praṇavastiṣṭhedyastaṃ veda sa vedavit /
anāhatasvarūpeṇa jñānināmūrdhvago bhavet

80

tailadhārāmivācchinnaṃ dīrghaghaṇṭāninādavat /
praṇavasya dhvanistadvattadagraṃ brahma cocyate

81

jyotirmayaṃ tadagraṃ syādavācyaṃ buddhisūkṣmataḥ /
dadṛśurye mahātmāno yastaṃ veda sa vedavit

82

jāgrannetradvayormadhye haṃsa eva prakāśate /
sakāraḥ khecarī proktastvaṃpadaṃ ceti niścitam

83

hakāraḥ parameśaḥ syāttatpadaṃ ceti niścitam /
sakāro dhyāyate janturhakāro hi bhaveddhṛvam

84

indriyairbadhyate jīva ātmā caiva na badhyate /
mamatvena bhavejjīvo nirmamatvena kevalaḥ

85

bhūrbhuvaḥ svarime lokāḥ somasūryāgnidevatāḥ /
yasya mātrāsu tiṣṭhanti tatparaṃ jyotiromiti

86

kriyā icchā tathā jñānaṃ brāhmī raudrī ca vaiṣṇavī /
tridhā mātrāsthitiryatra tatparaṃ jyotiromiti

87

vacasā tajjapennityaṃ vapuṣā tatsamabhyaset /
manasā tajjapennityaṃ tatparaṃ jyotiromiti

88

śucirvāpyaśucirvāpi yo japetpraṇavaṃ sadā /
na sa lipyati pāpena padmapatramivāmbhasā

89

cale vāte calo bindurniścale niścalo bhavet /
yogī sthāṇutvamāpnoti tato vāyuṃ nirundhayet

90

yāvadvāyuḥ sthito dehe tāvajjīvo na muñcati /
maraṇaṃ tasya niṣkrāntistato vāyuṃ nirundhayet

91

yāvadvāyuḥ marut dehe tāvajjīvo na muñcati /
yāvaddṛṣṭirbhruvormadhye tāvatkālaṃ bhayaṃ kutaḥ

92

alpakālabhayādbrahmanprāṇāyamaparo bhavet /
yogino munaścaiva tataḥ prāṇānnirodhayet

93

ṣaḍviṃśadaṅgulirhaṃsaḥ prayāṇaṃ kurute bahiḥ /
vāmadakṣiṇamārgeṇa prāṇāyāmo vidhīyate

94

śuddhimeti yadā sarvaṃ nāḍīcakraṃ malākulam /
tadaiva jāyate yogī prāṇasaṃgrahaṇakṣamaḥ

95

baddhapadmāsano yogī prāṇaṃ candreṇa pūrayet /
dhārayedvā yathāśaktyā bhūyaḥ sūryeṇa recayet

96

amṛtodadhisaṃkāśaṃ gokṣīradhavalopamam /
dhyātvā candramasaṃ bimbaṃ prāṇāyāme sukhī bhavet

97

sphuratprajvalasaṃjvālāpūjyamādityamaṇḍalam /
dhyātvā hṛdi sthitaṃ yogī prāṇāyāme sukhī bhavet

98

prāṇaṃ cediḍayā pibenniyamitaṃ bhūyo'nyathā recayetpītvā piṅgalayā samīraṇamatho baddhvā tyajedvāmayā /
sūryācandramasoranena vidhinā bindudvayaṃ dhyāyataḥ śuddhā nāḍigaṇā bhavanti yamino māsadvayādūrdhvataḥ

99

yatheṣṭadhāraṇaṃ vāyoranalasya pradīpanam /
nādābhivyaktirārogyaṃ jāyate nāḍiśodhanāt

100

prāṇo dehasthito yāvadapānaṃ tu nirundhayet /
ekaśvāsamayī mātrā ūrdhvādho gagane gatiḥ

101

recakaḥ pūrakaścaiva kumbhakaḥ praṇavātmakaḥ /
prāṇāyāmo bhavedevaṃ mātrādvādaśasaṃyutaḥ

102

mātrādvādaśasaṃyuktau divākaraniśākarau /
doṣajālamabadhnantau jñātavyau yogibhiḥ sadā

103

pūrakaṃ dvādaśaṃ kuryātkumbhakaṃ ṣoḍaśaṃ bhavet /
recakaṃ daśa coṅkāraḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate

104

adhame dvādaśa mātrā madhyame dviguṇā matā /
uttame triguṇā proktā prāṇāyāmasya nirṇayaḥ

105

adhame svedajananaṃ kampo bhavati madhyame /
uttame sthānamāpnoti tato vāyuṃ nirundhayet

106

baddhapadmāsano yogī namaskṛtya guruṃ śivam /
nāsāgradṛṣṭirekākī prāṇāyāmaṃ samabhyaset

107

dvārāṇāṃ nava saṃnirudhya marutaṃ badhvā dṛḍhāṃ dhāraṇāṃnītvā kālamapānavahnisahitaṃ śaktyā samaṃ cālitam /
ātmadhyānayutastvanena vidhinā vinyasya mūrdhni sthiraṃ yāvattiṣṭhati tāvadeva mahatāṃ saṅgo na saṃstūyate

108

prāṇāyāmo bhavedevaṃ pātakendhanapāvakaḥ /
bhavodadhimahāsetuḥ procyate yogibhiḥ sadā

109

āsanena rujaṃ hanti prāṇāyāmena pātakam /
vikāraṃ mānasaṃ yogī pratyāhāreṇa muñcati

110

dhāraṇābhirmanodhairyaṃ yāti caitanyamadbhutam /
samādhau mokṣamāpnoti tyaktvā karma śubhāśubham

111

prāṇāyāmadviṣaṭkena pratyāhāraḥ prakīrtitaḥ /
pratyāhāradviṣaṭkena jāyate dhāraṇā śubhā

112

dhāraṇādvādaśa proktaṃ dhyānaṃ yogaviśāradaiḥ /
dhyānadvādaśakenaiva samādhirabhidhīyate

113

yatsamādhau paraṃjyotiranantaṃ viśvatomukham /
tasmindṛṣṭe kriyākarma yātāyāto na vidyate

114

saṃbaddhāsanameḍhramaṅghriyugalaṃ karṇākṣināsāpuṭa dvārādyaṅgulibhirniyamya pavanaṃ vaktreṇa vā pūritam /
badhvā vakṣasi bahvayānasahitaṃ mūrdhni sthiraṃ dhārayedevaṃ yāti viśeṣatattvasamatāṃ yogīśvarāstanmanā:

115

gaganaṃ pavane prāpte dhvanirutpadyate mahān /
ghaṇṭādīnāṃ pravādyānāṃ nādasiddhirudīritā

116

prāṇāyāmena yuktena sarvarogakṣayo bhavet /
prāṇāyāmaviyuktebhyaḥ sarvarogasamudbhavaḥ

117

hikkā kāsastathā śvāsaḥ śiraḥkarṇākṣivedanāḥ /
bhavanti vividhā rogāḥ pavanavyatyayakramāt

118

yathā siṃho gajo vyāghro bhavedvaśyaḥ śanaiḥ śanaiḥ /
tathaiva sevito vāyuranyathā hanti sādhakam

119

yuktaṃyuktaṃ tyajedvāyuṃ yuktaṃyuktaṃ prapūrayet /
yuktaṃyuktaṃ prabadhnīyādevaṃ siddhimavāpnuyāt

120

caratāṃ cakṣurādīnāṃ viṣayeṣu yathākramam /
yatpratyāharaṇaṃ teṣāṃ pratyāharaḥ sa ucyate

121

yathā tṛtīyakāle tu raviḥ pratyāharetprabhām /
tṛtīyaṅgasthito yogī vikāraṃ manasaṃ haret / ityupaniṣat

ॐ āpyāyantu mamāṅgāni vākprāṇaścakṣuḥ śrotramatho balamindriyāṇi ca sarvāṇi sarvaṃ brahmopaniṣadaṃ māhaṃ brahma nirākuryāṃ mā mā brahma nirākarodanirākaraṇa mastvanirākaraṇaṃ mestu tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmāste mayi santu te mayi te mayi santu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
iti yogacūḍāmaṇyupaniṣatsamāptā
adhikādhyayanāya

Original text: yogacūḍāmaṇyupaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc