Language

ENहिગુ
Scripture Library

yamunāstotraratnam · Chapter 1

1

namo'cintyādbhutākliṣṭajñānavairāgyarāśaye /
nāthāya munaye'gādhabhagavadbhaktisindhave

2

tasmai namo madhujidaṅghrisarojatattvajñānānurāgamahimātiśayāntasīmne /
nāthāya nāthamunaye'tra paratra cāpi nityaṃ yadīyacaraṇau śaraṇaṃ madīyaṃ

3

bhūyo namo'parimitācyutabhaktitattvajñānāmṛtābdhiparivāhaśubhairvacobhiḥ /
loke'vatīrṇaparamārthasamagrabhaktiyogāya nāthamunaye yamināṃ varāya

4

tattvena yaścidacidīśvaratatsvabhāvabhogāpavargatadupāyagatīrudāraḥ /
saṃdarśayanniramimīta purāṇaratnaṃ tasmai namo munivirāya parāśarāya

5

mātā pitā yuvatayastanayā vibhūtiḥ sarvaṃ yadeva niyamena madanvayānāṃ /
ādyasya naḥ kulapatervakulābhirāmaṃ śrīmattadaṅghriyugalaṃ praṇamāmi mūrdhnā

6

yanmūrdhni me śrutiśirassu ca bhāti yasminnasmanmanorathapathaḥ sakalaḥ sameti /
stoṣyāmi naḥ kuladhanaṃ kuladaivataṃ tatpādāravindaṃ aravindavilocanasya

7

tattvena yasya mahimārṇavaśīkarāṇuḥ śakyo na mātuṃ api śarvapitāmahādyaiḥ /
kartuṃ tadīyamahimastutiṃ udyatāya mahyaṃ namo'stu kavaye nirapatrapāya

8

yadvā śramāvadhi yathāmati vāpyaśaktaḥ stॐyevaṃ eva khalu te'pi sadā stuvantaḥ /
vedāścaturmukhamukhāśca; mahārṇavāntaḥ ko majjatoraṇukulācalayorviśeṣaḥ ?

9

kiṃ caiṣa śaktyatiśayena na te'nukampyaḥ stotāpi tu stutikṛtena pariśrameṇa /
tatra śramastu sulabho mama mandabuddherityudyamo'yaṃ ucito mama cābjanetra !

10

nāvekṣase tyadi tato bhuvanānyamūni nālaṃ prabho bhavituṃ eva kutaḥ pravṛttiḥ ? /
evaṃ nisargasuhṛdi tvayi sarvajantƒḥ svāmin! citraṃ idaṃ āśritavatsalatvaṃ

11

svābhāvikānavadhikātiśayeśitṛtvaṃ nārāyaṇa ! tvayi na mṛṣyati vaidikaḥ kaḥ ? /
brahmā śivaḥ śatamakhaḥ paramasvarāḍityete'pi yasya mahimārṇavavipraṣaste

12

kaśśrīḥ śriyaḥ ? paramasattvasamāśrayaḥ kaḥ ? kaḥ puṇḍarīkanayanaḥ ? puruṣottamaḥ kaḥ ? /
kasyāyutāyutaikakalāṃśakāṃśe viśvaṃ vicitracidacitpravibhāgavṛttaṃ

13

vedāpahāragurupātakadaityapīḍāpadvimocanamahiṣṭhaphalapradānaiḥ /
ko'nyaḥ prajāpaśupatī paripāti ? kasya pādodakena sa śivaḥ svaśirodhṛtena ?

14

kasyodare haraviriñcamukhaḥ prapañcaḥ ? ko rakṣatīmaṃ ? ajaniṣṭa ca kasya nābheḥ ? /
krāntvā nigīrya punarudgirati tvadanyaḥ kaḥ ? kena vaiṣa paravāniti śakyaśaṅkaḥ ?

15

tvāṃ śīlarūpacaritaiḥ paramaprakṛṣṭasattvena sāttvikatayā prabalaiśca śāstraiḥ /
prakhyātadaivaparamārthavidāṃ mataiśca naivāsuraprakṛtayaḥ prabhavanti boddhuṃ

16

ullaṅghitatrividhasīmasamātiśāyisaṃbhāvanaṃ tava paribraḍhimasvabhāvaṃ /
māyābalena bhavatāpi niguhyamānaṃ paśyanti kecidaniśaṃ tvadananyabhāvāḥ

17

yadaṇḍaṃ aṇḍāntaragocaraṃ ca yaddaśottarāṇyāvaraṇāni yāni ca /
guṇāḥ pradhānaṃ puruṣaḥ paraṃ padaṃ parātparaṃ brahma ca te vibhūtayaḥ

18

vaśī vadānyo guṇavānṛjuḥ śucirmṛdurdayālurmadhuraḥ sthiraḥ samaḥ /
kṛtī kṛtajñastvaṃ api svabhāvataḥ samastakalyāṇaguṇāmṛtodadhiḥ

19

uparyuparyabjabhuvo'pi pūruṣānprakalpya te ye śataṃ ityanukramāth /
girastvadekaikaguṇāvdhīpsayā sadā sthitā nodyamato'tiśerate

20

tvadāśritānāṃ jagadudbhavasthitapraṇāśasaṃsāravimocanādayaḥ /
bhavanti līlāvidhayaśca vaidikāstvadīyagambhīramano'nusāriṇaḥ

21

namo namo vāṅmanasātibhūmaye namo namo vāṅmanasaikabhūmaye /
namo namo'nantamahāvibhūtaye namo namo'nantadayaikasandhive

22

na dharmaniṣṭho'smi, na cātmavedī, na bhaktimāṃstvaccaraṇāravinde /
akiñcano'nanyagatiḥ śaraṇya ! tvatpādamūlaṃ śaraṇaṃ prapadye

23

na ninditaṃ karma tadasti loke sahasraśo yanna mayā vyadhāyi /
so'haṃ vipākāvasare mukunda ! krandāmi sampratyagatistavāgre

24

nimajjato'nanta ! bhavārṇavāntaścirāya me kūlaṃ ivāsi labdhaḥ /
tvayāpi labdhaṃ bhagavannidānīṃ anuttamaṃ pātraṃ idaṃ dayāyāḥ

25

abhūtapūrvaṃ mama bhāvi kiṃ vā sarvaṃ sahe me sahajaṃ hi duḥkhaṃ /
kiṃ tu tvadagre śaraṇāgatānāṃ parābhavo nātha ! na te'nurūpaḥ

26

nirāsakasyāpi na tāvadutsahe maheśa ! hātuṃ tava pādapaṅkajaṃ /
ruṣā nirasto'pi śiśuḥ stanandhayo na jātu mātuścaraṇau jihāsati

27

tavāmṛtasyandini pādakaṅkaje niveśitātmā kathaṃ anyadicchati /
sthite'ravinde makarandanirbhare madhuvrato nekṣurakaṃ hi vīkṣate

28

tvadaṅghriṃ uddiśya kadāpi kenacidyathā tathā vāpi sakṛtkuto'ñjaliḥ /
tadaiva muṣṇātyaśubhābyaśeṣataḥ śubhāni puṣṇāti na jātu hīyate

29

udīrṇasaṃsāradavāśuśukṣaṇiṃ kṣaṇena nirvāpya parāṃ ca nirvṛtiṃ /
prayacchati tvaccaraṇāruṇāmbujadvayānurāgāmṛtasindhuśīkaraḥ

30

vilāsavikrāntaparāvarālayaṃ namasyadārtikṣapaṇe kṛtakṣaṇaṃ /
dhanaṃ madīyaṃ tava pādapaṅkajaṃ kadā nu sākṣātkaravāṇi cakṣuṣā ?

31

kadā punaḥ śaṅkharathāṅgakalpakadhvajāravindāṅkuśavajralāñchanaṃ /
trivikrama ! tvaccaraṇāmbujadvayaṃ madīyamūrdhānaṃ alaṅkariṣyati

32

virājamānojjvalapītavāsasaṃ smitātasīsūnasamāmalacchaviṃ /
nimagnanābhiṃ tanumadhyamunnataṃ viśālavakṣassthalaśobhilakṣaṇaṃ

33

cakāsataṃ jyākiṇakarkaśaiḥ śubhaiścaturbhirājānuvilambhirbhuhaiḥ /
priyāvataṃsotpalakarṇabhūṣaṇaślathālakābandhavimardaśaṃsibhiḥ

34

udagrapīnāṃsavilambikuṇḍalālakāvalībandhurakanbukandharaṃ /
mukhaśriyā nyakkṛtapūrṇanirmalāmṛtāṃśubimbāmburuhojjvalaśriyaṃ

35

prabuddhamugdhāmbujacārulocanaṃ savibhramabhrūlataṃ ujjvalādharaṃ /
śucismitaṃ komalagaṇḍaṃ unnasaṃ lalāṭaparyantavilambitālakaṃ

36

sphuratkirīṭāṅgadahārakaṇḍhikāmaṇīndrakāñcīguṇanūpurādibhiḥ /
rathāṅgaśaṅkhāsigadādhanurvarairlasattulasyā vanamālayojjvalaṃ

37

cakartha yasyā bhavanaṃ bhujāntaraṃ tava priyaṃ dhāma yadīyajanmabhūḥ /
jagatsamastaṃ yadapāṅgasaṃśrayaṃ yadarthaṃ ambhodhiramanthyabandhi ca

38

svavaiśvarūpyeṇa sadānubhūtayāpyapūrvavadvismayamādadhānayā /
guṇena rūpeṇa vilāsaceṣṭitaissadā tavaivocitayā tava śriyā

39

tayā sahāsīnaṃ anantabhogini prakṛṣṭavijñānabalaikadhāmani /
phaṇāmaṇivrātamayūkhamaṇḍalaprakāśamānodaradivyadhāmani

40

nivāsaśayyāsanapādukāṃśukopadhānavarṣātapavāraṇādibhiḥ /
śarīrabhedaistava śeṣatāṃ gatairyathocitaṃ śṣa itīrite janaiḥ

41

dāsassakhā vāhanaṃ āsanaṃ dhvajo yaste vitānaṃ vyajanaṃ trayīmayaḥ /
upasthitaṃ tena puro garutmatā tvadaṅghrisammardakiṇāṅkaśobhanā

42

tvadīyabhuktojjihitaśeṣabhojinā tvayā nisṛṣṭātmabhareṇa yadyathā /
priyeṇa senāpatinā nyavedi tattathānujānantaṃ udāravīkṣanaiḥ

43

hatākhilakleśamalaiḥ svabhāvatastvadānukūlyaikarasaistavocitaiḥ /
gṛhītatattatparicārasādhanairniṣevyamāṇaṃ sacivairyathocitaṃ

44

apūrvanānārasabhāvanirbhadraprabaddhayā mugdhavidaghalīlayā /
kṣaṇāṇuvatkṣiptaparādikālayā praharṣayantaṃ mahiṣīṃ mahābhujanaṃ

45

acintyadivyādbhutanityayauvanasvabhāvalāvaṇyamayāmṛtodadhiṃ /
śriyaḥ śriyaṃ bhaktajanaikajīvitaṃ samarthaṃ āpatsakhaṃ arthikalpakaṃ

46

bhagavantaṃ evānucarannirantaraṃ praśāntaniśśeṣamanorathāntaraḥ /
kadāhaṃ aikāntikanityakiṅkaraḥ praharṣayiṣyāmi sanāthajīvitaḥ

47

dhigaśuciṃ avinītaṃ nirbhayaṃ māṃ alajjaṃ paramapuruṣa yo'haṃ yogivaryāgragaṇyaiḥ /
vidhśivasanakādyairdhyātuṃ atyantadūraṃ tava parijanabhāvaṃ kāmaye kāmavṛttaḥ

48

aparādhasahasrabhājanaṃ patitaṃ bhīmabhavārṇavodare /
atagiṃ śaraṇāgataṃ hare kṛpayā kevalaṃ ātmasātkuru

49

avivekaghanāndhadiṅmukhe bahudhā santataduḥkhavarṣiṇi /
bhagavanbhavadurdine pathaḥ skhalitaṃ māṃ avalokayāciyuta

50

na mṛṣā paramārthaṃ eva me śṛnu vijñāpanaṃ ekaṃ agrataḥ /
yadi me na dayiṣyase tato dayanīyastava nātha durlabhaḥ

51

tadahaṃ tvadṛte na nāthavānmadṛte tvaṃ dayanīyavānna ca /
vidhinirmitaṃ etaṃ anvayaṃ bhagavānpalaya mā sma jīhapaḥ

52

vapurādiṣu yo'pi ko'pi vā guṇato'sāni yathātathāvidhaḥ /
tadayaṃ tava pādapadmayorahaṃ adyaiva mayā samarpitaḥ

53

mama nātha yadasti yo'smyahaṃ sakalaṃ taddhi tavaiva mādhava /
niyatasvaṃ iti prabuddhadhīratha vā kiṃ nu samarpayāmi te

54

avabodhitavānimāṃ yathā mayi nityāṃ bhavadīyatāṃ svayaṃ /
kṛpayaivaṃ ananyabhogyatāṃ bhagavanbhaktiṃ api prayaccha me

55

tava dāsyasukhaikasaṅghināṃ bhavaneṣu astvapi kīṭajanma me /
itarāvasatheṣu mā sma bhūdapi me janma caturmukhātmanā

56

sakṛttvadākāravilokanāśayā tṛṇīkṛtānuttamabhuktimuktibhiḥ /
mahātmabhirmāṃ avalokyatāṃ naya kṣaṇe'pi te yadviraho'tidussahaḥ

57

na dehaṃ na prāṇānna ca sukhaṃ aśeṣābhilaṣitaṃ na cātmānaṃ nānyatki api tava śeṣatvavibhavāth /
bahirbhūtaṃ nātha kṣaṇaṃ api sahe yātu śatadhā vināśaṃ tatsatyaṃ madhumathana vijñāpanaṃ idaṃ

58

durantasyānāderapariharaṇīyasya mahato nihīnācāro'haṃ nṛpaśuraśubhasyāspadaṃ api /
dayāsindho bandho niravadhikavātsalyajaladhe tava smāraṃ smāraṃ guṇagaṇaṃ itīcchāmi gatabhīḥ

59

anicchannapyevaṃ yadi punaritīcchanniva rajastamaśchannacchadmastutivacanabhaṅgīṃ aracayaṃ /
tathāpītthaṃrūpaṃ vacanaṃ avalambyāpi kṛpayā tvaṃ evaivambhūtaṃ dharaṇidhara me śikṣaya manaḥ

60

pitā tvaṃ mātā tvaṃ dayitatanayastvaṃ priyasuhṛttvaṃ eva tvaṃ mitraṃ gururasi gatiścāsi jagatāṃ /
tvadīyastvadhbṛtyastava parijanastvadgatirahaṃ prapannaścaivaṃ satyahaṃ api tavaivāsmi hi bharaḥ

61

janitvāhaṃ vaṃśe mahati jagati khyātayaśasāṃ śucīnāṃ yuktānāṃ guṇapuruṣatattvasthitividāṃ /
nisargādeva tvaccaraṇakamalāikāntamanasāṃ adho'dhaḥ pāpātmā śaraṇada nimajjāmi tamasi

62

amaryādaḥ kṣudraścalamatirasūyaprasavabhūḥ kṛtaghno durmānī smaraparavaśo vañcanaparaḥ /
nṛśaṃsaḥ pāpiṣṭhaḥ kathaṃ ahaṃ ito duḥkhajaladherapārāduttīrṇastava paricareyaṃ caraṇayoḥ

63

raghuvara yadabhūstvaṃ tādṛśo vāyasasya praṇata iti dayāluryacca caidyasya kṛṣṇa /
pratibhavaṃ aparāddhurmugdha sāyujyado'bhūrvada kiṃ apadaṃ āgastasya te'si kṣamāyāḥ

64

nanu prapannassakṛdeva nātha tavāhaṃ asmīti ca yācamānaḥ /
tavānukampyassmartaḥ pratijñānāṃ madekavarjaṃ kiṃ idaṃ vrataṃ te

Original text: yamunāstotraratnam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc