Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 12211228
(P_8,4.14.2) KA_III,457.15-458.2 Ro_V,498 {16/17} katham tarhi .
(P_8,4.14.2) KA_III,457.15-458.2 Ro_V,498 {17/17} ṇaḥ upadeśaḥ asya saḥ ayam ṇopadeśaḥ ṇopadeśasya iti
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {1/13} hinumīnāgrahaṇe vikṛtasya upasaṅkhyānam .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {2/13} hinumīnāgrahaṇe vikṛtasya upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {3/13} prahiṇoti pramīṇīte .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {4/13} vacanāt bhaviṣyati .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {5/13} asti vacane prayojanam .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {6/13} kim .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {7/13} prahiṇutaḥ pramīṇāti .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {8/13} siddham acaḥ sthānivattvāt . siddham etat .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {9/13} katham .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {10/13} acaḥ sthānivattvāt .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {11/13} sthānivadbhāvāt atra ṇatvam bhaviṣyati .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {12/13} pratiṣidhyate atra sthānivadbhāvaḥ pūrvatrāseddhe na sthānivat iti .
(P_8,4.15) KA_III,458.3-10 Ro_V,499 {13/13} doṣāḥ eva ete tasyāḥ paribhāṣāyāḥ tasya doṣaḥ saṃyogādilopalatvaṇatveṣu iti
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {1/17} loṭ iti kimartham .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {2/17} prahimāni kulāni .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {3/17} pravapāni māṃsāni .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {4/17} āni loḍgrahaṇānarthakyam arthavadgrahaṇāt .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {5/17} āni loḍgrahaṇam anarthakam .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {6/17} kim kāraṇam .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {7/17} arthavadgrahaṇāt .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {8/17} arthavataḥ āniśabdasya grahaṇam na eṣaḥ arthavān .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {9/17} anupasargāt vā . atha vā yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ na ca etam āniśabdam prati kriyāyogaḥ .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {10/17} iha api tarhi na prāpnoti .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {11/17} prayāṇi pariyāṇi iti .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {12/17} atra api na āniśabdam prati kriyāyogaḥ .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {13/17} āniśabdam prati atra kriyāyogaḥ .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {14/17} katham .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {15/17} yatkriyayuktāḥ iti na evam vijñāyate yasya kriyā yatkriyā yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {16/17} katham tarhi .
(P_8,4.16) KA_III,458.11-22 Ro_V,499 {17/17} yā kriyā yatkriyā yatkriyāyuktāḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ iti
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {1/13} neḥ gadādiṣu aḍvyavāye upasaṅkhyānam .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {2/13} neḥ gadādiṣu aḍvyavāye upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {3/13} praṇyagadat pariṇyagadat .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {4/13} āṅā ca iti vaktavyam .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {5/13} praṇyāgadat .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {6/13} nanu ca ayam aṭ gadādibhaktaḥ gadādigrahaṇena grāhiṣyate .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {7/13} na sidhyati .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {8/13} aṅgasya aṭ ucyate vikaraṇāntam ca aṅgam saḥ asau saṅghātabhaktaḥ aśakyaḥ gadādigrahaṇena grahītum .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {9/13} evam tarhi aḍvyavāye iti vartate .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {10/13} kva prakṛtam .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {11/13} aṭkupvāṅnumvyavāye api iti .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {12/13} tat vai kāryiviśeṣaṇam nimittaviśeṣaṇena ca iha arthaḥ .
(P_8,4.17) KA_III,459.1-10 Ro_V,500 {13/13} tatra api nimittaviśeṣaṇam eva
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {1/18} antagrahaṇam kimartham .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {2/18} aniteḥ antagrahaṇam sambuddhyartham .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {3/18} aniteḥ antagrahaṇam kriyate sambuddhyartham .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {4/18} he prāṇ .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {5/18} apraraḥ āha .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {6/18} aniteḥ antaḥ padāntasya .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {7/18} aniteḥ antagrahaṇam kriyate padāntasya na iti pratiṣedhaḥ prāpnoti tadbādhanārtham .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {8/18} yaḥ vā tasmāt anantaraḥ . atha vā ayam antaśabdaḥ asti eva avayavavācī .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {9/18} tat yathā : vastrāntaḥ vasanāntaḥ iti .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {10/18} asti sāmīpye vartate .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {11/18} tat yathā .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {12/18} udakāntam gataḥ .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {13/18} udakasamīpam gataḥ iti gamyate .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {14/18} tat yaḥ sāmīpye vartate tasya grahaṇam vijñāyate .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {15/18} aniteḥ samīpe yaḥ rephaḥ tasmāt nasya yathā syāt .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {16/18} prāṇiti .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {17/18} iha mā bhūt .
(P_8,4.19-20) KA_III,459.11-22 Ro_V,500-501 {18/18} paryaniti
(P_8,4.21) KA_III,460.1-3 Ro_V,501 {1/3} sābhyāsasya dvayoḥ iṣṭam .
(P_8,4.21) KA_III,460.1-3 Ro_V,501 {2/3} sābhyāsasya dvayoḥ ṇatvam iṣyate .
(P_8,4.21) KA_III,460.1-3 Ro_V,501 {3/3} prāṇiṇiṣati
(P_8,4.22) KA_III,460.4-7 Ro_V,501 {1/5} atpūrvasya iti kimartham .
(P_8,4.22) KA_III,460.4-7 Ro_V,501 {2/5} praghnanti parighnanti .
(P_8,4.22) KA_III,460.4-7 Ro_V,501 {3/5} hanteḥ atpūrvasya vacane uktam .
(P_8,4.22) KA_III,460.4-7 Ro_V,501 {4/5} kim uktam .
(P_8,4.22) KA_III,460.4-7 Ro_V,501 {5/5} kuvyavāye hādeśeṣu pratiṣedhaḥ iti
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {1/12} katham idam vijñayate .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {2/12} okārāt paraḥ otparaḥ na otparaḥ anotparaḥ iti .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {3/12} āhosvit okāraḥ paraḥ asmāt saḥ ayam otparaḥ na otparaḥ anotparaḥ iti .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {4/12} kim ca ataḥ .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {5/12} yadi vijñayate okārāt paraḥ otparaḥ na otparaḥ anotparaḥ iti pra naḥ muñcatam atra api prāpnoti .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {6/12} atha vijñāyate okāraḥ paraḥ asmāt saḥ ayam otparaḥ na otparaḥ anotparaḥ iti pra ṇaḥ vaniḥ devakṛtā atra na prāpnoti .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {7/12} ubhayathā ca prakrame doṣaḥ bhavati .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {8/12} pra naḥ* muñcatam , pra naḥ muñcatam .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {9/12} pra* u naḥ , pra u naḥ .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {10/12} bhāvini api oti na iṣyate .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {11/12} bhāvini api okāre ṇatvam na iṣyate .
(P_8,4.28) KA_III,460.8-16 Ro_V,502 {12/12} evam tarhi upasargāt bahulam iti vaktavyam
(P_8,4.29) KA_III,460.17-19 Ro_V,503 {1/3} kṛtsthasya ṇatve nirviṇṇasya upasaṅkhyānam .
(P_8,4.29) KA_III,460.17-19 Ro_V,503 {2/3} kṛtsthasya ṇatve nirviṇṇasya upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.29) KA_III,460.17-19 Ro_V,503 {3/3} nirviṇṇaḥ aham anena vāsena
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {1/6} ṇervibhāṣāyām sādhanavyavāye upasaṅkhyānam .
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {2/6} ṇervibhāṣāyām sādhanavyavāye upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {3/6} prāpyamāṇam prāpyamānam .
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {4/6} tadvidhānāt siddham . vihitaviśeṣaṇam ṇigrahaṇam .
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {5/6} ṇyantāt yaḥ vihitaḥ iti .
(P_8,4.30) KA_III,461.1-7 Ro_V,503 {6/6} aḍadhikārāt vā . atha vā aḍvyavāye iti vartate
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {1/37} kimartham idam ucyate na kṛtyacaḥ iti eva siddham .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {2/37} niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {3/37} ijādeḥ eva ca sanumkāt na anyasmāt sanumkāt iti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {4/37} kva mā bhūt .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {5/37} pramaṅkanam parimaṅkanam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {6/37} sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {7/37} sanumaḥ ṇatve avadhāraṇasya aprāptiḥ .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {8/37} kim kāraṇam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {9/37} vidheyabhāvāt .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {10/37} kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {11/37} vidheyam na asti iti kṛtvā .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {12/37} iha ca asti vidheyam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {13/37} kim .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {14/37} ṇyantāt vibhāṣā prāptā tatra nityam ṇatvam vidheyam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {15/37} tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyamaḥ astu iti apūrvaḥ vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {16/37} siddham tu pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt . siddham etat .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {17/37} katham .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {18/37} pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇāt .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {19/37} pratiṣedhādhikāre sanumgrahaṇam kartavyam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {20/37} na bhābhūpūkamigamipyāyivepisanumām iti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {21/37} iha api tarhi na prāpnoti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {22/37} preṅgaṇam preṅgaṇīyam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {23/37} kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam . kṛtsthasya ca ṇatve ijādeḥ sanumaḥ grahaṇam kartavyam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {24/37} sidhyati sūtram tarhi bhidyate .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {25/37} yathānyāsam eva astu .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {26/37} nanu ca uktam sanumaḥ ṇatve avadhāraṇāprasiddhiḥ vidheyabhāvāt iti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {27/37} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {28/37} halaḥ iti vartate .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {29/37} kva prakṛtam .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {30/37} halaścejupadhāt iti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {31/37} tat vai tatra ādiviśeṣaṇam antaviśeṣaṇena ca iha arthaḥ .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {32/37} katham punaḥ jñāyate tatra ādiviśeṣaṇam iti .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {33/37} ijupadhāt iti ucyate atra na arthaḥ antaviśeṣaṇena .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {34/37} tatra ādiviśeṣaṇam sat iha antaviśeṣaṇam bhaviṣyati .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {35/37} katham .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {36/37} ijādeḥ iti ucyate tatra na arthaḥ ādiviśeṣaṇena .
(P_8,4.32) KA_III,461.8-462.6 Ro_V,503-504 {37/37} atha vā ijādeḥ sanumaḥ iti atra ṇervibhāṣā iti etat anuvartiṣyate
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {1/9} bhādiṣu pūñgrahaṇam .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {2/9} bhādiṣu pūñgrahaṇam kartavyam .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {3/9} iha mā bhūt .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {4/9} prapavaṇam somasya iti .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {5/9} ṇyantasya ca upasaṅkhyanam . ṇyantasya ca upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {6/9} kim pūñaḥ eva .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {7/9} na iti āha .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {8/9} aviśeṣeṇa .
(P_8,4.34) KA_III,462.7-12 Ro_V,505 {9/9} prabhāpanam paribhāpanam
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {1/11} ṣāt padādiparavacanam .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {2/11} ṣātpadādiparagrahaṇam kartavyam .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {3/11} iha eva yathā syāt .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {4/11} niṣpānam duṣpānam .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {5/11} iha mā bhūt .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {6/11} sasarpiṣkeṇa sayajuṣkeṇa .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {7/11} tat tarhi vaktavyam .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {8/11} na vaktavyam .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {9/11} na evam vijñāyate padasya antaḥ padāntaḥ padāntāt iti .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {10/11} katham tarhi .
(P_8,4.35) KA_III,462.13-17 Ro_V,505 {11/11} pade antaḥ padāntaḥ padāntāt iti
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {1/8} naśeḥ aśaḥ .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {2/8} naśeḥ aśaḥ iti vaktavyam .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {3/8} iha api yathā syāt .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {4/8} pranaṅkṣyati parinaṅkṣyati .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {5/8} tat tarhi vaktavyam .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {6/8} na vaktavyam .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {7/8} iha naśeḥ ṣaḥ iti iyatā siddham .
(P_8,4.36) KA_III,462.18-22 Ro_V,505 {8/8} saḥ ayam evam siddhe sati yat antagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam ṣāntabhūtapūrvasya api yathā syāt
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {1/9} padavyavāye ataddhite .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {2/9} padavyavāye ataddhite iti vaktavyam .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {3/9} iha mā bhūt .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {4/9} ārdragomayeṇa śuṣkagomayeṇa iti .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {5/9} tat tarhi vaktavyam .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {6/9} na vaktavyam .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {7/9} na evam vijñāyate padena vyavāye padavyavāye iti .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {8/9} katham tarhi .
(P_8,4.38) KA_III,463.1-5 Ro_V,506 {9/9} pade vyavāyaḥ padavyavāyaḥ padvyavāye iti
(P_8,4.39) KA_III,463.6-7 Ro_V,506 {1/1} avihitalakṣaṇaḥ ṇatvapratiṣedhaḥ kṣubhnādiṣu draṣṭavyaḥ
(P_8,4.40) KA_III,463.8-11 Ro_V,506 {1/5} kimartham tṛtīyānirdeśaḥ kriyate na ścau iti eva ucyeta .
(P_8,4.40) KA_III,463.8-11 Ro_V,506 {2/5} ānantaryamātre ścutvam yathā syāt .
(P_8,4.40) KA_III,463.8-11 Ro_V,506 {3/5} yajñaḥ rājñaḥ yācñā .
(P_8,4.40) KA_III,463.8-11 Ro_V,506 {4/5} atha saṅkhyātānudeśaḥ kasmāt na bhavati .
(P_8,4.40) KA_III,463.8-11 Ro_V,506 {5/5} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati saṅkhyātānudeśaḥ na iha iti yat ayam śāt pratiṣedham śāsti
(P_8,4.41) KA_III,463.12-15 Ro_V,507 {1/5} kimartham trtīyānirdeśaḥ kriyate na ṣṭau iti eva ucyeta .
(P_8,4.41) KA_III,463.12-15 Ro_V,507 {2/5} ānantaryamātre ṣṭutvam yathā syāt .
(P_8,4.41) KA_III,463.12-15 Ro_V,507 {3/5} peṣṭā leḍhā .
(P_8,4.41) KA_III,463.12-15 Ro_V,507 {4/5} atha saṅkhyātānudeśaḥ kasmāt na bhavati .
(P_8,4.41) KA_III,463.12-15 Ro_V,507 {5/5} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na iha saṅkhyātānudeśaḥ bhavati iti yat ayam toḥṣi iti pratiṣedham śāsti
(P_8,4.42) KA_III,463.16-18 Ro_V,507 {1/4} anām iti kim .
(P_8,4.42) KA_III,463.16-18 Ro_V,507 {2/4} ṣaṇṇām bhavati kaśyapaḥ .
(P_8,4.42) KA_III,463.16-18 Ro_V,507 {3/4} atyalpam idam ucyate anām iti .
(P_8,4.42) KA_III,463.16-18 Ro_V,507 {4/4} anānnavatinagarīṇām ca iti vaktavyam : ṣaṇṇām , ṣaṇṇavatiḥ , ṣaṇṇagarī
(P_8,4.45) KA_III,464.1-4 Ro_V,507 {1/4} yaraḥ anunāsike pratyaye bhāṣāyām nityavacanam .
(P_8,4.45) KA_III,464.1-4 Ro_V,507 {2/4} yaraḥ anunāsike pratyaye bhāṣāyām nityam iti ca vaktavyam .
(P_8,4.45) KA_III,464.1-4 Ro_V,507 {3/4} vāṅmayam .
(P_8,4.45) KA_III,464.1-4 Ro_V,507 {4/4} tvaṅmayam iti
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {1/19} dvirvacane yaṇaḥ mayaḥ . dvirvacane yaṇaḥ mayaḥ iti vaktavyam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {2/19} kim udāharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {3/19} yadi yaṇaḥ iti pañcamī mayaḥ iti ṣaṣṭhī ulkkā valmmīkam iti udaharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {4/19} atha mayaḥ iti pañcamī yaṇaḥ iti ṣaṣṭhī dadhyyatra madhvvatra iti udāharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {5/19} śaraḥ khayaḥ .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {6/19} śaraḥ khayaḥ iti vaktavyam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {7/19} kim udāharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {8/19} yadi śaraḥ iti pañcamī khayaḥ iti ṣaṣṭhī sththālī sththātā iti udāharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {9/19} atha khayaḥ iti pañcamī śaraḥ iti ṣaṣṭhī vatssaḥ kṣṣīram apssarāḥ iti udāharaṇam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {10/19} avasāne ca . avasāne ca dve bhavataḥ iti vaktavyam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {11/19} vākk vāk .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {12/19} tvakk tvak .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {13/19} srukk sruk .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {14/19} tat tarhi vaktavyam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {15/19} na vaktavyam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {16/19} na ayam prasajyapratiṣedhaḥ .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {17/19} aci na iti .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {18/19} kim tarhi paryudasaḥ ayam .
(P_8,4.47) KA_III,464.5-17 Ro_V,507-508 {19/19} yat anyat acaḥ iti
(P_8,4.48) KA_III,464.18-20 Ro_V,508 {1/3} na ādini ākrośe putrasya iti tatpare ca .
(P_8,4.48) KA_III,464.18-20 Ro_V,508 {2/3} na ādini ākrośe putrasya iti atra tatpare ca iti vaktavyam .
(P_8,4.48) KA_III,464.18-20 Ro_V,508 {3/3} putraputrādini
(P_8,4.48) KA_III,464.21-22 Ro_V,508 {1/4} vā hatajagdhapare ca .
(P_8,4.48) KA_III,464.21-22 Ro_V,508 {2/4} vā hatajagdhapare iti vaktavyam .
(P_8,4.48) KA_III,464.21-22 Ro_V,508 {3/4} putrahatī puttrahatī .
(P_8,4.48) KA_III,464.21-22 Ro_V,508 {4/4} putrajagdhī puttrajagdhī
(P_8,4.48) KA_III,465.1-3 Ro_V,508 {1/3} cayaḥ dvitīyāḥ śari pauṣkarasādeḥ .
(P_8,4.48) KA_III,465.1-3 Ro_V,508 {2/3} cayaḥ dvitīyāḥ bhavanti śari parataḥ pauṣkarasādeḥ ācāryasya matena .
(P_8,4.48) KA_III,465.1-3 Ro_V,508 {3/3} vathsaḥ , khṣīram , aphsarāḥ
(P_8,4.61) KA_III,465.4-6 Ro_V,509 {1/3} udaḥ pūrvatve skandeḥ chandasi upasaṅkhyānam .
(P_8,4.61) KA_III,465.4-6 Ro_V,509 {2/3} udaḥ pūrvatve skandeḥ chandasi upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_8,4.61) KA_III,465.4-6 Ro_V,509 {3/3} aghnye dūram utkanda
(P_8,4.61) KA_III,465.7 Ro_V,509 {1/2} roge ca iti vaktavyam .
(P_8,4.61) KA_III,465.7 Ro_V,509 {2/2} utkandakaḥ rogaḥ
(P_8,4.63) KA_III,465.8-10 Ro_V,509 {1/5} chatvam ami tacchlokena tacchmaśruṇā iti prayojanam .
(P_8,4.63) KA_III,465.8-10 Ro_V,509 {2/5} chatvam ami iti vaktavyam .
(P_8,4.63) KA_III,465.8-10 Ro_V,509 {3/5} kim prayojanam .
(P_8,4.63) KA_III,465.8-10 Ro_V,509 {4/5} tacchlokena .
(P_8,4.63) KA_III,465.8-10 Ro_V,509 {5/5} tacchmaśruṇā iti
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {1/7} savarṇagrahaṇam kimartham .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {2/7} jharaḥ jhari savarṇagrahaṇam samasaṅkhyapratiṣedhārtham .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {3/7} jharaḥ jhari savarṇagrahaṇam kriyate samasaṅkhyapratiṣedhārtham .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {4/7} saṅkhyātānudeśaḥ mā bhūt iti .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {5/7} kim ca syāt .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {6/7} iha na syāt .
(P_8,4.65) KA_III,465.11-15 Ro_V,509 {7/7} śiṇḍhi piṇḍhi iti
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {1/51} kimartham idam ucyate .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {2/51} akāraḥ ayam akṣarasamāmnāye vivṛtaḥ upadiṣṭaḥ tasya saṃvṛtatāpratyāpattiḥ kriyate .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {3/51} kim punaḥ kāraṇam vivṛtaḥ upadiśyate .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {4/51} ādeśārtham savarṇārtham akāraḥ vivṛtaḥ smṛtaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {5/51} ākārasya tathā hrasvaḥ tadartham pāṇineḥ a a .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {6/51} ādeśārtham tāvat .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {7/51} vṛkṣābhyām , devadattā3 .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {8/51} āntaryataḥ vivṛtasya vivṛtau dīrghaplutau yathā syātām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {9/51} savarṇārtham ca .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {10/51} akāraḥ savarṇagrahaṇena ākāram api yathā gṛhṇīyāt .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {11/51} ākārasya tathā hrasvaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {12/51} tathā ca atikhaṭvaḥ , atimālaḥ iti atra ākārasya hrasvaḥ ucyamānaḥ vivṛtaḥ prāpnoti saḥ saṃvṛtaḥ syāt iti evamarthā prayāpattiḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {13/51} asti prayojanam etat .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {14/51} kim tarhi iti .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {15/51} akārasya pratyāpattau dīrghapratiṣedhaḥ . akārasya pratyāpattau dīrghasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {16/51} khaṭvā mālā .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {17/51} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {18/51} yathā eva prakṛtitaḥ savarṇagrahaṇam evam ādeśataḥ api bhavitavyam tatra āntaryataḥ hrasvasya hrasvaḥ dīrghasya dīrghaḥ bhaviṣyati .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {19/51} ādeśasya ca anaṇtvāt na savarṇagrahaṇam . ādeśasya ca anaṇtvāt savarṇānām grahaṇam na prāpnoti .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {20/51} keṣām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {21/51} udāttānudāttasvaritānunāsikānām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {22/51} siddham tu taparanirdeśāt . siddham etat .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {23/51} katham .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {24/51} taparanirdeśāt .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {25/51} taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {26/51} at a* iti .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {27/51} aparaḥ āha : akārasya pratyāpattau dīrghapratiṣedhaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {28/51} akārasya pratyāpattau dīrghasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : khaṭvā mālā .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {29/51} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {30/51} dīrghoccāraṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {31/51} idam tarhi prayojanam .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {32/51} vṛkṣābhyām plakṣābhyām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {33/51} atra api dīrghavacanasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {34/51} idam tarhi .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {35/51} api kākaḥ śyenāyate .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {36/51} nanu ca atra api dīrghavacanasamarthyāt eva na bhaviṣyati .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {37/51} asti anyat dīrghavacane prayojanam .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {38/51} kim .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {39/51} dadhīyati madhūyati .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {40/51} atra eva ca eṣaḥ doṣaḥ ādeśasya ca anaṇtvāt savarṇānām grahaṇam na prāpnoti .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {41/51} keṣām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {42/51} udāttānudāttasvaritānunāsikānām .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {43/51} siddham tu taparanirdeśāt .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {44/51} siddham etat .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {45/51} katham .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {46/51} taparanirdeśāt .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {47/51} taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {48/51} at at iti .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {49/51} ekaśeṣanirdeśāt vā svarabhinnānām bhagavataḥ pāṇineḥ siddham . ekaśeṣanirdeśāt vā svarabhinnānam bhagavataḥ pāṇineḥ ācāryasya siddham .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {50/51} ekaśeṣanirdesaḥ ayam .
(P_8,4.68) KA_III,465.16-467.3 Ro_V,509-512 {51/51} a , a , a iti
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0