tejobindūpaniṣad · Chapter 1
// tejobindūpaniṣat //
yatra cinmātrakalanā yātyapahnavamañjasā /
taccinmātramakhaṇḍaikarasaṃ brahma bhavāmyaham//
ॐ sahanāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai / tejasvināvadhītamastu / mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
prathamaॊ'dhyāyaḥ
ॐ tejobinduḥ paraṃ dhyānaṃ viśvātmahṛdisaṃsthitam /
āṇavaṃ śāmbhavaṃ śāntaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ ca yat
duḥkhāḍhyaṃ ca durārādhyaṃ duṣprekṣyaṃ muktamavyayam /
durlabhaṃ tatsvayaṃ dhyānaṃ munīnāṃ ca manīṣiṇām
yatāhāro jitakrodho jitasaṅgo jitendriyaḥ /
nirdvandvo nirahaṅkāro nirāśīraparigrahaḥ
agamyāgamakartā yo gamyā'gamayamānasaḥ /
mukhe trīṇi ca vindanti tridhāmā haṃsa ucyate
paraṃ guhyatamaṃ viddhi hyastatandro nirāśrayaḥ /
somarūpakalā sūkṣmā viṣṇostatparamaṃ padam
trivaktraṃ triguṇaṃ sthānaṃ tridhātuṃ rūpavarjitam /
niścalaṃ nirvikalpaṃ ca nirākāraṃ nirāśrayam
upādhirahitaṃ sthānaṃ vāṅmano'tītagocaram /
svabhāvaṃ bhāvasaṃgrāhyamasaṅghātaṃ padāccyutam
anānānandanātītaṃ duṣprekṣyaṃ muktimavyayam /
cintyamevaṃ vinirmuktaṃ śāśvataṃ dhruvamacyutam
tadbrahmaṇastadadhyātmaṃ tadviṣṇostatparāyaṇam /
acintyaṃ cinmayātmānaṃ yadvyoma paramaṃ sthitam
aśūnyaṃ śūnyabhāvaṃ tu śūnyātītaṃ hṛdi sthitam /
na dhyānaṃ ca na ca dhyātā na dhyeyo dhyeya eva ca
sarvaṃ ca na paraṃ śūnyaṃ na paraṃ nāparātparam /
acintyamaprabuddhaṃ ca na satyaṃ na paraṃ viduḥ
munīnāṃ saṃprayuktaṃ ca na devā na paraṃ viduḥ /
lobhaṃ mohaṃ bhayaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca kilbiṣam
śītoṣṇe kṣutpipāse ca saṅkalpakavikalpakam /
na brahmakuladarpaṃ ca na muktigranthisañcayam
na bhayaṃ na sukhaṃ duḥkhaṃ tathā mānāvamānayoḥ /
etadbhāvavinirmuktaṃ tadgrāhyaṃ brahma tatparam
yamo hi niyamastyāgo maunaṃ deśaśca kālataḥ /
āsanaṃ mūlabandhaśca dehasāmyaṃ ca dṛksthitiḥ
prāṇasaṃyamanaṃ caiva pratyāhāraśca dhāraṇā /
ātmadhyānaṃ samādhiśca proktānyaṅgāni vai kramāt
sarvaṃ brahmeti vai jñānādindriyagrāmasaṃyamaḥ /
yamo''yamiti saṃprokto'bhyasanīyo muhurmuhuḥ
sajātīyapravāhaśca vijātīyatiraskṛtiḥ /
niyamo hi parānando niyamātkriyate budhaiḥ
tyāgo hi mahatā pūjyaḥ sadyo mokṣapradāyakaḥ
yasmādvāco nivartante aprāpya manasā saha /
yanmaunaṃ yogibhirgamyaṃ tadbhajetsarvadā budhaḥ
vāco yasmānnivartante tadvaktuṃ kena śakyate /
prapañco yadi vaktavyaḥ so'pi śabdavivarjitaḥ
iti vā tadbhavenmaunaṃ sarvaṃ sahajasaṃjñitam /
girāṃ maunaṃ tu bālānāmayuktaṃ brahmavādinām
ādāvante ca madhye ca jano yasminna vidyate /
yenedaṃ satataṃ vyāptaṃ sa deśo vijanaḥ smṛtaḥ
kalpanā sarvabhūtānāṃ brahmādīnāṃ nimeṣataḥ /
kālaśabdena nirdiṣṭaṃ hyakhaṇḍānandamadvayam
sukhenaiva bhavedyasminnajasraṃ brahmacintanam /
āsanaṃ tadvijānīyādanyatsukhavināśanam
siddhaye sarvabhūtādi viśvādhiṣṭhānamadvayam /
yasminsiddhiṃ gatāḥ siddhāstatsiddhāsanamucyate
yanmūlaṃ sarvalokānāṃ yanmūlaṃ cittabandhanam /
mūlabandhaḥ sadā sevyo yogyo'sau brahmavādinām
aṅgānāṃ samatāṃ vidyātsame brahmaṇi līyate /
no cennaiva samānatvamṛjutvaṃ śuṣkavṛkṣavat
dṛṣṭīṃ jñānamayīṃ kṛtvā paśyedbrahmamayaṃ jagat /
sā dṛṣṭiḥ paramodārā na nāsāgrāvalokinī
draṣṭṛdarśanadṛśyānāṃ virāmo yatra vā bhavet /
dṛṣṭistatraiva kartavyā na nāsāgrāvalokinī
cittādisarvabhāveṣu brahmatvenaiva bhāvanāt /
nirodhaḥ sarvavṛttīnāṃ prāṇāyāmaḥ sa ucyate
niṣedhanaṃ prapañcasya recakākhyaḥ samīritaḥ /
brahmaivāsmīti yā vṛttiḥ pūrako vāyurucyate
tatastadvṛttinaiścalyaṃ kumbhakaḥ prāṇasaṃyamaḥ /
ayaṃ cāpi prabuddhānāmajñānāṃ ghrāṇapīḍanam
viṣayeṣvātmatāṃ dṛṣṭvā manasaścittarañjakam /
pratyāhāraḥ sa vijñeyo'bhyasanīyo muhurmuhuḥ
yatra yatra mano yāti brahmaṇastatra darśanāt /
manasā dhāraṇaṃ caiva dhāraṇā sā parā matā
brahmaivāsmīti sadvṛttyā nirālambatayā sthitiḥ /
dhyānaśabdena vikhyātaḥ paramānandadāyakaḥ
nirvikāratayā vṛttyā brahmākāratayā punaḥ /
vṛttivismaraṇaṃ samyaksamādhirabhidhīyate
imaṃ cākṛtrimānandaṃ tāvatsādhu samabhyaset /
lakṣyo yāvatkṣaṇātpuṃsaḥ pratyaktvaṃ sambhavetsvayam
tataḥ sādhananirmuktaḥ siddho bhavati yogirāṭ /
tatsvaṃ rūpaṃ bhavettasya viṣayo manaso girām
samādhau kriyamāṇe tu vighnānyāyānti vai balāt /
anusandhānarāhityamālasyaṃ bhogalālasam
layastamaśca vikṣepastejaḥ svedaśca śūnyatā /
evaṃ hi vighnabāhulyaṃ tyājyaṃ brahmaviśāradaiḥ
bhāvavṛttyā hi bhāvatvaṃ śūnyavṛttyā hi śūnyatā /
brahmavṛttyā hi pūrṇatvaṃ tayā pūrṇatvamabhyaset
ye hi vṛttiṃ vihāyaināṃ brahmākhyāṃ pāvanīṃ parām /
vṛthaiva te tu jīvanti paśubhiśca samā narāḥ
ye tu vṛttiṃ vijānanti jñātvā vai vardhayanti ye /
te vai satpuruṣā dhanyā vandyāste bhuvanatraye
yeṣāṃ vṛttiḥ samā vṛddhā paripakvā ca sā punaḥ /
te vai sadbrahmatāṃ prāptā netare śabdavādinaḥ
kuśalā brahmavārtāyāṃ vṛttihīnāḥ surāgiṇaḥ /
te'pyajñānatayā nūnaṃ punarāyānti yānti ca
nimiṣārdhaṃ na tiṣṭhanti vṛttiṃ brahmamayīṃ vinā /
yathā tiṣṭhanti brahmādyāḥ sanakādyāḥ śukādayaḥ
kāraṇaṃ yasya vai kāryaṃ kāraṇaṃ tasya jāyate /
kāraṇaṃ tattvato naśyetkāryābhāve vicārataḥ
atha śuddhaṃ bhavedvastu yadvai vācāmagocaram /
udeti śuddhacittānāṃ vṛttijñānaṃ tataḥ param
bhāvitaṃ tīvravegena yadvastu niścayātmakam /
dṛśyaṃ hyadṛśyatāṃ nītvā brahmākāreṇa cintayet
vidvānnityaṃ sukhe tiṣṭheddhiyā cidrasapūrṇayā //
// dvitīyaॊ'dhyāyaḥ //
atha ha kumāraḥ śivaṃ papracchā'khaṇḍaikarasacinmātrasvarūpamanubrūhīti / sa hovāca paramaḥ śivaḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ dṛśyamakhaṇḍaikarasaṃ jagat /
akhaṇḍaikarasaṃ bhāvamakhaṇḍaikarasaṃ svayam
akhaṇḍaikaraso mantra akhaṇḍaikarasā kriyā /
akhaṇḍaikarasaṃ jñānamakhaṇḍaikarasaṃ jalam
akhaṇḍaikarasā bhūmirakhaṇḍaikarasaṃ viyat /
akhaṇḍaikarasaṃ śāstramakhaṇḍaikarasā trayī
akhaṇḍaikarasaṃ brahma cākhaṇḍaikarasaṃ vratam /
akhaṇḍaikaraso jīva akhaṇḍaikaraso hyajaḥ
akhaṇḍaikaraso brahmā akhaṇḍaikaraso hariḥ /
akhaṇḍaikaraso rudra akhaṇḍaikaraso'smyaham
akhaṇḍaikaraso hyātmā hyakhaṇḍaikaraso guruḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ lakṣyamakhaṇḍaikarasaṃ mahaḥ
akhaṇḍaikaraso deha akhaṇḍaikarasaṃ manaḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ cittamakhaṇḍaikarasaṃ sukham
akhaṇḍaikarasā vidyā akhaṇḍaikaraso'vyayaḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ nityamakhaṇḍaikarasaṃ param
akhaṇḍaikarasaṃ kiñcidakhaṇḍaikarasaṃ param /
akhaṇḍaikarasādanyannāsti nāsti ṣaḍānana
akhaṇḍaikarasānnāsti akhaṇḍaikarasānna hi /
akhaṇḍaikarasātkiñcidakhaṇḍaikarasādaham
akhaṇḍaikarasaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ cākhaṇḍarūpakam /
akhaṇḍaikarasaṃ vedyamakhaṇḍaikaraso bhavān
akhaṇḍaikarasaṃ guhyamakhaṇḍaikarasādikam /
akhaṇḍaikaraso jñātā hyakhaṇḍaikarasā sthitiḥ
akhaṇḍaikarasā mātā akhaṇḍaikararasaḥ pitā /
akhaṇḍaikaraso bhrātā akhaṇḍaikarasaḥ patiḥ
akhaṇḍaikarasaṃ sūtramakhaṇḍaikaraso virāṭ /
akhaṇḍaikarasaṃ gātramakhaṇḍaikarasaṃ śiraḥ
akhaṇḍaikarasaṃ cāntarakhaṇḍaikarasaṃ bahiḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ pūrṇamakhaṇḍaikarasāmṛtam
akhaiṇḍaikarasaṃ gotramakhaṇḍaikarasaṃ gṛham /
akhaṇḍaikarasaṃ gopyamakhaṇḍaikarasaśaśaśī
akhaṇḍaikarasāstārā akhaṇḍaikaraso raviḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ kṣetramakhaṇḍaikarasā kṣamā
akhaṇḍaikarasa śānta akhaṇḍaikaraso'guṇaḥ /
akhaṇḍaikarasaḥ sākṣī akhaṇḍaikarasaḥ suhṛt
akhaṇḍaikaraso bandhurakhaṇḍaikarasaḥ sakhā /
akhaṇḍaikaraso rājā akhaṇḍaikarasaṃ puram
akhaṇḍaikarasaṃ rājyamakhaṇḍaikarasāḥ prajāḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ tāramakhaṇḍaikaraso japaḥ
akhaṇḍaikarasaṃ dhyānamakhaṇḍaikarasaṃ padam /
akhaṇḍaikarasaṃ grāhyamakhaṇḍaikarasaṃ mahat
akhaṇḍaikarasaṃ jyotirakhaṇḍaikarasaṃ dhanam /
akhaṇḍaikarasaṃ bhojyamakhaṇḍaikarasaṃ haviḥ
akhaṇḍaikaraso homa akhaṇḍaikaraso japaḥ /
akhaṇḍaikarasaṃ svargamakhaṇḍaikarasaḥ svayam
akhaṇḍaikarasaṃ sarvaṃ cinmātramiti bhāvayet /
cinmātrameva cinmātramakhaṇḍaikarasaṃ param
bhavavarjitacinmātraṃ sarvaṃ cinmātrameva hi /
idaṃ ca sarvaṃ cinmātramayaṃ cinmayameva hi
ātmabhāvaṃ ca cinmātramakhaṇḍaikarasaṃ viduḥ /
sarvalokaṃ ca cinmātraṃ vattā mattā ca cinmayam
ākāśo bhūrjalaṃ vāyuragnirbrahmā hariḥ śivaḥ /
yatkiñcidyanna kiñcicca sarvaṃ cinmātrameva hi
akhaṇḍaikarasaṃ sarvaṃ yadyaccinmātrameva hi /
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyañca sarvaṃ cinmātrameva hi
dravyaṃ kālaṃ ca cinmātraṃ jñānaṃ jñeyaṃ cideva hi /
jñātā cinmātrarūpaśca sarvaṃ cinmayameva hi
saṃbhāṣaṇaṃ ca cinmātraṃ yadyaccinmātrameva hi /
asacca sacca cinmātramādyantaṃ cinmayaṃ sadā
ādirantaśca cinmātraṃ guruśiṣyādi cinmayam /
dṛgdṛśyaṃ yadi cinmātramasti ceccinmayaṃ sadā
sarvāścaryaṃ hi cinmātraṃ dehaṃ cinmātrameva hi /
liṅgaṃ ca kāraṇaṃ caiva cinmātrānna hi vidyate
ahaṃ tvaṃ caiva cinmātraṃ mūrtāmūrtādicinmayam /
puṇyaṃ pāpaṃ ca cinmātraṃ jīvaścinmātravigrahaḥ
cinmātrānnāsti saṅkalpaścinmātrānnāsti vedanam /
cinmātrānnāsti mantrādi cinmātrānnāsti devatā
cinmātrānnāsti dikpālāścinmātrādvyāvahārikam /
cinmātrātparamaṃ brahma cinmātrānnāsti ko'pi hi
cinmātrānnāsti māyā ca cinmātrānnāsti pūjanam /
cinmātrānnāsti mantavyaṃ cinmātrānnāsti satyakam
cinmātrānnāsti kośādi cinmātrānnāsti vai vasu /
cinmātrānnāsti maunaṃ ca cinmātrānnastyamaunakam
cinmātrānnāsti vairāgyaṃ sarvaṃ cinmātrameva hi /
yacca yāvacca cinmātraṃ yacca yāvacca dṛśyate
yacca yāvacca dūrasthaṃ sarvaṃ cinmātrameva hi /
yacca yāvacca bhūtādi yacca yāvacca lakṣyate
yacca yāvacca vedāntāḥ sarvaṃ cinmātrameva hi /
cinmātrānnāsti gamanaṃ cinmātrānnāsti mokṣakam
cinmātrānnāsti lakṣyaṃ ca sarvaṃ cinmātrameva hi /
akhaṇḍaikarasaṃ brahma cinmātrānna hi vidyate
śāstre mayi tvayīśe ca hyakhaṇḍaikaraso bhavān /
ityekarūpatayā yo vā jānātyahaṃ tviti
sakṛjjñānena muktiḥ syātsamyagjñāne svayaṃ guruḥ
// tṛtīyo'dhyāyaḥ //
kumāraḥ pitaramātmānubhavamanubrūhīti papraccha / sa hovāca paraḥ śivaḥ /
parabrahmasvarūpo'haṃ paramānandamasmyaham /
kevalaṃ jñānarūpo'haṃ kevalaṃ paramo'smyaham
kevalaṃ śāntarūpo'haṃ kevalaṃ cinmayo'smyaham /
kevalaṃ nityarūpo'haṃ kevalaṃ śāśvato'smyaham
kevalaṃ sattvarūpo'hamahaṃ tyaktvāhamasmyaham /
sarvahīnasvarūpo'haṃ cidākāśamayo'smyaham
kevalaṃ turyarūpo'smi turyātīto'smi kevalaḥ /
sadā caitanyarūpo'smi cidānandamayo'smyaham
kevalākārarūpo'smi śuddharūpo'smyahaṃ sadā /
kevalaṃ jñānarūpo'smi kevalaṃ priyamasmyaham
nirvikalpasvarūpo'smi nirīho'smi nirāmayaḥ /
sadā'saṅgasvarūpo'smi nirvikāro'hamavyayaḥ
sadaikarasarūpo'smi sadā cinmātravigrahaḥ /
aparicchinnarūpo'smi hyakhaṇḍānandarūpavān
satparānandarūpo'smi citparānandamasmyaham /
antarāntararūpo'hamavāṅmanasagocaraḥ
ātmānandasvarūpo'haṃ satyānando'smyahaṃ sadā /
ātmārāmasvarūpo'smi hyayamātmā sadāśivaḥ
ātmaprakāśarūpo'smi hyātmajyotiraso'smyaham /
ādimadhyāntahīno'smi hyākāśasadṛśo'smyaham
nityaśuddhacidānandasattāmātro'hamavyayaḥ /
nityabuddhaviśuddhaikasaccidānandamasmyaham
nityaśeṣasvarūpo'smi sarvātīto'smyahaṃ sadā /
rūpātītasvarūpo'smi paramākāśavigrahaḥ
bhūmānandasvarūpo'smi bhāṣāhīno'smyahaṃ sadā /
sarvādhiṣṭhānarūpo'smi sarvadā cidghano'smyaham
dehabhāvavihīno'smi cintāhīno'smi sarvadā /
cittavṛttivihīno'haṃ cidātmaikaraso'smyaham
sarvadṛśyavihīno'haṃ dṛgrūpo'smyahameva hi /
sarvadā pūrṇarūpo'smi nityatṛpto'smyahaṃ sadā
ahaṃ brahmaiva sarvaṃ syādahaṃ caitanyameva hi /
ahamevāhamevāsmi bhūmākāśasvarūpavān
ahameva mahānātmā hyahameva parātparaḥ /
ahamanyavadābhāmi hyahameva śarīravat
ahaṃ śiṣyavadābhāmi hyayaṃ lokatrayāśrayaḥ /
ahaṃ kālatrayātīta ahaṃ vedairupāsitaḥ
ahaṃ śāstreṇa nirṇīta ahaṃ citte vyavasthitaḥ /
mattyaktaṃ nāsti kiñcidvā mattyaktaṃ pṛthivī ca vā
mayātiriktaṃ yadyadvā tattannāstīti niścinu /
ahaṃ brahmāsmi siddho'smi nityaśuddho'smyahaṃ sadā
nirguṇaḥ kevalātmāsmi nirākāro'smyahaṃ sadā /
kevalaṃ brahmamātro'smi hyajaro'smyamaro'smyaham
svayameva svayaṃ bhāmi svayameva sadātmakaḥ /
svayamevātmani svasthaḥ svayameva parā gatiḥ
svayameva svayaṃ bhañje svayameva svayaṃ rame /
svayameva svayaṃ jyotiḥ svayameva svayaṃ mahaḥ
svasyātmani svayaṃ raṃsye svātmanyeva vilokaye /
svātmanyeva sukhāsīnaḥ svātmamātrāvaśeṣakaḥ
svacaitanye svayaṃ sthāsye svātmarājye sukhe rame /
svātmasiṃhāsane sthitvā svātmano'nyanna cintaye
cidrūpamātraṃ brahmaiva saccidānandamadvayam /
ānandaghana evāhamahaṃ brahmāsmi kevalam
sarvadā sarvaśūnyo'haṃ sarvātmānandavānaham /
nityānandasvarūpo'hamātmākāśo'smi nityadā
ahameva hṛdākāśaścidādityasvarūpavān /
ātmanātmani tṛpto'smi hyarūpo'smyahamavyayaḥ
ekasaṃkhyāvihīno'smi nityamuktasvarūpavān /
ākāśādapi sūkṣmo'hamādyantābhāvavānaham
sarvaprakāśarūpo'haṃ parāvarasukho'smyaham /
sattāmātrasvarūpo'haṃ śuddhamokṣasvarūpavān
satyānandasvarūpo'haṃ jñānānandaghano'smyaham /
vijñānamātrarūpo'haṃ saccidānandalakṣaṇaḥ
brahmamātramidaṃ sarvaṃ brahmaṇo'nyanna kiñcana /
tadevāhaṃ sadānandaṃ brahmaivāhaṃ sanātanam
tvamityetattadityetanmatto'nyannāsti kiñcana /
ciccaitanyasvarūpo'hamahameva śivaḥ paraḥ
atibhāvasvarūpo'hamahameva sukhātmakaḥ /
sākṣivastuvihīnatvātsākṣitvaṃ nāsti me sadā
kevalaṃ brahmamātratvādahamātmā sanātanaḥ /
ahamevādiśeṣo'hamahaṃ śeṣo'hameva hi
nāmarūpavimukto'hamahamānandavigrahaḥ /
indriyābhāvarūpo'haṃ sarvabhāvasvarūpakaḥ
bandhamuktivihīno'haṃ śāśvatānandavigrahaḥ /
ādicaitanyamātro'hamakhaṇḍaikaraso'smyaham
vāṅmano'gocaraścāhaṃ sarvatra sukhavānaham /
sarvatra pūrṇarūpo'haṃ bhūmānandamayo'smyaham
sarvatra tṛptirūpo'haṃ parāmṛtaraso'smyaham /
ekamevādvitīyaṃ sadbrahmaivāhaṃ na saṃśayaḥ
sarvaśūnyasvarūpo'haṃ sakalāgamagocaraḥ /
mukto'haṃ mokṣarūpo'haṃ nirvāṇasukharūpavān
satyavijñānamātro'haṃ sanmātrānandavānaham /
turīyātītarūpo'haṃ nirvikalpasvarūpavān
sarvadā hyajarūpo'haṃ nīrāgo'smi nirañjanaḥ /
ahaṃ śuddho'smi buddho'smi nityo'smi prabhurasmyaham
oṅkārārthasvarūpo'smi niṣkalaṅkamayo'smyaham /
cidākārasvarūpo'smi nāhamasmi na so'smyaham
na hi kiñcitsvarūpo'smi nirvyāpārasvarūpavān /
niraṃśo'smi nirābhāso na mano nendriyo'smyaham
na buddhirna vikalpo'haṃ na dehāditrayo'smyaham /
na jāgratsvapnarūpo'haṃ na suṣuptisvarūpavān
na tāpatrayarūpo'haṃ neṣaṇātrayavānaham /
śravaṇaṃ nāsti me siddhermananaṃ ca cidātmani
sajātīyaṃ na me kiñcidvijātīyaṃ na me kvacit /
svagataṃ ca na me kiñcinna me bhedatrayaṃ kvacit
asatyaṃ hi manorūpamasatyaṃ buddhirūpakam /
ahaṅkāramasiddhīti nityo'haṃ śāśvato hyajaḥ
dehatrayamasadviddhi kālatrayamasatsadā /
guṇatrayamasatviddhi hyayaṃ satyātmakaḥ śuciḥ
śrutaṃ sarvamasatdviddhi vedaṃ sarvamasatsadā /
śāstraṃ sarvamasatdviddhi hyahaṃ satyacidātmakaḥ
mūrtitrayamasadviddhi sarvabhūtamasatsadā /
sarvatattvamasadviddhi hyahaṃ bhūmā sadāśivaḥ
guruśiṣyamasadviddhi gurormantramasattataḥ /
yaddṛśyaṃ tadasadviddhi na māṃ viddhi tathāvidham
yaccintyaṃ tadasadviddhi yannyāyaṃ tadasatsadā /
yaddhitaṃ tadasadviddhi na māṃ viddhi tathāvidham
sarvānprāṇānasadviddhi sarvānbhogānasattviti /
dṛṣṭaṃ śrutamasadviddhi otaṃ protamasanmayam
kāryākāryamasadviddhi naṣṭaṃ prāptamasanmayam /
duḥkhāduḥkhamasadviddhi sarvāsarvamanmayam
pūrṇāpūrṇamasadviddhi dharmādharmamasanmayam /
lābhālābhāvasadviddhi jayājayamasanmayam
śabdaṃ sarvamasadviddhi sparśaṃ sarvamasatsadā /
rūpaṃ sarvamasadviddhi rasaṃ sarvamasanmayam
gandhaṃ sarvamasadviddhi sarvājñānamasanmayam /
asadeva sadā sarvamasadeva bhavodbhavam
asadeva guṇaṃ sarvaṃ sanmātramahameva hi /
svātmamantraṃ sadā paśyetsvātmamantraṃ sadābhyaset
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ dṛśyapāpaṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamanyamantraṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ dehadoṣaṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ janmapāpaṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ mṛtyupāśaṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ dvaitaduḥkhaṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ bhedabuddhiṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ cintāduḥkhaṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ buddhivyādhiṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ cittabandhaṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ sarvavyādhīnvināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ sarvaśokaṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ kāmādīnnāśayetkṣaṇāt /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ krodhaśaktiṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ cittavṛttiṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ saṅkalpādīnvināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ koṭidoṣaṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ sarvatantraṃ vināśayet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamātmājñānaṃ vināśayet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamātmalokajayapradaḥ
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamapratarkyasukhapradaḥ /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamajaḍatvaṃ prayacchati
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamanātmāsuramardanaḥ /
ahaṃ brahmāsmi vajro'yamānātmākhagrinhet
ahaṃ brahmāsmi mantro'yamanātmākhyāsurānharet /
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ sarvāṃstānmokṣayiṣyati
ahaṃ brahmāsmi mantro'yaṃ jñānānandaṃ prayacchati /
saptakoṭimahāmantraṃ janmakoṭiśatapradam
sarvamantrānsamutsṛjya etaṃ mantraṃ samabhyaset /
sadyo mokṣamavāpnoti nātra sandehamaṇvapi
// caturthodhyāyaḥ //
kumāraḥ parameśvaraṃ papraccha jīvanmuktavidehamuktayoḥ sthitimanubrūhīti / sa hovāca paraḥ śivaḥ/
cidātmāhaṃ parātmāhaṃ nirguṇo'haṃ parātparaḥ /
ātmamātreṇa yastiṣṭhetsa jīvanmukta ucyate
dehatrayātirikto'haṃ śuddhacaitanyamasmyaham /
brahmāhamiti yasyāntaḥ sa jīvanmukta ucyate
ānandaghanarūpo'smi parānandaghano'smyaham /
yasya dehādikaṃ nāsti yasya brahmeti niścayaḥ /
paramānandapūrṇo yaḥ sa jīvanmukta ucyate
yasya kiñcidahaṃ nāsti cinmātreṇāvatiṣṭhate /
caitanyamātro yasyāntaścinmātraikasvarūpavān
sarvatra pūrṇarūpātmā sarvatrātmāvaśeṣakaḥ /
ānandaratiravyaktaḥ paripūrṇaścidātmakaḥ
śuddhacaitanyarūpātmā sarvasaṅgavivarjitaḥ /
nityānandaḥ prasannātmā hyanyacintāvivarjitaḥ
kiñcidastitvahīno yaḥ sa jīvanmukta ucyate /
na me cittaṃ na me buddhirnāhaṅkāro na cendriyam
na me dehaḥ kadācidvā na me prāṇādayaḥ kvacit /
na me māyā na me kāmo na me krodhaḥ paro'smyaham
na me kiñcididaṃ vāpi na me kiñcitkvacijjagat /
na me doṣo na me liṅgaṃ na me cakṣurna me manaḥ
na me śrotraṃ na me nāsā na me jihvā na me karaḥ /
na me jāgranna me svapnaṃ na me kāraṇamaṇvapi
na me turīyamiti yaḥ sa jīvanmukta ucyate /
idaṃ sarvaṃ na me kiñcidayaṃ sarvaṃ na me kvacit
na me kālo na me deśo na me vastu na me matiḥ /
na me snānaṃ na me sandhyā na me daivaṃ na me sthalam
na me tīrthaṃ na me sevā na me jñānaṃ na me padam /
na me bandho na me janma na me vākyaṃ na me raviḥ
na me puṇyaṃ na me pāpaṃ na me kāryaṃ na me śubham /
ne me jīva iti svātmā na me kiñcijjagatrayam
na me mokṣo na me dvaitaṃ na me vedo na me vidhiḥ /
na me'ntikaṃ na me dūraṃ na me bodho na me rahaḥ
na me gururna me śiṣyo na me hīno na cādhikaḥ /
na me brahma na me viṣṇurna me rudro na candramāḥ
na me pṛthvī na me toyaṃ na me vāyurna me viyat /
na me vahnirna me gotraṃ na me lakṣyaṃ na me bhavaḥ
na me dhyātā na me dhyeyaṃ na me dhyānaṃ na me manuḥ /
na me śītaṃ na me coṣṇaṃ na me tṛṣṇā na me kṣudhā
na me mitraṃ na me śatrurna me moho na me jayaḥ /
na me pūrvaṃ na me paścānna me cordhvaṃ na me diśaḥ
na me vaktavyamalpaṃ vā na me śrotavyamaṇvapi /
na me gantavyamīṣadvā na me dhyātavyamaṇvapi
na me bhoktavyamīṣadvā na me smartavyamaṇvapi /
na me bhogo na me rāgo na me yāgo na me layaḥ
na me maurkhyaṃ na me śāntaṃ na me bandho na me priyam /
na me modaḥ pramodo vā na me sthūlaṃ na me kṛśam
na me dīrghaṃ na me hrasvaṃ na me vṛddhirna me kṣayaḥ /
adhyāropo'pavādo vā na me caikaṃ na me bahu
na me āndhyaṃ na me māndyaṃ na me paṭvidamaṇvapi /
na me māṃsaṃ na me raktaṃ na me medo na me hyasṛk
na me majjā na me'sthirvā na me tvagdhātusaptakam /
na me śuklaṃ na me raktaṃ na me nīlaṃ name pṛthak
na me tāpo na me lābho mukhyaṃ gauṇaṃ na me kvacit /
na me bhrāntirna me sthairyaṃ na me guhyaṃ na me kulam
na me tyājyaṃ na me grāhyaṃ na me hāsyaṃ na me nayaḥ /
na me vṛttaṃ na me glānirna me śoṣyaṃ na me sukham
na me jñātā na me jñānaṃ na me jñeyaṃ na me svayam /
na me tubhyaṃ name mahyaṃ na me tvaṃ ca na me tvaham
na me jarā na me bālyaṃ na me yauvanamaṇvapi /
ahaṃ brahmāsmyahaṃ brahmāsmyahaṃ brahmeti niścayaḥ
cidahaṃ cidahaṃ ceti sa jīvanmukta ucyate /
brahmaivāhaṃ cidevāhaṃ paro vāhaṃ na saṃśayaḥ
svayameva svayaṃ haṃsaḥ svayameva svayaṃ sthitaḥ /
svayameva svayaṃ paśyetsvātmarājye sukhaṃ vaset
svātmānandaṃ svayaṃ bhokṣyetsa jīvanmukta ucyate /
svayamevaikavīro'gre svayameva prabhuḥ smṛtaḥ /
svasvarūpe svayaṃ svapsye sa jīvanmukta ucyate
brahmabhūtaḥ praśāntātmā brahmānandamayaḥ sukhī /
svaccharūpo mahāmaunī vaidehī mukta eva saḥ
sarvātmā samarūpātmā śuddhātmā tvahamutthitaḥ /
ekavarjita ekātmā sarvātmā svātmamātrakaḥ
ajātmā cāmṛtātmāhaṃ svayamātmāhamavyayaḥ /
lakṣyātmā lalitātmāhaṃ tūṣṇīmātmasvabhāvavān
ānandātmā priyo hyātmā mokṣātmā bandhavarjitaḥ /
brahmaivāhaṃ cidevāhamevaṃ vāpi na cintyate
cinmātreṇaiva yastiṣṭhedvaidehī mukta eva saḥ
niścayaṃ ca parityajya ahaṃ brahmeti niścayam /
ānandabharitasvānto vaidehī mukta eva saḥ
sarvamastīti nāstīti niścayaṃ tyajya tiṣṭhati /
ahaṃ brahmāsmi nāsmīti saccidānandamātrakaḥ
kiñcitkvacitkadācicca ātmānaṃ na spṛśatyasau /
tūṣṇīmeva sthitastūṣṇīṃ tūṣṇīṃ satyaṃ na kiñcana
paramātmā guṇātītaḥ sarvātmā bhūtabhāvanaḥ /
kālabhedaṃ vastubhedaṃ deśabhedaṃ svabhedakam
kiñcidbhedaṃ na tasyāsti kiñcidvāpi na vidyate /
ahaṃ tvaṃ tadidaṃ so'yaṃ kālātmā kālahīnakaḥ
śūnyātmā sūkṣmarūpātmā viśvātmā viśvahīnakaḥ /
devātmā devahīnātmā meyātmā meyavarjitaḥ
sarvatra jaḍahīnātmā sarveṣāmantarātmakaḥ /
sarvasaṅkalpahīnātmā cinmātro'smīti sarvadā
kevalaḥ paramātmāhaṃ kevalo jñānavigrahaḥ /
sattāmātrasvarūpātmā nānyatkiñcijjagadbhayam
jīveśvareti vākkveti vedaśāstrādyahaṃ tviti /
idaṃ caitanyameveti ahaṃ caitanyamityapi
iti niścayaśūnyo yo vaidehī mukta eva saḥ /
caitanyamātrasaṃsiddhaḥ svātmārāmaḥ sukhāsanaḥ
aparicchinnarūpātmā aṇusthūlādivarjitaḥ /
turyaturyā parānando vaidehī mukta eva saḥ
nāmarūpavihīnātmā parasaṃvitsukhātmakaḥ /
turīyātītarūpātmā śubhāśubhavivarjitaḥ
yogātmā yogayuktātmā bandhamokṣavivarjitaḥ /
guṇāguṇavihīnātmā deśakālādivarjitaḥ
sākṣyasākṣitvahīnātmā kiñcitkiñcinna kiñcana /
yasya prapañcamānaṃ na brahmākāramapīha na
svasvarūpe svayaṃjyotiḥ svasvarūpe svayaṃratiḥ /
vācāmagocarānando vāṅmanogocaraḥ svayam
atītātītabhāvo yo vaidehī mukta eva saḥ /
cittavṛtteratīto yaścittavṛttyavabhāsakaḥ
sarvavṛttivihīnātmā vaidehī mukta eva saḥ /
tasminkāle videhīti dehasmaraṇavarjitaḥ
īṣanmātraṃ smṛtaṃ cedyastadā sarvasamanvitaḥ /
parairadṛṣṭabāhyātmā paramānandaciddhanaḥ
parairadṛṣṭabāhyātmā sarvavedāntagocaraḥ /
brahmāmṛtarasāsvādo brahmāmṛtarasāyanaḥ
brahmāmṛtarasāsakto brahmāmṛtarasaḥ svayam /
brahmāmṛtarase magno brahmānandaśivārcanaḥ
brahmāmṛtarase tṛpto brahmānandānubhāvakaḥ /
brahmānandaśivānando brahmānandarasaprabhaḥ
brahmānandaparaṃ jyotirbrahmānandanirantaraḥ /
brahmānandarasānnādo brahmānandakuṭumbakaḥ
brahmānandarasārūḍho brahmānandaikaciddhanaḥ /
brahmānandarasodbāho brahmānandarasambharaḥ
brahmānandajanairyukto brahmānandātmani sthitaḥ /
ātmarūpamidaṃ sarvamātmano'nyanna kañcana
sarvamātmāhamātmāsmi paramātmā parātmakaḥ /
nityānandasvarūpātmā vaidehī mukta eva saḥ
pūrṇarūpo mahānātmā prītātmā śāśvatātmakaḥ /
sarvāntaryāmirūpātmā nirmalātmā nirātmakaḥ
nirvikārasvarūpātmā śuddhātmā śāntarūpakaḥ /
śāntāśāntasvarūpātmā naikātmatvavivarjitaḥ
jīvātmaparamātmeti cintāsarvasvavarjitaḥ /
muktāmuktasvarūpātmā muktāmuktavivarjitaḥ
bandhamokṣasvarūpātmā bandhamokṣavivarjitaḥ /
dvaitādvaitasvarūpātmā dvaitādvaitavivarjitaḥ
sarvāsarvasvarūpātmā sarvāsarvavivarjitaḥ /
modapramodarūpātmā modādivinivarjitaḥ
sarvasaṅkalpahīnātmā vaidehī mukta eva saḥ /
niṣkalātmā nirmalātmā buddhātmāpuruṣātmakaḥ
ānandādivihīnātmā amṛtātmāmṛtātmakaḥ /
kālatrayasvarūpātmā kālatrayavivarjitaḥ
akhilātmā hyameyātmā mānātmā mānavarjitaḥ /
nityapratyakṣarūpātmā nityapratyakṣanirṇayaḥ
anyahīnasvabhāvātmā anyahīnasvayaṃprabhaḥ /
vidyāvidyādimeyātmā vidyāvidyādivarjitaḥ
nityānityavihīnātmā ihāmutravivarjitaḥ /
śamādiṣaṭkaśūnyātmā mumukṣutvādivarjitaḥ
sthūladehavihīnātmā sūkṣmadehavivarjitaḥ /
kāraṇādivihīnātmā turīyādivivarjitaḥ
annakośavihīnātmā prāṇakośavivarjitaḥ /
manaḥkośavihīnātmā vijñānādivivarjitaḥ
ānandakośahīnātmā pañcakośavivarjitaḥ /
nirvikalpasvarūpātmā savikalpavivarjitaḥ
dṛśyānuviddhahīnātmā śabdaviddhavivarjitaḥ /
sadā samādhiśūnyātmā ādimadhyāntavarjitaḥ
prajñānavākyahīnātmā ahaṃbrahmāsmivarjitaḥ /
tattvamasyādihīnātmā ayamātmetyabhāvakaḥ
oṅkāravācyahīnātmā sarvavācyavivarjitaḥ /
avasthātrayahīnātmā akṣarātmā cidātmakaḥ
ātmajñeyādihīnātmā yatkiñcididamātmakaḥ /
bhānābhānavihīnātmā vaidehī mukta eva saḥ
ātmānameva vīkṣasva ātmānaṃ bodhaya svakam /
svamātmānaṃ svayaṃ bhuṅkṣva svastho bhava ṣaḍānana
svamātmani svayaṃ tṛptaḥ svamātmānaṃ svayaṃ cara /
ātmānameva modasva vaidehī muktiko bhavetyupaniṣat //
// pañcamo'dhyāyaḥ //
nidāgho nāma vai muniḥ papraccha ṛbhuṃ bhagavantamātmānātmavivekamanubrūhīti / sa hovāca ṛbhuḥ/
sarvavāco'vadhirbrahma sarvacintāvadhirguruḥ /
sarvakāraṇakāryātmā kāryakāraṇavarjitaḥ
sarvasaṅkalparahitaḥ sarvanādamayaḥ śivaḥ /
sarvavarjitacinmātraḥ sarvānandamayaḥ paraḥ
sarvatejaḥprakāśātmā nādānandamayātmakaḥ /
sarvānubhavanirmuktaḥ sarvadhyānavivarjitaḥ
sarvanādakalātīta eṣa ātmāhamavyayaḥ /
ātmānātmavivekādibhedābhedavivarjitaḥ
śāntāśāntādihīnātmā nādāntarjyotirūpakaḥ /
mahāvākyārthato dūro brahmāsmītyatidūrataḥ
tacchabdavarjyastvaṃśabdahīno vākyārthavarjitaḥ /
kṣarākṣaravihīno yo nādāntarjyotireva saḥ
akhaṇḍaikaraso vāhamānando'smīti varjitaḥ /
sarvātītasvabhāvātmā nādāntarjyotireva saḥ
ātmeti śabdahīno ya ātmaśabdārthavarjitaḥ /
saccidānandahīno ya eṣaivātmā sanātanaḥ
sa nirdeṣṭumaśakyo yo vedavākyairagamyataḥ /
yasya kiñcidbahirnāsti kiñcidantaḥ kiyanna ca
yasya liṅgaṃ prapañcaṃ vā brahmaivātmā na saṃśayaḥ /
nāsti yasya śarīraṃ vā jīvo vā bhūtabhautikaḥ
nāmarūpādikaṃ nāsti bhojyaṃ vā bhogabhukca vā /
sadvā'sadvā sthitirvāpi yasya nāsti kṣarākṣaram
guṇaṃ vā viguṇaṃ vāpi sama ātmā na saṃśayaḥ /
yasya vācyaṃ vācakaṃ vā śravaṇaṃ mananaṃ ca vā
guruśiṣyādibhedaṃ vā devalokāḥ surāsurāḥ /
yatra dharmamadharmaṃ vā śuddhaṃ vāśuddhamaṇvapi
yatra kālamakālaṃ vā niścayaḥ saṃśayo na hi /
yatra mantramamantraṃ vā vidyāvidye na vidyate
draṣṭṛdarśanadṛśyaṃ vā īṣanmātraṃ kalātmakam /
anātmeti prasaṅgo vā hyanātmeti mano'pi vā
anātmeti jagadvāpi nāsti nāsti niścinu /
sarvasaṅkalpaśūnyatvātsarvakāryavivarjanāt
kevalaṃ brahmamātratvānnāstyanātmeti niścinu /
dehatrayavihīnatvātkālatrayavivarjanāt
jīvatrayaguṇābhāvāttāpatrayavivarjanāt /
lokatrayavihīnatvātsarvamātmeti śāsanāt
cittābhāccintanīyaṃ dehābhāvājjarā na ca /
pādābhāvādgatirnāsti hastābhāvātkriyā na ca
mṛtyurnāsti janābhāvādbuddhyabhāvātsukhādikam /
dharmo nāsti śucirnāsti satyaṃ nāsti bhayaṃ na ca
akṣaroccāraṇaṃ nāsti guruśiṣyādi nāstyapi /
ekābhāve dvitīyaṃ na na dvitīye na caikatā
satyatvamasti cetkiñcidasatyaṃ na ca saṃbhavet /
asatyatvaṃ yadi bhavetsatyatvaṃ na ghaṭiṣyati
śubhaṃ yadyaśubhaṃ viddhi aśubhācchubhamiṣyate /
bhayaṃ yadyabhavaṃ viddhi abhayādbhayamāpatet
bandhatvamapi cenmokṣo bandhābhāve kva mokṣatā /
maraṇaṃ yadi cejjanma janmābhāve mṛtirna ca
tvamityapi bhaveccāhaṃ tvaṃ no cedahameva na /
idaṃ yadi tadevāsti tadabhādidaṃ na ca
astīti cennāsti tadā nāsti cedasti kiñcana /
kāryaṃ cetkāraṇaṃ kiñcitkāryābhāve na kāraṇam
dvaitaṃ yadi tadā'dvaitaṃ dvaitābhāve dvayaṃ na ca /
dṛśyaṃ yadi dṛgapyasti dṛśyābhāve dṛgena na
antaryadi bahiḥ satyamantābhāve bahirna ca /
pūrṇatvamasti cetkiñcidapūrṇatvaṃ prasajyate
tasmādetatkvacinnāsti tvaṃ cāhaṃ vā ime idam /
nāsti dṛṣṭāntikaṃ satye nāsti dārṣṭāntikaṃ hyaje
paraṃbrahmāhamasmīti smaraṇasya mano na hi /
brahmamātraṃ jagadidaṃ brahmamātraṃ tvamapyaham
cinmātraṃ kevalaṃ cāhaṃ nāstyanātmyeti niścinu /
idaṃ prapañcaṃ nāstyeva notpannaṃ no sthitaṃ kvacit
cittaṃ prapañcamityāhurnāsti nāstyeva sarvadā /
na prapañcaṃ na cittādi nāhaṅkāro na jīvakaḥ
māyākāryādikaṃ nāsti māyā nāsti bhayaṃ nahi /
kartā nāsti kriyā nāsti śravaṇaṃ mananaṃ nahi
samādhidvitayaṃ nāsti mātṛmānādi nāsti hi /
ajñānaṃ cāpi nāstyeva hyavivekaṃ kadācana
anubandhacatuṣkaṃ na sambandhatrayameva na /
na gaṅgā na gayā seturna bhūtaṃ nānyadasti hi
na bhūmirna jalaṃ nāgnirna na vāyurna ca khaṃ kvacit /
na devā na ca dikpālā na vedā na guruḥ kvacit
na dūraṃ nāstikaṃ nālaṃ na madhyaṃ na kvacitsthitam /
nādvaitaṃ dvaitasatyaṃ vā hyasatyaṃ vā idaṃ na ca
bandhamokṣādikaṃ nāsti sadvā'sadvā sukhādi vā /
jātirnāsti gatirnāsti varṇo nāsti na laukikam
sarvaṃ brahmeti nāstyeva brahma ityapi nāsti hi /
cidityeveti nāstyeva cidahaṃbhāṣaṇaṃ na hi
ahaṃ brahmāsmi nāstyeva nityaśuddho'smi na kvacit /
vācā yaducyate kiñcinmanasā manute kvacit
buddhyā niścinute nāsti cittena jñāyate nahi /
yogī yogādikaṃ nāsti sadā sarvaṃ sadā na ca
ahorātrādikaṃ nāsti snānadhyānādikaṃ nahi /
bhrāntirabhrāntirnāstyeva nāstyanātmeti niścinu
vedaśāstraṃ purāṇaṃ ca kāryaṃ kāraṇamīśvaraḥ /
loko bhūtaṃ janastvaikyaṃ sarvaṃ mithyā na saṃśayaḥ
bandho mokṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ dhyānaṃ cittaṃ surāsurāḥ /
gauṇaṃ mukhyaṃ paraṃ cānyatsarvaṃ mithyā na saṃśayaḥ
vācā vadati yatkiñcitsaṅkalpaiḥ kalpyate ca yat /
manasā cintyate yadyatsarvaṃ mithyā na saṃśayaḥ
buddhyā niścīyate kiñciccitte niścīyate kvacit /
śāstraiḥ prapañcyate yadyannetreṇaiva nirīkṣyate
śrotrābhyāṃ śrūyate yadyadanyatsadbhāvameva ca /
netraṃ śrotraṃ gātrameva mithyeti ca suniścitam
idamityeva nirdiṣṭamayamityeva kalpyate /
tvamahaṃ tadidaṃ so'hamanyatsadbhāvameva ca
yadyatsaṃbhāvyate loke sarvasaṅkalpasaṃbhramaḥ /
sarvādhyāsaṃ sarvagopyaṃ sarvabhogaprabhedakam
sarvadoṣaprabhedācca nāstyanātmeti niścinu /
madīyaṃ ca tvadīyaṃ ca mameti ca taveti ca
mahyaṃ tubhyaṃ mayetyādi tatsarvaṃ vitathaṃ bhavet /
rakṣako viṣṇurityādi brahmā sṛṣṭestu kāraṇam
saṃhāre rudra ityevaṃ sarvaṃ mithyeti niścinu /
snānaṃ japastapo homaḥ svādhyāyo devapūjanam
mantraṃ tantraṃ ca satsaṅgo guṇadoṣavijṛmbhaṇam /
antaḥkaraṇasadbhāva avidyāśca saṃbhavaḥ
anekakoṭibrahmāṇḍaṃ sarvaṃ mithyeti niścinu /
sarvadeśikavākyoktiryena kenāpi niścitam
dṛśyate jagati yadyadyadyajjagati vīkṣyate /
vartate jagati yadyatsarvaṃ mithyeti niścinu
yena kenākṣareṇoktaṃ yena kena viniścitam /
yena kenāpi gaditaṃ yena kenāpi moditam
yena kenāpi yaddattaṃ yena kenāpi yatkṛtam /
yatra yatra śubhaṃ karma yatra yatra ca duṣkṛtam
yadyatkaroṣi satyena sarvaṃ mithyeti niścinu /
tvameva paramātmāsi tvameva paramo guruḥ
tvamevākāśarūpo'si sākṣihīno'si sarvadā /
tvameva sarvabhāvo'si tvaṃ brahmāsi na saṃśayaḥ
kālahīno'si kālo'si sadā brahmāsi cidghanaḥ /
sarvataḥ svasvarūpo'si caitanyaghanavānasi
satyo'si siddho'si sanātano'si mukto'si mokṣo'si mudāmṛto'si /
devo'si śānto'si nirāmayo'si brahmāsi pūrṇo'si parātparo'si
samo'si saccāpi sanātano'si satyādivākyaiḥ pratibodhito'si /
sarvāṅgahīno'si sadā sthito'si brahmendrarudrādivibhāvito'si
sarvaprapañcabhramavarjito'si sarveṣu bhūteṣu ca bhāsito'si /
sarvatra saṅkalpavivarjito'si sarvāgamāntārthavibhāvito'si
sarvatra santoṣasukhāsano'si sarvatra gatyādivivarjito'si /
sarvatra lakṣyādivivarjito'si dhyāto'si viṣṇvādisurairajasram
cidākārasvarūpo'si cinmātro'si niraṅkuśaḥ /
ātmanyeva sthito'si tvaṃ sarvaśūnyo'si nirguṇaḥ
ānando'si paro'si tvameka evādvitīyakaḥ /
cidghanānandarūpo'si paripūrṇasvarūpakaḥ
sadasi tvamasi jño'si so'si jānāsi vīkṣasi /
saccidānandarūpo'si vāsudevo'si vai prabhuḥ
amṛto'si vibhuścāsi cañcalo hyacalo hyasi /
sarvo'si sarvahīno'si śāntāśāntavivarjitaḥ
sattāmātraprakāśo'si sattāsāmānyako hyasi /
nityasiddhisvarūpo'si sarvasiddhivivarjitaḥ
īṣanmātraviśūnyo'si aṇumātravivarjitaḥ /
astitvavarjito'si tvaṃ nāstitvādivivarjitaḥ
lakṣyalakṣaṇahīno'si nirvikāro nirāmayaḥ /
sarvanādāntaro'si tvaṃ kalākāṣṭhāvivarjitaḥ
brahmaviṣṇvīśahīno'si svasvarūpaṃ prapaśyasi /
svasvarūpāvaśeṣo'si svānandābdhau nimajjasi
svātmarājye svamevāsi svayaṃbhāvavivarjitaḥ /
śiṣṭapūrṇasvarūpo'si svasmātkiñcinna paśyasi
svasvarūpānna calasi svasvarūpeṇa jṛmbhasi /
svasvarūpādananyo'si hyahamevāsi niścinu
idaṃ prapañcaṃ yatkiñcidyadyajjagati vidyate /
dṛśyarūpaṃ ca dṛgrūpaṃ sarvaṃ śaśaviṣāṇavat
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca /
ahaṅkāraśca tejaśca lokaṃ bhuvanamaṇḍalam
nāśo janma ca satyaṃ ca puṇyapāpajayādikam /
rāgaḥ kāmaḥ krodhalobhau dhyānaṃ dhyeyaṃ guṇaṃ param
guruśiṣyopadeśādirādirantaṃ śamaṃ śubham /
bhūtaṃ bhavyaṃ vartamānaṃ lakṣyaṃ lakṣaṇamadvayam
śamo vicāraḥ santoṣo bhoktṛbhojyādirūpakam /
yamādyaṣṭāṅgayogaṃ ca gamanāgamanātmakam
ādimadhyāntaraṅgaṃ ca grāhyaṃ tyājyaṃ hariḥ śivaḥ /
indriyāṇi manaścaiva avasthātritayaṃ tathā
caturviṃśatitattvaṃ ca sādhanānāṃ catuṣṭayam /
sajātīyaṃ vijātīyaṃ lokā bhūrādayaḥ kramāt
sarvavarṇāśramācāraṃ mantratantrādisaṃgraham /
vidyāvidyādirūpaṃ ca sarvavedaṃ jaḍājaḍam
bandhamokṣavibhāgaṃ ca jñānavijñānarūpakam /
bodhābodhasvarūpaṃ vā dvaitādvaitādibhāṣaṇam
sarvavedāntasiddhāntaṃ sarvaśāstrārthanirṇayam /
anekajīvasadbhāvamekajīvādinirṇayam
yadyaddhyāyati cittena yadyatsaṅkalpate kvacit /
buddhyā niścīyate yadyadguruṇā saṃśṛṇoti yat
yadyadvācā vyākaroti yadyadācāryabhāṣaṇam /
yadyatsvarendriyairbhāvyaṃ yadyanmīmāṃsate pṛthak
yadyannyāyena nirṇītaṃ mahadbhirvedapāragaiḥ /
śivaḥ kṣarati lokānvai viṣṇuḥ pāti jagattrayam
brahmā sṛjati lokānvai evamādikriyādikam /
yadyadasti purāṇeṣu yadyadvedeṣu nirṇayam
sarvopaniṣadāṃ bhāvaṃ sarvaṃ śaśaviṣāṇavat /
deho'hamiti saṅkalpaṃ tadantaḥkaraṇaṃ smṛtam
deho'hamiti saṅkalpo mahatsaṃsāra ucyate /
deho'hamiti saṅkalpastadbandhamiti cocyate
deho'hamiti saṅkalpastadduḥkhamiti cocyate /
deho'hamiti yadbhānaṃ tadeva narakaṃ smṛtam
deho'hamiti saṅkalpo jagatsarvamitīryate /
deho'hamiti saṅkalpo hṛdayagranthirīritiḥ
deho'hamiti yajjñānaṃ tadevājñānamucyate /
deho'hamiti yajjñānaṃ tadasadbhāvameva ca
deho'hamiti yā buddhiḥ sā cāvidyeti bhaṇyate /
deho'hamiti yajjñānaṃ tadeva dvaitamucyate
deho'hamiti saṅkalpaḥ satyajīvaḥ sa eva hi /
deho'hamiti yajjñānaṃ paricchinnamitīritam
deho'hamiti saṅkalpo mahāpāpamiti sphuṭam /
deho'hamiti yā buddhistṛṣṇā doṣāmayaḥ kila
yatkiñcidapi saṅkalpastāpatrayamitīritam /
kāmaṃ krodhaṃ bandhanaṃ sarvaduḥkhaṃ viśvaṃ doṣaṃ kālanānāsvarūpam /
yatkiñcedaṃ sarvasaṅkalpajālaṃ tatkiñcedaṃ mānasaṃ soma viddhi
mana eva jagatsarvaṃ mana eva mahāripuḥ /
mana eva hi saṃsāro mana eva jagattrayam
mana eva mahadduḥkhaṃ mana eva jarādikam /
mana eva hi kālaśca mana eva malaṃ tathā
mana eva hi saṅkalpo mana eva hi jīvakaḥ /
mana eva hi cittaṃ ca mano'haṅkāra eva ca
mana eva mahadbandhaṃ mano'ntaḥkaraṇaṃ ca tat /
mana eva hi bhūmiśca mana eva hi toyakam
mana eva hi tejaśca mana eva marunmahān /
mana eva hi cākāśaṃ mana eva hi śabdakam
sparśaṃ rūpaṃ rasaṃ gandhaṃ kośāḥ pañca manobhavāḥ /
jāgratsvapnasuṣuptyādi manomayaritīritam
dikpālā vasavo rudrā ādityāśca manomayāḥ /
dṛśyaṃ jaḍaṃ dvandvajātamajñānaṃ mānasaṃ smṛtam
saṅkalpameva yatkiñcittattannāstīti niścinu /
nāsti nāsti jagatsarvaṃ guruśiṣyādikaṃ nahītyupaniṣat
// ṣaṣṭho'dhyāyaḥ //
ṛbhuḥ//sarvaṃ saccinmayaṃ viddhi sarvaṃ saccinmayaṃ tatam /
saccidānandamadvaitaṃ saccidānandamadvayam
saccidānandamātraṃ hi saccidānandamanyakam /
saccidānandarūpo'haṃ saccidānandameva kham
saccidānandameva tvaṃ saccidānandako'smyaham /
manobuddhirahaṅkāracittasaṅghātakā amī
na tvaṃ nāhaṃ na cānyadvā sarvaṃ brahmaiva kevalam /
na vākyaṃ na padaṃ vedaṃ nākṣaraṃ na jaḍaṃ kvacit
na madhyaṃ nādi nāntaṃ vā na satyaṃ na nibandhanam /
na duḥkhaṃ na sukhaṃ bhāvaṃ na māyā prakṛtistathā
na dehaṃ na mukhaṃ ghrāṇaṃ na jihvā na ca tālunī /
na dantoṣṭhau lalāṭaṃ ca niśvāsocchvāsa eva ca
na svedamasthi māṃsaṃ ca na raktaṃ na ca mūtrakam /
na dūraṃ nāntikaṃ nāṅgaṃ nodaraṃ na kirīṭakam
na hastapādacalanaṃ na śāstraṃ na ca śāsanam /
na vettā vedanaṃ vedyaṃ na jāgratsvapnasuptayaḥ
turyātītaṃ na me kiñcitsarvaṃ saccinmayaṃ tatam /
nādhyātmikaṃ nādhibhūtaṃ nādhidaivaṃ na māyikam
na viśvataijasaḥ prājño virāṭsūtrātmakeśvaraḥ /
na gamāgamaceṣṭā ca na naṣṭaṃ na prayojanam
tyājyaṃ grāhyaṃ na dūṣyaṃ vā hyamedhyāmedhyakaṃ tathā /
na pīnaṃ na kṛśaṃ kledaṃ na kālaṃ deśabhāṣaṇam
na sarvaṃ na bhayaṃ dvaitaṃ na vṛkṣatṛṇaparvatāḥ /
na dhyānaṃ yogasaṃsiddhirna brahmavaiśyakṣatrakam
na pakṣī na mṛgo nāṅgī na lobho moha eva ca /
na mado na ca mātsaryaṃ kāmakrodhādayastathā
na strīśūdrabiḍālādi bhakṣyabhojyādikaṃ ca yat /
na prauḍhahīno nāstikyaṃ na vārtāvasaro'ti hi
na laukiko na loko vā na vyāpāro na mūḍhatā /
na bhoktā bhojanaṃ bhojyaṃ na pātraṃ pānapeyakam
na śatrumitraputrādirna mātā na pitā svasā /
na janma na mṛtirvṛddhirna deho'hamiti bhramaḥ
na śūnyaṃ nāpi cāśūnyaṃ nāntaḥkaraṇasaṃsṛtiḥ /
na rātrirna divā naktaṃ na brahmā na hariḥ śivaḥ
na vārapakṣamāsādi vatsaraṃ na ca cañcalam /
na brahmaloko vaikuṇṭho na kailāso na cānyakaḥ
na svargo na ca devendro nāgniloko na cāgnikaḥ /
na yamo yamaloko vā na lokā lokapālakāḥ
na bhūrbhuvaḥsvastrailokyaṃ na pātālaṃ na bhūtalam /
nāvidyā na ca vidyā ca na māyā prakṛtirjaḍā
na sthiraṃ kṣaṇikaṃ nāśaṃ na gatirna ca dhāvanam /
na dhyātavyaṃ na me dhyānaṃ na mantro na japaḥ kvacit
na padārthā na pūjārhaṃ nābhiṣeko na cārcanam /
na puṣpaṃ na phalaṃ patraṃ gandhapuṣpādidhūpakam
na stotraṃ na namaskāro na pradakṣiṇamaṇvapi /
na prārthanā pṛthagbhāvo na havirnāgnivandanam
na homo na ca karmāṇi na durvākyaṃ subhāṣaṇam /
na gāyatrī na vā sandhirna manasyaṃ na duḥsthitiḥ
na durāśā na duṣṭātmā na cāṇḍālo na paulkasaḥ /
na duḥsahaṃ durālāpaṃ na kirāto na kaitavam
na pakṣapātaṃ na pakṣaṃ vā na vibhūṣaṇataskarau /
na ca dambho dāmbhiko vā na hīno nādhiko naraḥ
naikaṃ dvayaṃ trayaṃ turyaṃ na mahatvaṃ na cālpatā /
na pūrṇaṃ na paricchinnaṃ na kāśī na vrataṃ tapaḥ
na gotraṃ na kulaṃ sūtraṃ na vibhutvaṃ na śūnyatā /
na strī na yoṣinno vṛddhā na kanyā na vitantutā
na sūtakaṃ na jātaṃ vā nāntarmukhasuvibhramaḥ /
na mahāvākyamaikyaṃ vā nāṇimādivibhūtayaḥ
sarvacaitanyamātratvātsarvadoṣaḥ sadā na hi /
sarvaṃ sanmātrarūpatvātsaccidānandamātrakam
brahmaiva sarvaṃ nānyo'sti tadahaṃ tadahaṃ tathā /
tadevāhaṃ tadevāhaṃ brahmaivāhaṃ sanātanam
brahmaivāhaṃ na saṃsārī brahmaivāhaṃ na me manaḥ /
brahmaivāhaṃ na me buddhirbrahmaivāhaṃ na cendriyaḥ
brahmaivāhaṃ na deho'haṃ brahmaivāhaṃ na gocaraḥ /
brahmaivāhaṃ na jīvo'haṃ brahmaivāhaṃ na bhedabhūḥ
brahmaivāhaṃ jaḍo nāhamahaṃ brahma na me mṛtiḥ /
brahmaivāhaṃ na ca prāṇo brahmaivāhaṃ parātparaḥ
idaṃ brahma paraṃ brahma satyaṃ brahma prabhurhi saḥ /
kālo brahma kalā brahma sukhaṃ brahma svayaṃprabham
ekaṃ brahma dvayaṃ brahma moho brahma śamādikam /
doṣo brahma guṇo brahma damaḥ śāntaṃ vibhuḥ prabhuḥ
loko brahma gururbrahma śiṣyo brahma sadāśivaḥ /
pūrvaṃ brahma paraṃ brahma śuddhaṃ brahma śubhāśubham
jīva eva sadā brahma saccidānandamasmyaham |
sarvaṃ brahmamayaṃ proktaṃ sarvaṃ brahmamayaṃ jagat
svayaṃ brahma na sandehaḥ svasmādanyanna kiñcana /
sarvamātmaiva śuddhātmā sarvaṃ cinmātramadvayam
nityanirmalarūpātmā hyātmano'nyanna kiñcana /
aṇumātralasadrūpamaṇumātramidaṃ jagat
aṇumātraṃ śarīraṃ vā hyaṇumātramasatyakam /
aṇumātramacintyaṃ vā cintyaṃ vā hyaṇumātrakam
brahmaiva sarvaṃ cinmātraṃ brahmamātraṃ jagattrayam /
ānandaṃ paramānandamanyatkiñcinna kiñcana
caitanyamātramoṅkāraṃ brahmaiva sakalaṃ svayam /
ahameva jagatsarvamahameva paraṃ padam
ahameva guṇātīta ahameva parātparaḥ /
ahameva paraṃ brahma ahameva gurorguruḥ
ahamevākhilādhāra ahameva sukhātsukham /
ātmano'nyajjagannāsti ātmano'nyatsukhaṃ na ca
ātmano'nyā gatirnāsti sarvamātmamayaṃ jagat /
ātmano'nyannahi kvāpi ātmano'nyattṛṇaṃ nahi
ātmano'nyattuṣaṃ nāsti sarvamātmamayaṃ jagat /
brahmamātramidaṃ sarvaṃ brahmamātramasanna hi
brahmamātraṃ śrutaṃ sarvaṃ svayaṃ brahmaiva kevalam /
brahmamātraṃ vṛtaṃ sarvaṃ brahmamātraṃ rasaṃ sukham
brahmamātraṃ cidākāśaṃ saccidānandamavyayam /
brahmaṇo'nyatarannāsti brahmaṇo'nyajjaganna ca
brahmaṇo'nyadaha nāsti brahmaṇo'nyatphalaṃ nahi /
brahmaṇo'nyattṛṇaṃ nāsti brahmaṇo'nyatpadaṃ nahi
brahmaṇo'nyadgururnāsti brahmaṇo'nyamasadvapuḥ /
brahmaṇo'nyanna cāhantā tvattedante nahi kvacit
svayaṃ brahmātmakaṃ viddhi svasmādanyanna kiñcana /
yatkiñciddṛśyate loke yatkiñcidbhāṣyate janaiḥ
yatkiñcidbhujyate kvāpi tatsarvamasadeva hi /
kartṛbhedaṃ kriyābhedaṃ guṇabhedaṃ rasādikam
liṅgabhedamidaṃ sarvamasadeva sadā sukham /
kālabhedaṃ deśabhedaṃ vastubhedaṃ jayājayam
yadyadbhedaṃ ca tatsarvamasadeva hi kevalam /
asadantaḥkaraṇakamasadevendriyādikam
asatprāṇādikaṃ sarvaṃ saṅghātamasadātmakam /
asatyaṃ pañcakośākhyamasatyaṃ pañca devatāḥ
asatyaṃ ṣaḍvikārādi asatyamarivargakam /
asatyaṃ ṣaḍṛtuścaiva asatyaṃ ṣaḍrasastathā
saccidānandamātro'hamanutpannamidaṃ jagat /
ātmaivāhaṃ paraṃ satyaṃ nānyāḥ saṃsāradṛṣṭayaḥ
satyamānandarūpo'haṃ cidghanānandavigrahaḥ /
ahameva parānanda ahameva parātparaḥ
jñānākāramidaṃ sarvaṃ jñānānando'hamadvayaḥ /
sarvaprakāśarūpo'haṃ sarvābhāvasvarūpakam
ahameva sadā bhāmītyevaṃ rūpaṃ kuto'pyasat /
tvamityevaṃ paraṃ brahma cinmayānandarūpavān
cidākāraṃ cidākāśaṃ cideva paramaṃ sukham /
ātmaivāhamasannāhaṃ kūṭastho'haṃ guruḥ paraḥ
saccidānandamātro'hamanutpannamidaṃ jagat /
kālo nāsti jagannāsti māyāprakṛtireva na
ahameva hariḥ sākṣādahameva sadāśivaḥ /
śuddhacaitanyabhāvo'haṃ śuddhasattvānubhāvanaḥ
advayānandamātro'haṃ cidghanaikaraso'smyaham /
sarvaṃ brahmaiva satataṃ sarvaṃ brahmaiva kevalam
sarvaṃ brahmaiva satataṃ sarvaṃ brahmaiva cetanam /
sarvāntaryāmirūpo'haṃ sarvasākṣitvalakṣaṇaḥ
paramātmā paraṃ jyotiḥ paraṃ dhāma parā gatiḥ /
sarvavedāntasāro'haṃ sarvaśāstrasuniścitaḥ
yogānandasvarūpo'haṃ mukhyānandamahodayaḥ /
sarvajñānaprakāśo'smi mukhyavijñānavigrahaḥ
turyāturyaprakāśo'smi turyāturyādivarjitaḥ /
cidakṣaraॊ'haṃ satyo'haṃ vāsudavo'jararo'maraḥ
ahaṃ brahma cidākāśaṃ nityaṃ brahma nirañjanam /
śuddhaṃ buddhaṃ sadāmuktamanāmakamarūpakam
saccidānandarūpo'hamanutpannamidaṃ jagat /
tyāsatyaṃ jagannāsti saṅkalpakalanādikam
nityānandamayaṃ brahma kevalaṃ sarvadā svayam /
anantamavyayaṃ śāntamekarūpamanāmayam
matto'nyadasti cenmithyā yathā marumarīcikā /
vandhyākumāravacane bhītiścedasti kiñcana
śaśaśṛṅgeṇa nāgendro mṛtaścejjagadasti tat /
mṛgatṛṣṇājalaṃ pītvā tṛptaścedastvidaṃ jagat
naraśṛṅgeṇa naṣṭaścetkaścidastvidameva hi /
gandharvanagare satye jagadbhavati sarvadā
gagane nīlimāsatye jagatsatyaṃ bhaviṣyati /
śuktikārajataṃ satyaṃ bhūṣaṇaṃ cejjagadbhavet
rajjusarpeṇa daṣṭaścennaro bhavatu saṃsṛtiḥ /
jātarūpeṇa bāṇena jvālāgnau nāśite jagat
vindhyāṭavyāṃ pāyasānnamasti cejjagadudbhavaḥ /
rambhāstambhena kāṣṭhena pākasiddhau jagadbhavet
sadyaḥ kumārikarūpaiḥ pāke siddhe jagadbhavet /
citrasthadīpaistamaso nāśaścedastvidaṃ jagat
māsātpūrvaṃ mṛto martyo hyāgataścejjagadbhavet /
takraṃ kṣīrasvarūpaṃ cetkvacinnityaṃ jagadbhavet
gostanādudbhavaṃ kṣīraṃ punarāropaṇe jagat /
bhūrajo'bdhau samutpanne jagadbhavatu sarvadā
kūrmaromṇā gaje baddhe jagadastu madotkaṭe /
nālasthatantunā meruścālitaścejjagadbhavet
taraṅgamālayā sindhurbaddhaścedastvidaṃ jagat /
agneradhaścejjvalanaṃ jagadbhavatu sarvadā
jvālāvahniḥ śītalaścedastirūpamidaṃ jagat /
jvālāgnimaṇḍale padmavṛddhiścejjagadastvidam
mahacchailendranīlaṃ vā sambhavaccedidaṃ jagat /
merurāgatya padmākṣe sthitaścedastvidaṃ jagat
nigireccedbhṛṅgasūnurmeruṃ calavadastvidam /
vmaśakena hate siṃhe jagatsatyaṃ tadāstu te
aṇukoṭaravistīrṇe trailokyaṃ cejjagadbhavet /
tṛṇānalaśca nityaścetkṣaṇikaṃ tajjagadbhavet
svapnadṛṣṭaṃ ca yadvastu jāgare cejjagadbhavaḥ /
nadīvego niścalaścetkenāpīdaṃ bhavejjagat
kṣudhitasyāgnirbhojyaścennimiṣaṃ kalpitaṃ bhavet /
jātyandhai ratnaviṣayaḥ sujñātaścejjagatsadā
napuṃsakakumārasya strīsukhaṃ cedbhavajjagat /
nirmitaḥ śaśaśṛṅgeṇa rathaścejjagadasti tat
sadyojātā tu yā kanyā bhogayogyā bhavejjagat /
vandhyā garbhāptatatsaukhyaṃ jñātā cedastvidaṃ jagat
kāko vā haṃsavadgacchejjagadbhavatu niścalam /
mahākharo vā siṃhena yudhyate cejjagatsthitiḥ
mahākharo gajagatiṃ gataścejjagadastu tat /
sampūrṇacandrasūryaścejjagadbhātu svayaṃ jaḍam
candrasūryādikau tyaktvā rāhuśceddṛśyate jagat /
bhṛṣṭabījasamutpannavṛddhiścejjagadastu sat
daridro dhanikānāṃ ca sukhaṃ bhuṅkte tadā jagat /
śunā vīryeṇa siṃhastu jito yadi jagattadā
jñānino hṛdayaṃ mūḍhairjñātaṃ cetkalpanaṃ tadā /
śvānena sāgare pīte niḥśeṣeṇa mano bhavet
śuddhākāśo manuṣyeṣu patitaścettadā jagat /
bhūmau vā patitaṃ vyoma vyomapuṣpaṃ sugandhakam
śuddhākāśe vane jāte calite tu tadā jagat /
kevale darpaṇe nāsti pratibimbaṃ tadā jagat
ajakukṣau jagannāsti hyātmakukṣau jagannahi /
sarvathā bhedakalanaṃ dvaitādvaitaṃ na vidyate
māyākāryamidaṃ bhedamasti cedbrahmabhāvanam /
deho'hamiti duḥkhaṃ cedbrahmāhamiti niścayaḥ
hṛdayagranthirastitve chidyate brahmacakrakam /
saṃśaye samanuprāpte brahmaniścayamāśrayet
anātmarūpacoraścedātmaratnasya rakṣaṇam /
nityānandamayaṃ brahma kevalaṃ sarvadā svayam
evamādisudṛṣṭāntaiḥ sādhitaṃ brahmamātrakam /
brahmaiva sarvabhavanaṃ bhuvanaṃ nāma santyaja
ahaṃ brahmeti niścitya ahaṃbhāvaṃ parityaja /
sarvameva layaṃ yāti suptahastasthapuṣpavat
na deho na ca karmāṇi sarvaṃ brahmaiva kevalam /
na bhūtaṃ na ca kāryaṃ ca na cāvasthācatuṣṭayam
lakṣaṇātrayavijñānaṃ sarvaṃ brahmaiva kevalam /
sarvavyāpāramutsṛjya hyahaṃ brahmeti bhāvaya
ahaṃ brahma na sandeho hyahaṃ brahma cidātmakam /
saccidānandamātro'hamiti niścitya tattyaja
śāṅkarīyaṃ mahāśāstraṃ na deyaṃ yasya kasyacit /
nāstikāya kṛtaghnāya durvṛttāya durātmane
gurubhaktiviśuddhāntaḥkaraṇāya mahātmane /
samyakparīkṣya dātavyaṃ māsaṃ ṣāṇmāsavatsaram
sarvopaniṣadabhyāsaṃ dūratastyajya sādaram /
tejobindūpaniṣadamabhyasetsarvadā mudā
sakṛdabhyāsamātreṇa brahmaiva bhavati svayam /
brahmaiva bhavati svayamityupaniṣat //
ॐ saha nāvavatu //saha nau bhunaktu // saha vīryaṃ karavāvahai // tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
// iti tejobindūpaniṣatsamāptā //
saṃbaṃdhita kaḍiyām̐
upaniṣad
tejo-bindu upaniṣad
tejo-bindu upaniṣad-1
tejo-bindu upaniṣad-2
bāharī kaḍiyām̐
Original text: tejobindūpaniṣad · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0