तत्त्वार्थसूत्रम् — तृतीयोऽध्यायः · Chapter 1

ratnaśarkarābālukāpaṃka dhūmatamomahātamaḥ prabhā bhūmayo ghanāmbuvātākāśa pratiṣṭhāḥ saptādho'dhaḥ//
tāsu triṃśatpaṃcaviṃśati paṃcadaśadaśatripaṃconaikanarakaśatasahasrāṇi paṃca caiva yathākramam//
nārakā nityāśubhataraleśyāpariṇāma dehavedanāvikriyāḥ//
parasparodīritaduḥkhāḥ//
saṃkliṣṭāsurodīritaduḥkhāśca prāk caturthyāḥ//
teṣvekatri sapta daśasaptadaśatdavā viṃśati trayastriṃśatsāgaropamāsattvānāṃ parā sthitaḥ//
jambūdvīpa lavaṇodādayaḥ śubhanāmāno dvīpasamudrā//
dvirdvirviṣkambhāḥ pūrvapūrvaparikṣepiṇo valayākṛtayaḥ//
tanmadhye merunābhirvṛtto yojanaśatasahasraviṣakambho jambūdvīpaḥ//
bharatahemavataharivideha ramyaka hairaṇeyavatairāvatavarṣāḥ kṣetrāṇi//
tadvibhājinaḥ pūrvāparāyatā himavanmahāhimavanniṣadhanīlarukmi śikhariṇo varṇadharaparvatāḥ//
hemārjunatapanīya vaiḍūryarajata remamayāḥ//
maṇivicikṣaparśvā upari mūle ca tulyavistārāḥ//
padmamahāpadmatigiñchakesari mahāpuṇḍarīkapuṇjarīkāhṛdāsteṣāmupari//
prathamo yojanasahasrāyāmastadardhaviṣakambho hradaḥ//
daśayojanāvagāhaḥ//
tanmadhye yojanaṃ puṣkaram//
taddviguṇadviguṇāhradaḥ puṣkarāṇi ca//
tannivāsinyo devyaḥ śrī hrīdhṛtikīrtibuddhilakṣmyaḥ palyopamasthitayaḥ sasāmānika pariṣatkāḥ//
gaṃgāsindhu rohidrohitāsyāhariddharikāntai sītāsītodānārīnarakāntā suvarṇa rūpyakūlā raktāraktodāḥ saritastanmadhyagāḥ//
dvayordvayoḥ pūrvāḥ pūrvagāḥ//
śeṣāstvaparagāḥ//
caturdaśanadīsahasraparivṛtā gaṃgāsindhvādayo nadyaḥ//
bharataḥ ṣaḍviṃśatipaṃcayojanaśatavistāraḥ ṣaṭcaikonaviṃśatibhāgāyojanasya//
taddviguṇadviguṇavistārā varṣadharavarṣā videhāntāḥ//
uttara dakṣiṇatulyāḥ//
tathottaraḥ//
videheṣu saṃkhyeyakālāḥ//
bharatasya viṣkambho jambūdvīpasya navatiśatabhāgaḥ//
dvirdhātakīkhaṇḍe//
puṣkārardhe ca//
prāṅmānuṣottarānmanuṣyāḥ//
āryā mlecchāśca//
bharatairāvatavidehāḥ karmabhūmayo'nyatra devakurūttarakurubhyaḥ//
nṛsthitīparāvare tripalyopamāntarmuhūrta//
tiryagyonijānāṃ ca//
iti tṛtīyo'dhyāyaḥ//