तत्त्वार्थसूत्रम् — द्वितीयोऽध्यायः · Chapter 1

aupaśamikakṣāyikau bhāvau miśraśca jīlasya svatattvamaudayika pāriṇāmiko ca//
dvinavāṣṭādaśaikaviṃśātitribhedā yathākramam//
samyaktva cāritre//
jñānadarśana dānalābhabhogopa bhogavīryāṇi ca//
jñānājñāna darśana labdhyaścatustri tripañcabhedāḥ samyaktva cāritra saṃyamāsaṃyamāśca//
gatikaṣāyaliṅga mithyādarśanā jñānāsaṃyatā siddha leśyāścatuścatustryekaikaikaikaṣaḍbhedāḥ//
jīvabhavyābhavyatvāni ca//
upayogo lakṣaṇam//
sa dvividho'ṣṭacaturbheda//
saṃsāriṇo muktāśca//
samanaskāmanaskāḥ//
saṃsāriṇastrasasthāvarāḥ//
pṛthivyaptejovāyuvanaspatayaḥ sthāvarāḥ//
dvīndriyādayastrasāḥ//
paṃcedriyāṇi//
dvividhāni//
nirvṛtyupakaraṇe dravyendriyam//
labdhyupayogau bhāvendriyam//
sparśanarasana ghrāṇacakṣuḥśrotrāṇi//
sparśanarasangandhavarṇaśabdāstadarthāḥ//
śrutamanindriyasya//
vanaspatyantānāmekam//
kṛmipipīlikā bhramara manuṣyādīnāmekaika vṛddhāni//
saṃjñinaḥ samanaskāḥ//
vigrahagatau karmayogaḥ//
anuśreṇi gatiḥ//
avigrahā jīvasya//
vigrahavatī ca saṃsāriṇaḥ prāk caturbhyaḥ//
eka samayāvigrahā//
ekaṃ dvau trīnvānāhārakaḥ//
saṃmūcchaṃnagarbhauparādā janma//
sacittaśītasaṃvṛtāḥsetarā miśrāścaikaśastadyonayaḥ//
jarāyujāṇḍajapotānāṃ garbhaḥ//
devanārakāṇāmupapādaḥ//
śeṣāṇāṃ saṃmabarcchanam//
audārikavaikriyikā hārakadaijasakārmaṇāni śarīrāṇi//
paraṃ paraṃ sūkṣmam//
pradeśato'saṃkhyeyaguṇaṃprāk taijasāt//
anantaguṇe pare//
apratīghāte//
anādisaṃbandhe ca//
sarvasya//
tadādīni bhājyāniyugapadekasminnā caturbhyaḥ//
nirūpabhogamantyam//
garbhasamabarcchanajamādyam//
aupapādikaṃ vaigriyikam//
labdhipratyayaṃ ca//
taijasamapi//
śubhaṃ viśuddhamavyāghāti cāhārakaṃ pramattasaṃyatasyaiva//
vānakasaṃmūrcchino napuṃsakāni//
na devāḥ//
śeṣastravedāḥ//
aupapādika caramottamadehā'saṃkhyeya varṣāyuṣonavartyāyuṣaḥ//
iti dvitīyo'dhyāyaḥ//