तत्त्वार्थसूत्रम् — अष्टमोऽध्यायः · Chapter 1

hiṃsāva-tasteyābrahmaparigrahebhyau viratirvratama//
deśasarvato'ṇumahatī//
tatsthairyāthā bhāvanāḥ pāñca pañca//
vāṅgamanoguptīryādāna nikṣepaṇa samityālokitapāna bhojanāni paṃca//
krodhalobha bhīrutva hāsya pratyākhyānānyuvī cibhāṣaṇaṃ ca paṃca//
śūnyāgāra vimocitā vāsaparodhā karaṇa bhaikṣaśuddhisamadharmāvisaṃvādāḥ paṃca//
strīrāga kathā śravaṇatanmanoharāṃga nirīkṣaṇapūrva ratānusam raṇa vṛṣyeṣṭa sarasvaśarīra saṃskāra tyāgāḥ paṃca//
manojñāmanotrajñandriya viṣaya rāgadveṣa varjanāni paṃca//
hiṃsādiṣvahāmutrā pāyāvadyadarśanam//
duḥkhameva vā//
maitrīpramoda kāruṇyamādhyasthyāni ca sattvaguṇādhika kliśyamānāvinayeṣu//
jagatkāyasva bhāvau vā saṃvega vairāgyartham//
pramattayogātprāṇavyaparopaṇaṃ hiṃsā//
asadabhidhānamanṛtam//
adattādānaṃ steyam//
maithunamabrahma//
mūrcchā parigrahaḥ//
niḥśalyo vratī//
agāryanagāraśca//
aṇuvrato'gārī//
digdeśānarthadaṇḍa viratisāmāyika proṣa dhopavāsopabhogaparibhogaparimāṇātithisaṃvibhāgavratasaṃpannaśca//
māraṇāntikīṃ sallekhanā joṣitā//
śaṃkākāṅakṣāvicikatsānyadṛṣṭi praśaṃsā saṃstavāḥ samyagdṛṣṭeratīcārāḥ//
vrataśīleṣu pañca pañca yathākramam//
bandhavadhacchedātibhāropaṇānnapānanirodhāḥ//
mithyopadeśa rahobhyākhyānakūṭalekhakriyā nyāsāpahāra sākāramantra bhedāḥ//
stena prayogatadāhvatādāna viruddharājyātikramahīnādhika manonmāna pratirupaka vyavahārāḥ//
paravivāhaka raṇetvarikā parigṛhītā gamanānāṅgakrīḍā kāmatīvrābhiniveśāḥ//
kṣetravāstuhiraṇya suvarṇadhana dhānya dāsīdāsa kupya pramāṇatikramāḥ//
ūrdhvādhastirya gvyatikramaḥkṣetra vṛddhismṛtyantarādhānāni//
ānayana preṣya prayoga śavdarupānupāta pudgalakṣepāḥ//
kandarpakautkucya maukharyāsamīkṣyādhikaraṇopabhoga paribhogānarthakyāni//
yogaduṣpraṇidhānānāda rasmṛtyanupasthānāni//
apratyavekṣitā pramārjitotsargādānasaṃstaropakramaṇā nādara smṛtyanupasthānāni//
sacitta sambandhasaṃmiśrābhiṣavaduḥ pakvāhārāḥ//
sacittanikṣepā pidhānaparavya padeśamātsaryakālātikramāḥ//
jīvitamaraṇāsaṃsamitrānurāga sukhānubandha nidānāni//
anugrahārtha syasyātisargo dānam//
vidhidravyadātṛpātraviśeṣāttadviśeṣaḥ//
mithyādarśanāviratipramādakaṣāyayogā bandhahetavaḥ//
sakaṣāyatvājjīvaḥ karmaṇoyogyān pudganānādatte sa bandhaḥ//
prakṛtisthityanubhavapradeśāstadvidhayaḥ//
ādyo jñāna darśanāvaraṇavedanīya mohanīyāyurnāmagotrāntarāyāḥ//
pañcanavadvyaṣṭāviṃśati caturdvicatvāriṃśaddvipañca bhedā yathākramam//
matiśrutāvadhimanaḥ paryayakevalānām//
cakṣuracakṣura vadhikevalānāṃ nidrā nidrā nidrāpacalā pracalāstyanagṛddhayaśca//
sadasadvedye//
darśanacāritramohanīyā kaṣāya kaṣāya bedanīyākhyā stridvinavaṣoḍaśabhedāḥ samyaktva mithyātvatadubhayānya kaṣāyakaṣāyau
hāsya ratyaratiśoka bhaya jugupsāstrīpunnapuṃsaka bedā anantānubandhya pratyākhyāna pratyākhyāna saṃjvalana vikalpāścaikaśaḥ
krodhamāna māyā lobhāḥ//
nārakatairyagyonamānudaivāni//
gatijātiśarīrāṅgopāṅganirmāṇa bandhasaṃghāta saṃsthānasaṃhanana sparśa rasa gandha varṇanupūrvyāgurulaghūpaghātaparaghātātapodyotocchavāsa
nihāyogatayaḥ pratyekaśarotrasa subhagasusvaraśubhasūkṣmaparyāpti sthirādeya yaśaḥ kīrtisetarāṇitīrthakaratvaṃ ca//
uccainīṃcaiśca//
dānalābhogopabhogavīryāṇām//
āditastisṛṇāmanrāyasya ca triṃśatsāgaropamakoṭī koṭayaḥ parā sthitaḥ//
saptatiramohanīyasya//
viṃśatirnāmagotrayoḥ//
trayastriśatsāgaropamāṇyāyuṣaḥ//
aparā dvādaśa muhūrttā vedanīyasya//
nāmagautrayoraṣṭau//
śeṣāṇāmantarmuhartāḥ//
vipāko'nubhavaḥ//
sa yathānāma//
tataśca nirjarā//
nāmapratyayāḥ sarvato yoga viśeṣātsūkṣmaikakṣetrāvagāha sthitāḥ sarvātma pradeśoṣvanantānta pradeśāḥ//
sadvedyaśubhāyurnāmagotrāṇi puṇyam//
ato'nyatpāpam//
ityaṣṭamo'dhyāyaḥ//