Language

ENहिગુ
Scripture Library

Tantraloka · Chapter 37

37.1

uktanītyaiva sarvatra vyavahāre pravartite /
prasiddhāvupajīvyāyāmavaśyagrāhya āgamaḥ // 1

37.2

yathā laukikadṛṣṭyānyaphalabhāk tatprasiddhitaḥ /
samyagvyavaharaṃstadvacchivabhāk tatprasiddhitaḥ // 2

37.3

tadavaśyagrahītavye śāstre svāṃśopadeśini /
manākphale@bhyupādeyatamaṃ tadviparītakam // 3

37.4

yathā khageśvarībhāvaniḥśaṅkatvādviṣaṃ vrajet /
kṣayaṃ karmasthitistadvadaśaṅkādbhairavatvataḥ // 4

37.5

yadārṣe pātahetūktaṃ tadasminvāmaśāsane /
āśusiddhyai yataḥ sarvamārṣaṃ māyodarasthitam // 5

37.6

tacca yatsarvasarvajñadṛṣṭaṃ taccāpi kiṃ bhavet /
yadaśeṣopadeśena sūyate@nuttaraṃ phalam // 6

37.7

yathādharādharaproktavastutattvānuvādataḥ /
uttaraṃ kathitaṃ saṃvitsiddhaṃ taddhi tathā bhavet // 7

37.8

yaduktādhikasaṃvittisiddhavastunirūpaṇāt /
apūrṇasarvavitproktirjñāyate@dharaśāsane // 8

37.9

ūrdhvaśāsanavastvaṃśe dṛṣṭvāpica samujjhite /
adhaḥ śāstreṣu māyātvaṃ lakṣyate sargarakṣaṇāt // 9

37.10

śrīmadānandaśāstrādau proktaṃ ca parameśinā /
ṛṣivākyaṃ bahukleśamadhruvālpaphalaṃ mitam // 10

37.11

naiva pramāṇayedvidvān śaivamevāgamaṃ śrayet /
tadārṣe pātahetūktaṃ tadasmin vāmaśāsane // 11

37.12

āśusiddhyai yataḥ sarvamārṣaṃ māyodarasthitam /
yathā khageśvarībhāvaniḥśaṅkatvādviṣaṃ vrajet // 12

37.13

kṣayaṃ karmasthitistadvadaśaṅkādbhairavatvataḥ /
ajñatvānupadeṣṭṛtvasaṃdaṣṭe@dharaśāsane // 13

37.14

etadviparyayādgrāhyamavaśyaṃ śivaśāsanam /
dvāvāptau tatra ca śrīmacchrīkaṇṭhalakuleśvarau // 14

37.15

dvipravāhamidaṃ śāstraṃ mamyaṅniḥśreyasapradam /
prācyasya tu yathābhīṣṭabhogadatvamapi sthitam // 15

37.16

tacca pañcavidhaṃ proktaṃ śaktivaicitryacitritam /
pañcasrota iti proktaṃ śrīmacchrīkaṇṭhaśāsanam // 16

37.17

daśāṣṭādaśadhā srotaḥpañcakaṃ yattato@pyalam /
utkṛṣṭaṃ bhairavābhikhyaṃ catuḥṣaṣṭivibheditam // 17

37.18

śrīmadānandaśāstrādau proktaṃ bhagavatā kila /
samūhaḥ pīṭhametacca dvidhā dakṣiṇavāmataḥ // 18

37.19

mantro vidyeti tasmācca mudrāmaṇḍalagaṃ dvayam /
mananatrāṇadaṃ yattu mantrākhyaṃ tatra vidyayā // 19

37.20

upodbalanamāpyāyaḥ sā hi vedyārthabhāsinī /
mantrapratikṛtirmudrā tadāpyāyanakārakam // 20

37.21

maṇḍalaṃ sāramuktaṃ hi maṇḍaśrutyā śivāhvayam /
evamanyonyasaṃbhedavṛtti pīṭhacatuṣṭayam // 21

37.22

yatastasmādbhavetsarvaṃ pīṭhe pīṭhe@pi vastutaḥ /
pradhānatvāttasya tasya vastuno bhinnatā punaḥ // 22

37.23

kathitā sādhakendrāṇāṃ tattadvastuprasiddhaye /
pratyekaṃ taccaturdhaivaṃ maṇḍalaṃ mudrikā tathā // 23

37.24

mantro vidyeti ca pīṭhamutkṛṣṭaṃ cottarottam /
vidyāpīṭhapradhānaṃ ca siddhayogīśvarīmatam // 24

37.25

tasyāpi paramaṃ sāraṃ mālinīvijayottaram /
uktaṃ śrīratnamālāyāmetacca parameśinā // 25

37.26

aśeṣatantrasāraṃ tu vāmadakṣiṇamāśritam /
ekatra militaṃ kaulaṃ śrīṣaḍardhakaśāsane // 26

37.27

siddhānte karma bahulaṃ malamāyādirūṣitam /
dakṣiṇaṃ raudrakarmāḍhyaṃ vāmaṃ siddhisamākulam // 27

37.28

svalpapuṇyaṃ bahukleśaṃ svapratītivivarjitam /
mokṣavidyāvihīnaṃ ca vinayaṃ tyaja dūrataḥ // 28

37.29

yasminkāle ca guruṇā nirvikalpaṃ prakāśitam /
muktastenaiva kālena yantraṃ tiṣṭhati kevalam // 29

37.30

mayaitatsrotasāṃ rūpamanuttarapadāddhruvāt /
ārabhya vistareṇoktaṃ mālinīślokavārtike // 30

37.31

jijñāsustata evedamavadhārayituṃ kṣamaḥ /
vayaṃ tūktānuvacanamaphalaṃ nādriyāmahe // 31

37.32

itthaṃ dadadanāyāsājjīvanmuktimahāphalam /
yathepsitamahābhogadātṛtvena vyavasthitam // 32

37.33

ṣaḍardhasāraṃ sacchāstramupādeyamidaṃ sphuṭam /
ṣaṭtriṃśatā tattvabalena sūtā yadyapyanantā bhuvanāvalīyam /
brahmāṇḍamatyantamanoharaṃ tu vaicitryavarjaṃ nahi ramyabhāvaḥ // 33

37.34

bhūrādisaptapurapūrṇatame@pi tasmin manye dvitīyabhuvanaṃ bhavanaṃ sukhasya /
kvānyatra citragatisūryaśaśāṅkaśobhirātrindivaprasarabhogavibhāgabhūṣā // 34

37.35

tatrāpica tridivabhogamahārghavarṣadvīpāntarādadhikameva kumārikāhvam /
yatrādharādharapadātparamaṃ śivāntamāroḍhumapyadhikṛtiḥ kṛtināmanarghā // 35

37.36

prākkarmabhogipaśutocitabhogabhājā kiṃ janmanā nanu sukhaikapade@pi dhāmni /
sarvo hi bhāvini paraṃ paritoṣameti saṃbhāvite natu nimeṣiṇi vartamāne // 36

37.37

kanyāhvaye@pi bhuvane@tra paraṃ mahīyān deśaḥ sa yatra kila śāstravarāṇi cakṣuḥ /
jātyandhasadmani na janma na ko@bhinindedbhinnāñjanāyitaravipramukhaprakāśe // 37

37.38

niḥśeṣaśāstrasadanaṃ kila madhyadeśastasminnajāyata guṇābhyadhiko dvijanmā /
ko@pyatrigupta iti nāmaniruktagotraḥ śāstrābdhicarvaṇakalodyadagastyagotraḥ // 38

37.39

tamatha lalitādityo rājā nijaṃ puramānayat praṇayarabhasāt kaśmīrākhyaṃ himālayamūrdhagam /
adhivasati yadgaurīkāntaḥ karairvijayādibhiryugapadakhilaṃ bhogāsāraṃ rasāt paricarcitum // 39

37.40

sthāne sthāne munibhirakhilaiścakrire yannivāsā yaccādhyāste pratipadamidaṃ sa svayaṃ candracūḍaḥ /
tanmanye@haṃ samabhilaṣitāśeṣasiddhernasiddhyai kaśmīrebhyaḥ paramatha puraṃ pūrṇavṛtterna tuṣṭyai // 40

37.41

yatra svayaṃ śāradacandraśubhrā śrīśāradeti prathitā janeṣu /
śāṇḍilyasevārasasuprasannā sarvaṃ janaṃ svairvibhavairyunakti // 41

37.42

nāraṅgāruṇakānti pāṇḍuvikacadballāvadātacchavi prodbhinnāmalamātuluṅgakanakacchāyābhirāmaprabham /
kerīkuntalakandalīpratikṛtiśyāmaprabhābhāsvaraṃ yasmiñśakticatuṣṭayojjvalamalaṃ madyaṃ mahābhairavam // 42

37.43

trinayanamahākopajvālāvilīna iha sthito madanaviśikhavrāto madyacchalena vijṛmbhate /
kathamitarathā rāgaṃ mohaṃ madaṃ madanajvaraṃ vidadhadaniśaṃ kāmātaṅkairvaśīkurute jagat // 43

37.44

yatkāntānāṃ praṇayavacasi prauḍhimānaṃ vidatte yannirvighnaṃ nidhuvanavidhau sādhvasaṃ saṃdhunoti /
yasmin viśvāḥ kalitarucayo devatāścakracaryastanmārdvīkaṃ sapadi tanute yatra bhogāpabargau // 44

37.45

udyadgaurāṅkuravikasitaiḥ śyāmaraktaiḥ palāśairantargāḍhāruṇarucilasatkesarālīvicitraiḥ /
ākīrṇā bhūḥ pratipadamasau yatra kāśmīrapuṣpaiḥ samyagdevītritayayajanodyānamāviṣkaroti // 45

37.46

sarvo lokaḥ kaviratha budho yatra śūro@pi vāgmī candroddyotā masṛṇagatayaḥ pauranāryaśca yatra /
yatrāṅgārojjvalavikasitānantasauṣumṇamārgagrastārkendurgaganavimalo yoginīnāṃ ca vargaḥ // 46

37.47

śrīmatparaṃ pravaranāma puraṃ ca tatra yannirmame pravarasena iti kṣitīśaḥ /
yaḥ svapratiṣṭhitamaheśvarapūjanānte vyomotpatannudasṛjatkila dhūpaghaṇṭām // 47

37.48

āndolanoditamanoharavīranādaiḥ sā cāsya tatsucaritaṃ prathayāṃbabhūva /
sadvṛttasāragurutaijasamūrtayo hi tyaktā api prabhuguṇānadhikaṃ dhvananti // 48

37.49

saṃpūrṇacandravimaladyutivīrakāntāgāḍhāṅgarāgaghanakuṅkumapiñjaraśrīḥ /
proddhūtavetasalatāsitacāmaraughairājyābhiṣekamaniśaṃ dadatī smarasya // 49

37.50

rodhaḥpratiṣṭhitamaheśvarasiddhaliṅgasvāyaṃbhuvārcanavilepanagandhapuṣpaiḥ /
āvarjyamānatanuvīcinimajjanaughavidhvastapāpmamunisiddhamanuṣyavandyā // 50

37.51

bhogāpavargaparipūraṇakalpavallī bhogaikadānarasikāṃ surasiddhasindhum /
nyakkurvatī harapinākakalāvatīrṇā yadbhūṣayatyavirataṃ taṭinī vitastā // 51

37.52

tasmin kuverapuracārisiṃtāṃśumaulisāṃmukhyadarśanavirūḍhapavitrabhāve /
vaitastarodhasi nivāsamamuṣya cakre rājā dvijasya parikalpitabhūrisaṃpat // 52

37.53

tasyānvaye mahati ko@pi varāhaguptanāmā babhūva bhagavān svayamantakāle /
gīrvāṇasindhulaharīkalitāgramūrdhā yasyākarot paramanugrahamāgraheṇa // 53

37.54

tasyātmajaścukhalaketi jane prasiddhaścandrāvadātadhiṣaṇo narasiṃhaguptaḥ /
yaṃ sarvaśāstrarasamajjanaśubhracittaṃ māheśvarī paramalaṃkurute sma bhaktiḥ // 54

37.55

tāruṇyasāgarataraṅgabharānapohya vairāgyapotamadhiruhya dṛḍhaṃ haṭhena /
yo bhaktirohaṇamavāpya maheśacintāratnairalaṃ dalayati sma bhavāpadastāḥ // 55

37.56

tasyātmajo@bhinavagupta iti prasiddhaḥ śrīcandracūḍacaraṇābjaparāgapūtaḥ /
mātā vyayūyujadamuṃ kila bālya eva daivaṃ hi bhāviparikarmaṇi saṃskaroti // 56

37.57

mātā paraṃ bandhuriti pravādaḥ snoho@tigāḍhīkurute hi pāśān /
tanmūlabandhe galite kilāsya manye sthitā jīvata eva muktiḥ // 57

37.58

pitrā sa śabdagahane kṛtasaṃpraveśastarkārṇavormipṛṣatāmalapūtacittaḥ /
sāhityasāndrarasabhogaparo maheśabhaktyā svayaṃgrahaṇadurmadayā gṛhītaḥ // 58

37.59

sa tanmayībhūya na lokavartanīmajīgaṇat kāmapi kevalaṃ punaḥ /
tadīyasaṃbhogavivṛddhaye purā karoti dāsyaṃ guruveśmasu svayam // 59

37.60

ānandasaṃtatimahārṇavakarṇadhāraḥ saddaiśikairakavarātmajavāmanāthaḥ /
śrīnāthasaṃtatimahāmbaragharmakāntiḥ śrībhūtirājatanayaḥ svapitṛprasādaḥ // 60

37.61

traiyambakaprasarasāgaraśāyisomānandātmajotpalajalakṣmaṇaguptanāthaḥ /
turyākhyasaṃtatimahodadhipūrṇacandraḥ śrīsomataḥ sakalavitkila śaṃbhunāthaḥ // 61

37.62

śrīcandraśarmabhavabhaktivilāsayogānandābhinandaśivaśaktivicitranāthāḥ /
anye@pi dharmaśivavāmanakodbhaṭaśrībhūteśabhāskaramukhapramukhā mahāntaḥ // 62

37.63

ete sevārasaviracitānugrahāḥ śāstrasārapauḍhādeśaprakaṭasubhagaṃ svādhikāraṃ kilāsmai /
yat saṃprāduryadapi ca janānnaikṣatākṣetrabhūtān svātmārāmastadayamaniśaṃ tattvasevāraso@bhūt // 63

37.64

so@nugrahītumatha śāṃbhavabhaktibhājaṃ svaṃ bhrātaramakhilaśāstravimarśapūrṇam /
yāvanmanaḥ praṇidadhāti manorathākhyaṃ tāvajjanaḥ katipayastamupāsasāda // 64

37.65

śrīśaurisaṃjñatanayaḥ kila karṇanāmā yo yauvane viditaśāṃbhavatattvasāraḥ /
dehaṃ tyajan prathayati sma janasya satyaṃ yogacyutaṃ prati mahāmunikṛṣṇavākyam // 65

37.66

tadbālamitramatha mantrisutaḥ prasiddhaḥ śrīmandra ityakhilasāraguṇābhirāmaḥ /
lakṣmīsarasvati samaṃ yamalaṃcakāra sāpatnakaṃ tirayate subhagaprabhāvaḥ // 66

37.67

anye pitṛvyatanayāḥ śivaśaktiśubhrāḥ kṣemotpalābhinavacakrakapadmaguptāḥ /
ye saṃpadaṃ tṛṇamamaṃsata śaṃbhusevāsaṃpūritaṃ svahṛdayaṃ hṛdi bhāvayantaḥ // 67

37.68

ṣaḍardhaśāstreṣu samastameva yenādhijagme vidhimaṇḍalādi /
sa rāmagupto guruśaṃbhuśāstrasevāvidhivyagrasamagramārgaḥ // 68

37.69

anyo@pi kaścana janaḥ śivaśaktipātasaṃpreraṇāparavaśasvakaśaktisārthaḥ /
abhyarthanāvimukhabhāvamaśikṣitena tenāpyanugrahapadaṃ kṛta eṣa vargaḥ // 69

37.70

ācāryamabhyarthayate sma gāḍhaṃ saṃpūrṇatantrādhigamāya samyak /
jāyeta daivānugṛhītabuddheḥ saṃpatprabandhaikarasaiva saṃpat // 70

37.71

so@pyabhyupāgamadabhīpsitamasya yadvā svātodyameva hi ninartiṣato@vatīrṇam /
so@nugrahapravaṇa eva hi sadgurūṇāmājñāvaśena śubhasūtimahāṅkureṇa // 71

37.72

vikṣiptabhāvaparihāramatho cikīrṣan mandraḥ svake puravare sthitimasya vavre /
ābālagopamapi yatra maheśvarasya dāsyaṃ janaścarati pīṭhanivāsakalpe // 72

37.73

tasyābhavat kila pitṛvyavadhūrvidhātrā yā nirmame galitasaṃsṛticitracintā /
śītāṃśumaulicaraṇābjaparāgamātrabhūṣāvidhirvihitavatsalikocitākhyā // 73

37.74

mūrtā kṣameva karuṇeva gṛhītadehā dhāreva vigrahavatī śubhaśīlatāyāḥ /
vairāgyasāraparipākadaśeva pūrṇā tattvārtharatnarucirasthitirohaṇorvī // 74

37.75

bhrātāpi tasyāḥ śaśiśubhramaulerbhaktyā paraṃ pāvitacittavṛttiḥ /
sa śaurirātteśvaramantribhāvastatyāja yo bhūpatimantribhāvam // 75

37.76

tasya snuṣā karṇavadhūrvidhūtasaṃsāravṛttiḥ sutamekameva /
yāsūta yogeśvaridattasaṃjñaṃ nāmānurūpasphuradarthatattvam // 76

37.77

yāmagrage vayasi bhartṛviyogadīnāmanvagrahīt trinayanaḥ svayameva bhaktyā /
bhāviprabhāvarabhaseṣu janeṣvanarthaḥ satyaṃ samākṛṣati so@rthaparamparāṇām // 77

37.78

bhaktyullasatpulakatāṃ sphuṭamaṅgabhūṣāṃ śrīśaṃbhunāthanatimeva lalāṭikāṃ ca /
śaivaśrutiṃ śravaṇabhūṣaṇamapyavāpya saubhāgyamabhyadhikamudvahati sma yāntaḥ // 78

37.79

ambābhidhānā kila sā guruṃ taṃ svaṃ bhrātaraṃ śaṃbhudṛśābhyapaśyat /
bhāviprabhāvojjvalabhavyabuddhiḥ sato@vajānāti na bandhubuddhyā // 79

37.80

bhrātā tadīyo@bhinavaśca nāmnā na kevalaṃ saccaritairapi svaiḥ /
pītena vijñānarasena yasya tatraiva tṛṣṇā vavṛdhe nikāmam // 80

37.81

so@nyaśca śāṃbhavamarīcicayapraṇaśyatsaṃkocahārdanalinīghaṭitojjvalaśrīḥ /
taṃ lumpakaḥ paricacāra samudyameṣu sādhuḥ samāvahati hanta karāvalambam // 81

37.82

itthaṃ gṛhe vatsalikāvitīrṇe sthitaḥ samādhāya matiṃ bahūni /
pūrvaśrutānyākalayan svabuddhyā śāstrāṇi tebhyaḥ samavāpa sāram // 82

37.83

sa tannibandhaṃ vidadhe mahārthaṃ yuktyāgamodīritatantratattvam /
ālokamāsādya yadīyameṣa lokaḥ sukhaṃ saṃcaritā kriyāsu // 83

37.84

santo@nugṛhṇīta kṛtiṃ tadīyāṃ hṛhṇīta pūrvaṃ vidhireṣa tāvat /
tato@pi gṛhṇātu bhavanmatiṃ sā sadyo@nugṛhṇātu ca tattvadṛṣṭyā // 84

37.85

idamabhinavaguptaprombhitaṃ śāstrasāraṃ śiva niśamaya tāvat sarvataḥśrotratantraḥ /
tava kila nutireṣā sā hi tvadrūpacarcetyabhinavaparituṣṭo lokamātmīkuruṣva // 85

Original text: Tantrāloka · Edition: The Tantraloka of Abhinavagupta With commentary of Rajanaka Jayaratha, Kashmir Series of Texts and Studies, No. 23, 28, 30, 36, 35, 29, 41, 47, 59, 52, 57, 58 (1918-1938) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc