Tantraloka · Chapter 26

athocyate śeṣavṛttirjīvatāmupayoginī // 1b

dīkṣā bahuprakāreyaṃ śrāddhāntā yā prakīrtitā /
sā saṃskriyāyai mokṣāya bhogāyāpi dvayāya vā // 2

tatra saṃskārasiddhyai yā dīkṣā sākṣānna mocanī /
anusaṃdhivaśādyā ca sākṣānmoktrī sabījikā // 3

tayobhayyā dīkṣitā ye teṣāmājīvavartanam /
vaktavyaṃ putrakādīnāṃ tanmayatvaprasiddhaye // 4

bubhukṣorvā mumukṣorvā svasaṃvidguruśāstrataḥ /
pramāṇādyā saṃskriyāyai dīkṣā hi guruṇā kṛtā // 5

tataḥ sa saṃskṛtaṃ yogyaṃ jñātvātmānaṃ svaśāsane /
taduktavastvanuṣṭhānaṃ bhuktyai muktyai ca sevate // 6

ācāryapratyayādeva yo@pi syādbhuktimuktibhāk /
tatpratyūhodayadhvastyai brūyāttasyāpi vartanam // 7

svasaṃvidgurusaṃvittyostulyapratyayabhāgapi /
śeṣavṛttyā samādeśyastadvighnādipraśāntaye // 8

yaḥ sarvathā parāpekṣāmujjhitvā tu sthito nijāt /
pratyayādyo@pi cācāryapratyayādeva kevalāt // 9

tau sāṃsiddhikanirbījau ko vadeccheṣavṛttaye /
kramāttanmayatopāyagurvarcanaratau tu tau // 10

tatraiṣāṃ śeṣavṛttyarthaṃ nityanaimittike dhruve /
kāmyavarjaṃ yataḥ kāmāścitrāścitrābhyupāyakāḥ // 11

tatra nityo vidhiḥ sandhyānuṣṭhānaṃ devatāvraje /
gurvagniśāstrasahite pūjā bhūtadayetyayam // 12

naimittikastu sarveṣāṃ parvaṇāṃ pūjanaṃ japaḥ /
viśeṣavaśataḥ kiṃca pavitrakavidhikramaḥ // 13

ācāryasya ca dīkṣeyaṃ bahubhedā vivecitā /
vyākhyādikaṃ ca tattasyādhikaṃ naimittikaṃ dhruvam // 14

tatrādau śiśave vrūyādgururnityavidhiṃ sphuṭam /
tadyogyatāṃ samālokya vitatāvitatātmanām // 15

mukhyetarādimantrāṇāṃ vīryavyāptyādiyogyatām /
dṛṣṭvā śiṣye tamevāsmai mūlamantraṃ samarpayet // 16

tacchāstradīkṣito hyeṣa niryantrācāraśaṅkitaḥ /
na mukhye yogya ityanyasevātaḥ syāttu yogyatā // 17

sādhakasya bubhukṣostu sādhakībhāvino@pivā /
puṣpapātavaśātsiddho mantro@rpyaḥ sādhyasiddhaye // 18

vitate guṇabhūte vā vidhau diṣṭe punarguruḥ /
jñātvāsmai yogyatāṃ sāraṃ saṃkṣiptaṃ vidhimācaret // 19

tatraiṣa niyamo yadyanmāntraṃ rūpaṃ na tadguruḥ /
likhitvā prathayecchiṣye viśeṣādūrdhvaśāsane // 20

mantrā varṇātmakāste ca parāmarśātmakāḥ saca /
gurusaṃvidabhinnaśvetsaṃkrāmetsā tataḥ śiśau // 21

lipisthitastu yo mantro nirvīryaḥ so@tra kalpitaḥ /
saṃketabalato nāsya pustakātprathate mahaḥ // 22

pustakādhītavidyāścetyuktaṃ siddhāmate tataḥ /
ye tu pustakalabdhe@pi mantre vīryaṃ prajānate // 23

te bhairavīyasaṃskārāḥ proktāḥ sāṃsiddhikā iti /
iti jñātvā guruḥ samyak paramānandaghūrṇitaḥ // 24

tādṛśe tādṛśe dhāmni pūjayitvā vidhiṃ caret /
yathānyaśiṣyānuṣṭhānaṃ nānyaśiṣyeṇa budhyate // 25

tathā kuryādgururguptihānirdoṣavatī yataḥ /
devīnāṃ tritayaṃ śuddhaṃ yadvā yāmalayogataḥ // 26

devīmekāmatho śuddhāṃ vadedvā yāmalātmikām /
tatra mantraṃ sphuṭaṃ vaktrādguruṇopāṃśu coditam // 27

avadhāryā pravṛttestamabhyasyenmanasā svayam /
tataḥ suśikṣitāṃ sthānadehāntaḥśodhanatrayīm // 28

nyāsaṃ dhyānaṃ japaṃ mudrāṃ pūjāṃ kuryātprayatnataḥ /
tatra prabhāte saṃbudhya sveṣṭāṃ prāgdevatāṃ smaret // 29

kṛtāvaśyakakartavyaḥ śuddho bhūtvā tato gṛham /
āśrityottaradigvaktraḥ sthānadehāntaratraye // 30

śuddhiṃ vidhāya mantrāṇāṃ yathāsthānaṃ niveśanam /
mudrāpradarśanaṃ dhyānaṃ bhedābhedasvarūpataḥ // 31

dehāsudhīvyomabhūṣu manasā tatra cārcanam /
japaṃ cātra yathāśakti devāyaitannivedanam // 32

tanmayībhāvasiddhyarthaṃ pratisandhyaṃ samācaret /
anye tu prāgudakpaścāddaśadikṣu catuṣṭayīm // 33

sandhyānāmāhuretacca tāntrikīyaṃ na no matam /
yāsau kālādhikāre prāk sandhyā proktā catuṣṭayī // 34

tāmevāntaḥ samādhāya sāndhyaṃ vidhimupācaret /
sandhyācatuṣṭayīkṛtyamekasyāmathavā śiśuḥ // 35

kuryātsvādhyāyavijñānagurukṛtyāditatparaḥ /
sandhyādhyānoditānantatanmayībhāvayuktitaḥ // 36

tatsaṃskāravaśātsarvaṃ kālaṃ syāttanmayo hyasau /
tato yatheṣṭakāle@sau pūjāṃ puṣpāsavādibhiḥ // 37

sthaṇḍilādau śiśuḥ kuryādvibhavādyanurūpataḥ /
suśuddhaḥ sanvidhiṃ sarvaṃ kṛtvāntarajapāntakam // 38

arghapātraṃ purā yadvadvidhāya sveṣṭamantrataḥ /
tena sthaṇḍilapuṣpādi sarvaṃ saṃprokṣayedbudhaḥ // 39

tatastatraiva saṃkalpya dvārāsanagurukramam /
pūjayecchivatāviṣṭaḥ svadehārcāpuraḥsaram // 40

tatastatsthaṇḍilaṃ vīdhravyomasphaṭikanirmalam /
bodhātmakaṃ samālokya tatra svaṃ devatāgaṇam // 41

pratibimbatayā paśyedbimbatvena ca bodhataḥ /
etadāvāhanaṃ mukhyaṃ vyajanānmarutāmiva // 42

sarvago@pi marudyadvadvyajanenopajīvitaḥ /
arthakṛtsarvagaṃ mantracakraṃ rūḍhestathā bhavet // 43

catuṣkapañcāśikayā tadetattattvamucyate /
śrīnirmaryādaśāstre ca tadetadvibhunoditam // 44

devaḥ sarvagato deva nirmaryādaḥ kathaṃ śivaḥ /
āvāhyate kṣamyate vetyevaṃpṛṣṭo@bravīdvibhuḥ // 45

vāsanāvāhyate devi vāsanā ca visṛjyate /
paramārthena devasya nāvāhanavisarjane // 46

āvāhito mayā devaḥ sthaṇḍile ca pratiṣṭhitaḥ /
pūjitaḥ stuta ityevaṃ hṛṣṭvā devaṃ visarjayet // 47

prāṇināmaprabuddhānāṃ santoṣajananāya vai /
āvāhanādikaṃ teṣāṃ pravṛttiḥ kathamanyathā // 48

kālena tu vijānanti pravṛttāḥ patiśāsane /
anukrameṇa devasya prāptiṃ bhuvanapūrvikām // 49

jñānadīpadyutidhvastasamastājñānasañcayāḥ /
kuto vānīyate devaḥ kutra vā nīyate@pi saḥ // 50

sthūlasūkṣmādibhedena sa hi sarvatra saṃsthitaḥ /
āvāhite mantragaṇe puṣpāsavanivedanaiḥ // 51

dhūpaiśca tarpaṇaṃ kāryaṃ śraddhābhaktibalocitaiḥ /
dīptānāṃ śaktinādādimantrāṇāmāsavaiḥ palaiḥ // 52

raktaiḥ prāk tarpaṇa paścāt puṣpadhūpādivistaraiḥ /
āgatasya tu mantrasya na kuryāttarpaṇaṃ yadi // 53

haratyardhaśarīraṃ sa ityuktaṃ kila śambhunā /
yadyadevāsya manasi vikāsitvaṃ prayacchati // 54

tenaiva kuryātpūjāṃ sa iti śambhorviniścayaḥ /
sādhakānāṃ bubhukṣūṇāṃ vidhirniyatiyantritaḥ // 55

mumukṣūṇāṃ tattvavidāṃ sa eva tu nirargalaḥ /
kārye viśeṣamādhitsurviśiṣṭaṃ kāraṇaṃ spṛśet // 56

raktakarpāsatūlecchustulyatadbījapuñjavat /
santi bhoge viśeṣāśca vicitrāḥ kāraṇeritāḥ // 57

deśakālānusandhānaguṇadravyakriyādibhiḥ /
svalpā kriyā bhūyasī vā hṛdayāhlādadāyibhiḥ // 58

bāhyaiḥ saṃkalpajairvāpi kārakaiḥ parikalpitā /
mumukṣorna viśeṣāya naiḥśreyasavidhiṃ prati // 59

nahi brahmaṇi śaṃsanti bāhulyālpatvadurdaśāḥ /
citaḥ svātantryasāratvāt tasyānandaghanatvataḥ // 60

kriyā syāttanmayībhūtyai hṛdayāhlādadāyibhiḥ /
śivābhedabharādbhāvavargaḥ ścyotati yaṃ rasam // 61

tameva parame dhāmni pūjanāyārpayedbudhaḥ /
stotreṣu bahudhā caitanmayā proktaṃ nijāhnike // 62

adhiśayya pāramārthikabhāvaprasaraprakāśamullasati /
yā paramāmṛtadṛk tvāṃ tayārcayante rahasyavidaḥ // 63

kṛtvādhāradharāṃ camatkṛtirasaprokṣākṣaṇakṣālitāmāttairmānasataḥ svabhāvakusumaiḥ svāmodasandohibhiḥ /
ānandāmṛtanirbharasvahṛdayānarghārghapātrakramāt tvāṃ devyā saha dehadevasadane devārcaye@harniśam // 64

nānāsvādarasāmimāṃ trijagatīṃ hṛccakrayantrārpitāmūrdhvādhyastavivekagauravabharānniṣpīḍya niḥṣyanditam /
yatsaṃvitparamāmṛtaṃ mṛtijarājanmāpahaṃ jṛmbhate tena tvāṃ haviṣā pareṇa parame saṃtarpaye@harniśam // 65

iti ślokatrayopāttamarthamantarvibhāvayan /
yena kenāpi bhāvena tarpayeddevatāgaṇam // 66

mudrāṃ pradarśayetpaścānmanasā vāpi yogataḥ /
vacasā mantrayogena vapuṣā saṃniveśataḥ // 67

kṛtvā japaṃ tataḥ sarvaṃ devatāyai samarpayet /
taccoktaṃ kartṛtātattvanirūpaṇavidhau purā // 68

tato visarjanaṃ kāryaṃ bodhaikātmyaprayogataḥ /
kṛtvā vā vahnigāṃ mantratṛptiṃ proktavidhānataḥ // 69

dvārapīṭhaguruvrātasamarpitanivedanāt /
ṛte@nyatsvayamaśnīyādagādhe@mbhasyatha kṣipet // 70

prāṇino jalajāḥ pūrvadīkṣitāḥ śambhunā svayam /
vidhinā bhāvinā śrīmanmīnanāthāvatāriṇā // 71

mārjāramūṣikādyairyadadīkṣaiścāpi bhakṣitam /
tacchaṅkātaṅkadānena vyādhaye narakāya ca // 72

atastattvavidā dhvastaśaṅkātaṅko@pi paṇḍitaḥ /
prakaṭaṃ nedṛśaṃ kuryāllokānugrahavāñchayā // 73

śrīmanmatamahāśāstre taduktaṃ vibhunā svayam /
svayaṃ tu śaṅkāsaṅkocaniṣkāsanaparāyaṇaḥ // 74

bhavettathā yathānyeṣāṃ śaṅkā no manasi sphuret /
mārjayitvā tataḥ snānaṃ puṣpeṇātha prapūjayet // 75

puṣpādi sarvaṃ tatsthaṃ tadagādhāmbhasi nikṣipet /
uktaḥ sthaṇḍilayāgo@yaṃ nityakarmaṇi śambhunā // 76