Language

ENहिગુ
Scripture Library

Svabodhodayamañjarī · Chapter 1

1.1

Vāmanadatta: Svabodhodayamañjarī
samyagbodhavicāreṇa bhāvanām asvabhāvataḥ /
labdhabodhadayānandaṃ vande saṃsthānam ātmanaḥ

1.2

rūpādipañcavargo 'yaṃ viśvam etāvad eva hi /
gṛhyate pañcabhis tac ca cakṣurādibhir indriyaiḥ

1.3

cakṣuḥ sarvāsv avasthāsu dehināṃ manasi sthitam /
tat pralīnaṃ bhaved yasya tasya sarvaṃ pralīyate

1.4

tasyaiva vilayopāyaḥ pradiṣṭo gurubhiḥ purā /
tadāgamaparibhraṃśabhayāt spaṣṭīkṛto mayā

1.5

jātyādikalpanārūpavyavahāro manaḥsthitaḥ /
vastuto na tu tāḥ santi niścityaitac chamaṃ vrajet

1.6

śukraśonitasaṃśleṣakāle nāsti manaḥ kvacit /
na budbude na peṣyāṃ vā na śarīre kvacit sthitam

1.7

śarīraṃ garbhavāsāntaḥ kaumāre yauvane tathā /
kṣaṇakṣayi vināśāntaṃ tac ca naivopalabhyate

1.8

pṛthag nāma pṛthag rūpaṃ lomādīnāṃ pṛthak sthitiḥ /
pṛthak sarvaṃ yathā dṛṣṭaṃ kva śarīraṃ tadā sthitam

1.9

evam eva vicāryoktā jātis tathaiva bādhyate /
na ca sā vastuto yuktā kasyacid vāvabhāsate

1.10

nāma pitrā kṛtaṃ mithyā kriyā na niyatā yataḥ /
guṇī yadi bhavet kaścid bhavanti bahavo guṇāḥ

1.11

itthaṃ mithyāvikalpotthavāsanābhir abhiplutam /
cañcalaṃ manaso rūpaṃ niścityaitan nirodhayet

1.12

pūrvair nirodho kathito vairāgyābhyāsaypogataḥ /
ayatnena nirodho 'yam asmābhir upadiśyate

1.13

grāhyaṃ yac ca bhavet kiñcit tat tal līnaṃ tadā bhavet /
anyasyāgrahaṇāc cittaṃ svātmany eva praśāmyati

1.14

yathā ghanasvane sāndre krameṇa vilayaṃ gate /
tadāśrayavaśāc cittaṃ tasmin kṣīṇe praśāmyati

1.15

yad yan manoharaṃ kiṃcic chrutigocaram āgatam /
ekāgraṃ bhāvayet tāvad yāval līnaṃ nirodhakṛt

1.16

rūpādīnāṃ tathaivetthaṃ bhāvayed ramaṇīyatām /
vilīnāni smaret paścād ātamabhāvopabṛṃhitaḥ

1.17

evaṃ grāhyasamāveśān nirodhaḥ kathito mayā /
grahaṇād eva pūrvo 'yam idānīṃ sampradṛśyate

1.18

grahaṇānīndriyāṇīha samānīti prabodhayet /
samatvaṃ rāgahāneḥ syād dveṣasyopakṣayāt tathā

1.19

sarvarāgāt sahāniḥ syāt sarvadveṣāt tathaiva ca /
baddhavat sarvarāgī syāt sarvadveṣṭā ca bhairavaḥ

1.20

agrāhyam indriyaṃ śūnyaṃ svātmany eva pralīyate /
pralīnendriyavṛttes tu kaivalyābhyudayodayaḥ

1.21

tasmāc cittaṃ samādāya śūnye saṅkalpavarjite /
nistabdhendriyavṛttes tu nirodhaḥ samprajāyate

1.22

jṛmbhamānasya satataṃ kṣudhāviṣṭasya yoginaḥ /
dhyāyato vā kim apy antaḥ pratyante kevalaṃ bhavet

1.23

apralīnamanovṛtter nidrām āśrayataḥ śanaiḥ /
viṣayāgrahaṇāt sarvanirodhaḥ samprajāyate

1.24

dhāvataḥ padavikṣepaprayatnānavadhāraṇāt /
niḥsaṃkalpamanovṛtteḥ paramātmā prakāśate

1.25

āsane 'py upaviṣṭasya kva me cittam avasthitam /
vicāryaivaṃ prayatnena nirādhāre praśāmyati

1.26

vayunā spandanādīni śarīrasya karomy aham /
na ca citte sthito vāyur na vāyau cittam āsthitam

1.27

evaṃ vimṛśato bhāvān na kvacit saṃsthitaṃ manaḥ /
mithaiva vṛttayas tasya sarvathā kevalaṃ sthitam

1.28

yatra yatra bhaved vāñchā bhojanādiṣu vastuṣu /
pūrayet tām yathāśakti bhavet pūrṇo nirāśrayaḥ

1.29

vāñchitaṃ gaditaṃ kiñcid akasmād yadi vismṛtam /
punas tasyānusandhānāt kṣaṇāt kaivalyam āpnuyāt

1.30

sthānuḥ syāt puruṣo veti dūrād dṛśye vikalpite /
suniścitamateḥ kṣipraṃ nirodhaḥ samprajāyate

1.31

dṛśyaiḥ padārthair draṣṭāraṃ paśyed buddhyā yato dṛśaḥ /
taṃ dṛṣṭvā mokṣam āpnoti yo na tadvat sa badhyate

1.32

ālambya saṃvidaṃ yatnāt saṃvedyaṃ na svabhāvataḥ /
tasmāt saṃviditaṃ sarvam iti saṃvinmayo bhavet

1.33

punar viśed apānena hṛdayaṃ pravikāsayet /
tathaiva kṣīṇavṛttiḥ syād apāne vilayaṃ gate

1.34

suṣumṇāpatham āśritya prāsādadhvanibodhatah /
binduṣaṭkaparityāgāc chāntabodhaḥ kṣaṇād bhavet

1.35

vāmadakṣiṇasañcārabindudvayanigharṣaṇāt /
dvādaśānte mahāśāntiḥ siddhair uktā mukhāgame

1.36

ūrdhvam ākramato vāyor udgatānte śamo bhavet /
puryaṣṭakavibhede 'pi tathaiva manaso layaḥ

1.37

vivāryāsyaṃ kṣaṇam sthitvā niḥsandigdham anākulam /
stambhitaprāṇavṛttes tu nirodhaḥ samprajāyate

1.38

nābhimedhrāntare cittaṃ suratānte vinikṣipet /
līyamāne ratānande nistaraṅgaḥ kṣaṇaṃ bhavet

1.39

dūrāgatasuhṛdbandhupariṣvaṅganiṣevitam /
ānandanirbharaṃ cittaṃ nivṛttiṃ labhate kṣaṇāt

1.40

dūrād uccarite śabde śabdārthānavadhāraṇāt /
sāvadhānasya tajjñānaṃ kṣīṇarodhaḥ prajāyate

1.41

[...]
pādābhyaṅgapariṣvaṅgāc cittarodhaḥ kṣaṇaṃ bhavet

1.42

rucyānāṃ ṣāḍavādīnāṃ svalolāgre sthitiṃ kuru /
kṣiyamāṇe rasānande kaivalyam upajāyate

1.43

mālatyādiṣu gandhāṃś ca tathaiva paribhāvayet /
tadāśrayavaśāc cittaṃ teṣu līneṣu līyate

1.44

itthaṃ pratikṣaṇaṃ yasya cittam ātmani līyate /
sa labdhabodhasadbhāvo jīvanmukto 'bhidhīyate

1.45

mīmāṃsāvanasiṃhasya harṣadattasya sūnunā /
kṛtā vāmanadattena svabodhodayamañjarī

Original text: Svabodhodayamañjarī · Edition: Torella, Raffaele: "The Svabodhodayamañjarī, or How to Suppress the Mind with No Effort". IN: R. Tsuchida and A. Wezler: Harānandalaharī. Studies in Honour of Prof. Minoru Hara on His Seventieth Birthday. Reinbeck : 2000, pp. 387-410. · Data entry Daniele Cuneo · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc