Svabodhodayamañjarī · Chapter 1
Vāmanadatta: Svabodhodayamañjarī
samyagbodhavicāreṇa bhāvanām asvabhāvataḥ /
labdhabodhadayānandaṃ vande saṃsthānam ātmanaḥ
rūpādipañcavargo 'yaṃ viśvam etāvad eva hi /
gṛhyate pañcabhis tac ca cakṣurādibhir indriyaiḥ
cakṣuḥ sarvāsv avasthāsu dehināṃ manasi sthitam /
tat pralīnaṃ bhaved yasya tasya sarvaṃ pralīyate
tasyaiva vilayopāyaḥ pradiṣṭo gurubhiḥ purā /
tadāgamaparibhraṃśabhayāt spaṣṭīkṛto mayā
jātyādikalpanārūpavyavahāro manaḥsthitaḥ /
vastuto na tu tāḥ santi niścityaitac chamaṃ vrajet
śukraśonitasaṃśleṣakāle nāsti manaḥ kvacit /
na budbude na peṣyāṃ vā na śarīre kvacit sthitam
śarīraṃ garbhavāsāntaḥ kaumāre yauvane tathā /
kṣaṇakṣayi vināśāntaṃ tac ca naivopalabhyate
pṛthag nāma pṛthag rūpaṃ lomādīnāṃ pṛthak sthitiḥ /
pṛthak sarvaṃ yathā dṛṣṭaṃ kva śarīraṃ tadā sthitam
evam eva vicāryoktā jātis tathaiva bādhyate /
na ca sā vastuto yuktā kasyacid vāvabhāsate
nāma pitrā kṛtaṃ mithyā kriyā na niyatā yataḥ /
guṇī yadi bhavet kaścid bhavanti bahavo guṇāḥ
itthaṃ mithyāvikalpotthavāsanābhir abhiplutam /
cañcalaṃ manaso rūpaṃ niścityaitan nirodhayet
pūrvair nirodho kathito vairāgyābhyāsaypogataḥ /
ayatnena nirodho 'yam asmābhir upadiśyate
grāhyaṃ yac ca bhavet kiñcit tat tal līnaṃ tadā bhavet /
anyasyāgrahaṇāc cittaṃ svātmany eva praśāmyati
yathā ghanasvane sāndre krameṇa vilayaṃ gate /
tadāśrayavaśāc cittaṃ tasmin kṣīṇe praśāmyati
yad yan manoharaṃ kiṃcic chrutigocaram āgatam /
ekāgraṃ bhāvayet tāvad yāval līnaṃ nirodhakṛt
rūpādīnāṃ tathaivetthaṃ bhāvayed ramaṇīyatām /
vilīnāni smaret paścād ātamabhāvopabṛṃhitaḥ
evaṃ grāhyasamāveśān nirodhaḥ kathito mayā /
grahaṇād eva pūrvo 'yam idānīṃ sampradṛśyate
grahaṇānīndriyāṇīha samānīti prabodhayet /
samatvaṃ rāgahāneḥ syād dveṣasyopakṣayāt tathā
sarvarāgāt sahāniḥ syāt sarvadveṣāt tathaiva ca /
baddhavat sarvarāgī syāt sarvadveṣṭā ca bhairavaḥ
agrāhyam indriyaṃ śūnyaṃ svātmany eva pralīyate /
pralīnendriyavṛttes tu kaivalyābhyudayodayaḥ
tasmāc cittaṃ samādāya śūnye saṅkalpavarjite /
nistabdhendriyavṛttes tu nirodhaḥ samprajāyate
jṛmbhamānasya satataṃ kṣudhāviṣṭasya yoginaḥ /
dhyāyato vā kim apy antaḥ pratyante kevalaṃ bhavet
apralīnamanovṛtter nidrām āśrayataḥ śanaiḥ /
viṣayāgrahaṇāt sarvanirodhaḥ samprajāyate
dhāvataḥ padavikṣepaprayatnānavadhāraṇāt /
niḥsaṃkalpamanovṛtteḥ paramātmā prakāśate
āsane 'py upaviṣṭasya kva me cittam avasthitam /
vicāryaivaṃ prayatnena nirādhāre praśāmyati
vayunā spandanādīni śarīrasya karomy aham /
na ca citte sthito vāyur na vāyau cittam āsthitam
evaṃ vimṛśato bhāvān na kvacit saṃsthitaṃ manaḥ /
mithaiva vṛttayas tasya sarvathā kevalaṃ sthitam
yatra yatra bhaved vāñchā bhojanādiṣu vastuṣu /
pūrayet tām yathāśakti bhavet pūrṇo nirāśrayaḥ
vāñchitaṃ gaditaṃ kiñcid akasmād yadi vismṛtam /
punas tasyānusandhānāt kṣaṇāt kaivalyam āpnuyāt
sthānuḥ syāt puruṣo veti dūrād dṛśye vikalpite /
suniścitamateḥ kṣipraṃ nirodhaḥ samprajāyate
dṛśyaiḥ padārthair draṣṭāraṃ paśyed buddhyā yato dṛśaḥ /
taṃ dṛṣṭvā mokṣam āpnoti yo na tadvat sa badhyate
ālambya saṃvidaṃ yatnāt saṃvedyaṃ na svabhāvataḥ /
tasmāt saṃviditaṃ sarvam iti saṃvinmayo bhavet
punar viśed apānena hṛdayaṃ pravikāsayet /
tathaiva kṣīṇavṛttiḥ syād apāne vilayaṃ gate
suṣumṇāpatham āśritya prāsādadhvanibodhatah /
binduṣaṭkaparityāgāc chāntabodhaḥ kṣaṇād bhavet
vāmadakṣiṇasañcārabindudvayanigharṣaṇāt /
dvādaśānte mahāśāntiḥ siddhair uktā mukhāgame
ūrdhvam ākramato vāyor udgatānte śamo bhavet /
puryaṣṭakavibhede 'pi tathaiva manaso layaḥ
vivāryāsyaṃ kṣaṇam sthitvā niḥsandigdham anākulam /
stambhitaprāṇavṛttes tu nirodhaḥ samprajāyate
nābhimedhrāntare cittaṃ suratānte vinikṣipet /
līyamāne ratānande nistaraṅgaḥ kṣaṇaṃ bhavet
dūrāgatasuhṛdbandhupariṣvaṅganiṣevitam /
ānandanirbharaṃ cittaṃ nivṛttiṃ labhate kṣaṇāt
dūrād uccarite śabde śabdārthānavadhāraṇāt /
sāvadhānasya tajjñānaṃ kṣīṇarodhaḥ prajāyate
[...]
pādābhyaṅgapariṣvaṅgāc cittarodhaḥ kṣaṇaṃ bhavet
rucyānāṃ ṣāḍavādīnāṃ svalolāgre sthitiṃ kuru /
kṣiyamāṇe rasānande kaivalyam upajāyate
mālatyādiṣu gandhāṃś ca tathaiva paribhāvayet /
tadāśrayavaśāc cittaṃ teṣu līneṣu līyate
itthaṃ pratikṣaṇaṃ yasya cittam ātmani līyate /
sa labdhabodhasadbhāvo jīvanmukto 'bhidhīyate
mīmāṃsāvanasiṃhasya harṣadattasya sūnunā /
kṛtā vāmanadattena svabodhodayamañjarī
Original text: Svabodhodayamañjarī · Edition: Torella, Raffaele: "The Svabodhodayamañjarī, or How to Suppress the Mind with No Effort". IN: R. Tsuchida and A. Wezler: Harānandalaharī. Studies in Honour of Prof. Minoru Hara on His Seventieth Birthday. Reinbeck : 2000, pp. 387-410. · Data entry Daniele Cuneo · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0