stavacintāmaṇiḥ · Chapter 1
mūlam
sugirā cittahāriṇyā paśyantyā dṛśyamānayā /
jayatyullāsitānanda- mahimā parameśvaraḥ / / १ / /
yaḥ sphītaḥ śrīdayābodha- paramānandasampadā /
vidyoddyotitamāhātmyaḥ sa jayatyaparājitaḥ / / २ / /
prasaradbindunādāya śuddhāmṛtamayātmane /
namo'nantaprakāśāya śaṃkarakṣīrasindhave / / ३ / /
dviṣmastvāṃ tvāṃ stumastubhyaṃ mantrayāmo'mbikāpate /
ativāllabhyataḥ sādhu viśvaṅno dhṛtavānasi / / ४ / /
saṃhṛtasparśayogāya sampūrṇāmṛtasūtaye /
viyanmāyāsvarūpāya vibhave śambhave namaḥ / / ५ / /
bhinneṣvapi na bhinnaṃ yacchinneṣvachinnaṃ eva ca /
namāmaḥ sarvasāmānyaṃ rūpaṃ tatpārameśvaraṃ / / ६ / /
praṇavordhvārdhamātrāto'pyaṇave mahate punaḥ /
brahmāṇḍādapi nairguṇya- guṇāya sthāṇave namaḥ / / ७ / /
brahmāṇḍagarbhiṇīṃ vyoma- vyāpinaḥ sarvatogateḥ /
parameśvarahaṃsasya śaktiṃ haṃsīṃ iva stumaḥ / / ८ / /
nirupādānasambhāraṃ abhittāveva tanvate /
jagaccitraṃ namastasmai kalāślāghyāya śūline / / ९ / /
māyājalodarātsamyaguddhṛtya vimalīkṛtaṃ /
śivajñānaṃ svato dugdhaṃ dehyehi harahaṃsa naḥ / / १० / /
ṣaṭpramāṇīpariccheda- bhedayoge'pyabhedine /
paramārthaikabhāvāya baliṃ yāmo bhavāya te / / ११ / /
api paśyema gambhīrāṃ pareṇa jyotiṣābhitaḥ /
unmṛṣṭatamasaṃ ramyāṃ antarbhava bhavadguhāṃ / / १२ / /
namastebhyo'pi ye soma- kalākalitaśekharaṃ /
nāthaṃ svapne'pi paśyanti paramānandadāyinaṃ / / १३ / /
bhagavanbhava bhāvatkaṃ bhāvaṃ bhāvayituṃ ruciḥ /
punarbhavabhayoccheda- dakṣā kasmai na rocate / / १४ / /
yāvajjīvaṃ jagannātha kartavyaṃ idaṃ astu naḥ /
tvatprasādāttvadekāgra- manaskatvena yā sthitiḥ / / १५ / /
śākhāsahasravistīrṇa- vedāgamamayātmane /
namo'nantaphalotpāda- kalpavṛkṣāya śambhave / / १६ / /
vāṅmanaḥkāyakarmāṇi viniyojya tvayi prabho /
tvanmayībhūya nirdvandvāḥ kaccitsyāmāpi karhicith / / १७ / /
jagatāṃ sargasaṃhāra- tattaddhitaniyuktiṣu /
ananyāpekṣasāmarthya- śālini śūline namaḥ / / १८ / /
vyatītaguṇayogasya mukhyadhyeyasya dhūrjaṭeḥ /
nāmāpi dhyāyatāṃ dhyānaiḥ kiṃ anyālambanaiḥ phalaṃ / / १९ / /
namo namaḥ śivāyeti mantrasāmarthyaṃ āśritāḥ /
ślāghyāste śāmbhavīṃ bhūtiṃ upabhoktuṃ ya udyatāḥ / / २० / /
kaḥ panthā yena na prāpyaḥ kā ca vāṅnocyase yayā /
kiṃ dhyānaṃ yena na dhyeyaḥ kiṃ vā kiṃ nāsi yatprabho / / २१ / /
arcito'yaṃ ayaṃ dhyāta eṣa toṣita ityayaṃ /
rasaḥ srotaḥsahasreṇa tvayi me bhava vardhatāṃ / / २२ / /
namo niḥśeṣadhīpatri- mālālayamayātmane /
nāthāya sthāṇave tubhyaṃ nāgayajñopavītine / / २३ / /
ajñānatimirasyaikaṃ auṣadhaṃ saṃsmṛtistava /
bhava tattatpradānena prasādaḥ kriyatāṃ mayi / / २४ / /
nama īśāya niḥśeṣa- puruṣārthaprasādhakaḥ /
praṇantavyaḥ praṇāmo'pi yadīya iha dhīmatāṃ / / २५ / /
magnairbhīme bhavāmbhodhau nilaye duḥkhayādasāṃ /
bhakticintāmaṇiṃ śārvaṃ tataḥ prāpya na kiṃ jitaṃ / / २६ / /
nirāvaraṇanirdvandva- niścalajñānasampadāṃ /
jñeyo'si kila ke'pyete ye tvāṃ jānanti dhūrjaṭe / / २७ / /
nirguṇo'pi guṇajñānāṃ jñeya eko jayatyajaḥ /
niṣkāmo'pi prakṛtyā yaḥ kāmanānāṃ paraṃ phalaṃ / / २८ / /
śrīratnāmṛtalābhāya kliṣṭaṃ yatra na kaiḥ suraiḥ /
tatkṣīrodadaṃ aiśvaryaṃ tavaiva sahajaṃ vibho / / २९ / /
namo bhaktyā nṛṇāṃ muktyai bhavate bhava te'vate /
smṛtyā nutyā ca dadate śambhave śaṃ bhave'bhave / / ३० / /
sarvajñaḥ sarvakṛtsarvaṃ asīti jñānaśālināṃ /
vedyaṃ kiṃ karma vā nātha nānantyāya tvayārpyate / / ३१ / /
icchāyā eva yasyeyatphalaṃ lokatrayātmakaṃ /
tasya te nātha kāryāṇāṃ ko vetti kiyatī gatiḥ / / ३२ / /
brahmādayo'pi tadyasya karmasopānamālayā /
uparyupari dhāvanti labdhuṃ dhāma namāmi taṃ / / ३३ / /
ayaṃ brahmā mahendro'yaṃ sūryācandramasāvimau /
iti śaktilatā yasya puṣpitā pātvasau bhavaḥ / / ३४ / /
bhramo na labhyate yasya bhrāntāntaḥkaraṇairapi /
dūragairapi yasyānto durgaṃ astaṃ stumo mṛḍaṃ / / ३५ / /
namaḥ stutau smṛtau dhyāne darśane sparśane tathā /
prāptau cānandavṛndāya dayitāya kapardine / / ३६ / /
kiṃ smayeneti matvāpi manasā parameśvara /
smayena tvanmayo'smīti māmi nātmani kiṃ mudā / / ३७ / /
cintayitvāpi kartavya- koṭīścittasya cāpalāth /
viśrāmyanbhava bhāvatka- cittānande rame bhṛśaṃ / / ३८ / /
sūkṣmo'pi cettrilokīyaṃ kalāmātraṃ kathaṃ tava /
sthūlo'tha kiṃ sudarśo na brahmādibhirapi prabho / / ३९ / /
vācya eṣāṃ tvaṃ eveti nābhaviṣyadidaṃ yadi /
kaḥ kleśaṃ deva vāgjāleṣvakariṣyatsudhīstadā / / ४० / /
krameṇa karmaṇā kena kayā vā prajñayā prabho /
dṛśyo'sītyupadeśena prasādaḥ kriyatāṃ mama / / ४१ / /
namo nirupakāryāya trailokyaikopakāriṇe /
sarvasya spṛhaṇīyāya niḥspṛhāya kapardine / / ४२ / /
aho kṣetrajñatā seyaṃ kāryāya mahate satāṃ /
yayānantaphalāṃ bhaktiṃ vapanti tvayyamī prabho / / ४३ / /
mahatīyaṃ aho māyā tava māyinyayāvṛtaḥ /
tvaddhyānanidhilābhe'pi mugdho lokaḥ ślathāyate / / ४४ / /
ārambhe bhava sarvatra karma vā karaṇādi vā /
viśvaṃ astu svatantrastu kartā tatraikako bhavān / / ४५ / /
triguṇatriparispanda- dvandvagrastaṃ jagattrayaṃ /
uddhartuṃ bhavato'nyasya kasya śaktiḥ kṛpāthavā / / ४६ / /
doṣo'pideva ko doṣastvāṃ āptuṃ yaḥ samāsthitaḥ /
guṇo'pi ca guṇaḥ ko nu tvāṃ nāptuṃ yaḥ samāsthitaḥ / / ४७ / /
rāgo'pyastu jagannātha mama tvayyeva yaḥ sthitaḥ /
lobhāyāpi namastasmai tvallābhālambanāya me / / ४७ / /
aho mahadidaṃ karma deva tvadbhāvanātmakaṃ /
ābrahmakrimi yasminno muktaye'dhikriyeta kaḥ / / ४८ / /
ārambhaḥ sarvakāryāṇāṃ paryantaḥ sarvakarmaṇāṃ /
tadantarvṛttayaścitrāstavaiveśo dhiyaḥ pathi / / ४९ / /
yāvaduttaraṃ āsvāda- sahasraguṇavistaraḥ /
tvadbhaktirasapīyūṣānnātha nānyatra dṛśyate / / ५० / /
upasaṃhṛtakāmāya kāmāyatiṃ atanvate /
avataṃsitasomāya somāya svāmine namaḥ / / ५१ / /
kiṃ aśaktaḥ karomīti sarvatrānadhyavasyataḥ /
sarvānugrāhikā śaktiḥ śāṃkarī śaraṇaṃ mama / / ५२ / /
guṇātītasya nirdiṣṭa- niḥśeṣātiśayātmanaḥ /
labhyate bhava kutrāṃśe paraḥ pratinidhistava / / ५३ / /
nirdvandve nirupādhau ca tvayyātmani sati prabho /
vayaṃ vañcyāmahe'dyāpi māyayāmeyayā tava / / ५४ / /
aṇimādiguṇāvāptiḥ sadaiśvaryaṃ bhavakṣayaḥ /
amī bhava bhavadbhakti- kalpapādapapallavāḥ / / ५५ / /
yā yā diktatra na kvāsi sarvaḥ kālo bhavanmayaḥ /
iti labdho'pi karhi tvaṃ lapsyase nātha kathyatāṃ / / ५६ / /
namaḥ prasannasadvṛtta- mānasaikanivāsine /
bhūribhūtisitāṅgāya mahāhaṃsāya śambhave / / ५७ / /
hṛtoddhatatamastāntiḥ pluṣṭāśeṣabhavendhanā /
tvadbodhadīpikā me'stu nātha tvadbhaktidīpikā / / ५८ / /
visṛṣṭānekasadbīja- garbhaṃ trailokyanāṭakaṃ /
prastāvya hara saṃhartuṃ tvattaḥ ko'nyaḥ kaviḥ kṣamaḥ / / ५९ / /
namaḥ sadasatāṃ kartuṃ asattvaṃ sattvaṃ eva vā /
svatantrāyāsvatantrāya vyayaiśvaryaikaśāline / / ६० / /
trailokye'pyatra yo yāvānānandaḥ kaścidīkṣyate /
sa binduryasya taṃ vande devaṃ ānandasāgaraṃ / / ६१ / /
aho brahmādayo dhanyā ye vimuktānyasaṃkathaṃ /
namo namaḥ śivāyeti japantyāhlādavihvalāḥ / / ६२ / /
niṣkāmāyāpi kāmānāṃ anantānāṃ vidhāyine /
anāditve'pi viśvasya bhoktre bhava namo'stu te / / ६३ / /
stumastribhuvanārambha- mūlaprakṛtiṃ īśvaraṃ /
lipserannopakāraṃ ke yataḥ sampūrṇadharmaṇaḥ / / ६४ / /
mahatsvapyarthakṛcchreṣu mohaughamalinīkṛtāḥ /
smṛte yasminprasīdanti matayastaṃ śivaṃ stumaḥ / / ६५ / /
prabho bhavata eveha prabhuśaktirabhaṅgurā /
yadicchayā pratāyete trailokyasya layodayau / / ६६ / /
kukarmāpi yaṃ uddiśya devaṃ syātsukṛtaṃ paraṃ /
sukṛtasyāpi saukṛtyaṃ yato'nyatra na so'si bhoḥ / / ६७ / /
eṣa muṣṭyā gṛhīto'si dṛṣṭa eṣa kva yāsi naḥ /
iti bhaktirasādhmātā dhanyā dhāvanti dhūrjaṭiṃ / / ६८ / /
stumastvāṃ ṛgyajuḥsāmnāṃ śukrataḥ parataḥ paraṃ /
yasya vedātmikājñeyaṃ aho gambhīrasundarī / / ६९ / /
vidhirādistathānto'si viśvasya parameśvara /
dharmagrāmaḥ pravṛtto yastvatto na sa kuto bhaveth / / ७० / /
namaste bhavasambhrānta- bhrāntiṃ udbhāvya bhindate /
jñānānandaṃ ca nirdvandvaṃ deva vṛtvā vivṛṇvate / / ७१ / /
yasyāḥ prāpyeta paryanta- viśeṣaḥ kairmanorathaiḥ /
māyāṃ ekanimeṣeṇa muṣṇaṃstāṃ pātu naḥ śivaḥ / / ७२ / /
vairāgyasya gatiṃ gurvīṃ jñānasya paramāṃ śriyaṃ /
naiḥspṛhyasya parāṃ koṭiṃ bibhratāṃ tvaṃ prabho prabhuḥ / / ७३ / /
brahmaṇo'pi bhavānbrahma kasya neśastvaṃ īśituḥ /
jagatkalyāṇakalyāṇaṃ kiyattvaṃ iti vetti kaḥ / / ७४ / /
kiṃ anyairbandhubhiḥ kiṃ ca suhṛdbhiḥ svāmibhistathā /
sarvasthāne mameśa tvaṃ ya uddhartā bhavārṇavāth / / ७५ / /
jayanti mohamāyādi- malasaṃkṣālanakṣamāḥ /
śaivayogabalākṛṣṭā divyapīyūṣavipruṣaḥ / / ७६ / /
gāyatryā gīyate yasya dhiyāṃ tejaḥ pracodakaṃ /
codayedapi kaccinnaḥ sa dhiyaḥ satpathe prabhuḥ / / ७७ / /
aṣṭamūrte kiṃ ekasyāṃ api mūrtau na naḥ sthitiṃ /
śāśvatīṃ kuruṣe yadvā tuṣṭaḥ sarvaṃ kariṣyasi / / ७८ / /
vastutattvaṃ padārthānāṃ prāyeṇārthakriyākaraṃ /
bhavatastvīśa nāmāpi mokṣaparyantasiddhidaṃ / / ७९ / /
muhurmuhurjagaccitrasy- -ānyānyāṃ sthitiṃ ūhituṃ /
śaktiryā te tayā nātha ko manasvī na vismitaḥ / / ८० / /
duṣkaraṃ sukarīkartuṃ duḥkhaṃ sukhayituṃ tathā /
ekavīrā smṛtiryasya taṃ smarāmaḥ smaradviṣaṃ / / ८१ / /
jayanti gītayo yāsāṃ sa geyaḥ parameśvaraḥ /
yannāmnāpi mahātmānaḥ kīryante pulakāṅkuraiḥ / / ८२ / /
bhavāniva bhavāneva bhavedyadi paraṃ bhava /
svaśaktivyūhasaṃvyūḍha- trailokyārambhasaṃhṛtiḥ / / ८३ / /
mantro'si mantraṇīyo'si mantrī tvattaḥ kuto'paraḥ /
sa mahyaṃ dehi taṃ mantraṃ tvanmantraḥ syāṃ yathā prabho / / ८४ / /
bhārūpaḥ satyasaṃkalpastvaṃ ātmā yasya so'pyahaṃ /
saṃsārīti kiṃ īśaiṣa svapnaḥ so'pi kutastvayi / / ८५ / /
tadabhaṅgi tadagrāmyaṃ tadekaṃ upapattimath /
tvayi karmaphalanyāsa- kṛtāṃ aiśvaryaṃ īśa yath / / ८६ / /
kṣamaḥ kāṃ nāpadaṃ hantuṃ kāṃ dātuṃ sampadaṃ na vā /
yo'sau sa dayito'smākaṃ devadevo vṛṣadhvajaḥ / / ८७ / /
māyāmayamalāndhasya divyasya jñānacakṣuṣaḥ /
nirmalīkaraṇe nātha tvadbhaktiḥ paramāñjanaṃ / / ८८ / /
nirbhayaṃ yadyadānanda- mayaṃ ekaṃ yadavyayaṃ /
padaṃ dehyehi me deva tūrṇaṃ tatkiṃ pratīkṣase / / ८९ / /
aho nisargagambhīro ghoraḥ saṃsārasāgaraḥ /
aho tattaraṇopāyaḥ paraḥ ko'pi maheśvaraḥ / / ९० / /
namaḥ kṛtakṛtāntānta tubhyaṃ madanamardine /
mastakanyastagaṅgāya yathāyuktārthakāriṇe / / ९१ / /
aiśvaryajñānavairāgya- dharmebhyo'pyupari sthitiṃ /
nātha prārthayamānānāṃ tvadṛte kā parā gatiḥ / / ९२ / /
tvayyanicchati kaḥ śambho śaktaḥ kubjayituṃ tṛṇaṃ /
tvadicchānugṛhītastu vahedbrāhmīṃ dhuraṃ na kaḥ / / ९३ / /
harapraṇatimāṇikya- mukuṭotkaṭamastakāḥ /
nameyuḥ kaṃ paraṃ kaṃ vā namayeyurna dhīdhanāḥ / / ९४ / /
sarvavibhramanirmoka- niṣkampaṃ amṛtahradaṃ /
bhavajjñānāmbudhermadhyaṃ adhyāsīyāpi dhūrjaṭe / / ९५ / /
citraṃ yaccitradṛṣṭo'pi manorathagato'pi vā /
paramārthaphalaṃ nātha paripūrṇaṃ prayacchasi / / ९६ / /
ko guṇairadhikastvattastvattaḥ ko nirguṇo'dhikaḥ /
iti nātha numaḥ kiṃ tvāṃ kiṃ nindāmo na manmahe / / ९७ / /
kīrtane'pyamṛtaughasya yatprasatteḥ phalaṃ tava /
tatpātuṃ api ko'nyo'laṃ kiṃ u dātuṃ jagatpate / / ९८ / /
niḥśeṣaprārthanīyārtha- sārthasiddhinidhānataḥ /
tvattastvadbhaktiṃ evāptuṃ prārthaye nātha sarvathā / / ९९ / /
namastrailokyanāthāya tubhyaṃ bhava bhavajjuṣāṃ /
trilokīnāthatādāna- nirvināyakaśaktaye / / १०० / /
niḥśeṣakleśahānasya hetuḥ ka iti saṃśaye /
svāminso'sīti niścitya kastvāṃ na śaraṇaṃ gataḥ / / १०१ / /
bhuktvā bhogānbhavabhrāntiṃ hitvā lapsye paraṃ padaṃ /
ityāśaṃseha śobheta śambhau bhaktimataḥ paraṃ / / १०२ / /
nātha svapne'pi yatkuryāṃ brūyāṃ vā sādhvasādhu vā /
tvadadhīnatvadarpeṇa sarvatrātrāsmi nirvṛtaḥ / / १०३ / /
jyotiṣāṃ api yajjyotistatra tvaddhāmni dhāvataḥ /
cittasyeśa tamaḥsparśo manye vandhyātmajānujaḥ / / १०४ / /
manye nyastapadaḥ so'pi kṣemye mokṣasya vartmani /
manorathaḥ sthito yasya seviṣye śivaṃ ityayaṃ / / १०५ / /
sthityutpattilayairloka- trayasyopakriyāsviha /
ekaiveśa bhavacchaktiḥ svatantraṃ tantraṃ īkṣase / / १०६ / /
trilokyāṃ iha kastrātastritāpyā nopatāpitaḥ /
tasmai namo'stu te yastvaṃ tannirvāṇāmṛtahradaḥ / / १०७ / /
kṛtrimāpi bhavadbhaktirakṛtrimaphalodayā /
niśchadmā cedbhavedeṣā kiṃphaleti tvayocyatāṃ / / १०८ / /
taccakṣurīkṣyase yena sā gatirgamyase yayā /
phalaṃ tadaja jātaṃ yattvatkathākalpapādapāth / / १०९ / /
śreyasā śreya evaitadupari tvayi yā sthitiḥ /
tadantarāyahṛtaye tvaṃ īśa śaraṇaṃ mama / / ११० / /
aho svādutamaḥ śarva- sevāśaṃsāsudhārasaḥ /
kutra kālakalāmātre na yo navanavāyate / / १११ / /
muhurmuhuraviśrāntastrailokyaṃ kalpanāśataiḥ /
kalpayannapi ko'pyeko nirvikalpo jayatyajaḥ / / ११२ / /
malatailāktasaṃsāra- vāsanāvartidāhinā /
jñānadīpena deva tvāṃ kadā nu syāṃ upasthitaḥ / / ११३ / /
nimeṣaṃ api yadyekaṃ kṣīṇadoṣe kariṣyasi /
padaṃ citte tadā śambho kiṃ na sampādayiṣyasi / / ११४ / /
dhanyo'smi kṛtakṛtyo'smi mahānasmīti bhāvanā /
bhavetsālambanā tasya yastvadālambanaḥ prabho / / ११५ / /
śubhāśubhasya sarvasya svayaṃ kartā bhavānapi /
bhavadbhaktistu jananī śubhasyaiveśa kevalaṃ / / ११६ / /
prasanne manasi svāminkiṃ tvaṃ niviśase kiṃ u /
tvatpraveśātprasīdettaditi dolāyate janaḥ / / ११७ / /
niścayaḥ punareṣo'tra tvadadhiṣṭhānaṃ eva hi /
prasādo manasaḥ svāminsā siddhistatparaṃ padaṃ / / ११८ / /
vacaścetaśca kāryaṃ ca śarīraṃ mama yatprabho /
tvatprasādena tadbhūyādbhavadbhāvaikabhūṣaṇaṃ / / ११९ / /
stavacintāmaṇiṃ bhūri- manorathaphalapradaṃ /
bhaktilakṣmyālayaṃ śambho bhaṭṭanārāyaṇo vyadhāth / / १२० / /
vivṛtiḥ
vivṛtiścātra
tatrabhavatstutisūktikārapraśiṣyamahāmāheśvarācāryavaryaśrīmada-
bhinavaguptapādapadmamadhuparājasya rājānakakṣemarājasya
(pṛṣṭham १३१)
sadvidyānāṃ saṃśraye granthavidvad -
vyūhe hrāsaṃ kālavṛttyopayāte /
tattatsaddharmoddidhīrṣaikatāna-
satprekṣaujaḥśālinā karmavṛttyai
śrīmatkaśmīrādhirājena mukhyai -
rdharmodyuktairmantribhiḥ svairvivecya /
pratyaṣṭhāpi jñānavijñānagarbha -
granthoddhṛtyai mukhyakāryālayo yaḥ
tatrājīvaṃ nirviśadbhirmukunda -
rāmādhyakṣatvāśritaiḥ sadbhireṣaḥ /
pūrtyā śuddhyā vyākhyayā saṃskṛtaḥ stāt
pūrṇo granthaḥ śreyase sajjanānām // ३ // tilakam //
śrīśivārpaṇaṃ samāveśanirvāṇāvahaṃ ca śrotṛṃ - pāṭhakajanānāṃ
bhūyāt //
ayaṃ granthaḥ
paṃḍita viśvanātha eṃḍa sansa
phoṭogrāpharsa proprā - iṭarsa ityādi
ityetaiḥ svakīye
kaśmīra pratāpa sṭīma presa śrīnagara
ityākhyākhyāte
mudraṇāyantre sammudritaḥ
stavacintāmaṇau
dvitīyapariśiṣṭam /
mūlaślokānāṃ saṃkṣepeṇa viṣayārthasaṃgrahaḥ /
१ vikalpamayavaikharīmadhyamāpraśamanapūrvakaṃ
paśyantīdaśāmunmajjayatastadvyāptikāmanāśritadaśāmapi
vedyatvenābhāsayataḥ
paramānandātmakaparādvayapramātṛtāmunmīlayataḥ
svātmaparamārthaparameśvarasya svarūpasamāveśavimarśanam /
२ pūrvoktasvarūpasyaiva parameśvarasya śaktiprādhānyena stavanam /
३ sadāśiveśvarādinā vedyaparyantena parādvaitaprathānupraviṣṭena
viśvātmanā rūpeṇa prasarajjñānakriyāśakteḥ prakāśātmano
narapradhānabhagavatsvarūpasya prahībhāvena vimarśanam /
४ tattaddveṣyastutyādyavasthāsvapi bhagavadanugrahāt
tadabhedaprathātmikāyā vibhūterāsādanakathanam /
(pṛṣṭham १४०)
५ vāsanāploṣayuktyaivākhyātipraśamanapūrvakaṃ
pāśakṣapaṇapūrṇasvarūpaprathanena svātmarūpamaheśvarasya
anugrāhyānugrahasamāveśārthanam /
६ vaiśeṣikābhyupagataparāparasāmānyavyatiriktasarvasāmānya-
pūrṇāhantātmakamahācaitanyarūpapārameśvarasvarūpavimarśanaṃ
namaskaraṇamukhena /
७ anupalabhyamūrtitvādatisusūkṣmatve'pi
śaktyaṇḍaparyantasamastajagadvyāpakasya
citprakāśadharmabhagavatsvarūpasyābhivandanam /
८ viśvasṛṣṭisaṃhārātmakahānasamādānadharmatvena
upacaritahaṃsasvarūpasya parameśvarasyaivāntarabhedena
dhṛtabrahmāṇḍagarbhonmanārūpahaṃsīśaktiparāmarśanam /
९ upādānādikāraṇāsattve śūnyabhuvyeva
jagaccitraracanātmātidurghaṭakarmaṇo'vyāhatasvātantryaparameśvaraviṣa-
yasvātmasamāveśanam /
१० māyāsaṃparkarahitatvena svacchaśivajñānasya parameśvarāat
prārthanam /
११ meyapade pramāṇagamyatve'pi vastuto'bhedarūpatayā
pramāṇavyāpārātītāya parameśvarāya
śarīraprāṇapuryaṣṭakādisamarpaṇarūpabalinivedanam /
(pṛṣṭham १४१)
१२ gāmbhīryādiguṇatayā durbodhāyāḥ
śuddhaprakāśapraśamitākhyātitimirāyāḥ
pārameśvaramāyāśakterdarśanākāṃkṣaṇam /
१३ bhaktyudrekavaśāt svapne'pi
sākāraparameśvarapraṇāmatatparebhyaḥ praṇamanam /
१४ pārameśvaraṃ svarūpaṃ pratyavamraṣṭuṃ
janmamaraṇonmūlanaśaktāyā
rucerbuddhimatāmatyabhilaṣaṇīyatātideśanam /
१५ parameśvaraprasādāt yāvajjīvitāvasthaṃ tadekāgramanaskatayā
sthiteḥ prārthanam /
१६ anantaśākhāvistīrṇavedāgamamayatvena
tattatphalotpādakakalpavṛkṣarūpaśaṃbhorabhivandanam /
१७ vāṅmanaḥkāyanirvartyasamastakarmaṇo bhagavati samarpaṇāt
tattādātmyena tadvannirdvandvatāyā āśaṃsanam /
१८ jagadviṣayakasṛṣṭisaṃhārādiniyogeṣu
nijasvātantryaśālitāpraśaṃsitaśaṃbhave praṇamanoktiḥ /
१९ nistraiguṇyamahāprakāśātmabhagavannāmamātracintanenābhīṣṭā-
vāpteranyālambanānāṃ dhyānānāṃ niṣprayojanatākathanam /
२० bhagavadvācakamahāmantrasattānupraviṣṭānāṃ
śāṃbhavavibhūticamatkaraṇodyuktatākathanam /
२१ sarvasyaiva kāyavāṅmanoviṣayasya bhagavanmayatvāt
bhaktimatāmaprayāsameva bhagavatsvarūpalābhakathanam /
(pṛṣṭham १४२)
२२ bhagavadviṣayakasya
śarīramanovāṅnirvartyārcanadhyānādirāmasyottarottaravardhanāśaṃ-
sanam /
२३ ākṛtimattve'pi tāttvikasvarūpāparityāgāt sarvasaṃvidāṃ
sthirapūrṇāhantātmani viśrāntipradasya bhagavato'bhivandanam /
२४ ajñānarūpatimirapraśamopāyabhūtasvasmṛtipradānottaraṃ
prahaviṣayanairmalyāśrayaṇaprārthanam /
२५ bhogāpavargasaṃsādhakabhagavatpraṇāmasyāpi praṇamyatayā
samāśrayaṇīyatvakathanapūrvakaṃ bhagavadabhivandanam /
२६ duruttarabhavāmbhodhimagnānāṃ taduttaraṇopāyabhūtāyāḥ
sarvābhīṣṭapradabhakterbhagavata evāsādanottaraṃ
bhogamokṣātmasaṃpūrṇeṣṭāvāpteranuśāsanam /
२७ keṣāṃcideva lokottarāṇāṃ bhagavattattvajñānāda
khyātyapagamottaraṃ niścalaparamādvaitajñānalābhānuśaṃsanam
२८ nirguṇasya niṣkāmasyāpi bhagavato
jñānātmakatadguṇāvabhāsināṃ bhaktānāṃ jñeyatayā
tattadbhogamokṣātmapāryantikaphalatayā sarvotkṛṣṭatvena parāmarśanam /
२९ śrīratnāmṛtādinidānabhūtakṣīrodadānena
bhagavato'sāmānyaiśvaryaprakarṣakathanam /
३० nutismṛtyātmānuttaropāyabhaktimātreṇa bhogāpavargaphaladātre
parameśvarāya praṇamanam /
(pṛṣṭham १४३)
३१ sarvajñaḥ sarvakṛtsarvamayaśca parameśvara eva
itīdṛśajñānaśālināṃ sarvaṃ jñeyaṃ kāryaṃ ca bhagavatā
vaiśvātmyenānubhāvyate ityanuśāsanam /
३२ viśvasya yadīyecchāmātreṇa niṣpattistasya bhagavataḥ kāryajñānaṃ
brahmādīnāmapi durūhamiti nirdeśanam /
३३ tattatprayatnaśatānuṣṭhānenāpi
brahmādikāraṇānāmapyalabhyadhāmnaḥ parameśvarasya praṇamanam /
३४ brahmādayo'pi yacchaktivikāsabhaṅgibhūtāḥ
tasmātparameśvarātpālanārthanam /
३५ parameśvarasya mahāvyāpakatayā durjñeyatva-
duṣprāpyatvakathanamukhena stavanam /
३६ bhaktiśālināṃ stutismṛtyādyavasthāsu
tadabhedāvaṣṭambhamayatādhigamāt tatkālataḥ
paramānandasphāraphalodbhāvakāya parameśvarāya namaskaraṇam /
३७ sṛṣṭyādikāriparimitabrahmādipadaviṣayakasmayaparityāgāt
bhaktānāṃ bhagavatsvarūpapratyabhijñāvaśonmiṣitasarvāhaṃbhāva-
rūpamahāsmayagrahaṇena paripūrṇatayā sphuraṇānuśāsanam /
३८ bhaktiśālināṃ bhagavaccaitanyānandaviśrāntyā
vikalpātmakavyutthānadaśāyā api samādhirasapariplutatākathanam /
(pṛṣṭham १४४)
३९ atisūkṣmarūpatve sarvasyāstrilokyāstatkalāmātratvena
darśanāt, sthūlarūpatve brahmādibhirapi durlakṣyatvāt, sarvathaiva
aparicchedyamūrterbhagavatastāttvikarūpaviṣayātarkyatāyā bhaṅgyā
pratipādanam /
४० sarvaśāstrāṇāṃ śabdarāśiśarīratāttvikaparameśvarasvarūpaprati-
pādanatātparyasattayā prekṣāvatāṃ pravṛttiviṣayatvānukīrtanam /
४१ tāttvikānāyāsayādṛśakramakarmabuddhyādinā
parameśvarajñānaviṣayopadeśātmaprasādābhyarthanam /
४२ svayamanupakāryatve viśvopakārakatayā niḥspṛhatve
sarvaspṛhaṇīyatayā lokottarotkarṣaśālibhagavato'bhivandanam /
४३ aparicchinnapārameśvarasvarūpaprāptiphalakabhaktyadhiṣṭhāna-
bhūtāyāḥ kṣetrajñatāyāḥ sāmānyoktyā ślāghanam /
४४ bhagavatsvarūpanidhiprāpikāyāṃ bhaktau vimukhānāṃ
duratikramabhagavanmāyayaiva vyāmohitatāpratipādanam /
४५ sarvatra parameśvarasyaiva mukhyaṃ kartṛtvamanyeṣāṃ tu
tadutthāpitatattadabhimānamātrasatattvamiti pratipādanaṃ stutimukhena /
४६ guṇatrayakāryabhūtasukhaduḥkhādidvandvamagnajagaduddharaṇāya
ṛte parameśvaramanyasya śaktiḥ kṛpā vā nāstīti pratipādanam /
(pṛṣṭham १४५)
४७ bhagavadaikyabhāvanābhāvābhāvayoreva guṇināṃ
guṇavattayā duṣṭānāṃ doṣavattayā nidarśanam /
४७ (२) sarvathānyaviṣaye tyāgaprārthanottaraṃ bhagavadviṣayayoreva
rāgalobhayorapyabhyarthanam /
४८ svargaphalakāgniṣṭomādyadhikāriniyamanavaiśiṣṭyena muktiphalake
nirāyāsabhagavadbhāvanātmake karmaṇi sarvasya
jantumātrasyādhikārānuśāsanam /
४९ bhogāpavargaphalakasagrastakarmaṇāmādimadhyāvasāneṣu
bhagavatsaṃvillagnatvādeśanam /
५० atisevanādvairasyāvahetarāsvādanīyaviṣayavaiśiṣṭyena
bhagavadbhaktisudhāyā
evottarottarasevanānnavanavacamatkārapradatvādutkṛṣṭamahimādeśanam /
५१ kāmasaṃharaṇādiviśvātiśāyikāryavaicitryakāritayā
ākṛtimattve'pi atidurghaṭaiśvaryaśāliparameśvaraviṣayapraṇamanam /
५२ māyāvyāmohenāsvātantryāpattyā kiṃcitkartumaśaktajantuvargasya
tatkṣaṇācchaktyāpādipārameṣānugrahaśaktereva śaraṇākhyānam /
५३ svatantracidekamūrteḥ parameśvarasya sarvatra
niṣpratidvandvitākathanam /
(pṛṣṭham १४६)
५४ bhagavadātmakatvānnirastasamastopādhīnāṃ jīvānāṃ
mohāpāditayā māyāyāḥ prabhāvātiśayadyotanam /
५५ aṇimādisiddhyavāptyacalaiśvaryādhigamabhavaviratiphalānāṃ
bhagavadbhaktikalpapādapasyaiva prabhavatvādeśanam /
५६ sarvadeśakālavyāpakatayā labdhe'pi bhagavatsvarūpe
sūkṣmatamadehādisaṃskāragalanāya tadātmasādbhāvasya
punārāśaṃsanam /
५७ sanmānasanivāsi- bhūtisitāṅgamahāhaṃsarūpāya śaṃbhave
punarapi bhaktibhareṇa namaskaraṇam /
५८ aśeṣatamo'paharaṇabhavakadarthanendhanadāhabhagavatsvarūpa-
bhūtamahāprakāśananidānabhagavadbhaktidīpikāyā abhyarthanam /
५९ bhagavata eva viśvasarjanādināṭakaprastāvanottaraṃ
tatsaṃharaṇātmanirvahaṇakṛtyakṣamakavitānuśāsanam /
६० sadasatorasattvasattvasaṃpādanasvatantrasya
jagadutpattivināśanaiśvaryaśālino bhagavato'bhivandanam /
६१ ānandasāgarātmabhagavato
viśvavartiyāvanmātrānandasyaikavindurūpakathanottaram namaskaraṇam /
६२ bhagavadvācakamahāmantravimarśanaikatānatayā brahmādīnāṃ
dhanyatvānuśāsanam /
(pṛṣṭham १४७)
६३ svayaṃ nirīhasyāpi bhakteṣṭasaṃpādakatayā, advayātmatve'pi
bhogyabhūtaviśvacamatkartre bhagavate'bhivandanam /
६४ sarvakāraṇakāraṇādbhagavata eva brahmādikīṭāntānāṃ
sarveṣṭasiddhyāptyāvedanam /
६५ niścetumaśakyajagadvicārādiprayojanasaṃkaṭeṣu
māyāsphāramalinīkṛtāyā buddheḥ tatsmaraṇamātreṇa
prasādādhigamāttattvajñānasāmarthyānuśāsanam /
६६ icchāmātreṇaiva viśvodayapralayakṛtsāmarthyasya bhagavata
evābhaṅguraprabhuśaktyāvedanam /
६७ bhagavadabhedabhāvanāsattāsattayostaduddeśena vihitasya
niṣiddhasyāpi sukṛtatā, tadanuddeśena vihitasya sukarmaṇaśca duṣkṛtatā-
ityevamanuśāsanam /
६८ satatoditabhagavatsamāveśātmabhaktirasāsvādarūpadraviṇayutānāṃ
bhagavatsvātmīkaraṇasākṣātkaraṇādivikalpaiḥ
parāmarśanāddhanyatvanirdeśanam /
६९ paramānandaviśrāntipradavedātmājñāniyoktuḥ, tathā
tadṛgādivedatrayaparāmarśanīyatejorūpādapyuttīrṇasya parameśvarasya
stavanam /
७० parameśvarasyaiva viśvavartivedoditavidhiniṣedhātmavicitrasvabhāva-
parispandapravartakatvapratipādanam /
(pṛṣṭham no. १४८, १४९ is ṃissing)
(pṛṣṭham १५०)
८५ svātmanaḥ prakāśaikātmasatyasaṃkalpabhagavatsvarūpābhi-
nnatāmanubhūya saṃsāritvasya svapnakalpatayāpyasaṃbhavattākathanam /
८६ yattadbhedabuddhyapagamottaraṃ bhagavati
nikhilakarmatatphalasaṃnyāsinā-matiślādhyaiśvaryabhāgitvānuśāsanam
sarvāpadapaharaṇasarvasaṃpaddānasamarthabhagavadvāllabhyādhigam
e bhaktānāṃ svātmaślāghanam /
८८ māyāvyādhyandhīkṛtajñānacakṣuṣaḥ
pūrṇaprathānayanātmārogyā-pādibhagavadbhakteḥ paramāñjanatayā
nirūpaṇam /
८९ gāḍhotkaṇṭhāvaśātkṣaṇamātrāsahanavirāvaṇottaraṃ
nirbhayānandād-vyāvyayabhagavatpadādhigamābhyarthanam /
९० brahmādibhirapi dustarasya gabhīraduḥkhamayabhavasāgarasya
tātparyeṇa bhagavadupāsattestaraṇopāyatayāśaṃsanam /
९१ jagadvighātadurmadakālakāmayornigrahaṇena, patitapāvanatayā
jagadupakartryā gaṅgāyāḥ śirodhṛtyā ca, ākāradhāritve bhagavata eva
yathocitakāritāśaṃsanam
brahmādivartyaiśvaryādipadacatuṣkotkṛṣṭaśuddhacidātmasthityarthina
aṃ bhagavata eva taddātṛtayā parāyaṇānuśāsanam /
(pṛṣṭham १५१)
९३ bhagavadanicchayā brahmādīnāmapi
tṛṇakubjīkaraṇāsāmarthyasya, tathā
tadicchānugṛhītakīṭāderapibrāhmapadodvahanasāmarthyasya nirdeśanam }
९४ maheśvarapraṇāmāsaktyātmāmūlyaratnabharitamukuṭonnataśira-
skatayā tattvāvabodhākṣayadrāviṇānāṃ deveṣvapi
svapraṇatasaṃpādanasāmarthyasaṃbhūtyanuśāsanam /
९५ sarvamohatyāgottaraṃ
prakāśātmakabhagavadvimarśānandasvātantryaśaktyāsādanāmṛtāśaṃsa
nam /
९६ citradṛṣṭamanorathollikhitasyātāttvitve'pi bhagavadākṛtimātrasya
bhaktajanasarveṣṭasaṃpatpradātṛtvakathanam /
९७ parameśvarādanyasya guṇādhikyādarśanāt tathā
nairguṇyādarśanācca pakṣadvayavyājastutinindayoḥ
paryavasānāniścayanākhyānam /
९८ bhagavatkīrtanajanyāmṛtāsvādane'pi anyasya
devāderasāmarthyasūcanottaraṃ bhagavata eva
tadamṛtadānasāmarthyasūcanam /
९९ itarakāmānabhīpsayā sarveṣṭāsiddhinidherbhagavataḥ
parasiddhilābhātmatadekāntabhaktyāśaṃsanam /
१०० svabhaktebhyaḥ
svātmaikaprathanātmatrailokyasvāmyadāne'nargalasvātantryaudāryabhagavat
o'bhivandanam /
(pṛṣṭham १५२)
१०१ sarvaduḥkhāpaharaṇahetuḥ kaḥ ! iti saṃdihya parameśvara eva
tādṛgiti niścinutāṃ taccharaṇatākathanam /
१०२ bhagavadbhaktimatāmeva
yogaprabhāvākṛṣṭasāṃsārikabhogopabhogottaramakhyātyātmabhavabhrānt
iṃ hitvā parapadāvāptyāśaṃsanaucityānuśaṃsanam /
१०३ bhagavadadvayātmatayā tadāyattānāṃ mohamayīṣu
svapnādyavasthāsvapi kṛtasya yattatpuṇyāpuṇyātmakarmaṇaḥ
parānandaphalajanakatāvedanam /
१०४ paraprakāśātmabhagavaddhāmaniṣṭhacittasya
tamaḥsaparkātyantābhāvakathanam /
१०५ paramaśivasevotsāhāya kṛtamanorathamātrasyāpi mokṣapade
padanyāsānuśāsanam /
१०६ nānābhogāsañjanātmasthityā,
yathocitaśarīrabhavanajananātmotpattyā
bhogaparamparānuṣaṅgaśrāntānāṃ viśrāntidānāyetkālaṃ
saṃhārātmalayena ca jagadukaraṇe pārameśādvayaśākteḥ
paramasvātantryāvedanam /
१०७ ādhyātmikādhidaivikādhibhutikātmatritāpatāpitasamastaprāṇināṃ
tāpaśamanāmṛhūdatānirūpaṇottaraṃ bhagavato'bhivandanam /
(pṛṣṭham १५३)
savyājapūjādhyānajapādinirvartyabhagavadbhaktermokṣa-
phalajanakatvānuvādottaraṃ nirvyājabhagavadanurāgocchalitatatsamāveśopa-
lakṣitabhakteranirvacanīyaphalatvenāparimeyaphalatvasūcanam /
१०९ cakṣuṣo bhagavalliṅgādiprekṣaṇe, gateśca
bhagavatpūjādisthānagamane,
bhagavatkathātmasarveṣṭapradakalpāpādapajanyaphalasya ca
śabdārthadvārā saphalyamāvedya, jñānasya
bhagavatsvarūpajñāpakatayā, yogādigateśca bhagavatpadaprāpakatayā
sarvasaṃpatpradakalpapādaparūpabhagavatsvarūpacarcāyāḥ
samudbhavatparānandavikāsātmakaphalasya ca ślāghyasāphalyāvedanam /
११० nikhilaiśvaryāptyātmaśreyasāmutkṛṣṭaśreyobhūtacidānandaghana-
viśrāntyai madhyata udbhavadbhagavadakhyātyātmāntarāyadhvaṃsāya
bhagavaccharaṇatābhyarthanam /
१११ uttarottarāsvādane navanavacamatkārajanakatayā kṣaṇamapi
tyaktumaśakyasya bhagavadbhaktyamṛtarasasyāśaṃsanam /
११२ tattatpramātṛprameyābhāsasaṃyojanaviyojanakrameṇa
rudrakṣetrāditrailokyaṃ kalpanāśatairanavarataṃ kalpayato'pi bhagavato
nirvikalpāvasthayā sthityāvedanam /
(pṛṣṭham १५४)
११३ trimalātmatailamalinasaṃsāravāsanāvartidāhitattvāva-
bodhātmadīpāvalambanottaraṃ parameśasaṃnidhau
svopasthitikṣaṇāśaṃsanam /
११४ bhagavadanugraheṇaiva prakṣīṇapūrvatanakutsitasaṃskāre citte
kṣaṇamātramapi parameśvarādhiṣṭhānasya
svābhīṣṭasaṃpādakatvānuśāsanam /
११५ bhagavadāśritajanasyānuttaradhanyatvakṛtakṛtyatvamahattvādi-
garvāṇāṃ vāstavaśobhitvāvedanam /
११६ parameśvarasya miśraśubhāśubhaphalajanakatvaṃ, tadbhaktestu
śuddhotkṛṣṭaśubhaphalajanakatvamanūdya bhaktimatāṃ
bahumānamānyatāvedanam /
११७ - १८ kiṃ malāpagamena prasannaṃ mano bhagavatādhiṣṭhīyate, uta
bhagavadadhiṣṭhānenamalāpagamāt prasannatāmāsādayet ! iti
śaṅkanapūrvakaṃ bhagavadadhiṣṭhittyaiva malahānyā prasannamanasaḥ
sarvāsiddhyāptiparapadāsādanānuśāsanam /
११९ vāṅmanaḥ karmamāyānāṃ bhagavadanugrahāsādanottaraṃ
bhagavadbhaktibhūṣaṇabhūṣitatvābhyarthanam /
१२० granthakṛtaḥ prasiddhaprabhāvasvanāmodīraṇottaraṃ svakṛtagranthasya
bhagavatsamāveśātmānuttaraiśvaryaphalaprasavatayā
(pṛṣṭham १५५)
cintāmaṇyabhikhyāpanenātyantopādeyatānirdeśanam /
iti stvacintāmaṇau granthaprakāśaka० paṃ० mukundarāma śāstriṇā
viracitaḥ pratiślokaṃ pratipāditārthasaṃkṣepaḥ samāptaḥ //
dvitīyapariśiṣṭabhāgaśca samāptaḥ //
Original text: stavacintāmaṇiḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0