Skanda Purana · Chapter 7.319

// īśvara uvāca // //
tato gacchenmahādevi hyunnatasthānamuttamam //
tasyaivottaradigbhāga ṛṣitoyātaṭe śubhe

etatsthānaṃ mahādevi viprebhyaḥ prādadāṃ balāt //
sarvasīmāsamāyuktaṃ caṃḍīgaṇasurakṣitam

// devyuvāca // //
kathamunnatanāmāsya babhūva surasattama //
kathaṃ tvayā balāddattaṃ kiyatsīmāsamanvitam

etatsarvaṃ mamācakṣva saṃkṣepānnātivistarāt

// īśvara uvāca // //
śṛṇu devi pravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm //
yāṃ śrutvā mānavo devi mucyate sarvapātakaiḥ

etatsarvaṃ purā proktaṃ sthānasaṃketakāraṇam //
tṛtīye brahmaṇaḥ kuṃḍe sṛṣṭisaṃkṣepasūcake

tathāpi te pravakṣyāmi saṃkṣepācchuṇu pārvati

unnāmitaṃ punastatra yatra liṃgaṃ mahodaye //
tadunnatamiti proktaṃ sthānaṃ sthānavatāṃ varam

athavā connataṃ dvāraṃ pūrvaṃ prābhāsikasya vai //
tadunnatamiti proktaṃ sthānaṃ sthānavatāṃ varam

vidyayā tapasā caiva yatrotkṛṣṭā maharṣayaḥ //
tadunnatamiti proktaṃ sthānaṃ sthānavatāṃ varam

yadā devakule viprā mūlacaṃḍīśasaṃjñakam //
prasādya ca mahādevaṃ punaḥ prāptā mahodayam

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastepurmaharṣayaḥ //
dhyāyamānā maheśānamanādinidhanaṃ param

teṣu vai tapyamāneṣu koṭisaṃkhyeṣu pārvati //
ṛṣitoyātaṭe ramye pavitre pāpanāśane //
bhikṣurbhūtvā gataścāhaṃ punastatraiva bhāmini

trikālaṃ darśibhistatra doṣarāgavivarjitaiḥ //
tapasvibhistadā sarvairlakṣito'haṃ varānane

dṛṣṭamātrastadā viprairvirarāma maheśvaraḥ //
kva yāsi vidito deva ityuktvānuyayurdvijāḥ

yāvadāyāṃti munaya īśeśeti prabhāṣakāḥ //
dhāvamānāḥ svatapasā dyotayanto diśodaśa

liṃgameva prapaśyaṃti na paśyaṃti maheśvaram

yeye ca dadṛśurliṃgaṃ mūlacaṇḍīśasaṃjñakam //
tadā ca munayaḥ sarve sadehāḥ svargamāyayuḥ

yadā triviṣṭapaṃ vyāptaṃ dṛṣṭaṃ vai śatayajvanā //
āyāṃti ca tathaivānye munayastapasojvalāḥ

etadaṃtaramāsādya samāgatya mahītale //
liṃgamācchādayāmāsa vajreṇaiva śatakratuḥ

aṣṭādaśasahasrāṇi munīnāmūrdhvaretasām //
sthitāni na tu paśyaṃti liṃgametadanuttamam

śakrastu sahasā dṛṣṭo vajreṇaiva samanvitaḥ //
yāvadvadaṃti śāpaṃ te tāvannaṣṭaḥ puraṃdaraḥ

dṛṣṭvā tānkopasaṃyuktānbhagavāṃstripurāṃtakaḥ //
uvāca sāṃtvayandevo vācā madhurayā munīn

kathaṃ khinnā dvijaśreṣṭhāḥ sadā śāṃtiparāyaṇāḥ //
prasannavadanā bhūtvā śrūyatāṃ vacanaṃ mama

bhavadbhirjñānasaṃyuktaiḥ svargaḥ kiṃ manyate bahu //
yatraike vasavaḥ proktā ādityāśca tathā pare

rudrasaṃjñāstathā caike hyaśvināvapi cāparau //
eteṣāmadhipaḥ kaścideka indraḥ prakīrtitaḥ

svapuṇyasaṃkhyayā prāpte yasmādvibhraśyate naraiḥ //
evaṃ duḥkhasamāyuktaḥ svargo naiveṣyate budhaiḥ

etasmātkāraṇādviprāḥ kurudhvaṃ vacanaṃ mama //
gṛhṇīdhvaṃ nagaraṃ ramyaṃ nivāsāya mahāprabham

hūyaṃtāmagnihotrāṇi devatāḥ sarvadā dvijāḥ //
ijyaṃtāṃ vividhairyāgaiḥ kriyatāṃ pitṛpūjanam

ātithyaṃ kriyatā nityaṃ vedābhyāsastathaiva hi

evaṃ hi kurvatāṃ nityaṃ vinā jñānasya saṃcayaiḥ //
prasādānmama viprendrāḥ prāṃte muktirbhaviṣyati

// ṛṣaya ūcuḥ // //
asamarthāḥ paritrāṇe jitāhārāstaponvitāḥ //
nagareṇeha kiṃ kurmastava bhaktimabhīpsavaḥ //

// īśvara uvāca // //
bhaviṣyati sadā bhaktiryuṣmākaṃ parameśvare //
gṛhṇīdhvaṃ nagaraṃ ramyaṃ kurudhvaṃ vacanaṃ mama

ityuktvā bhagavāndeva īṣanmīlitalocanaḥ //
sasmāra viśvakarmāṇaṃ sarvaśilpavatāṃ varam

smṛtamātro viśvakarmā prāṃjaliścāgrataḥ sthitaḥ //
ājñāpayatu māṃ devo vacanaṃ karavāṇi te

// īśvara uvāca // //
nagaraṃ kriyatāṃ tvaṣṭarviprārthaṃ suṃdaraṃ śubham

ityukto viśvakarmā sa bhūmiṃ vīkṣya samaṃtataḥ //
uvāca praṇato bhūtvā śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram

parīkṣitā mayā bhūmirna yuktaṃ nagaraṃ tviha //
atra devakulaṃ sākṣālliṃgasya patanaṃ tathā

yatibhiścātra vastavyaṃ na yuktaṃ gṛhamedhinām

trirātraṃ paṃcarātraṃ vā saptarātraṃ maheśvara //
pakṣaṃ māsamṛtuṃ vāpi hyayanaṃ yāvadeva ca //
putradārayutaistīrthe vastavyaṃ gṛhamedhibhiḥ

vasatyūrdhvaṃ tu ṣaṇmāsādyadā tīrthe gṛhādhipaḥ //
avajñā jāyate tasya manaścāpalyabhāvataḥ //
tadā dharmādvinaśyaṃti sakalā gṛhamedhinaḥ

ityuktaḥ sa tadā devastena vai viśvakarmaṇā //
punaḥ provāca taṃ tasya praśasya vacanaṃ śivaḥ

rocate me na vāso'tra viprāṇāṃ gṛhamedhinām //
yatra connāmitaṃ liṃgamṛṣitoyātaṭe śubhe //
tatra nirmāpaya tvaṣṭarnagaraṃ śilpināṃ vara

tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvakarmā tvarānvitaḥ //
gatvā cakāra nagaraṃ śilpikoṭibhirāvṛtaḥ

unnataṃ nāma yalloke vikhyātaṃ surasundari //
tato hṛṣṭamanā bhūtvā vilokya nagaraṃ śivaḥ //
āhūya brāhmaṇānsarvānuvācānatakandharaḥ

idaṃ sthānaṃ varaṃ ramyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā //
grāmāṇāṃ ca sahasraistu proktaṃ sarvāsu dikṣu ca

nagarātsarvataḥ puṇyo deśo nagnaharaḥ smṛtaḥ //
aṣṭayojanavistīrṇa āyāmavyāsatastathā

nagno bhūtvā haro yatra deśe bhrāṃto yadṛcchayā //
taṃ nagnaharamityāhurdeśaṃ puṇyatamaṃ janāḥ

pūrve tu śāṃkarī cā''ryā paścime nyaṃkumatyapi //
uttare kanakanaṃdā dakṣiṇe sāgarāvadhiḥ //
etadaṃtaramāsādya deśo nagnaharaḥ smṛtaḥ

aṣṭayojanamānena āyāmavyāsatastathā //
prokto'yaṃ sakalo deśa unnatena samaṃ mayā

gṛhyatāṃ nagaraśreṣṭhaṃ prasīdadhvaṃ dvijottamāḥ //
atra bhaktiśca muktiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ

ityuktāste tadā sarve viprā ūcurmaheśvaram

// viprā ūcuḥ // //
īśvarājñā vṛthā kartuṃ na śakyā paramātmanaḥ //
tapo'gnihotraniṣṭhānāṃ vedādhyayanaśālinām

asmākaṃ rakṣitā ko'sti kalikāle ca dāruṇe //
ko dātā''rogyadaḥ kaśca ko vai muktiṃ pradāsyati

// īśvara uvāca // //
mahākāla svarūpeṇa sthitvā tīrthe mahodaye //
nāśayiṣyāmi śatrūnvaḥ samyagārādhito hyaham

unnato vighnarājastu vighnacchettā bhaviṣyati //
gaṇanāthasvarūpo'yaṃ dhanado nidhīnāṃ patiḥ

yuṣmabhyaṃ dāsyati dravyaṃ samyagārādhito'pi saḥ //
ārogyadāyako nityaṃ durgādityo bhaviṣyati

mahodayaṃ mahānandadāyakaṃ vo bhaviṣyati //
samyagārādhito brahmā sarvakāryeṣu sarvadā //
sarvānkāmāṃśca muktiṃ ca yuṣmabhyaṃ saṃpradāsyati

// viprā ūcuḥ // //
yadi tīrthāni tiṣṭhaṃti sarvāṇi surasattama //
saṃgāleśvaratīrthe ca tathā devakule śive //

kalāvapi mahāraudre hyasmākaṃ pāvanāya vai //
sthātavyaṃ tarhi gṛhṇīmo nānyathā ca maheśvara

sa tatheti pratijñāya dadau tebhyaḥ puraṃ varam //
saptabhaumaiḥ śaśāṃkābhaiḥ prāsādaiḥ paribhūṣitam //
nānāgrāmasamāyuktaṃ sarvataḥ sīmayānvitam

// sūta uvāca // //
evaṃ tebhyo hi nagaraṃ dattvā devo maheśvaraḥ //
dadarśa viśvakarmāṇaṃ prāñjaliṃ purataḥ sthitam

// viśvakarmovāca // //
vilokyatāṃ mahādeva nagaraṃ nagaropamam //
sauvarṇasthalamāruhya nirmitaṃ tvatprasādataḥ

viśvakarmavacaḥ śrutvā bhagavāṃstripurāntakaḥ //
samāruroha sthalakaṃ saha sarvairmaharṣibhiḥ

nagaraṃ vilokayāmāsa ramyaṃ prākāramaṇḍitam //
ṛṣayastuṣṭuvuḥ sarve tatrasthaṃ tripurāntakam //
tānuvāca mahādevo vṛṇudhvaṃ varamutta mam

// ṛṣaya ūcuḥ // //
yadi tuṣṭo mahādeva sthalakeśvaranāmabhṛt //
avalokayaṃśca nagaraṃ sadā tiṣṭha sthale hara

ityuktastaistadā devaḥ sthalake'sminsadā sthitaḥ //
kṛte ratnamayaṃ devi tretāyāṃ ca hiraṇmayam

raupyaṃ ca dvāpare proktaṃ sthalamaśmamayaṃ kalau //
evaṃ tatra sthito devaḥ sthalakeśvaranāmataḥ

sadā pūjyo mahādeva unnatasthānavāsibhiḥ //
māghe māsi caturdaśyāṃ viśeṣastatra jāgare

ityetatkathitaṃ devi hyunnatasya mahodyam //
śrutaṃ pāpaharaṃ nṝṇāṃ sarvakāmaphalapradam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmya unnatasthānamāhātmyavarṇanaṃnāmaikonaviṃśatyuttaratriśatatamo'dhyāyaḥ