Skanda Purana · Chapter 7.308

// īśvara uvāca // //
tasmānnārāyaṇātpūrve kiṃcidīśānasaṃsthitam //
mūlacaṇḍīśanāmnā tu vikhyātaṃ bhuvanatrayaṃ

yatra liṃgaṃ purā'smākaṃ pātitaṃ tvṛṣibhiḥ priye //
krodharaktekṣaṇairdevi mūlacaṇḍīśatā? gatam

ādyaṃ liṃgodbhavaṃ devi ṛṣikopānnipātitam //
ye kecidṛṣayastatra devadāruvane sthitāḥ

kālāṃtare mahādevi ahaṃ tatra samāgataḥ //
teṣāṃ jijñāsayā devi tataste roṣitā bhavan //
śaptastato'haṃ deveśi cakrurme liṃgapātanam

//
// devyuvāca // //
roṣopahatasadbhāvāḥ kathamete dvijātayaḥ //
saṃjātā etadākhyāhi paraṃ kautūhalaṃ mama

// īśvara uvāca // //
ḍiṃḍi rūpaḥ purā devi bhūtvā'haṃ dāruke vane //
ṛṣīṇāmāśrame puṇye nagno bhikṣācaro'bhavam //
bhikṣaṃtamāśrame dṛṣṭvā tāḥ sarvā ṛṣiyoṣitaḥ

kāmasya vaśamāpannāḥ priyamutsṛjya sarvataḥ//
tamūrdhvaliṃgamālokya jaṭāmukuṭadhāriṇam

//
bhikṣaṃtaṃ bhasmadigdhāṃgaṃ jhaṣaketumivāparam //
vikṣobhitāśca naḥ sarve dārā etena ḍiṃḍinā

tasmācchāpaṃ ca dāsyāma ṛṣayaste tadā'bruvan //
tataḥ śāpodakaṃ gṛhya saṃdhyātvā'tha tapodhanāḥ

asya liṃgamadho yātu dṛśyate yatsadonnatam //
ityukte patitaṃ liṃgaṃ tatra devakule mama

mūlacaṇḍīśanāmnā tu vikhyātaṃ bhuvanatraye //
talliṃgaṃ patitaṃ dṛṣṭvā kopopahatacetasaḥ //
punarhaṃtuṃ samārabdhā ḍiṃḍinaṃ te tapodhanāḥ

vṛsikāpāṇayaḥ kecitkamaṃḍaludharāḥ pare //
gṛhītvā pādukāścānye tasya dhāvaṃti pṛṣṭhataḥ

ḍiṃḍiścāṃtarhito bhūtvā tvāmuvāca sumadhyamām //
roṣopahatacetaskānpaśyaitāṃstvaṃ tapodhanān

etasmātkāraṇāddevi tava vākyānmayā'naghe //
na kṛto'nugrahasteṣāṃ saroṣāṇāṃ tapasvinām

atrāṃtare te munayo hyapaśyaṃto hi ḍiṃḍinam //
nirānaṃdaṃ gatāḥ sarve draṣṭuṃ devaṃ pitāmaham

taṃ dṛṣṭvā vibudheśānaṃ viraṃciṃ vigatajvaram //
praṇamya śirasā sarva ṛṣayaḥ prāhuraṃjasā

bhagavanḍiṃḍi rūpeṇa kaścidasti tapodhanaḥ //
vidhvaṃsanāya dārāṇāṃ praviṣṭaḥ kila bhikṣitum

śapto'smābhistu durvṛttastasya liṃgaṃ nipātitam//
tasminnipatite'smākaṃ tathaiva patitāni ca

gato'sau kāraṇāttasmāttalliṃge patite vayam //
nirānaṃdāḥ sthitāḥ sarva ācakṣvaitaddhi kāraṇam

/ //
// brahmovāca // //
aśobhanamidaṃ kāryaṃ yuṣmābhiryatkṛtaṃ mahat/
rudrasyātisurūpasya serṣyā ye hantumudyatāḥ

āsurīṃ dānavīṃ daivīṃ yakṣiṇīṃ kiṃnarīṃ tathā //
vidyādharīṃ ca gandharvīṃ nāgakanyāṃ manoramām //
etā varastriyastyaktvā yuṣmadīyāsu tāsvapi

āhlādaṃ kurute sarve naiva jānīta bho dvijāḥ //
trailokyanāyakāṃ sarvāṃ rūpātiśayasaṃyutām

tāṃ tyaktvā munipatnīnāmāhlādaṃ kurute katham //
tayā rudro hi vijñapta ṛṣīṇāṃ kurvanugraham

tena vākyena pārvatyā jijñāsārthaṃ kṛtaṃ manaḥ //
caturddaśavidhasyāpi bhūtagrāmasya yaḥ prabhuḥ

sa śapto ḍiṃḍirūpastu bhavadbhiḥ karaṇeśvaraḥ //
tacchāpācchaptamevaitatsamastaṃ tadguṇāspadam //
devatiryaṅmanuṣyāṇāṃ nirānaṃdamiti sthitam

śāpenānena bhavatāṃ mahā doṣaḥ prajāyate //
ārādhyaṃ nānyathā liṃgamunnatiṃ yātyadhogatam

evamukte'tha devena viprā ūcuḥ pitāmaham //
draṣṭavyaḥ kutra so'smābhiḥ kathayasva yathāsthitam

// brahmovāca // //
āste gajasvarūpeṇa kuberāśramasaṃsthitaḥ //
tatra gatvā tamāsādya toṣayadhvaṃ pinākinam //

etacchrutvā vacastasya sarve te hṛṣṭamānasāḥ //
gaṃtuṃ pravṛttāḥ sahasā koṭisaṃkhyāstapodhanāḥ

ciṃtayaṃtaḥ śubhaṃ deśaṃ draṣṭuṃ taṃ gajarūpiṇam //
rudraṃ pitāmahākhyātaṃ kuberāśramavāsinam

kṣutkāmakaṃṭhāstṛṣitāngaurī matvā tapodhanān //
ādāya gorasaṃ teṣāṃ kāruṇyātsā puraḥ sthitā

asitāṃ kuṭilāṃ snigdhāmāyatāṃ bhujagīmiva //
veṇīṃ śirasi bibhrāṇā gaurī gorasasaṃyutā

sā tānāha munīnsarvānyanmayā parvatāhṛtam//
kapitthaphalasaṃgaṃdhaṃ gorasaṃ tvamṛtopamam

tayaivamuktā viprāstu āhustāṃ vipulekṣaṇām //
snātvā ca sarve pāsyāmo gorasaṃ tu tvayāhṛtam

tataḥ śrutvā tathā devyā snānārthaṃ tīrthamuttamam //
taptodakenasaṃpūrṇaṃ kṛtaṃ kuṇḍaṃ manoramam

tatra te saṃplutāḥ sarve vimuktā vipulācchramāt//
kṛtā''hnā gorasasvaiva pānārthaṃ samupasthitāḥ

patrairdivākaratarorvidhāya puṭakāñchubhān //
upaviśya kramātsarve te pibaṃti sma gorasam

gorasena tadā teṣāmamṛteneva pūritān//
bubhukṣitānāṃ puṭakānmunīnāṃ tṛptikāraṇāt

punaḥ pūrayate gaurī pītvā te tṛptimāgatāḥ//
kṣuttṛṣāśramanirmuktāḥ punarjātā iva sthitāḥ

svasthacittaistato jñātvā neyaṃ gopālisaṃjñikā //
anugrahārthamasmākaṃ gaurīyaṃ samupāgatā

praṇamya śirasā sarve tāmūcuste sumadhyamām//
ume kathaya kutrasthaṃ drakṣyāmo rudramekadā

tathoktāste mahātmānastaṃ paśyata mahāgajam //
gajatāṃ ca samāsādya saṃcaraṃtaṃ mahābalam

bhavadbhirnijabhaktyāyaṃ saṃgrāhyo hi yathāsukham //
te tadvacanamāsādya sametyaikatra ca dvijāḥ //

pavitrāstaṃ gajaṃ draṣṭuṃ bhāvitenāṃtarātmanā //
yatraikatra sthitā viprāstatra tīrthaṃ mahodayam //
saṃgameśvarasaṃjñaṃ tu pūrvaṃ sarvatra viśrutam

tatastasmātpravṛttāste draṣṭukāmā mahāgajam //
kuṃḍikāḥ saṃparityajya saṃnahyātmānamātmanā

yatra tāḥ kuṃḍikāstyaktāstattīrthaṃ kuṇḍikāhvayam //
sarvapāpaharaṃ puṃsāṃ dṛṣṭā'dṛṣṭaphalapradam

kuberasyāśramaṃ prāpya tataste munisattamāḥ //
nālikeravanīsaṃsthaṃ dadṛśustaṃ dvipaṃ tadā

kare grahītumārabdhāḥ svakarairhṛṣṭamānasāḥ //
gajastānkarasaṃlagnānvicikṣepa tapodhanān

kāścidaṃgasamālagnānsamaṃtādbhayavarjitān //
evaṃ sa taiḥ punaḥ sarvairmaśakairiva ceṣṭitam

krīḍāṃ karoti vividhāṃ vanasaṃstho haradvipaḥ //
tadrūpaṃ saṃparityajya rudro raudragajātmakam

punaranyaccakārāsau ḍiṃḍirūpaṃ manoramam //
jayaśabdapraghoṣeṇa vedamaṅgalagītakaiḥ

unnāmitaṃ punastena yatra liṃgaṃ mahodayam //
tadunnatamiti proktaṃ sthānaṃ sthānavatāṃ varam

gajarūpadharastatra sthitaḥ sthāne mahābalaḥ //
gaṇanāthasvarūpeṇa hyunnato jagati sthitaḥ

ḍiṃḍirūpa dharo bhūtvā rudraḥ prāha tapodhanān //
yanmayā bhavatāṃ kāryaṃ kartavyaṃ tadihocyatām

evamuktastu tairuktaḥ sarvajñānakriyāparaiḥ //
sānandāḥ prāṇinaḥ saṃtu tvatprasādātpurā yathā

kṣaṃtavyaṃ devadeveśa kṛtaṃ yanmūḍhamānasaiḥ //
tvatprasādātsureśāna tattvaṃ sānugraho bhava

evamastviti tenoktāste sarve vigatajvarāḥ //
talliṃgānukṛtiṃ liṃgamījire munayastathā //
cakruste munayaḥ sarve stutiṃ vigatamatsarāḥ

kṣamasva devadeveśa kurvasmākamanugraham //
asmim̐lliṃge layaṃ gaccha mūlacaṇḍīśasaṃjñake //
trikālaṃ devadeveśa grāhyā hyatra kalā tvayā

//
// īśvara uvāca // //
caṇḍī tu procyate devī tasyā īśastvahaṃ smṛtaḥ //
tasya mūlaṃ smṛtaṃ liṃgaṃ tadatra patitaṃ yataḥ

tasmāttanmūla caṇḍīśa iti khyātiṃ gamiṣyati // vā
pīkūpataḍāgānāṃ śataistu vipulairapi

kṛtairyajjāyate puṇyaṃ tatpuṇyaṃ liṃgadarśanāt //
brahmāṇḍaṃ sakalaṃ dattvā yatpuṇyaphalamāpnuyāt

tatpuṇyaṃ labhate devi mūlacaṇḍīśadarśanāt //
tatra dānāni deyāni ṣoḍaśaiva narottamaiḥ

evaṃ tadbhavitā sarvaṃ yanmayoktaṃ dvijottamāḥ //
yāta dāruvanaṃ viprāḥ sarve yūyaṃ tapodhanāḥ //
mayā sarve samādiṣṭā yāta dāruvanaṃ dvijāḥ

tatastu saṃprāpya mahadvaco mama sarve prahṛṣṭā munayo mahodayam //
gatvā ca taddāruvanaṃ maheśvari punaśca ceruḥ sutapastapodhanāḥ

etasmātkāraṇāddevi mūlacaṇḍīśasaṃjñitam //
liṃgaṃ pāpaharaṃ nṛṇāmarddhacandreṇa bhūṣitam

dohanī dugthadānena munīnāṃ tṛṣitātmanām //
śramāpahāraṃ yaddevi tvayā kṛtamanuttamam //
tattaptodakanāmnā vā abhūtkuṇḍaṃ dharātale

ṛṣitoyājale snātvā caṇḍīśaṃ yaḥ prapūjayet //
sa pracaṇḍo bhavedbhūmau bhuvanānāmadhīśvaraḥ

etatsaṃkṣepato devi māhātmyaṃ kīrtitaṃ tava //
mūlacaṇḍīśadevasya śrutaṃ pātakanāśanam

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye taptodakakuṇḍotpattau mūlacaṇḍīśotpattimāhātmyavarṇanaṃnāmāṣṭottara triśatatamo'dhyāyaḥ