Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skanda Purana · Chapter 5.146

5.146.146.1

mārkaṇḍeya uvāca -
asmāhakaṃ tato gacchetpitṛtīrthamanuttamam /
pretatvādyatra mucyante piṇḍenaikena pūrvajāḥ

5.146.146.2

yudhiṣṭhira uvāca -
asmāhakasya māhātmyaṃ kathayasva mamānagha /
snānadānena yatpuṇyaṃ tathā piṇḍodakena ca

5.146.146.3

śrīmārkaṇḍeya uvāca -
purā kalpe nṛpaśreṣṭha ṛṣidevasamāgame /
praśnaḥ pṛṣṭo mayā tāta yathā tvamanupṛcchasi

5.146.146.4

ekatra sāgarāḥ sapta saprayāgāḥ sapuṣkarāḥ /
nāsya sāmyaṃ labhante te nātra kāryā vicāraṇā

5.146.146.5

somanāthaṃ tu vikhyātaṃ yatsomena pratiṣṭhitam /
tatra somagrahe puṇyaṃ tatpuṇyaṃ labhate naraḥ

5.146.146.6

māsānte pitaro nṛṇāṃ vīkṣante santatiṃ svakām /
kaścidasmatkule'smākaṃ piṇḍamatra pradāsyati

5.146.146.7

prapitāmahāstathādityāḥ śrutireṣā sanātanī /
evaṃ bruvanti devāśca ṛṣayaḥ satapodhanāḥ

5.146.146.8

sakṛtpiṇḍodakenaiva śṛṇu pārthiva yatphalam /
dvādaśābdāni rājendra yogaṃ bhuktvā suśobhanam

5.146.146.9

yuge yuge mahārāja asmāhake pitāmahāḥ /
sarvadā hyavalokanta āgacchantaṃ svagotrajam

5.146.146.10

bhaviṣyati kimasmākamamāvāsyāpyamāhake /
snānaṃ dānaṃ ca ye kuryuḥ pitṝṇāṃ tilatarpaṇam

5.146.146.11

te sarvapāpanirmuktāḥ sarvānkāmāṃllabhati vai /
jalamadhye'tra bhūpāla agnitīrthaṃ ca tiṣṭhati

5.146.146.12

darśanāttasya tīrthasya pāparāśirvilīyate /
snānamātreṇa rājendra brahmahatyāṃ vyapohati

5.146.146.13

śuklāmbaradharo nityaṃ niyataḥ sa jitendriyaḥ /
ekakālaṃ tu bhuñjāno māsaṃ tīrthasya sannidhau

5.146.146.14

suvarṇālaṃkṛtānāṃ tu kanyānāṃ śatadānajam /
phalamāpnoti sampūrṇaṃ pitṛloke mahīyate

5.146.146.15

pṛthivyāmāsamudrāyāṃ mahābhogapatirbhavet /
dhanadhānyasamāyukto dātā bhavati dhārmikaḥ

5.146.146.16

upavāsī śucirbhūtvā brahmalokamavāpnuyāt /
asmāhakaṃ samāsādya yastu prāṇān parityajet

5.146.146.17

koṭivarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate /
tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ

5.146.146.18

suvarṇamaṇimuktāḍhye kule jāyeta rūpavān /
kṛtvābhiṣekavidhinā hayamedhaphalaṃ labhet

5.146.146.19

dhanāḍhyo rūpavāndakṣo dātā bhavati dhārmikaḥ /
caturvedeṣu yatpuṇyaṃ satyavādiṣu yatphalam

5.146.146.20

tatphalaṃ labhate nūnaṃ tatra tīrthe'bhiṣecanāt /
tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ nirmitaṃ śambhunā purā

5.146.146.21

hṛdayeśaḥ svayaṃ viṣṇurjapeddevaṃ maheśvaram /
gandharvāpsarasaścaiva maruto mārutāstathā

5.146.146.22

viśvedevāśca pitaraḥ sacandrāḥ sadivākarāḥ /
marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

5.146.146.23

pracetāśca vasiṣṭhaśca bhṛgurnārada eva ca /
cyavano gālavaścaiva vāmadevo mahāmuniḥ

5.146.146.24

vālakhilyāśca gandhārāstṛṇabinduśca jājaliḥ /
uddālakaścarṣyaśṛṅgo vasiṣṭhaśca sanandanaḥ

5.146.146.25

śukraścaiva bharadvājo vātsyo vātsyāyanastathā /
agastirmitrāvaruṇau viśvāmitro munīśvaraḥ

5.146.146.26

gautamaśca pulastyaśca paulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /
sanātanastu kapilo vāhniḥ pañcaśikhastathā

5.146.146.27

anye'pi bahavastatra munayaḥ śaṃsitavratāḥ /
krīḍanti devatāḥ sarva ṛṣayaḥ satapodhanāḥ

5.146.146.28

manuṣyāścaiva yogīndrāḥ pitaraḥ sapitāmahāḥ /
asmāhake'tra tiṣṭhanti sarva eva na saṃśayaḥ

5.146.146.29

pitaraḥ pitāmahāścaiva tathaiva prapitāmahāḥ /
yeṣāṃ dattamupasthāyi sukṛtaṃ vāpi duṣkṛtam

5.146.146.30

akṣayaṃ tatra tatsarvaṃ yatkṛtaṃ yodhanīpure /
mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā sarvabandhusuhṛjjanān

5.146.146.31

dhanaṃ dhānyaṃ priyānputrāṃstathā dehaṃ nṛpottama /
gacchate vāyubhūtastu śubhāśubhasamanvitaḥ

5.146.146.32

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ paramātmā mahattaraḥ /
śubhāśubhagatiṃ prāptaḥ karmaṇā svena pārthiva

5.146.146.33

yudhiṣṭhira uvāca -
śubhāśubhaṃ na bandhūnāṃ jāyate kena hetunā /
ekaḥ prasūyate jantureka eva pralīyate

5.146.146.34

eko hi bhuṅkte sukṛtameka eva hi duṣkṛtam

5.146.146.35

mārkaṇḍeya uvāca -
eṣa tvayokto nṛpate mahāpraśnaḥ smṛto mayā

5.146.146.36

pitāmahamukhodgītaṃ śrutaṃ te kathayāmyaham /
yanme pitāmahātpūrvaṃ vijñātamṛṣisaṃsadi

5.146.146.37

na mātā na pitā bandhuḥ kasyacinna suhṛtkvacit /
kasya na jñāyate rūpaṃ vāyubhūtasya dehinaḥ

5.146.146.38

yadyevaṃ na bhavettāta lokasya tu nareśvara /
amaryādaṃ bhavennūnaṃ vinaśyati carācaram

5.146.146.39

evaṃ jñātvā pūrā rājansamastairlokakartṛbhiḥ /
maryādā sthāpitā loke yathā dharmo na naśyati

5.146.146.40

dharme naṣṭe manuṣyāṇāmadharmo'bhibhavetpunaḥ /
tataḥ svadharmacalanānnarake gamanaṃ dhruvam

5.146.146.41

loko niraṅkuśaḥ sarvo maryādālaṅghane rataḥ /
maryādā sthāpitā tena śāstraṃ vīkṣya maharṣibhiḥ

5.146.146.42

snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam /
piṇḍodakapradānaṃ ca tathaivātithipūjanam

5.146.146.43

pitaraḥ pitāmahāścaiva tathaiva prapitāmahāḥ /
trayo devāḥ smṛtāstāta brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

5.146.146.44

pūjitaiḥ pūjitāḥ sarve tathā mātāmahāstrayaḥ /
tasmātsarvaprayatnena śrutismṛtyarthanoditān

5.146.146.45

dharmaṃ samācarannityaṃ pāpāṃśena na lipyate /
śrutismṛtyuditaṃ dharmaṃ manasāpi na laṅghayet

5.146.146.46

iha loke pare caiva yadīcchecchreya ātmanaḥ /
pitāputrau sadāpyekau bimbādbimbamivoddhṛtau

5.146.146.47

vibhaktau vāvibhaktau vā śrutismṛtyarthatastathā /
uddharedātmanātmānamātmānamavasādayet

5.146.146.48

piṇḍodakapradānābhyāmṛte pārtha na saṃśayaḥ /
evaṃ jñātvā prayatnena piṇḍodakaprado bhavet

5.146.146.49

āyurdharmo yaśastejaḥ santatiścaiva vardhate /
pṛthivyāṃ sāgarāntāyāṃ pitṛkṣetrāṇi yāni ca

5.146.146.50

tāni te sampravakṣyāmi yeṣu dattaṃ mahāphalam /
gayāyāṃ puṣkare jyeṣṭhe prayāge naimiṣe tathā

5.146.146.51

saṃnihatyāṃ kurukṣetre prabhāse kurunandana /
piṇḍodakapradānena yatphalaṃ kathitaṃ budhaiḥ

5.146.146.52

asmāhake tadāpnoti narmadāyāṃ na saṃśayaḥ /
tatra brahmā murāriśca rudraśca umayā saha

5.146.146.53

indrādyā devatāḥ sarve pitaro munayastathā /
sāgarāḥ saritaścaiva parvatāśca balāhakāḥ

5.146.146.54

tiṣṭhanti pitaraḥ sarve sarvatīrthādhikaṃ tataḥ /
sthitā brahmaśilā tatra gajakumbhanibhā nṛpa

5.146.146.55

kalau na dṛśyā bhavati pradhānaṃ yadgayāśiraḥ /
vaiśākhe māsi samprāpte'māvāsyāṃ nṛpottama

5.146.146.56

vyāpya sā tiṣṭhate tīrthaṃ gajakumbhanibhā śilā /
tacca gavyūtimātraṃ hi tīrthaṃ tataḥ pravakṣate

5.146.146.57

tasmindine tatra gatvā yastu śrāddhaprado bhavet /
pitṝṇāmakṣayā tṛptirjāyate śatavārṣikī

5.146.146.58

anyasyāmapyamāvāsyāṃ yaḥ snātvā vijitendriyaḥ /
karoti manujaḥ śrāddhaṃ vidhivanmantrasaṃyutam

5.146.146.59

tasya puṇyaphalaṃ yatsyāttacchṛṇuṣva narādhipa /
agniṣṭomāśvamedhābhyāṃ vājapeyasya yatphalam

5.146.146.60

tatphalaṃ samavāpnoti yathā me śaṅkaro'bravīt /
rauravādiṣu sarveṣu narakeṣu vyavasthitāḥ

5.146.146.61

pitā pitāmahādyāśca pitṛke mātṛke tathā /
piṇḍodakena caikena tarpaṇena viśeṣataḥ

5.146.146.62

krīḍanti pitṛlokasthā yāvadābhūtasamplavam /
ye karmasthā vikarmasthā ye jātāḥ pretakalmaṣāḥ

5.146.146.63

piṇḍenaikena mucyante te'pi tatra na saṃśayaḥ /
asmāhake śilā divyā tiṣṭhate gajasannibhā

5.146.146.64

brahmaṇā nirmitā pūrvaṃ sarvapāpakṣayaṃkarī /
uparyasyā yathānyāyaṃ pitṝnuddiśya bhārata

5.146.146.65

dakṣiṇāgreṣu darbheṣu dadyātpiṇḍānvicakṣaṇaḥ /
bhūmau cānnena siddhena śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhi

5.146.146.66

śrāddhibhyo vastrayugmāni chatropānatkamaṇḍalu /
dakṣiṇā vividhā deyā pitṝnuddiśya bhārata

5.146.146.67

yo dadāti dvijaśreṣṭha tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu /
tasya te dvādaśābdāni tṛptiṃ yānti na saṃśayaḥ

5.146.146.68

asmāhake mahārāja pitaraśca pitāmahāḥ /
vāyubhūtā nirīkṣante āgacchantaṃ svagotrajam

5.146.146.69

atra tīrthe suto'bhyetya snātvā toyaṃ pradāsyati /
śrāddhaṃ vā piṇḍadānaṃ vā tena yāsyāma sadgatim

5.146.146.70

snāne kṛte tu ye kecijjāyante vastravipluṣaḥ /
prīṇayennarakasthāṃstu taiḥ pitṝnnātra saṃśayaḥ

5.146.146.71

keśodabindavastasya ye cānye lepabhājinaḥ /
tṛpyantyanagninasaṃskārā yaṃ mṛtāḥ syuḥ svagotrajāḥ

5.146.146.72

tatra tīrthe tu ye kecicchrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ /
narakāduddharantyāśu japantaḥ pitṛsaṃhitām

5.146.146.73

vanaspatigate some yadā somadinaṃ bhavet /
akṣayāllabhate lokānpiṇḍenaikena mānavaḥ

5.146.146.74

akṣayaṃ tatra vai sarvaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ /
narakāduddharantyāśu japante pitṛsaṃhitām

5.146.146.75

tasmiṃstīrthe tvamāvāsyāṃ pitṝnuddiśya bhārata /
nīlaṃ sarvāṅgasampūrṇaṃ yo'bhiṣicya samutsṛjet

5.146.146.76

tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ na tu vācaspatiḥ kṣamaḥ /
asmāhake vṛṣotsargādyatpuṇyaṃ samavāpyate

5.146.146.77

tava śuśrūṣaṇātsarvaṃ tatpravakṣyāmi bhārata /
rauravādiṣu ye kiṃcitpacyante tasya pūrvajāḥ

5.146.146.78

vṛṣotsargeṇa tānsarvāṃstārayedekaviṃśatim /
lohito yastu varṇena mukhe pucche ca pāṇḍuraḥ

5.146.146.79

piṅgaḥ khuraviṣāṇābhyāṃ sa nīlo vṛṣa ucyate /
yastu sarvāṅgapiṅgaśca śvetaḥ pucchakhureṣu ca

5.146.146.80

sa piṅgo vṛṣa ityāhuḥ pitṝṇāṃ prītivardhanaḥ /
pārāvatasavarṇaśca lalāṭe tilako bhavet

5.146.146.81

taṃ vṛṣaṃ babhrumityāhuḥ pūrṇaṃ sarvāṅgaśobhanam /
sarvāṅgeṣvekavarṇo yaḥ piṅgaḥ pucchakhureṣu ca

5.146.146.82

khurapiṅgaṃ tamityāhuḥ pitṝṇāṃ sadgatipradam /
nīlaṃ sarvaśarīreṇa svāraktanayanaṃ dṛḍham

5.146.146.83

tameva nīlamityāhurnīlaḥ pañcavidhaḥ smṛtaḥ /
yastu vaiśyagṛhe jātaḥ sa vai nīlo viśiṣyate

5.146.146.84

na vāhayedgṛhe jātaṃ vatsakaṃ tu kadācana /
tenaiva ca vṛṣotsarge pitṝṇāmanṛṇo bhavet

5.146.146.85

jātaṃ tu svagṛhe vatsaṃ dvijanmā yastu vāhayet /
patanti pitarastasya brahmakokagatā api

5.146.146.86

yathāyathā hi pibati pītvā dhūnāti mastakam /
pibanpitṝn prīṇayati narakāduddhareddhunan

5.146.146.87

yathā pucchābhighātena skandhaṃ gacchanti bindavaḥ /
narakāduddharantyāśu patitān gotriṇastathā

5.146.146.88

garjanprāvṛṣi kāle tu viṣāṇābhyāṃ bhuvaṃ likhan /
khurebhyo yā mṛdudbhūtā tayā saṃprīṇayedṛṣīn

5.146.146.89

pibanpitṝn prīṇayate khādanollekhane surān /
garjannṛṣimanuṣyāṃśca dharmarūpo hi dharmaja

5.146.146.90

bhūtairvāpi piśācairvā cāturthikajvareṇa vā /
gṛhīto'smāhakaṃ gacchetsarveṣāmādhināśanam

5.146.146.91

snātvā tu vimale toye darbhagranthiṃ nibandhayet /
mastake bāhumūle vā nābhyāṃ vā galake'pi vā

5.146.146.92

gatvā devasamīpaṃ ca prādakṣiṇyena keśavam /
tataḥ samuccaranmantraṃ gāyatryā vātha vaiṣṇavam

5.146.146.93

nārāyaṇaṃ śaraṇyeśaṃ sarvadevanamaskṛtam /
namo yajñāṅgasambhūta sarvavyāpinnamo'stu te

5.146.146.94

namo namaste deveśa padmagarbha sanātana /
dāmodara jayānanta rakṣa māṃ śaraṇāgatam

5.146.146.95

tvaṃ kartā tvaṃ ca hartā ca jagatyasmiṃścarācare /
tvaṃ pālayasi bhūtāni bhuvanaṃ tvaṃ bibharṣi ca

5.146.146.96

prasīda devadeveśa suptamaṅgaṃ prabodhaya /
tvaddhyānanirato nityaṃ tvadbhaktiparamo hare

5.146.146.97

iti stuto mayā deva prasādaṃ kuru me'cyuta /
māṃ rakṣa rakṣa pāpebhyastrāyasva śaraṇāgatam

5.146.146.98

evaṃ stutvā ca deveśaṃ dānavāntakaraṃ harim /
punaruktena vai snātvā tato viprāṃstu bhojayet

5.146.146.99

vedoktena vidhānena snānaṃ kṛtvā yathāvidhi /
piṇḍanirvapaṇaṃ kṛtvā vācayetsvastikaṃ tataḥ

5.146.146.100

evaṃ stutvā ca deveśaṃ dānavāntakaraṃ harim /
punaruktena vai snātvā tato viprāṃstu bhojayet

5.146.146.101

vedoktena vidhānena snānaṃ kṛtvā yathāvidhi /
evaṃ tānvācayitvā tu tato viprānvisarjayet

5.146.146.102

yattatroccaritaṃ kiṃcittadviprebhyo nivedayet /
tatra tīrthe naraḥ snātvā nārī vā bhaktitatparā /
śaktito dakṣiṇāṃ dadyātkṛtvā śrāddhaṃ yathāvidhi

5.146.146.103

tatra tīrthe naro yāvatsnāpayedvidhipūrvakam /
kṣīreṇa madhunā vāpi dadhnā vā śītavāriṇā

5.146.146.104

tāvatpuṣkarapātreṣu pibanti pitaro jalam /
ayane viṣuve caiva yugādau sūryasaṃkrame

5.146.146.105

puṣpaiḥ sampūjya deveśaṃ naivedyaṃ yaḥ pradāpayet /
so'śvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti puṣkalam

5.146.146.106

tatra tīrthe tu yo rājan sūryagrahaṇamācaret /
sūryatejonibhairyānairviṣṇuloke mahīyate

5.146.146.107

tatra tīrthe tu yaḥ śrāddhaṃ pitṛbhyaḥ samprayacchati /
satputreṇa ca tenaiva samprāptaṃ janmanaḥ phalam

5.146.146.108

iti śrutvā tato devāḥ sarve śakrapurogamāḥ /
brahmaviṣṇumaheśāśca sthāpayāṃcakrurīśvaram

5.146.146.109

sarvarogopaśamanaṃ sarvapātakanāśanam /
yastu saṃvatsaraṃ pūrṇamamāvāsyāṃ tu bhāvitaḥ

5.146.146.110

pitṛbhyaḥ piṇḍadānaṃ ca kuryādasmāhake nṛpa /
tripuṣkare gayāyāṃ ca prabhāse naimiṣe tathā

5.146.146.111

yatpuṇyaṃ śrāddhakartṝṇāṃ tadihaiva bhaveddhruvam /
tilodakaṃ kuśairmiśraṃ yo dadyāddakṣiṇāmukhaḥ

5.146.146.112

manvādau ca yugādau ca vyatīpāte dinakṣaye /
yo dadyātpitṛmātṛbhyaḥ so'śvamedhaphalaṃ labhet

5.146.146.113

asmāhake naro yastu snātvā sampūjayeddharim /
brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ bhaktyā kuryājjāgaraṇakriyām

5.146.146.114

sarvapāpavinirmuktaḥ śakrātithyamavāpnuyāt /
tatra tīrthe naraḥ snātvā yaḥ paśyati janārdanam

5.146.146.115

viśeṣavidhinābhyarcya praṇamya ca punaḥpunaḥ /
saputreṇa ca tenaiva pitṝṇāṃ vihitā gatiḥ

5.146.146.116

ekamūrtistrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
satkāryakāraṇopetāḥ susūkṣmāḥ sumahāphalāḥ

5.146.146.117

etatte kathitaṃ rājanmahāpātakanāśanam /
asmāhakasya māhātmyaṃ kimanyatparipṛcchasi

// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe asmāhakatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ //

Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc