સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.146

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
અસ્માહકં તતો ગચ્છેત્પિતૃતીર્થમનુત્તમમ્ ।
પ્રેતત્વાદ્યત્ર મુચ્યન્તે પિણ્ડેનૈકેન પૂર્વજાઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
અસ્માહકસ્ય માહાત્મ્યં કથયસ્વ મમાનઘ ।
સ્નાનદાનેન યત્પુણ્યં તથા પિણ્ડોદકેન ચ

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
પુરા કલ્પે નૃપશ્રેષ્ઠ ઋષિદેવસમાગમે ।
પ્રશ્નઃ પૃષ્ટો મયા તાત યથા ત્વમનુપૃચ્છસિ

એકત્ર સાગરાઃ સપ્ત સપ્રયાગાઃ સપુષ્કરાઃ ।
નાસ્ય સામ્યં લભન્તે તે નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સોમનાથં તુ વિખ્યાતં યત્સોમેન પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
તત્ર સોમગ્રહે પુણ્યં તત્પુણ્યં લભતે નરઃ

માસાન્તે પિતરો નૃણાં વીક્ષન્તે સન્તતિં સ્વકામ્ ।
કશ્ચિદસ્મત્કુલેઽસ્માકં પિણ્ડમત્ર પ્રદાસ્યતિ

પ્રપિતામહાસ્તથાદિત્યાઃ શ્રુતિરેષા સનાતની ।
એવં બ્રુવન્તિ દેવાશ્ચ ઋષયઃ સતપોધનાઃ

સકૃત્પિણ્ડોદકેનૈવ શૃણુ પાર્થિવ યત્ફલમ્ ।
દ્વાદશાબ્દાનિ રાજેન્દ્ર યોગં ભુક્ત્વા સુશોભનમ્

યુગે યુગે મહારાજ અસ્માહકે પિતામહાઃ ।
સર્વદા હ્યવલોકન્ત આગચ્છન્તં સ્વગોત્રજમ્

ભવિષ્યતિ કિમસ્માકમમાવાસ્યાપ્યમાહકે ।
સ્નાનં દાનં ચ યે કુર્યુઃ પિતૄણાં તિલતર્પણમ્

તે સર્વપાપનિર્મુક્તાઃ સર્વાન્કામાંલ્લભતિ વૈ ।
જલમધ્યેઽત્ર ભૂપાલ અગ્નિતીર્થં ચ તિષ્ઠતિ

દર્શનાત્તસ્ય તીર્થસ્ય પાપરાશિર્વિલીયતે ।
સ્નાનમાત્રેણ રાજેન્દ્ર બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ

શુક્લામ્બરધરો નિત્યં નિયતઃ સ જિતેન્દ્રિયઃ ।
એકકાલં તુ ભુઞ્જાનો માસં તીર્થસ્ય સન્નિધૌ

સુવર્ણાલંકૃતાનાં તુ કન્યાનાં શતદાનજમ્ ।
ફલમાપ્નોતિ સમ્પૂર્ણં પિતૃલોકે મહીયતે

પૃથિવ્યામાસમુદ્રાયાં મહાભોગપતિર્ભવેત્ ।
ધનધાન્યસમાયુક્તો દાતા ભવતિ ધાર્મિકઃ

ઉપવાસી શુચિર્ભૂત્વા બ્રહ્મલોકમવાપ્નુયાત્ ।
અસ્માહકં સમાસાદ્ય યસ્તુ પ્રાણાન્ પરિત્યજેત્

કોટિવર્ષસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે ।
તતઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રષ્ટઃ ક્ષીણકર્મા દિવશ્ચ્યુતઃ

સુવર્ણમણિમુક્તાઢ્યે કુલે જાયેત રૂપવાન્ ।
કૃત્વાભિષેકવિધિના હયમેધફલં લભેત્

ધનાઢ્યો રૂપવાન્દક્ષો દાતા ભવતિ ધાર્મિકઃ ।
ચતુર્વેદેષુ યત્પુણ્યં સત્યવાદિષુ યત્ફલમ્

તત્ફલં લભતે નૂનં તત્ર તીર્થેઽભિષેચનાત્ ।
તીર્થાનાં પરમં તીર્થં નિર્મિતં શમ્ભુના પુરા

હૃદયેશઃ સ્વયં વિષ્ણુર્જપેદ્દેવં મહેશ્વરમ્ ।
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ મરુતો મારુતાસ્તથા

વિશ્વેદેવાશ્ચ પિતરઃ સચન્દ્રાઃ સદિવાકરાઃ ।
મરીચિરત્ર્યઙ્ગિરસૌ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ

પ્રચેતાશ્ચ વસિષ્ઠશ્ચ ભૃગુર્નારદ એવ ચ ।
ચ્યવનો ગાલવશ્ચૈવ વામદેવો મહામુનિઃ

વાલખિલ્યાશ્ચ ગન્ધારાસ્તૃણબિન્દુશ્ચ જાજલિઃ ।
ઉદ્દાલકશ્ચર્ષ્યશૃઙ્ગો વસિષ્ઠશ્ચ સનન્દનઃ

શુક્રશ્ચૈવ ભરદ્વાજો વાત્સ્યો વાત્સ્યાયનસ્તથા ।
અગસ્તિર્મિત્રાવરુણૌ વિશ્વામિત્રો મુનીશ્વરઃ

ગૌતમશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચ પૌલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ ।
સનાતનસ્તુ કપિલો વાહ્નિઃ પઞ્ચશિખસ્તથા

અન્યેઽપિ બહવસ્તત્ર મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ ।
ક્રીડન્તિ દેવતાઃ સર્વ ઋષયઃ સતપોધનાઃ

મનુષ્યાશ્ચૈવ યોગીન્દ્રાઃ પિતરઃ સપિતામહાઃ ।
અસ્માહકેઽત્ર તિષ્ઠન્તિ સર્વ એવ ન સંશયઃ

પિતરઃ પિતામહાશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહાઃ ।
યેષાં દત્તમુપસ્થાયિ સુકૃતં વાપિ દુષ્કૃતમ્

અક્ષયં તત્ર તત્સર્વં યત્કૃતં યોધનીપુરે ।
માતરં પિતરં ત્યક્ત્વા સર્વબન્ધુસુહૃજ્જનાન્

ધનં ધાન્યં પ્રિયાન્પુત્રાંસ્તથા દેહં નૃપોત્તમ ।
ગચ્છતે વાયુભૂતસ્તુ શુભાશુભસમન્વિતઃ

અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં પરમાત્મા મહત્તરઃ ।
શુભાશુભગતિં પ્રાપ્તઃ કર્મણા સ્વેન પાર્થિવ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
શુભાશુભં ન બન્ધૂનાં જાયતે કેન હેતુના ।
એકઃ પ્રસૂયતે જન્તુરેક એવ પ્રલીયતે

એકો હિ ભુઙ્ક્તે સુકૃતમેક એવ હિ દુષ્કૃતમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
એષ ત્વયોક્તો નૃપતે મહાપ્રશ્નઃ સ્મૃતો મયા

પિતામહમુખોદ્ગીતં શ્રુતં તે કથયામ્યહમ્ ।
યન્મે પિતામહાત્પૂર્વં વિજ્ઞાતમૃષિસંસદિ

ન માતા ન પિતા બન્ધુઃ કસ્યચિન્ન સુહૃત્ક્વચિત્ ।
કસ્ય ન જ્ઞાયતે રૂપં વાયુભૂતસ્ય દેહિનઃ

યદ્યેવં ન ભવેત્તાત લોકસ્ય તુ નરેશ્વર ।
અમર્યાદં ભવેન્નૂનં વિનશ્યતિ ચરાચરમ્

એવં જ્ઞાત્વા પૂરા રાજન્સમસ્તૈર્લોકકર્તૃભિઃ ।
મર્યાદા સ્થાપિતા લોકે યથા ધર્મો ન નશ્યતિ

ધર્મે નષ્ટે મનુષ્યાણામધર્મોઽભિભવેત્પુનઃ ।
તતઃ સ્વધર્મચલનાન્નરકે ગમનં ધ્રુવમ્

લોકો નિરઙ્કુશઃ સર્વો મર્યાદાલઙ્ઘને રતઃ ।
મર્યાદા સ્થાપિતા તેન શાસ્ત્રં વીક્ષ્ય મહર્ષિભિઃ

સ્નાનં દાનં જપો હોમઃ સ્વાધ્યાયો દેવતાર્ચનમ્ ।
પિણ્ડોદકપ્રદાનં ચ તથૈવાતિથિપૂજનમ્

પિતરઃ પિતામહાશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહાઃ ।
ત્રયો દેવાઃ સ્મૃતાસ્તાત બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

પૂજિતૈઃ પૂજિતાઃ સર્વે તથા માતામહાસ્ત્રયઃ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન શ્રુતિસ્મૃત્યર્થનોદિતાન્

ધર્મં સમાચરન્નિત્યં પાપાંશેન ન લિપ્યતે ।
શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતં ધર્મં મનસાપિ ન લઙ્ઘયેત્

ઇહ લોકે પરે ચૈવ યદીચ્છેચ્છ્રેય આત્મનઃ ।
પિતાપુત્રૌ સદાપ્યેકૌ બિમ્બાદ્બિમ્બમિવોદ્ધૃતૌ

વિભક્તૌ વાવિભક્તૌ વા શ્રુતિસ્મૃત્યર્થતસ્તથા ।
ઉદ્ધરેદાત્મનાત્માનમાત્માનમવસાદયેત્

પિણ્ડોદકપ્રદાનાભ્યામૃતે પાર્થ ન સંશયઃ ।
એવં જ્ઞાત્વા પ્રયત્નેન પિણ્ડોદકપ્રદો ભવેત્

આયુર્ધર્મો યશસ્તેજઃ સન્તતિશ્ચૈવ વર્ધતે ।
પૃથિવ્યાં સાગરાન્તાયાં પિતૃક્ષેત્રાણિ યાનિ ચ

તાનિ તે સમ્પ્રવક્ષ્યામિ યેષુ દત્તં મહાફલમ્ ।
ગયાયાં પુષ્કરે જ્યેષ્ઠે પ્રયાગે નૈમિષે તથા

સંનિહત્યાં કુરુક્ષેત્રે પ્રભાસે કુરુનન્દન ।
પિણ્ડોદકપ્રદાનેન યત્ફલં કથિતં બુધૈઃ

અસ્માહકે તદાપ્નોતિ નર્મદાયાં ન સંશયઃ ।
તત્ર બ્રહ્મા મુરારિશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઉમયા સહ

ઇન્દ્રાદ્યા દેવતાઃ સર્વે પિતરો મુનયસ્તથા ।
સાગરાઃ સરિતશ્ચૈવ પર્વતાશ્ચ બલાહકાઃ

તિષ્ઠન્તિ પિતરઃ સર્વે સર્વતીર્થાધિકં તતઃ ।
સ્થિતા બ્રહ્મશિલા તત્ર ગજકુમ્ભનિભા નૃપ

કલૌ ન દૃશ્યા ભવતિ પ્રધાનં યદ્ગયાશિરઃ ।
વૈશાખે માસિ સમ્પ્રાપ્તેઽમાવાસ્યાં નૃપોત્તમ

વ્યાપ્ય સા તિષ્ઠતે તીર્થં ગજકુમ્ભનિભા શિલા ।
તચ્ચ ગવ્યૂતિમાત્રં હિ તીર્થં તતઃ પ્રવક્ષતે

તસ્મિન્દિને તત્ર ગત્વા યસ્તુ શ્રાદ્ધપ્રદો ભવેત્ ।
પિતૄણામક્ષયા તૃપ્તિર્જાયતે શતવાર્ષિકી

અન્યસ્યામપ્યમાવાસ્યાં યઃ સ્નાત્વા વિજિતેન્દ્રિયઃ ।
કરોતિ મનુજઃ શ્રાદ્ધં વિધિવન્મન્ત્રસંયુતમ્

તસ્ય પુણ્યફલં યત્સ્યાત્તચ્છૃણુષ્વ નરાધિપ ।
અગ્નિષ્ટોમાશ્વમેધાભ્યાં વાજપેયસ્ય યત્ફલમ્

તત્ફલં સમવાપ્નોતિ યથા મે શઙ્કરોઽબ્રવીત્ ।
રૌરવાદિષુ સર્વેષુ નરકેષુ વ્યવસ્થિતાઃ

પિતા પિતામહાદ્યાશ્ચ પિતૃકે માતૃકે તથા ।
પિણ્ડોદકેન ચૈકેન તર્પણેન વિશેષતઃ

ક્રીડન્તિ પિતૃલોકસ્થા યાવદાભૂતસમ્પ્લવમ્ ।
યે કર્મસ્થા વિકર્મસ્થા યે જાતાઃ પ્રેતકલ્મષાઃ

પિણ્ડેનૈકેન મુચ્યન્તે તેઽપિ તત્ર ન સંશયઃ ।
અસ્માહકે શિલા દિવ્યા તિષ્ઠતે ગજસન્નિભા

બ્રહ્મણા નિર્મિતા પૂર્વં સર્વપાપક્ષયંકરી ।
ઉપર્યસ્યા યથાન્યાયં પિતૄનુદ્દિશ્ય ભારત

દક્ષિણાગ્રેષુ દર્ભેષુ દદ્યાત્પિણ્ડાન્વિચક્ષણઃ ।
ભૂમૌ ચાન્નેન સિદ્ધેન શ્રાદ્ધં કૃત્વા યથાવિધિ

શ્રાદ્ધિભ્યો વસ્ત્રયુગ્માનિ છત્રોપાનત્કમણ્ડલુ ।
દક્ષિણા વિવિધા દેયા પિતૄનુદ્દિશ્ય ભારત

યો દદાતિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ।
તસ્ય તે દ્વાદશાબ્દાનિ તૃપ્તિં યાન્તિ ન સંશયઃ

અસ્માહકે મહારાજ પિતરશ્ચ પિતામહાઃ ।
વાયુભૂતા નિરીક્ષન્તે આગચ્છન્તં સ્વગોત્રજમ્

અત્ર તીર્થે સુતોઽભ્યેત્ય સ્નાત્વા તોયં પ્રદાસ્યતિ ।
શ્રાદ્ધં વા પિણ્ડદાનં વા તેન યાસ્યામ સદ્ગતિમ્

સ્નાને કૃતે તુ યે કેચિજ્જાયન્તે વસ્ત્રવિપ્લુષઃ ।
પ્રીણયેન્નરકસ્થાંસ્તુ તૈઃ પિતૄન્નાત્ર સંશયઃ

કેશોદબિન્દવસ્તસ્ય યે ચાન્યે લેપભાજિનઃ ।
તૃપ્યન્ત્યનગ્નિનસંસ્કારા યં મૃતાઃ સ્યુઃ સ્વગોત્રજાઃ

તત્ર તીર્થે તુ યે કેચિચ્છ્રાદ્ધં કૃત્વા વિધાનતઃ ।
નરકાદુદ્ધરન્ત્યાશુ જપન્તઃ પિતૃસંહિતામ્

વનસ્પતિગતે સોમે યદા સોમદિનં ભવેત્ ।
અક્ષયાલ્લભતે લોકાન્પિણ્ડેનૈકેન માનવઃ

અક્ષયં તત્ર વૈ સર્વં જાયતે નાત્ર સંશયઃ ।
નરકાદુદ્ધરન્ત્યાશુ જપન્તે પિતૃસંહિતામ્

તસ્મિંસ્તીર્થે ત્વમાવાસ્યાં પિતૄનુદ્દિશ્ય ભારત ।
નીલં સર્વાઙ્ગસમ્પૂર્ણં યોઽભિષિચ્ય સમુત્સૃજેત્

તસ્ય પુણ્યફલં વક્તું ન તુ વાચસ્પતિઃ ક્ષમઃ ।
અસ્માહકે વૃષોત્સર્ગાદ્યત્પુણ્યં સમવાપ્યતે

તવ શુશ્રૂષણાત્સર્વં તત્પ્રવક્ષ્યામિ ભારત ।
રૌરવાદિષુ યે કિંચિત્પચ્યન્તે તસ્ય પૂર્વજાઃ

વૃષોત્સર્ગેણ તાન્સર્વાંસ્તારયેદેકવિંશતિમ્ ।
લોહિતો યસ્તુ વર્ણેન મુખે પુચ્છે ચ પાણ્ડુરઃ

પિઙ્ગઃ ખુરવિષાણાભ્યાં સ નીલો વૃષ ઉચ્યતે ।
યસ્તુ સર્વાઙ્ગપિઙ્ગશ્ચ શ્વેતઃ પુચ્છખુરેષુ ચ

સ પિઙ્ગો વૃષ ઇત્યાહુઃ પિતૄણાં પ્રીતિવર્ધનઃ ।
પારાવતસવર્ણશ્ચ લલાટે તિલકો ભવેત્

તં વૃષં બભ્રુમિત્યાહુઃ પૂર્ણં સર્વાઙ્ગશોભનમ્ ।
સર્વાઙ્ગેષ્વેકવર્ણો યઃ પિઙ્ગઃ પુચ્છખુરેષુ ચ

ખુરપિઙ્ગં તમિત્યાહુઃ પિતૄણાં સદ્ગતિપ્રદમ્ ।
નીલં સર્વશરીરેણ સ્વારક્તનયનં દૃઢમ્

તમેવ નીલમિત્યાહુર્નીલઃ પઞ્ચવિધઃ સ્મૃતઃ ।
યસ્તુ વૈશ્યગૃહે જાતઃ સ વૈ નીલો વિશિષ્યતે

ન વાહયેદ્ગૃહે જાતં વત્સકં તુ કદાચન ।
તેનૈવ ચ વૃષોત્સર્ગે પિતૄણામનૃણો ભવેત્

જાતં તુ સ્વગૃહે વત્સં દ્વિજન્મા યસ્તુ વાહયેત્ ।
પતન્તિ પિતરસ્તસ્ય બ્રહ્મકોકગતા અપિ

યથાયથા હિ પિબતિ પીત્વા ધૂનાતિ મસ્તકમ્ ।
પિબન્પિતૄન્ પ્રીણયતિ નરકાદુદ્ધરેદ્ધુનન્

યથા પુચ્છાભિઘાતેન સ્કન્ધં ગચ્છન્તિ બિન્દવઃ ।
નરકાદુદ્ધરન્ત્યાશુ પતિતાન્ ગોત્રિણસ્તથા

ગર્જન્પ્રાવૃષિ કાલે તુ વિષાણાભ્યાં ભુવં લિખન્ ।
ખુરેભ્યો યા મૃદુદ્ભૂતા તયા સંપ્રીણયેદૃષીન્

પિબન્પિતૄન્ પ્રીણયતે ખાદનોલ્લેખને સુરાન્ ।
ગર્જન્નૃષિમનુષ્યાંશ્ચ ધર્મરૂપો હિ ધર્મજ

ભૂતૈર્વાપિ પિશાચૈર્વા ચાતુર્થિકજ્વરેણ વા ।
ગૃહીતોઽસ્માહકં ગચ્છેત્સર્વેષામાધિનાશનમ્

સ્નાત્વા તુ વિમલે તોયે દર્ભગ્રન્થિં નિબન્ધયેત્ ।
મસ્તકે બાહુમૂલે વા નાભ્યાં વા ગલકેઽપિ વા

ગત્વા દેવસમીપં ચ પ્રાદક્ષિણ્યેન કેશવમ્ ।
તતઃ સમુચ્ચરન્મન્ત્રં ગાયત્ર્યા વાથ વૈષ્ણવમ્

નારાયણં શરણ્યેશં સર્વદેવનમસ્કૃતમ્ ।
નમો યજ્ઞાઙ્ગસમ્ભૂત સર્વવ્યાપિન્નમોઽસ્તુ તે

નમો નમસ્તે દેવેશ પદ્મગર્ભ સનાતન ।
દામોદર જયાનન્ત રક્ષ માં શરણાગતમ્

ત્વં કર્તા ત્વં ચ હર્તા ચ જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે ।
ત્વં પાલયસિ ભૂતાનિ ભુવનં ત્વં બિભર્ષિ ચ

પ્રસીદ દેવદેવેશ સુપ્તમઙ્ગં પ્રબોધય ।
ત્વદ્ધ્યાનનિરતો નિત્યં ત્વદ્ભક્તિપરમો હરે

ઇતિ સ્તુતો મયા દેવ પ્રસાદં કુરુ મેઽચ્યુત ।
માં રક્ષ રક્ષ પાપેભ્યસ્ત્રાયસ્વ શરણાગતમ્

એવં સ્તુત્વા ચ દેવેશં દાનવાન્તકરં હરિમ્ ।
પુનરુક્તેન વૈ સ્નાત્વા તતો વિપ્રાંસ્તુ ભોજયેત્

વેદોક્તેન વિધાનેન સ્નાનં કૃત્વા યથાવિધિ ।
પિણ્ડનિર્વપણં કૃત્વા વાચયેત્સ્વસ્તિકં તતઃ

એવં સ્તુત્વા ચ દેવેશં દાનવાન્તકરં હરિમ્ ।
પુનરુક્તેન વૈ સ્નાત્વા તતો વિપ્રાંસ્તુ ભોજયેત્

વેદોક્તેન વિધાનેન સ્નાનં કૃત્વા યથાવિધિ ।
એવં તાન્વાચયિત્વા તુ તતો વિપ્રાન્વિસર્જયેત્

યત્તત્રોચ્ચરિતં કિંચિત્તદ્વિપ્રેભ્યો નિવેદયેત્ ।
તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા નારી વા ભક્તિતત્પરા ।
શક્તિતો દક્ષિણાં દદ્યાત્કૃત્વા શ્રાદ્ધં યથાવિધિ

તત્ર તીર્થે નરો યાવત્સ્નાપયેદ્વિધિપૂર્વકમ્ ।
ક્ષીરેણ મધુના વાપિ દધ્ના વા શીતવારિણા

તાવત્પુષ્કરપાત્રેષુ પિબન્તિ પિતરો જલમ્ ।
અયને વિષુવે ચૈવ યુગાદૌ સૂર્યસંક્રમે

પુષ્પૈઃ સમ્પૂજ્ય દેવેશં નૈવેદ્યં યઃ પ્રદાપયેત્ ।
સોઽશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ પુષ્કલમ્

તત્ર તીર્થે તુ યો રાજન્ સૂર્યગ્રહણમાચરેત્ ।
સૂર્યતેજોનિભૈર્યાનૈર્વિષ્ણુલોકે મહીયતે

તત્ર તીર્થે તુ યઃ શ્રાદ્ધં પિતૃભ્યઃ સમ્પ્રયચ્છતિ ।
સત્પુત્રેણ ચ તેનૈવ સમ્પ્રાપ્તં જન્મનઃ ફલમ્

ઇતિ શ્રુત્વા તતો દેવાઃ સર્વે શક્રપુરોગમાઃ ।
બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાશ્ચ સ્થાપયાંચક્રુરીશ્વરમ્

સર્વરોગોપશમનં સર્વપાતકનાશનમ્ ।
યસ્તુ સંવત્સરં પૂર્ણમમાવાસ્યાં તુ ભાવિતઃ

પિતૃભ્યઃ પિણ્ડદાનં ચ કુર્યાદસ્માહકે નૃપ ।
ત્રિપુષ્કરે ગયાયાં ચ પ્રભાસે નૈમિષે તથા

યત્પુણ્યં શ્રાદ્ધકર્તૄણાં તદિહૈવ ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
તિલોદકં કુશૈર્મિશ્રં યો દદ્યાદ્દક્ષિણામુખઃ

મન્વાદૌ ચ યુગાદૌ ચ વ્યતીપાતે દિનક્ષયે ।
યો દદ્યાત્પિતૃમાતૃભ્યઃ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્

અસ્માહકે નરો યસ્તુ સ્નાત્વા સમ્પૂજયેદ્ધરિમ્ ।
બ્રહ્માણં શઙ્કરં ભક્ત્યા કુર્યાજ્જાગરણક્રિયામ્

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શક્રાતિથ્યમવાપ્નુયાત્ ।
તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા યઃ પશ્યતિ જનાર્દનમ્

વિશેષવિધિનાભ્યર્ચ્ય પ્રણમ્ય ચ પુનઃપુનઃ ।
સપુત્રેણ ચ તેનૈવ પિતૄણાં વિહિતા ગતિઃ

એકમૂર્તિસ્ત્રયો દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
સત્કાર્યકારણોપેતાઃ સુસૂક્ષ્માઃ સુમહાફલાઃ

એતત્તે કથિતં રાજન્મહાપાતકનાશનમ્ ।
અસ્માહકસ્ય માહાત્મ્યં કિમન્યત્પરિપૃચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે અસ્માહકતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ ષટ્ચત્વારિંશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ ॥