Skanda Purana · Chapter 5.122
śrīmārkaṇḍeya uvāca -
tato gacchenmahīpāla kohanasveti viśrutam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ tīrthaṃ mṛtyuvināśanam
purā tatra dvijaḥ kaścidvedavedāṅgapāragaḥ /
patnīputrasuhṛdvargaiḥ svakarmanirato'vasat
yudhiṣṭhira uvāca -
brāhmaṇasya tu yatkarma utpattiḥ kṣatriyasya tu /
vaiśyasyāpi ca śūdrasya tatsarvaṃ kathayasva me
dharmasyārhasya kāmasya mokṣasya ca paraṃ vidhim /
nikhilaṃ jñātumicchāmi nānyo vettā matirmama
mārkaṇḍeya uvāca -
utpattikāraṇaṃ brahmā devadevaḥ prakīrtitaḥ /
prathamaṃ sarvabhūtānāṃ carācarajagadguruḥ
dvijātayo mukhājjātāḥ kṣatriyā bāhuyantrataḥ /
ūrupradeśādvaiśyāstu śūdrāḥ pādeṣvathābhavan
tatastvanye pṛthagvarṇāḥ pṛthagdharmān samācaran /
paryāyeṇa samutpannā hyanulomavilomataḥ
teṣāṃ dharmaṃ pravakṣyāmi śrutismṛtyarthacoditam /
yena samyakkṛtenaiva sarve yānti parāṃ gatim
gatirdhyānaṃ vinā bhaktairbrāhmaṇaiḥ prāpyate nṛpa /
adhyāpayanyato vedānvedaṃ vāpi yathāvidhi
kulajāṃ rūpasampannāṃ sarvalakṣaṇalakṣitām /
udvāhayettataḥ patnīṃ guruṇānumate tadā
tataḥ smārtaṃ vivāhāgniṃ śrautaṃ vā pūjayetkramāt /
pratigrahadhano bhūtvā dambhalobhavivarjitaḥ
pañcayajñavidhānāni kārayedvai yathāvidhi /
vanaṃ gacchettataḥ paścāddvitīyāśramasevanāt
putreṣu bhāryāṃ nikṣipya sarvasaṅgavivarjitaḥ /
iṣṭāṃllokānavāpnoti na ceha jāyate punaḥ
kṣatriyastu sthito rājye pālayitvā vasuṃdharām /
śaśvaddharmamanāścaiva prāpnoti paramāṃ gatim
vaiśyadharmo na sandehaḥ kṛṣigorakṣaṇe rataḥ /
satyaśaucasamopeto gacchate svargamuttamam
na śūdrasya pṛthagdharmo vihitaḥ parameṣṭhinā /
na mantro na ca saṃskāro na vidyāparisevanam
na śabdavidyāsamayo devatābhyarcanāni ca /
yathā jātena satataṃ vartitavyamaharniśam
sa dharmaḥ sarvavarṇānāṃ purā sṛṣṭaḥ svayambhuvā /
mantrasaṃskārasampannāstrayo varṇā dvijātayaḥ
teṣāṃ matamanādṛtya yadi varteta kāmataḥ /
sa mṛto jāyate śvā vai gatirūrdhvā na vidyate
na teṣāṃ preṣaṇaṃ nityaṃ teṣāṃ matamanusmaran /
yaśobhāgī svadharmasthaḥ svargabhāgī sa jāyate
evaṃ guṇagaṇākīrṇo'vasadvipraḥ sa bhārata /
hanasveti hanasveti śṛṇoti vākyamīdṛśam
tato nirīkṣate cordhvamadhaścaiva diśo daśa /
vepamānaḥ sa bhītaśca praskhalaṃśca pade pade
śṛṅkhalāyudhahastaiśca pāśaiścaiva sudāruṇaiḥ /
veṣṭitaṃ mahiṣārūḍhaṃ naraṃ paśyati manmukham
kṛṣṇāṃjanacayaprakhyaṃ kṛṣṇāmbaravibhūṣitam /
raktākṣamāyatabhujaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam
dṛṣṭvā taṃ tu samāyāntaṃ nirīkṣyātmānamātmanā /
japañjāpyaṃ ca paramaṃ śatarudrīyasaṃstavam
tataḥ provāca bhagavānyamaḥ saṃyamano mahān /
śṛṇu vākyamato brahmanyamo'haṃ sarvajantuṣu
saṃharasva mahābhāga rudrajāpyaṃ sudurbhidam /
yenāhaṃ kālapāśaistvāṃ saṃyamāmi gatavyathaḥ
tacchrutvā niṣṭhuraṃ vākyaṃ yamasya mukhanirgatam /
mahābhayasamopeto brāhmaṇaḥ prapalāyitaḥ
tasya mārge gatāḥ sarve yamena saha kiṃkarāḥ /
tiṣṭha tiṣṭheti taṃ vipramūcuste so'pyadhāvata
tvaramāṇaḥ pariśrānto hā hato'haṃ durātmabhiḥ /
rakṣa rakṣa mahādeva śaraṇāgatavatsala
evamuktvāpatadbhūmau liṅgamāliṅgya bhārata /
gatasattvaḥ sa viprendraḥ samāśritya sureśvaram
taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau devadevo maheśvaraḥ /
ko haniṣyati mābhaistvaṃ huṅkāramakarottadā
tena te kiṃkarāḥ sarve yamena saha bhārata /
huṅkāreṇa gatāḥ sarve meghā vātahatā yathā
tadāprabhṛti tattīrthaṃ kohanasveti viśrutam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sarvatīrtheṣvanuttamam
tatra tīrthe tu yaḥ snātvā pūjayetparameśvaram /
agniṣṭomasya yajñasya phalamāpnotyanuttamam
tatra tīrthe tu rājendra prāṇatyāgaṃ karoti yaḥ /
na paśyati yamaṃ devamityevaṃ śaṅkaro'bravīt
agnipraveśaṃ yaḥ kuryājjale vā nṛpasattama /
agniloke vasettāvadyāvatkalpaśatatrayam
evaṃ varuṇaloke'pi vasitvā kālamīpsitam /
iha lokamanuprāpto mahādhanapatirbhavet
// iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe kohanatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvāviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ //
Original text: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0