Skanda Purana · Verses 3.1-3

atha brāhmakhaṇḍe prathamaṃ setumāhātmyam // ( ३-१)

śrīgaṇeśāya namaḥ //
śrīvedavyāsāyanamaḥ //
śuklāṃbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇaṃ caturbhujam //
prasannavadanaṃ dhyāyetsarvavighnopaśāṃtaye

naimiṣāraṇyanilayā ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ //
aṣṭāṃgayoganiratā brahmajñānaikatatparāḥ

mumukṣavo mahātmāno nirmamā brahmavādinaḥ //
dharmajñā anasūyāśca satyavataparāyaṇāḥ

jiteṃdriyā jitakrodhāḥ sarvabhūtadayālavaḥ //
bhaktyā paramayā viṣṇumarcayaṃtaḥ sanātanam

tapastepurmahāpuṇye naimiṣe muktidāyini //
ekadā te mahātmānaḥ samājaṃ cakruruttamam

kathayaṃto mahāpuṇyāḥ kathāḥ pāpapraṇāśinī //
bhuktimuktyorupāyaṃ ca jijñāsaṃtaḥ parasparam

ṣaḍviṃśatisahasrāṇāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām //
teṣāṃ śiṣyapraśiṣyāṇāṃ saṃkhyā kartuṃ na śakyate

atrāṃtare mahāvidvānvyāsaśiṣyo mahāmuniḥ //
āgamannaimiṣāraṇyaṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ

tamāgataṃ muniṃ dṛṣṭvā jvalaṃtamiva pāvakam //
arghyādyaiḥ pūjayāmāsurmunayaḥ/ śaunakādayaḥ

sukhopaviṣṭaṃ taṃ sūtamāsane parame śubhe //
papracchuḥ paramaṃ guhyaṃ lokānugrahakāṃkṣayā

sūta dharmārthatattvajña svāgataṃ munipuṃgava //
śrutavāṃstvaṃ purāṇāni vyāsātsatyavatīsutāt

ataḥ sarvapurāṇānāmarthajño'si mahāmune //
kāni kṣetrāṇi puṇyāni kāni tīrthāni bhūtale

kathaṃ vā lapsyate muktirjīvānāṃ bhavasāgarāt //
kathaṃ hare harau vāpi nṛṇāṃ bhaktiḥ prajāyate

kena sidhyeta ca phalaṃ karmaṇāstrividhā tmanaḥ //
etaccānyacca tatsarvaṃ kṛpayā vada sūtaja

brūyuḥ snigdhāya śiṣyāya guravo guhyamapyuta //
iti pṛṣṭastadā sūto naimiṣāraṇyavāsibhiḥ //

vaktuṃ pracakrame natvā vyāsaṃ svagurumāditaḥ //
śrīsūta uvāca // //
samyakpṛṣṭamidaṃ viprā yuṣmābhirjagato hitam

rahasyame tadyuṣmākaṃ vakṣyāmi śṛṇutādarāt //
mayā noktamidaṃ pūrvaṃ kasyāpi munipuṃgavāḥ

mano niyamya vipreṃdrāḥ śṛṇudhvaṃ bhaktipūrvakam //
asti rāmeśvaraṃ nāma rāmasetau pavitritam

kṣetrāṇāmapi sarveṣāṃ tīrthānāmapi cottamam //
dṛṣṭamātre rāmasetau muktiḥ saṃsārasāgarāt

hare harau ca bhaktiḥ syāttathā puṇyasamṛddhitā //
karmaṇastrividhasyāpi siddhiḥ syānnātra saṃśayaḥ

yo naro janmamadhye tu setuṃ bhaktyāvalokayet //
tasya puṇyaphalaṃ vakṣye śṛṇudhvaṃ munipuṃgavāḥ

mātṛtaḥ pitṛtaścaiva dvikoṭikulasaṃyutaḥ //
nirviśya śaṃbhunā kalpaṃ tato mokṣaṃ samaśnute

gaṇyaṃte pāṃsavo bhūmergaṇyaṃte divi tārakāḥ //
setudarśanajaṃ puṇyaṃ śeṣeṇāpi na gaṇyate

samastadevatārūpaḥ setuvaṃdhaḥ prakīrtitaḥ //
taddarśanavataḥ puṃsaḥ kaḥ puṇyaṃ gaṇituṃ kṣamaḥ

setuṃ dṛṣṭvā naro viprāḥ sarvayāgakaraḥ smṛtaḥ //
snātaśca sarvatīrtheṣu tapo'tapyata cākhilam

[http://puraana.tripod.com/pur_index30/setu1.htm Esoteric aspect of setu]
setuṃ gaccheti yo brūyādyaṃ kaṃ vāpi naraṃ dvijāḥ //
so'pi tatphalamāpnoti kimanyairbahubhāṣaṇaḥ

setusnānakaro martyaḥ saptakoṭikulānvitaḥ //
saṃprāpya viṣṇubhavanaṃ tatraiva parimucyate

setuṃ rāmeśvaraṃ liṃgaṃ gaṃdhamādanaparvatam //
ciṃtayanmanujaḥ satyaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

mātṛtaḥ pitṛtaścaiva lakṣakoṭikulānvitaḥ //
saṃprāpya viṣṇubhavanaṃ tatraiva parimucyate //
kalpatrayaṃ śaṃbhupade sthitvā tatraiva mucyate

mūṣāvasthāṃ vasākūpaṃ tathā vaitaraṇī nadīm //
śvabhakṣaṃ mūtrapānaṃ ca setusnāyī na paśyati

taptaśūlaṃ taptaśilāṃ purī ṣahradameva ca //
tathā śoṇitakūpaṃ ca setusnāyī na paśyati

śālmalyārohaṇaṃ raktabhojanaṃ kṛmibhojanam //
svamāṃsabhojanaṃ caiva vahnijvālāpraveśanam

śilāvṛṣṭiṃ vahnivṛṣṭiṃ narakaṃ kālasūtrakam //
kṣārodakaṃ coṣṇatoyaṃ neyātsetvavalokakaḥ

setusnāyī naro viprāḥ paṃcapātakavānapi //
mātṛtaḥ pitṛtaścaiva śatakoṭikulānvitaḥ

kalpatrayaṃ viṣṇupade sthitvā tatraiva mucyate //
adhaḥśiraḥśoṣaṇaṃ ca narakaṃ kṣārasevanam

pāṣāṇayantrapīḍāṃ ca marutprapatanaṃ tathā //
purīṣalepanaṃ caiva tathā krakacadāraṇam

purīṣabhojanaṃ retaḥpānaṃ saṃdhiṣu dāhanam //
aṃgāraśayyābhramaṇaṃ tathā musalamarddanam

etāni narakāṇyaddhā setusnāyī na paśyati //
setu snānaṃ kariṣye'hamiti buddhyā viciṃtayan

gacchecchatapadaṃ yastu sa mahāpātako'pi san //
bahūnāṃ kāṣṭhayaṃtrāṇāṃ karṣaṇaṃ śastrabhedanam

patanotpatanaṃ caiva gadādaṇḍanipīḍanam //
gajadantaiśca hananaṃ nānābhujagadaṃśanam

dhūmapānaṃ pāśabandhaṃ nānāśūlanipīḍanam //
mukhe ca nāsikāyāṃ ca kṣārodakaniṣecanam

kṣārāṃbupānaṃ narakaṃ taptāyaḥ sūcibhakṣaṇam //
etāni narakānyaddhā na yāti gatapātakaḥ

kṣārāṃbupūrṇaraṃdhrāṇāṃ praveśaṃ malabhojanam //
snāyucchedaṃ snāyudāhamasthibhedanameva ca

śleṣmādanaṃ pittapānaṃ mahātiktaniṣevaṇam //
atyuṣṇa tailapānaṃ ca pānaṃ kṣārodakasya ca

kaṣāyodakapānaṃ ca taptapāṣāṇabhojanam //
atyuṣṇasikatāsnānaṃ tathā daśanamardanam

taptāyaḥśayanaṃ caiva saṃtaptāṃbuniṣecanam //
sūciprakṣepaṇaṃ caiva netrayormukhasaṃdhiṣu

śiśne savṛṣaṇe caiva hyayobhārasya bandhanam //
vṛkṣāgrātpatanaṃ caiva durgaṃdhaparipūrite

tīkṣṇadhārāstraśayyāṃ ca retaḥpānādikaṃ tathā //
ityādi narakānghorāsetusnāyī na paśyati

setusaikatamadhye yaḥ śete tatpāṃsukuṃṭhitaḥ //
yāvantaḥ pāṃsavo lagnāstasyāṃge viprasattamāḥ

tāvatāṃ brahmahatyānāṃ nāśaḥ syānnātra saṃśayaḥ //
setumadhyastha vātena yasyāṃgaṃ spṛśyate'khilam

surāpānāyutaṃ tasya tatkṣaṇādeva naśyati //
vartaṃte yasya keśāstu vapanātsetumadhyataḥ

gurutalpā yutaṃ tasya tatkṣaṇādeva naśyati //
yasyāsthi setumadhye tu sthāpitaṃ putrapautrakaiḥ //
svarṇasteyāyutaṃ tasya tatkṣaṇādeva naśyati

smṛtvā yaṃ setumadhye tu snānaṃ kuryāddvijottamāḥ //
mahāpātakisaṃsargadoṣastasya layaṃ vrajet

mārgabhedī svārthapākī yatibrāhmaṇadūṣakaḥ //
atyāśī vedavikretā paṃcaite brahmaghātakāḥ

brāhmaṇānyaḥ samāhūya dāsyāmīti dhanādikam //
paścānnāstīti yo brūte brahmahā sopi kīrtitaḥ

parijñāya yato dharmāṃstasmai yo dveṣamācaret //
avajānāti vā viprānbrahmahā sopi kīrtitaḥ

jalapānārthamāyātaṃ govṛndaṃ tu jalāśaye //
nivārayati yo viprā brahmahā sopi kīrtitaḥ

setumetya tu te sarve mucyaṃte doṣasaṃcayaiḥ //
brahmaghātakatulyā ye saṃti cānye dvijottamāḥ //

te sarve setumāgatya mucyaṃte nātra saṃśayaḥ //
aupāsanaparityāgī devatānnasya bhojakaḥ

surāpayoṣitsaṃsargī gaṇikānnāśanastathā //
gaṇānnabhojakaścaiva patitānnarataśca yaḥ

ete surāpinaḥ proktāḥ sarvakarmabahiṣkṛtāḥ //
setusnānena mucyaṃte te sarve hatakilbiṣāḥ

surāpatulyā ye cānye mucyaṃte setumajjanāt //
kandamūlaphalānāṃ ca kastūrīpaṭṭavāsasām

payaścaṃdanakarpūrakramukāṇāṃ tathaiva ca //
madhvājyatā mrakāṃsyānāṃ rudrākṣāṇāṃ tathaiva ca

corakāstu parijñeyā suvarṇasteyinaḥ samāḥ //
te setukṣetramāgatya mucyante nātra saṃśayaḥ

anye ca steyinaḥ sarve setusnānena vai dvijāḥ //
mucyaṃte sarvapāpebhyo nātra kāryā vicāraṇā

bhaginīṃ putrabhāryāṃ ca tathaiva ca rajasvalām //
bhrātṛbhāryāṃ mitrabhāryāṃ madyapāṃ ca parastriyam

hīnastriyaṃ ca viśvastāṃ yo'bhigacchati rāgataḥ //
gurutalpī sa vijñeyaḥ sarvakarmabahiṣkṛtaḥ

ete cānye ca ye saṃti gurutalpagatulyakāḥ //
te sarve pravimucyaṃte setusnānena vai dvijāḥ

etaiḥ saṃsargiṇo viprā ye cānye saṃti pāpinaḥ //
setusnānena mahatā te'pi mokṣamavāpnuyuḥ

yāgaṃ vinā devaloke ghṛtācīmenakādibhiḥ//
saṃbhogakāmino viprāḥ snātuṃ saṃtāvaghāpahe

aniṣevya raviṃ vahnimanupāsya parānsurān //
śubhakāmī janaḥ setaukuryātsnānaṃ sabhaktikam

/
tilānbhūmiṃ suvarṇaṃ ca dhānyaṃ taṃdulameva ca //
adattvecchaṃti te svargaṃ snātuṃ setau tu te dvijāḥ

upavāsairvrataiḥ kṛtsnairasaṃtāpya nijāṃ tanum //
svargābhilāṣiṇaḥ puṃsaḥ snāṃtu setau vimuktide

setusnānaṃ mokṣadaṃ hi manaḥśuddhipradaṃ tathā //
japāddhomāttathā dānādyāgācca tapaso'pi ca

setusnānaṃ viśiṣṭaṃ hi purāṇe paripaṭhyate //
akāmanākṛtaṃ snānaṃ setau pāpavināśane

apunarbhavadaṃ proktaṃ satyamuktaṃ dvijottamāḥ //
yaḥ saṃpadaṃ samuddiśya snāti setau naro mudā

sa saṃpadamavāpnoti vipulāṃ dvijapuṃgavāḥ //
śuddhyarthaṃ snāti cetsetau tadā śuddhimavāpnuyāt

ratyarthaṃ yadi ca snāyādapsarobhirnaro divi //
tadā ratimavāpnoti svargaloke'marījanaiḥ

muktyarthaṃ yadi ca snāyātsetau muktipradāyini //
tadā muktimavāpnoti punarāvṛttivarjitām

setusnānena dharmaḥ syātsetusnānādaghakṣayaḥ //
setusnānaṃ dvijaśreṣṭhāḥ sarvakāmaphalapradam

sarvavratādhikaṃ puṇyaṃ sarvayajñottaraṃ smṛtam //
sarvayogādhikaṃ proktaṃ sarva tīrthādhikaṃ smṛtam

iṃdrādilokabhogeṣu rāgo yeṣāṃ pravartate //
snātavyaṃ tairdvijaśreṣṭhāḥ setau rāmakṛte sakṛt

brahmaloke ca vaikuṇṭhe kailāse'pi śivālaye //
raṃtumicchā bhavedyeṣāṃ te setau snāṃtu sādaram

āyurārogyasaṃpattimatirūpaguṇāḍhyatām //
caturṇāmapi vedānāṃ sāṃgānāṃ pāragāminām

sarvaśāstrādhigaṃtṛtvaṃ sarvamaṃtreṣvabhijñatām //
samuddiśya tu yaḥ snāyātsetau sarvārthasiddhide

tattatsiddhima vāpnoti satyaṃ syānnātra saṃśayaḥ //
dāridryānnarakādye ca manujā bhuvi bibhyati

snānaṃ kurvaṃtu te sarve rāmasetau vimuktide //
śraddhayā sahito martyaḥ śraddhayā rahito'pi vā

ihaloke paratrāpi setusnāyī na duḥkhabhāk //
setusnānena sarveṣāṃ naśyate pāpasaṃcayaḥ

varddhate dharmarāśiśca śuklapakṣe yathā śaśī //
yathā ratnāni varddhaṃte samudre vividhānyapi

tathā puṇyāni varddhaṃte setusnānena vai dvijāḥ //
kāma dhenuryathā loke sarvākāmānprayacchati

ciṃtāmaṇiryathā dadyātpuruṣāṇāṃ manorathān //
yathā'maratarurdadyātpuruṣāṇāmabhīpsitam

setusnānaṃ tathā nṛṇāṃ sarvābhīṣṭānpradāsyati //
aśaktaḥ setuyātrāyāṃ dāridryeṇa ca mānavaḥ

yācitvā sa dhanaṃ śiṣṭātsetau snānaṃ samāca ret //
setusnānasamaṃ puṇyaṃ tatra dātā samaśnute

tathā pratigṛhītāpi prāpnotyavikalaṃ phalam //
setuyātrāṃ samuddiśya gṛhṇīyādbrāhmaṇāddha nam

kṣatriyādapi gṛhṇīyānna dadyurbrāhmaṇā yadi //
vaiśyādvā pratigṛhṇīyānna prayacchaṃti cennṛpāḥ

śūdrānna pratigṛhṇīyātkathaṃcidapi mānavaḥ //
yaḥ setuṃ gacchataḥ puṃso dhanaṃ vā dhānyameva vā

dattvā vastrādikaṃ vāpi pravartayati mānavaḥ //
so'śvamedhādiyajñānāṃ phalamāpto tyanuttamam

caturṇāmapi vedānāṃ pārāyaṇaphalaṃ labhet //
tulāpuruṣamukhyānāṃ dānānāṃ phalamaśnute

brahmahatyādipāpānāṃ nāśaḥ syā nnātra saṃśayaḥ //
bahunā kiṃ pralāpena sarvānkāmānsamaśnute

evaṃ pratigṛhītāpi tattulyaphalamaśnute //
yācataḥ setuyātrārthaṃ na pratigrahakalmaṣam

setuṃ gaccha dhanaṃ te'haṃ dāsyāmīti pralobhya yaḥ //
paścānnāstīti ca brūyāttamāhurbrahmaghātakam

lobhena setuyātrārthaṃ saṃpanno'pi daridravat //
mānavo yadi yāceta tamāhusteyinaṃ budhāḥ

gamiṣye setumiti vai yo gṛhītvā dhanaṃ naraḥ //
na yāti setuṃ lobhena tamāhurbrahmaghā takam

yena kenāpyupāyena setuṃ gacchennaro mudā //
aśakto dakṣiṇāṃ dattvā gamayedvā dvijottamam

yācitvā yajñakaraṇe yathā doṣo na vidyate //
yācitvā setuyātrāyāṃ tathā doṣo na vidyate

yācitvāpyanyato dravyaṃ setusnāne pravartayet //
so'pi tatphalamāpnoti setu snāyī naro yathā

jñānena mokṣamabhiyāṃti kṛte yuge tu tretāyuge yajanameva vimuktidāyi //
śreṣṭhaṃ tathānyayugayorapi dānamāhuḥ sarvatra setva bhiṣavo hi varo narāṇām

iti śrīskāṃde mahāpurāṇe ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe setumāhātmye setugamanaphalādivarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ