Skanda Purana · Verses 2.2-3

// jaiminiruvāca // //
tato brahmāgamattūrṇaṃ yatrāste bhagavānsvayam //
stavānte'sau yathā dṛṣṭastathādrākṣītprabhuṃ tadā

pratyabhijñānasaṃhṛṣṭastaṃ dṛṣṭvā parameśvaram //
atyadbhutajñānanidhirbabhūvāsau dvijottamāḥ

yāvatstotuṃ samārebhe harṣasaṃphullalocanaḥ //
tāvadeva samāgatya kutaścidvāyasottamaḥ

kāruṇyodakasaṃpūrṇe tasminkuṇḍe nimajya tam //
vilokya mādhavaṃ nīlaratnakāṃtiṃ kṛpānidhim

kākadehaṃ samutsṛjya luṭhamāno muhuḥ kṣitau //
śaṃkhacakragadāpāṇistasya pārśve vyavasthitaḥ

tiraścastāṃ gatiṃ dṛṣṭvā yogīṃdrāṇāṃ sudurlabhām //
mene'sau munayaḥ sṛṣṭiḥ kramātkṣīṇā bhaviṣyati

manuṣyādhikṛte muktau vedāṃte saṃśayo'bhavat//
na kiṃciddurlabhaṃ ceha viṣṇubhaktasya vidyate

pratyakṣo'bhūddvijaśreṣṭhāḥ purāṇapuruṣodite //
saṃkīrtya yannāma naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate

tasya saṃdarśane viprā muktiḥ kiṃ khalu durlabhā //
manasā dhyāyayanviṣṇuṃ tyajanprāṇānvimucyate

sākṣātkṛto bhagavataḥ kiṃ citraṃ muktimeti yat //
puruṣottamasaṃjñasya kṣetrasya mahimādbhutaḥ

yatra kāko'pi ca hariṃ sākṣātpaśyati bho dvijāḥ //
sudurlabhaṃ kṣetramidamajñānāṃ ca vimocanam //
aho kṣetrasya māhātmyaṃ kākasyāpi vimuktidam //
kiṃ punaḥ satataṃ śāṃti vairāgyajñānasaṃyujām

// ṛṣaya ūcuḥ // //
nīlākhyaṃ mādhavaṃ dṛṣṭvā kiṃ cakāra pitāmahaḥ

taddarśane kṣaṇānnaṣṭadehabandhaṃ ca vāyasam

// jaiminiruvāca // //
atyadbhutamayaṃ dṛṣṭvā yāvaddhyāyati mādhavam //
tāvatpitṛpatiḥ svādhikārasaṃyamanākulaḥ

dīnānano niḥśvasanvai tatra yātastvarānvitaḥ //
nīlādrau mādhavaṃ dṛṣṭvā sā'ṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca

tuṣṭāva sa jagannāthaṃ svādhikāradṛḍhasthitau // //
// yama uvāca // //
namaste devadeveśa sṛṣṭisthityantakāraṇa

tvayi protamidaṃ sarvaṃ sūtre maṇigaṇā yathā //
tvayā dhṛtaṃ tvayā sṛṣṭaṃ tvayā cāpyāyitaṃ jagat

candrasūryādirūpeṇa nityaṃ bhāsayase'khilam //
viśveśvaraṃ jagadyoniṃ viśvāvāsaṃ jagadgurum //

viśvasākṣiṇamādyantavarjitaṃ praṇamāmyaham //
namaḥ paramakāruṇyajalasaṃbhṛtasindhave

parāparaparātītavibhave viśvasaṃbhave //

bhavasaṃtāpanīhārabhānave dīnabandhave //
svamāyāracitāśeṣa bhave guṇarajjave

namaḥ kamalakiṃjalka pītanirmalavāsase //
mahāhavaripuskandha kṛṃtacakrāya cakriṇe

daṃṣṭroddhṛta kṣitibhṛte trayīmūrtimate namaḥ //
namo yajñavarāhāya candrasūryāgnicakṣuṣe

narasiṃhāya daṃṣṭrogramūrtidrāvitaśatrave //
yadapāṃgavilāsaika sṛṣṭisthityupasaṃhṛtiḥ

uccāvacātmako hyeṣa bhavaḥ saṃbhavate muhuḥ //
tamamuṃ nīlameghābhaṃ nīlāśmamaṇivigraham

nīlācalaguhāvāsaṃ praṇamāmi kṛpānidhim //
śaṃkhacakragadāpadmadhāriṇaṃ śubhadāyinam

praṇatāśeṣapāpaughadāriṇaṃ muravairiṇam //
namaste kamalāpāṃga saṃgasaṃskāracakṣuṣe

śrīvatsakaustubhodbhāsi manohṛdvyūḍhavakṣase //
yatpādapaṃkajadvaṃdvasaṃśrayaiśvaryabhāginī //

śrīḥ saṃśritā janaiḥ śaśvatpṛthagaiśvaryadāyinī //
yā parāparasaṃbhinnā prakṛtiste sisṛkṣayā

nirvikāraṃ paraṃ brahma vikāri sasṛjeṃ'jasā//
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇā lakṣitāṃ śubhalakṣaṇaiḥ //
lakṣmīśorasi nityasthā lakṣmīṃ tāṃ praṇamāmyaham

// jaiminiruvāca // //
tadevaṃ dharmarājena śrīkāṃtaḥ paritoṣitaḥ //
pārśvasthāṃ vallakīhastāṃ netrāṃtenādiśacchriyam

tena saṃbhāvitā lakṣmīrbhavaduḥkhavināśinī //
śubhāya sarvalokānāṃ yamaṃ provāca līlayā ३२ //
// lakṣmīruvāca // //
yadarthamāvāṃ saṃstauṣi kṣetresmindurlabhaṃ hi tat //
atyājyamāvayoretatkṣetraṃ śrīpuruṣottamam

kalpāvasānepyāvāṃ vai dhriyete parameṣṭhinā //
brahmādidikprabhūṇāṃ hi svāmitvaṃ neha vidyate

neha karmaparīpākāḥ saṃbhavaṃti kadācana//
atra pravasatāṃ nṛṇāṃ tiraścāmapi duṣkṛtām

dahyate jvalitāgnau hi tūlarāśiryathā bhṛśam //
ye baddhā pāpapuṇyābhyāṃ nigaḍābhyāmaharniśam

teṣāṃ saṃyamitā tvaṃ hi yamaḥ pūrvaṃ vinirmitaḥ //
atra sākṣādvapuṣmaṃtaṃ nīlendramaṇimaṃjulam

dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ mucyate karmabandhanāt //
ato'nyataḥ karmabhūmau prabhutvaṃ sūryasaṃbhava

vaiklavyaṃ kṣetrarājesminmā gāstvaṃ yama saṃyame //
tavāpi bhagavāneṣa vidhātā prapitāmahaḥ

tiryaṃcaṃ viṣṇusārūpyaṃ prāptaṃ paśyati kautukāt //
eṣa karmaparīpākaṃ sarveṣāṃ vetti kaṃjajaḥ

jñātvā kṣetrasya māhātmyaṃ stauti devaṃ gadādharam//
tvadvaśaṃ gaṃtumucitā neha tiṣṭhaṃti jaṃtavaḥ

vaivasvata vasaṃtyatra jīvanmuktā mumukṣavaḥ //
tayā saṃbodhitastvevaṃ viṣṇunā strīsvarūpiṇā //
tato'haṃkāralajjābhyāṃ vinītaḥ prābravīdyamaḥ

// yama uvāca // //
mātastvayā yadājñaptaṃ purā naitanmayā śrutam

ajñānopahato vedmi rahasyaṃ kathamuttamam //
yasya svarūpaṃ vedāśca na ca vetti pitāmahaḥ

mahimānaṃ kathaṃ tasya vedmyahaṃkāra mohitaḥ//
yadādiṣṭaṃ sureśāni kṣetrametadvimuktidam

sānnidhyādvāsudevasya īśvarecchā niraṃkuśā//
anyatra bandhado viṣṇuratra mokṣaṃ dadāti yat

mamāpi nirayāṇāṃ ca sraṣṭāsau tridivasya ca//
mṛtānāmatra muktiścettanmāmaṃba suvistaram

kṣetrasaṃsthāpramāṇaṃ hi tatra sthiti phalaṃ hi yat //
tīrthāni kāni saṃtyatra kimanyadvā rahasyakam

kimadhiṣṭhātṛkaṃ kṣetraṃ tatsarvaṃ kathayasva me //
tadahaṃ saṃparityajya nirbhayaḥ saṃcare yathā

//
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśātisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisaṃvāde dvitīyo'dhyāyaḥ