Skanda Purana · Chapter 1.11

//maheśvara uvāca//
pratipakṣe caturthyāṃ tu pūjanīyo gaṇādhipaḥ//
snātvā śuklatilaiḥ śuddhaiḥ śuklapakṣe sadā nṛbhiḥ

kṛtvā cāvasyakaṃ sarvaṃ gaṇeśasyārcanakriyām//
prayatnenaiva kurvīta gaṃdhamālyākṣatādibhiḥ

dhyānamādau prakartavyaṃ gaṇeśasya yathāvidhi//
āgamā bahavo jātā gaṇeśasya yathā mama

bahudhopāsakā yasmāttamaḥ sattvarajonvitāḥ//
gaṇabhedena tānyeva nāmāni bahudhā'bhavat

paṃcavaktro gaṇādhyakṣo daśabāhustrilocanaḥ//
kāṃtasphaṭikasaṃkāśo nīlakaṃṭho gajānanaḥ

mukhāni tasya paṃcaiva kathayāmi yatātatham

madhyamaṃ tu mukhaṃ gauraṃ caturdantaṃ trilocanam//
śuṃḍādaṃḍamanojñaṃ ca puṣkare modakānvitam

tathānyatpītavarṇaṃ ca nīlaṃ ca śubhalakṣaṇam//
piṃgalaṃ ca tathā śubhraṃ gaṇeśasya śubhānanam

tathā daśabhujeṣveva hyāyudhāni bravīmi vaḥ//
pāśaṃ pasśupadme ca aṃkuśaṃ daṃtameva ca

akṣamālāṃ lāṃgalaṃ ca musalaṃ varadaṃ tathā//
pūrṇaṃ ca modakaiḥ pātraṃ pāṇinā ca viciṃtayet

laṃbodara virūpākṣaṃ nivītaṃ mekhalānvitam//
yogāsane copaviṣṭaṃ caṃdralekhāṃ kaśekharam

dhyānaṃ ca sāttvikaṃ jñeyaṃ rājasaṃ hi nṛṇāmiva//
śuddhacāmīkarābhāsaṃ gajānanamalaukikam

caturbhujaṃ trinayanamekadaṃtaṃ mahodaram//
pāśāṃkuśadharaṃ devaṃ daṃtamodakapātrakam

nīlaṃ ca tāmasaṃ dhyānamevaṃ trividhamucyate//
tataḥ pūjā prakartavyā bhavadbhiḥ śīghrameva ca

ekaviṃśatidūrvābhirdvābhyāṃ nāmnā pṛthakpṛthak//
sarvanāmabhirekaiva dīyate gaṇanāyake

tathaiva nāmabhirdeyā ekaviṃśatimodakāḥ//
daśanāmānyahaṃ vakṣye pūjanārthaṃ pṛthakpṛthak

gaṇādhipa namastestu umāputrāghanāśana//
vināyakeśaputroti sarvasiddhipradāyaka

ekadaṃtebhavaktreti tathā mūṣakavāhana//
kumāragurave tubhyaṃ pūjanīyaḥ prayatnataḥ

evamuktvā surānsadyaḥ pariṣvajya ca sādaram//
viṣṇuṃ guhāśayaṃ sadyo brahmāṇaṃ ca sadāśivaḥ

tirodhāna gataḥ sadyaḥ śaṃbhuḥ paramaśobhanaḥ//
praṇamya śaṃbhuṃ te sarve gaṇādhyakṣārccane ratāḥ

tataḥ saṃpūjya vidhivadgaṇādhyakṣārccane ratāḥ//
upacārairanekaiśca dūrvābhiśca pṛthakpṛthak

saṃtuṣṭo hi gaṇādhyakṣo devānāṃ varado'bhavat//
pradakṣiṇaṃ namaskṛtya taiḥ sarvairabhitoṣitaḥ

tamoguṇānvitāḥ sarve hyasurā nābhyapūjayan//
upahāsaparāste vai devānpratyasurottamāḥ

pūjayitvā śāṃkariṃ te punaḥ kṣīrārṇavaṃ yayuḥ//
brahmā viṣṇuśca ṛṣayo devadaityāḥ surottamāḥ

maṃthānaṃ maṃdaraṃ kṛtvā rajjuṃ kṛtvātha vāsukim//
mamaṃthuśca tadā devā viṣṇuṃ kṛtvātha sannidhau

mathyamāne tadābdhau ca nirgataścaṃdra agrataḥ//
pīyūṣapūrṇaḥ sarveṣāṃ devānāṃ kāryasiddhaye

// śaunaka uvāca//
arṇave kiṃ purā caṃdro nikṣiptaḥ kena suvrata//
gajādikāni ratnāni kathitāni tvayā purā

etatsarvaṃ samāsena ādau kathaya me prabho//
jñātvā sarve vayaṃ sūta paścādāvarṇayāmahe

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sūto vākyamupādade

caṃdra āpomayo viprā atriputro guṇānvitaḥ//
utpanno hyanasūyāyāṃ brahmaṇoṃ'śātsamudbhavaḥ//
rudrasyāṃśāddhi durvāsā viṣṇoraṃśāttu dattakaḥ

kṣīrābdhiṃ mathyamānaṃ tu dṛṣṭvā caṃdro mudānvitaḥ//
kṣīrābdhirapi caṃdraṃ ca dṛṣṭvā so'pyutsuko'bhavat

praviṣṭaścobhayaprītyā śrṛṇvatāṃ bho dvijottamāḥ//
caṃdro hyamṛta pūrṇobhūdagrato devasannidhau

dṛṣṭvā ca kāṃtiṃ tvarito'tha caṃdro nīrājito devagaṇaistadānīm//
vāditragoṣaistumulairanekairmṛdaṃgaśaṃkhaiḥ paṭahairanekaiḥ

namaścakruśca te sarve sasurāsuradānavāḥ//
tadā gargaṃ pṛcchamānā balaṃ caṃdrasya tattvataḥ

gargeṇoktāstadā sarveṣāṃ balamadya vai//
keṃdrasthānagatāḥ sarve bhavatāmuttamā grahāḥ

caṃdraṃ muruḥ samāyāto budhaścaiva samāgataḥ//
ādityaśca tathā śukraḥ śaniraṃgārako mahān

tasmāccaṃdrabalaṃ śreṣṭhaṃ bhavatāṃ kāryasiddhaye//
gomaṃtasaṃjñakonāma muhūrto'yaṃ jayapradaḥ

evamāśvāsitā devā gargeṇaiva mahātmanā//
mamaṃthurabdhiṃ tvaritā garjamānā mahābalāḥ

dviguṇaṃ balamāpannā mahātmāno dṛḍhavratāḥ//
maheśaṃ smaramāṇāste gaṇeśaṃ ca punaḥ punaḥ

nirmathyamānādudadhergarjamānācca sarvaśaḥ//
nirgatā surabhiḥ sākṣāddevānāṃ kāryasiddhaye

tuṣṭā kapilavarṇāṃ sā ūdhobhāreṇa bhūyasā//
taraṃgopari gacchaṃtī śanakaiḥ śanakaistataḥ

kāmadhenuṃ samāyāṃtīṃ dṛṣṭvā sarve surāsurāḥ//
puṣpavarṣeṇa mahatā vavarṣuramitaprabhām

tadā tūryāṇyanekāni nedurvādyānyanekaśaḥ//
ānītā jalamadhyācca saṃvṛtā gośatairapi

tāsu nīlāśca kṛṣṇaśca kapilāśca kapiṃjalāḥ//
babhravaḥ śyāmakā raktā jaṃbūvarṇāśca piṃgalāḥ//
ābhiryuktā tadā gobhiḥ surabhiḥ pratyadṛśyata

asurāsurasaṃvītāṃ kāmadhenuṃ yayācire//
ṛṣayo harṣasaṃyuktā devāndaityāṃśca tatkṣaṇāt

sarvebhyaścaiva viprebhyo nānāgotrebhya eva ca//
surabhīsahitā gāvo dātavyā nātra saṃśayaḥ

tairyācitāste'tra surāsurāśca daduśca tā gāḥ śivatoṣaṇāya//
taiḥ svīkṛtāstā ṛṣibhiḥ sumaṃgalairmahātmabhiḥ puṇyatamaiḥ surabhyaḥ

puṇyāhaṃ munibhiḥ sarvaiḥ kāritāste tadā surāḥ//
devānāṃ kāryasiddhyarthamasurāṇāṃ kṣayāya ca

punaḥ sarve susaṃrabdhā mamaṃthuḥ kṣīrasāgaram//
mathyamānāttadā tasmādudadheśca tathā'bhavat

kalpavṛkṣaḥ pārijātaścūtaḥ saṃtānakastathā//
tāndrumānekataḥ kṛtvā gandharvanagaropamān//
mamaṃthurugraṃ tvaritāḥ punaḥ kṣīrārṇavaṃ budhā

nirmathyamānādudadherabhavatsūryavarcasam//
ratnānāmuttamaṃ ratnaṃ kaustubhākhyaṃ mahāprabham

svakīyena prakāśena bhāsayaṃtaṃ jagattrayam//
ciṃtāmaṇiṃ puraskṛtya kaustubhaṃ dadṛśurhi te

sarve surā dadustaṃ vai kaustubhaṃ viṣṇave tadā//
ciṃtāmaṇi tataḥ kṛtvā madhye caiva surāsurāḥ//
mamaṃthuḥ punarevābdhiṃ garjaṃtaste balotkaṭāḥ

mathyamānāttatastasmāduccaiḥśravāḥ samadbhutam//
babhūva aśvo ratnānāṃ punaścairāvato gajaḥ

tathaiva gajaratnaṃ ca catuḥṣaṣṭyā samanvitam//
gajānāṃ pāṃḍurāṇāṃ ca caturddantaṃ madānvitam

tānsarvānmadhyataḥ kṛtvā punaścaiva mamaṃthire//
nirmathyamānādudadhernirgatāni bahūnyatha

madirā vijayā bhṛṃgī tathā laśunagṛṃjanāḥ//
atīva unmādakaro dhattūraḥ puṣkarastathā

sthāpitā naikapadyena tīre nadanadīpateḥ//
punaśca te tatra mahāsurendrā mamaṃthurabdhiṃ surasattamaiḥ saha

nirmathyamānādudadhestadāsītsā divya lakṣmīrbhuvanaikanāthā//
ānvīkṣikīṃ brahmavido vadaṃti tathaā cānye mūlavidyāṃ gṛṇaṃti

brahmavidyāṃ kecidāhuḥ samarthāḥ kecitsiddhimṛddhimājñā mathāśām//
yāṃ vaiṣṇavīṃ yoginaḥ kecidāhustathā ca māyāṃ māyino nityayuktāḥ

vadaṃti sarve kenasiddhāṃtayuktāṃ yāṃ yogamāyāṃ jñānaśaktyānvitā ye

dadṛśustāṃ mahālakṣmīmāyāṃtī śanakaistadā//
gaurāṃ ca yuvatīṃ snigdhāṃ padmakiṃjalkabhūṣaṇām

susmitāṃ sudvijāṃ śyāmāṃ navayauvanabhūṣaṇām//
vicitravastrābharaṇaratnānekodyataprabhām

biṃboṣṭhīṃ sunasāṃ tanvīṃ sugrīvāṃ cārulocanām//
sumadhyāṃ cārujaghanāṃ bṛhatkaṭitaṭāṃ tathā

nānāratnapradīpaiśca nīrājitamukhāṃbujām//
cāruprasannavadanāṃ hāranūpūraśobhitām

mūrddhani dhriyamāṇena cchatreṇāpi virājitām//
cāmarairvījyamānāṃ tāṃ gaṃgākallolalohitaiḥ

pāṃḍuraṃ gajamārūḍhāṃ stūyamānāṃ maharṣibhiḥ//
suradrumapuṣpamālāṃ bibhratīṃ mallikāyutām

karāgre dhriyamāṇāṃ tāṃ dṛṣṭvā devāḥ samutsukāḥ//
ālokanaparā yāvattāvattāndadṛśe hyasau

devāṃśca dānavāṃścaiva siddhacāraṇapannagān//
yathā mātā svaputrāṃśca mahālakṣmīstathā satī

ālokitāstathā devāstayā lakṣmyā śriyānvitāḥ//
sañjātāstatkṣaṇādeva rājya lakṣaṇalakṣitāḥ//
daityāste niḥśrikā jātā ye śriyā'navalokitāḥ

nirīkṣyamāṇā ca tadā mukundaṃ tamālanīlaṃ sukapolanāsam//
vibhrājamānaṃ vapuṣā pareṇa śrīvatsalakṣmaṃ sadayāvalokam

dṛṣṭvā tadaiva sahasā vanamālayānvitā lakṣmīrgajādavatatāra suvismayaṃtī//
kaṃṭhe sasarja puruṣasya parasya viṣṇormālāṃ śriyā viracitāṃ bhramarairupetām

vāmāṃgamāśritya tadā mahātmanaḥ sopāviśattatra samīkṣya tā ubhau//
surāḥ sadaityā mudamāpuradbhutāṃ siddhāpsaraḥ kiṃnaracāraṇāśca

sarveṣāmeva lokānāmaikapadyena sarvaśaḥ//
harṣo mahānabhūttatra lakṣmīnārāyaṇāgame

lakṣmyā vṛto mahāviṣṇurlakṣmīstenaiva saṃvṛtā//
evaṃ parasparaṃ prītyā hyavalokanatatparau

śaṃkhāśca paṭahāścaiva mṛdaṃgānakagomukhāḥ//
bheryaśca jharjharīṇāṃ ca sa śabdastumulo'bhavat

babhūva gāyakānāṃ ca gāyanaṃ sumahattadā//
tatāni vitatānyena ghānāni suṣirāṇi ca

evaṃ vādyaprabhedaiśca viṣṇuṃ sarvātmanā harim//
atoṣayansugītajñā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

tathā jagurnāradatuṃburādayo gaṃdharvayakṣāḥ surasiddha saṃghāḥ//
saṃsevamānāḥ paramātmarūpaṃ nārāyaṇaṃ devamagādhabodham

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe samudramanthanākhyāne lakṣmīprādurbhāvavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ