Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivopaniṣad · Chapter 1

1.1

kailāsaśikharāsīnam aśeṣāmarapūjitam
kālaghnaṃ śrīmahākālam īśvaraṃ jñānapāragam //

1.2

saṃpūjya vidhivad bhaktyā ṛṣyātreyaḥ susaṃyataḥ
sarvabhūtahitārthāya papracchedaṃ mahāmuniḥ //

1.3

jñānayogaṃ na vindanti ye narā mandabuddhayaḥ
te mucyante kathaṃ ghorād bhagavan bhavasāgarāt //

1.4

evaṃ pṛṣṭaḥ prasannātmā ṛṣy ātreyeṇa dhīmatā
mandabuddhivimuktyarthaṃ mahākālaḥ prabhāṣate //

1.5

purā rudreṇa gaditāḥ śivadharmāḥ sanātanāḥ
devyāḥ sarvagaṇānāṃ ca saṃkṣepād granthakoṭibhiḥ //

1.6

āyuḥ prajñāṃ tathā śaktiṃ prasamīkṣya nṝṇām iha
tāpatrayaprapīḍāṃ ca bhogatṛṣṇāvimohinīm //

1.7

te dharmāḥ skandanandibhyām anyaiś ca munisattamaiḥ
sāramādāya nirdiṣṭāḥ samyakprakaraṇāntaraiḥ //

1.8

sārād api mahāsāraṃ śivopaniṣadaṃ param
alpagranthaṃ mahārthaṃ ca pravakṣyāmi jagaddhitam //

1.9

śivaḥ śiva ime śānta nāma cādyaṃ muhurmuhuḥ
uccārayanti tad bhaktyā te śivā nātra saṃśayaḥ //

1.10

aśivāḥ pāśasaṃyuktāḥ paśavaḥ sarvacetanāḥ
yasmād vilakṣaṇās tebhyas tasmād īśaḥ śivaḥ smṛtaḥ //

1.11

guṇo buddhir ahaṃkāras tanmātrāṇīndriyāni ca
bhūtāni ca caturviṃśad iti pāśāḥ prakīrtitāḥ //

1.12

pañcaviṃśakam ajñānaṃ sahajaṃ sarvadehinām
pāśājālasya tan mūlaṃ prakṛtiḥ kāraṇāya naḥ //

1.13

satyajñāne nibadhyante puruṣāḥ pāśabandhanaiḥ
madbhāvāc ca vimucyante jñāninaḥ pāśapañjarāt //

1.14

ṣaḍviṃśakaś ca puruṣaḥ paśur ajñaḥ śivāgame
saptaviṃśa iti proktaḥ śivaḥ sarvajagatpatiḥ //

1.15

yasmāc chivaḥ susaṃpūrṇaḥ sarvajñaḥ sarvagaḥ prabhuḥ
tasmāt sa pāśaharitaḥ sa viśuddhaḥ svabhāvataḥ //

1.16

paśupāśaparaḥ śāntaḥ paramajñānadeśikaḥ
śivaḥ śivāya bhūtānāṃ taṃ vijñāya vimucyate //

1.17

etad eva paraṃ jñānaṃ śiva ity akṣaradvayam
vicārād yāti vistāraṃ tailabindur ivāmbhasi //

1.18

sakṛd uccāritaṃ yena śiva ity akṣaradvayam
baddhaḥ parikaras tena mokṣopagamanaṃ prati //

1.19

dvyakṣaraḥ śivamantro 'yaṃ śivopaniṣadi smṛtaḥ
ekākṣaraḥ punaś cāyam om ity evaṃ vyavasthitaḥ //

1.20

nāmasaṃkīrtaṇād eva śivasyāśeṣapātakaiḥ
yataḥ pramucyate kṣipraṃ mantro 'yaṃ dvyakṣaraḥ paraḥ //

1.21

yaḥ śivaṃ śivam ity evaṃ dvyakṣaraṃ mantram abhyaset
ekākṣaraṃ vā satataṃ sa yāti paramaṃ padam //

1.22

mitrasvajanabandhūnāṃ kuryān nāma śivātmakam
api tat kīrtanād yāti pāpamuktaḥ śivaṃ puram //

1.23

vijñeyaḥ sa śivaḥ śānto naras tadbhāvabhāvitaḥ
āste sadā nirudvignaḥ sa dehānte vimucyate //

1.24

hṛdy antaḥkaraṇaṃ jñeyaṃ śivasya āyatanaṃ param
hṛtpadmaṃ vedikā tatra liṅgam oṃkāram iṣyate //

1.25

puruṣaḥ sthāpako jñeyaḥ satyaṃ saṃmārjanaṃ smṛtam
ahiṃsā gomayaṃ proktaṃ śāntiś ca salilaṃ param //

1.26

kuryāt saṃmārjanaṃ prājño vairāgyaṃ candanaṃ smṛtam
pūjayed dhyānayogena saṃtoṣaiḥ kusumaiḥ sitaiḥ //

1.27

dhūpaś ca guggulur deyaḥ prāṇāyāmasamudbhavaḥ
pratyāhāraś ca naivedyam asteyaṃ ca pradakṣiṇam //

1.28

iti divyopacāraiś ca saṃpūjya paramaṃ śivam
japed dhyāyec ca muktyarthaṃ sarvasaṅgavivarjitaḥ //

1.29

jñānayogavinirmuktaḥ karmayogasamāvṛttaḥ
mṛtaḥ śivapuraṃ gacchet sa tena śivakarmaṇā //

1.30

tatra bhuktvā mahābhogān pralaye sarvadehinām
śivadharmāc chivajñānaṃ prāpya muktim avāpnuyāt //

1.31

jñānayogena mucyante dehapātād anantaram
bhogān bhuktvā ca mucyante pralaye karmayoginaḥ //

1.32

tasmāj jñānavido yogāt tathājñāḥ karmayoginaḥ
sarva eva vimucyante ye narāḥ śivam āśritāḥ //

1.33

sa bhogaḥ śivavidyārthaṃ yeṣāṃ karmāsti nirmalam
te bhogān prāpya mucyante pralaye śivavidyayā //

1.34

vidyā saṃkīrtanīyā hi yeṣāṃ karma na vidyate
te cāvartya vimucyante yāvat karma na tad bhavet //

1.35

śivajñānavidaṃ tasmāt pūjayed vibhavair gurum
vidyādānaṃ ca kurvīta bhogamokṣajigīṣayā //

1.36

śivayogī śivajñānī śivajāpī tapo'dhikaḥ
kramaśaḥ karmayogī ca pañcaite muktibhājanāḥ //

1.37

karmayogasya yan mūlaṃ tad vakṣyāmi samāsataḥ
liṅgam āyatanaṃ ceti tatra karma pravartate //

Original text: Śivopaniṣad · Edition: included in: Un-published Upanisads / ed. by the Pandits of Adyar Library under the supervision of C. Kunhan Raja Adyar 1933 (The Adyar Library Series ; 14) · Data entry Reinhold Grünendahl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc