Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.1.34

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe paśupativratavidhānavarṇanaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ
Chapter 34
ṛṣaya ūcuḥ
dhaumyāgrajena śuśunā kṣīrārthaṃ hi tapaḥ kṛtam
tasmāt kṣīrārṇavo dattastasmai devena śūlinā

sa kathaṃ śiśuko lebhe śivaśāstrapravaktṛtām
kathaṃ vā śivasadbhāvaṃ jñātvā tapasi niṣṭhitaḥ

kathaṃ ca labdhavijñānastapaścaraṇaparvaṇi
rudrāgneryatparaṃ vīryaṃ labhe bhasma svarakṣakam

vāyuruvāca
na hyeṣa śiśukaḥ kaścitprākṛtaḥ kṛtavāṃstapaḥ
munivaryasya tanayo vyāghrapādasya dhīmataḥ

janmāntareṇa saṃsiddhaḥ kenāpi khalu hetunā
svapadapracyuto diṣṭyā prāpto munikumāratām

mahādevaprasādasya bhāgyāpannasya bhāvinaḥ
dugdhābhilāṣaprabhavadvāratāmagamattapaḥ

ataḥ sarvagaṇeśatvaṃ kumāratvaṃ ca śāśvatam
saha dugdhābdhinā tasmai pradadau śaṃkaraḥ svayam

tasya jñānāgamopyasya prasādādeva śāṃkarāt
kaumāraṃ hi paraṃ sākṣājjñānaṃ śaktimayaṃ viduḥ

śivaśāstrapravaktṛtvamapi tasya hi tatkṛtam
kumāro munito labdhajñānābdhiriva nandanaḥ

dṛṣṭaṃ tu kāraṇaṃ tasya śivajñānasamanvaye
svamātṛvacanaṃ sākṣācchokajaṃ kṣīrakāraṇāt

kadācitkṣīramatyalpaṃ pītavānmātulāśrame
īrṣayayā mātulasutaṃ saṃtṛptakṣīramuttamam

pītvā sthitaṃ yathākāmaṃ dṛṣṭvā vai mātulātmajam
upamanyurvyāghrapādiḥ prītyā provāca mātaram

upamanyuruvāca
mātarmātarmahābhāge mama dehi tapasvini
541b
gavyaṃ kṣīramatisvādu nālpamuṣṇaṃ pibāmyaham

vāyuruvāca
tacchrutvā putravacanaṃ tanmātā ca tapasvinī
vyāghrapādasya mahiṣī duḥkhamāpattadā ca sā

upalālyātha suprītyā putramāliṃgya sādaram
duḥkhitā vilalāpātha smṛtvā nairdhanyamātmanaḥ

smṛtvāsmṛtvā punaḥ kṣīramupamanyussa bālakaḥ
dehi dehīti tāmāha rudranbhūyo mahādyutiḥ

taddhaṭhaṃ sā parijñāya dvijapatnī tapasvinī
śāntaye taddhaṭhasyātha śubhopāyamarīracat

uñchavṛttyārjitānbījānsvayaṃ dṛṣṭvā ca sā tadā
bījapiṣṭamathāloḍya toyena kalabhāṣiṇī

ehyehi mama putreti sāmapūrvaṃ tatassutam
āliṃgyādāya duḥkhārtā pradadau kṛtrimaṃ payaḥ

pītvā ca kṛtrimaṃ kṣīraṃ mātrāṃ dattaṃ sa bālakaḥ
naitatkṣīramiti prāha mātaraṃ cātivihvalaḥ

duḥkhitā sā tadā prāha saṃprekṣyāghrāya mūrdhani
samārjya netra putrasya karābhyāṃ kamalāyate

jananyuvāca
taṭinī ratnapūrṇāstāssvargapātālagocarāḥ
bhāgyahīnā na paśyanti bhaktihīnāśca ye śive

rājyaṃ svargaṃ ca mokṣaṃ ca bhojanaṃ kṣīrasaṃbhavam
na labhante priyāṇyeṣāṃ na tuṣyati yadā śivaḥ

bhavaprasādajaṃ sarvaṃ nānyaddevaprasādajam
anyadeveṣu niratā duḥkhārtā vibhramanti ca

kṣīraṃ tatra kuto 'smākaṃ vane nivasatāṃ sadā
kva dugdhasādhanaṃ vatsa kva vayaṃ vanavāsinaḥ

kṛtsnābhāvena dāridryānmayā te bhāgyahīnayā
mithyādugdhamidaṃ dattampiṣṭamāloḍya vāriṇā

tvaṃ mātulagṛhe svalpaṃ pītvā svādu payaḥ śṛtam
jñātvā svādu tvayā pītaṃ tajjātīyamanusmaran

dattaṃ na paya ityuktvā rudan duḥkhīkaroṣi mām
prasādena vinā śaṃbho payastava na vidyate

pādapaṃkajayostasya sāmbasya sagaṇasya ca
bhaktyā samarpitaṃ yattatkāraṇaṃ sarvasampadām

adhunā vasudosmābhirmahādevo na pūjitaḥ
sakāmānāṃ yathākāmaṃ yathoktaphaladāyakaḥ

dhanānyuddiśya nāsmābhiritaḥ prāgarcitaḥ śivaḥ
ato daridrāssaṃjātā vayaṃ tasmānna te payaḥ

pūrvajanmani yaddattaṃ śivamuddiśya vai sutaḥ
tadeva labhyate nānyadviṣṇumuddiśya vā prabhum

vāyuruvāca
iti mātṛvacaḥ śrutvā tathyaṃ śokādisūcakam
bālo 'pyanutapannaṃtaḥ pragalbhamidamabravīt

542a
upamanyuruvāca
śokenālamito mataḥ sāṃbo yadyasti śaṃkaraḥ
tyaja śokaṃ mahābhāge sarvaṃ bhadraṃ bhaviṣyati

śṛṇu mātarvaco medya mahādevo 'sti cetkvacit
cirādvā hyacirādvāpi kṣīrodaṃ sādhayāmyaham

vāyuruvāca
iti śrutvā vacastasya bālakasya mahāmateḥ
praytuvāca tadā mātā suprasannā manasvinī

mātovāca
śubhaṃ vicāritaṃ tāta tvayā matprītivardhanam
vilaṃbaṃ mā kathāstvaṃ hi bhaja sāṃbaṃ sadāśivam

sarvasmādadhiko 'styeva śivaḥ paramakāraṇam
tatkṛtaṃ hi jagatsarvaṃ brahmādyāstasya kiṃkarāḥ

tatprasādakṛtaiśvaryā dāsāstasya vayaṃ prabhoḥ
taṃ vinānyaṃ na jānīmaśśaṃkaraṃ lokaśaṃkaram

anyāndevānparityajya karmaṇā manasā girā
tameva sāṃbaṃ sagaṇaṃ bhaja bhāvapurassaram

tasya devādhidevasya śivasya varadāyinaḥ
sākṣānnamaśśivāyeti maṃtro 'yaṃ vācakaḥ smṛtaḥ

saptakoṭimahāmaṃtrāḥ sarve sapraṇavāḥ pare
tasminneva vilīyaṃte punastasmādvinirgatāḥ

saprasādāśca te maṃtrāḥ svādhikārādyapekṣayā
sarvādhikārastveko 'yaṃ maṃtra eveśvarājñayā

yathā nikṛṣṭānutkṛṣṭānsarvānapyātmanaḥ śivaḥ
kṣamate rakṣituṃ tadvanmaṃtro 'yamapi sarvadā

prabalaśca tathā hyeṣa maṃtro mantrāntarādapi
sarvarakṣākṣamo 'pyeṣa nāparaḥ kaścidiṣyate

tasmānmantrāntarāṃstyaktvā pañcākṣaraparo bhava
tasmiñjihvāṃtaragate na kiṃcidiha durlabham

adhorāstraṃ ca śaivānāṃ rakṣāheturanuttamam
tacca tatprabhavaṃ matvā tatparo bhava nānyathā

bhasmedantu mayā labdhaṃ pitureva tavottamam
virajānalasaṃsiddhaṃ mahāvyāpannivāraṇam

maṃtraṃ ca te mayā dattaṃ gṛhāṇa madanujñayā
anenaivāśu japtena rakṣā tava bhaviṣyati

vāyuruvāca
evaṃ mātrā samādiśya śivamastvityudīrya ca
visṛṣṭastadvaco mūrdhni kurvanneva tadā muniḥ

tāṃ praṇamyaivamuktvā ca tapaḥ kartuṃ pracakrame
tamāha ca tadā mātā śubhaṃ kurvaṃtu te surāḥ

anujñātastayā tatra tapastepe sa duścaram
himavatparvataṃ prāpya vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ

aṣṭeṣṭakābhiḥ prasādaṃ kṛtvā liṃgaṃ ca mṛnmayam
tatrāvāhya mahādevaṃ sāṃbaṃ sagaṇamavyayam

542b
bhaktyā pañcākṣareṇaiva putraiḥ puṣpairvanodbhavaiḥ
samabhyarcya ciraṃ kālaṃ cacāra paramaṃ tapaḥ

tatastapaścarattaṃ taṃ bālamekākinaṃ kṛśam
upamanyuṃ dvijavaraṃ śivasaṃsaktamānasam

purā marīcinā śaptāḥ kecinmunipiśācakāḥ
saṃpīḍya rākṣasairbhāvaistapasovighnamācaran

sa ca taiḥ pīḍyamāno 'pi tapaḥ kurvankathañcana
sadā namaḥ śivāyeti krośati smārtanādavat

tannādaśravaṇādeva tapaso vighnakāriṇaḥ
te taṃ bālaṃ samutsṛjya munayassamupācaran

tapasā tasya viprasya copamanyormahātmanaḥ
carācaraṃ ca munayaḥ pradīpitamabhūjjagat