Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.1.10

7.1.10.1

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvabhāge sṛṣṭipālanapralayakartṛtvavarṇanaṃ nāma navamo 'dhyāyaḥ
Chapter 10
vāyuruvāca
puruṣādhiṣṭhitātpūrvamavyaktādīśvarājñayā
buddhyādayo viśeṣāṃtā vikārāścābhavan kramāt

7.1.10.2

tatastebhyo vikārebhyo rudro viṣṇuḥ pitāmahaḥ
kāraṇatvena sarveṣāṃ trayo devāḥ prajajñire

7.1.10.3

sarvato bhuvanavyāptiśaktimavyāhatāṃ kvacit
jñānamapratimaṃ śaśvadaiśvaryaṃ cāṇimādikam

7.1.10.4

sṛṣṭisthitilayākhyeṣu karmasu triṣu hetutām
prabhutvena sahaiteṣāṃ prasīdati maheśvaraḥ

7.1.10.5

kalpāntare punasteṣāmaspardhā buddhimohinām
sargarakṣālayācāraṃ pratyekaṃ pradadau ca saḥ

7.1.10.6

ete parasparotpannā dhārayanti parasparam
paraspareṇa vardhaṃte parasparamanuvratāḥ

7.1.10.7

kvacidbrahmā kvacidviṣṇuḥ kvacidrudraḥ praśasyate
nānena teṣāmādhikyamaiśvaryaṃ cātiricyate

7.1.10.8

mūrkhā niṃdaṃti tānvāgbhiḥ saṃraṃbhābhiniveśinaḥ
yātudhānā bhavaṃtyeva piśācāśca na saṃśayaḥ

7.1.10.9

devo guṇatrayātītaścaturvyūho maheśvaraḥ
sakalassakalādhāraśakterutpattikāraṇam

7.1.10.10

soyamātmā trayasyāsya prakṛteḥ puruṣasya ca
līlākṛtajagatsṛṣṭirīśvaratve vyavasthitaḥ

7.1.10.11

yassarvasmātparo nityo niṣkalaḥ parameśvaraḥ
sa eva ca tadādhārastadātmā tadadhiṣṭhitaḥ

7.1.10.12

tasmānmaheśvaraścaiva prakṛtiḥ puruṣastathā
sadāśivabhavo viṣṇurbrahmā sarvaśivātmakam

7.1.10.13

pradhānātprathamaṃ jajñe vṛddhiḥ khyātirmatirmahān
mahattattvasya saṃkṣobhādahaṃkārastridhā 'bhavat

7.1.10.14

ahaṃkāraśca bhūtāni tanmātrānīṃdriyāṇi ca
vaikārikādahaṃkārātsattvodriktāttu sāttvikaḥ

7.1.10.15

vaikārikaḥ sa sargastu yugapatsaṃpravartate
buddhīndriyāṇi pañcaiva pañcakarmeṃdriyāṇi ca

7.1.10.16

ekādaśaṃ manastatra svaguṇenobhayātmakam
tamoyuktādahaṃkārādbhūtatanmātrasaṃbhavaḥ

7.1.10.17

bhūtānāmādibhūtatvādbhūtādiḥ kathyate tu saḥ
bhūtādeśśabdamātraṃ syāttatra cākāśasaṃbhavaḥ

7.1.10.18

ākāśātsparśa utpannaḥ sparśādvāyusamudbhavaḥ
vāyo rūpaṃ tatastejastejaso rasasaṃbhavaḥ

7.1.10.19

rasādāpassamutpannāstebhyo gandhasamudbhavaḥ
gandhācca pṛthivī jātā bhūtebhyonyaccarācaram

7.1.10.20

puruṣādhiṣṭhitatvācca avyaktānugraheṇa ca
mahadādiviśeṣāntā hyaṇḍamutpādayanti te

7.1.10.21

512a
tatra kāryaṃ ca karaṇaṃ saṃsiddhaṃ brahmaṇo yadā
tadaṃḍe supravṛddho 'bhūt kṣetrajño brahmasaṃjñitaḥ

7.1.10.22

sa vai śarīrī prathamaḥ sa vai puruṣa ucyate
ādikartā sa bhūtānāṃ brahmāgre samavartata

7.1.10.23

tasyeśvarasya pratimā jñānavairāgyalakṣaṇā
dharmaiśvaryakarī buddhirbrāhmī yajñe 'bhimāninaḥ

7.1.10.24

avyaktājjāyate tasya manasā yadyadīpsitam
vaśī vikṛtvāttraiguṇyātsāpekṣatvātsvabhāvataḥ

7.1.10.25

tridhā vibhajya cātmānaṃ trailokye saṃpravartate
sṛjate grasate caiva vīkṣate ca tribhissvayam

7.1.10.26

caturmukhastu brahmatve kālatve cāṃtakassmṛtaḥ
sahasramūrdhā puruṣastisrovasthāssvayaṃbhuvaḥ

7.1.10.27

sattvaṃ rajaśca brahmā ca kālatve ca tamo rajaḥ
viṣṇutve kevalaṃ sattvaṃ guṇavṛddhistridhā vibhau

7.1.10.28

brahmatve sṛjate lokān kālatve saṃkṣipatyapi
puruṣatve 'tyudāsīnaḥ karma ca trividhaṃ vibhoḥ

7.1.10.29

evaṃ tridhā vibhinnatvādbrahmā triguṇa ucyate
caturdhā pravibhaktatvāccāturvyūhaḥ prakīrtitaḥ

7.1.10.30

āditvādādidevo 'sāvajātatvādajaḥ smṛtaḥ
pāti yasmātprajāḥ sarvāḥ prajāpatiriti smṛtaḥ

7.1.10.31

hiraṇmayastu yo merustasyolbaṃ sumahātmanaḥ
garbhodakaṃ samudrāśca jarāyuścā 'pi parvatāḥ

7.1.10.32

tasminnaṃḍe tvime lokā aṃtarviśvamidaṃ jagat
caṃdrādityau sanakṣatrau sagrahau saha vāyunā

7.1.10.33

adbhirdaśaguṇābhistu bāhyatoṇḍaṃ samāvṛtam
āpo daśaguṇenaiva tejasā bahirāvṛtāḥ

7.1.10.34

tejo daśaguṇenaiva vāyunā bahirāvṛtam
ākāśenāvṛto vāyuḥ khaṃ ca bhūtādināvṛtam

7.1.10.35

bhūtādirmahatā tadvadavyaktenāvṛto mahān
etairāvaraṇairaṇḍaṃ saptabhirbahirāvṛtam

7.1.10.36

etadāvṛttya cānyonyamaṣṭau prakṛtayaḥ sthitāḥ
sṛṣṭipālanavidhvaṃsakarmakartryo dvijottamāḥ

7.1.10.37

evaṃ parasparotpannā dhārayaṃti parasparam
ādhārādheyabhāvena vikārāstu vikāriṣu

7.1.10.38

kūrmoṃgāni yathā pūrvaṃ prasārya viniyacchati
vikārāṃśca tathā 'vyaktaṃ sṛṣṭvā bhūyo niyacchati

7.1.10.39

avyaktaprabhavaṃ sarvamānulomyena jāyate
prāpte pralayakāle tu pratilomyenulīyate

7.1.10.40

guṇāḥ kālavaśādeva bhavaṃti viṣamāḥ samāḥ
guṇasāmye layo jñeyo vaiṣamye sṛṣṭirucyate

7.1.10.41

tadidaṃ brahmaṇo yoniretadaṃḍaṃ ghanaṃ mahat
brahmaṇaḥ kṣetramuddiṣṭaṃ brahmā kṣetrajña ucyate

7.1.10.42

itīdṛśānāmaṇḍānāṃ koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ
sarvagatvātpradhānasya tiryagūrdhvamadhaḥ sthitāḥ

7.1.10.43

512b
tatra tatra caturvaktrā brahmāṇo harayo bhavāḥ
sṛṣṭā pradhānena tathā labdhvā śaṃbhostu sannidhim

7.1.10.44

maheśvaraḥ parovyaktādaṃḍamavyaktasaṃbhavam
aṇḍājjajñe vibhurbrahmā lokāstena kṛtāstvime

7.1.10.45

abuddhipūrvaḥ kathito mayaiṣa pradhānasargaḥ prathamaḥ pravṛtaḥ
ātyaṃtikaśca pralayontakāle līlākṛtaḥ kevalamīśvarasya

7.1.10.46

yattatsmṛtaṃ kāraṇamaprameyaṃ brahmā pradhānaṃ prakṛteḥ prasūtiḥ
anādimadhyāntamanantavīryaṃ śuklaṃ suraktaṃ puruṣeṇa yuktam

7.1.10.47

utpādakatvādrajasotirekāllokasya saṃtānavivṛddhihetūn
aṣṭau vikārānapi cādikāle sṛṣṭvā samaśnāti tathāṃtakāle

7.1.10.48

prakṛtyavasthāpitakāraṇānāṃ yā ca sthitiryā ca punaḥ pravṛttiḥ
tatsarvamaprākṛtavaibhavasya saṃkalpamātreṇa maheśvarasya

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc