Shiva Purana · Verses 7.33-2
ṛṣaya ūcuḥ
bhagavañchrotumicchāmo vrataṃ pāśupataṃ param
brahmādayo 'pi yatkṛtvā sarve pāśupatāḥ smṛtāḥ
vāyuruvāca
rahasyaṃ vaḥ pravakṣyāmi sarvapāpanikṛntanam
vrataṃ pāśupataṃ śrautamatharvaśirasi śrutam
kālaścaitrī paurṇamāsī deśaḥ śivaparigrahaḥ
kṣetrārāmādyaraṇyaṃ vā praśastaśśubhalakṣaṇaḥ
tatra pūrvaṃ trayodaśyāṃ susnātaḥ sukṛtāhnikaḥ
anujñāpya svamācāryaṃ saṃpūjya praṇipatya ca
pūjāṃ vaiśeṣikīṃ kṛtvā śuklāṃbaradharaḥ svayam
śuklayajñopavītī ca śuklamālyānulepanaḥ
darbhāsane samāsīno darbhamuṣṭiṃ pragṛhya ca
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ
dhyātvā devaṃ ca devīṃ ca tadvijñāpanavartmanā
vratametatkaromīti bhavetsaṃkalpya dīkṣitaḥ
yāvaccharīrapātaṃ vā dvādaśābdamathāpi vā
tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā māsadvādaśakaṃ tu vā
tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā māsamekamathāpi vā
dinadvādaśakaṃ vā 'tha dinaṣaṭkamathāpi vā
tadardhaṃ dinamekaṃ vā vratasaṃkalpanāvadhi
agnimādhāya vidhivadvirajāhomakāraṇāt
hutvājyena samidbhiśca caruṇā ca yathākramam
pūrṇāmāpūrya tāṃ bhūyastattvānāṃ śuddhimuddiśan
juhuyānmūlamantreṇa taireva samidādibhiḥ
tattvānyetāni maddehe śuddhyaṃtām १ tyanusmaran
pañcabhūtāni tanmātrāḥ pañcakarmendriyāṇi ca
jñānakarmavibhedena pañcakarmavibhāgaśaḥ
tvagādidhātavassapta pañca prāṇādivāyavaḥ
manobuddhirahaṃ khyātirguṇāḥ prakṛtipūruṣau
rāgo vidyākale caiva niyatiḥ kāla eva ca
māyā ca śuddhividyā ca maheśvarasadāśivau
śaktiśca śivatattvaṃ ca tattvāni kramaśo viduḥ
mantraistu virajairhutvā hotāsau virajā bhavet
śivānugrahamāsādya jñānavānsa hi jāyate
atha gomayamādāya piṇḍīkṛtyābhimaṃtrya ca
vinyasyāgnau ca samprokṣya dine tasminhaviṣyabhuk
prabhāte tu caturdaśyāṃ kṛtvā sarvaṃ puroditam
dine tasminnirāhāraḥ kālaṃ śeṣaṃ samāpayet
prātaḥ parvaṇi cāpyevaṃ kṛtvā homā vasānataḥ
upasaṃhṛtya rudrāgniṃ gṛhṇīyādbhasma yatnataḥ
tataśca jaṭilo muṇḍī śikhaikajaṭa eva vā
bhūtvā snātvā tato vītalajjaścetsyāddigambaraḥ
api kāṣāyavasanaścarmacīrāmbaro 'tha vā
ekāmbaro valkalī vā bhaveddaṇḍī ca mekhalī
prakṣālya caraṇau paścāddvirācamyātmanastanum
saṃkulīkṛtya tadbhasma virajānalasaṃbhavam
agnirityādibhirmaṃtraiḥ ṣaḍbhirātharvaṇaiḥ kramāt
vibhṛjyāṃgāni mūrdhādicaraṇāṃtāni taisspṛśet
tatastena krameṇaiva samuddhṛtya ca bhasmanā
sarvāṃgoddhūlanaṃ kuryātpraṇavena śivena vā
tatastripuṇḍraṃ racayettriyāyuṣasamāhvayam
śivabhāvaṃ samāgamya śivayogamathācaret
kuryātstrisandhyamapyevametatpāśupataṃ vratam
bhuktimuktipradaṃ caitatpaśutvaṃ vinivartayet
tatpaśutvaṃ parityajya kṛtvā pāśupataṃ vratam
pūjanīyo mahādevo liṃgamūrtissanātanaḥ
padmamaṣṭadalaṃ haimaṃ navaratnairalaṃkṛtam
karṇikākeśaropetamāsanaṃ parikalpayet
vibhave tadabhāve tu raktaṃ sitamathāpi vā
padmaṃ tasyāpyabhāve tu kevalaṃ bhāvanāmayam
tatpadmakarṇikāmadhye kṛtvā liṃgaṃ kanīyasam
sphāṭikaṃ pīṭhikopetaṃ pūjayedvidhivatkramāt
pratiṣṭhāpya vidhānena talliṃgaṃ kṛtaśodhanam
parikalpyāsanaṃ mūrtiṃ pañcavaktraprakārataḥ
pañcagavyādibhiḥ pūrṇairyathāvibhavasaṃbhṛtaiḥ
snāpayetkalaśaiḥ pūrṇairaṣṭāpadasamudbhavaiḥ
gaṃdhadravyaissakarpūraiścandanādyaissakuṃkumaiḥ
savedikaṃ samālipya liṃgaṃ bhūṣaṇabhūṣitam
bilvapatraiśca padmaiśca raktaiḥ śvetaistathotpalaiḥ
nīlotpalaistathānyaiśca puṣpaistaistaissugaṃdhibhiḥ
puṇyaiḥ praśastaiḥ patraiśca citrairdūrvākṣatādibhiḥ
samabhyarcya yathālābhaṃ mahāpūjāvidhānataḥ
dhūpaṃ dīpaṃ tathā cāpi naivedyaṃ ca samādiśet
nivedayitvā vibhave kalyāṇaṃ ca samācaret
iṣṭāni ca viśiṣṭāni nyāyenopārjitāni ca
sarvadravyāṇi deyāni vrate tasminviśeṣataḥ
śrīpatrotpalapadmānāṃ saṃkhyā sāhasrikī matā
pratyekamaparā saṃkhyā śatamaṣṭottaraṃ dvijāḥ
tatrāpi ca viśeṣeṇa na tyajedbilvapatrakam
haimamekaṃ paraṃ prāhuḥ padmaṃ padmasahasrakāt
nīlotpalādiṣvapyetatsamānaṃ bilbapatrakaiḥ
puṣpāntare na niyamo yathālābhaṃ nivedayet
aṣṭāṅgamarghyamutkṛṣṭaṃ dhūpālepau viśeṣataḥ
candanaṃ vāmadevākhye haritālaṃ ca pauruṣe
īśāne bhasitaṃ kecidālepanamitīdṛśām
na dhūpamiti manyante dhūpāntaravidhānataḥ
sitāgurumaghorākhye mukhe kṛṣṇāguruṃ punaḥ
pauruṣe guggulaṃ savye saumye saugaṃdhikaṃ mukhe
īśāne 'pi hyuśīrādi deyāddhūpaṃ viśeṣataḥ
śarkarāmadhukarpūrakapilāghṛtasaṃyutam
caṃdanāgurukāṣṭhādyaṃ sāmānyaṃ saṃpracakṣate
karpūravartirājyāḍhyā deyā dīpāvalistataḥ
arghyamācamanaṃ deyaṃ prativaktramataḥ param
prathamāvaraṇe pūjyo kramāddherambaṣaṇmukhau
brahmāṃgāni tataścaiva prathamāvaraṇercite
dvitīyāvaraṇe pūjyā vighneśāścakravartinaḥ
tṛtīyāvaraṇe pūjyā bhavādyā aṣṭamūrtayaḥ
mahādevādayastatra tathaikādaśamūrtayaḥ
caturthāvaraṇe pūjyāḥ sarva eva gaṇeśvarāḥ
bahireva tu padmasya pañcamāvaraṇe kramāt
daśadikpatayaḥ pūjyāḥ sāstrāḥ sānucarāstathā
brahmaṇo mānasāḥ putrāḥ sarve 'pi jyotiṣāṃ gaṇāḥ
sarvā devyaśca devāśca sarve sarve ca khecarāḥ
pātālavāsinaścānye sarve munigaṇā api
yogino hi sakhāssarve pataṃgā mātarastathā
kṣetrapālāśca sagaṇāḥ sarvaṃ caitaccarācaram
pūjanīyaṃ śivaprītyā mattvā śaṃbhuvibhūtimat
athāvaraṇapūjāṃte saṃpūjya parameśvaram
sājyaṃ savyaṃ janaṃ hṛdyaṃ havirbhaktyā nivedayet
mukhavāsādikaṃ dattvā tāmbūlaṃ sopadaṃśakam
alaṃkṛtya ca bhūyo 'pi nānāpuṣpavibhūṣaṇaiḥ
nīrājanāṃte vistīrya pūjāśeṣaṃ samāpayet
caṣakaṃ sopakāraṃ ca śayanaṃ ca samarpayet
candrasaṃkāśahāraṃ ca śayanīyaṃ samarpayet
ādyaṃ nṛpocitaṃ hṛdyaṃ tatsarvamanurūpataḥ
kṛtvā ca kārayitvā ca hitvā ca pratipūjanam
stotraṃ vyapohanaṃ japtvā vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet
pradakṣiṇāṃ praṇāmaṃ ca kṛtvātmānaṃ samarpayet
tataḥ purastāddevasya guruviprau ca pūjayet
dattvārghyamaṣṭau puṣpāṇi devamudvāsya liṃgataḥ
agneścāgniṃ susaṃyamya hyudvāsya ca tamapyuta
pratyahaṃ ca janastvevaṃ kuryātsevāṃ puroditām
tatastatsāmbujaṃ liṃgaṃ sarvopakaraṇānvitam
samarpayetsvagurave sthāpayedvā śivālaye
saṃpūjya ca gurūnviprānvratinaśca viśeṣataḥ
bhaktāndvijāṃśca śaktaśceddīnānāthāṃśca toṣayet
svayaṃ cānaśane śaktaḥ phalamūlāśane 'tha vā
payovrato vā bhikṣāśī bhavedekāśanastathā
naktaṃ yuktāśano nityaṃ bhūśayyānirataḥ śuciḥ
bhasmaśāyī tṛṇeśāyī cīrājinadhṛto 'thavā
brahmacaryavrato nityaṃ vratametatsamācaret
arkavāre tathārdrāyāṃ pañcadaśyāṃ ca pakṣayoḥ
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ śaktastūpavasedapi
pākhaṇḍipatitodakyāssūtakāntyajapūrvakān
varjayetsarvayatnena manasā karmaṇā girā
kṣamadānadayāsatyāhiṃsāśīlaḥ sadā bhavet
saṃtuṣṭaśca praśāntaśca japadhyānaratastathā
kuryāttriṣavaṇasnānaṃ bhasmasnānamathāpi vā
pūjāṃ vaiśeṣikīṃ caiva manasā vacasā girā
bahunātra kimuktena nācaredaśivaṃ vratī
pramādāttu tathācāre nirūpya gurulāghave
ucitāṃ niṣkṛtiṃ kuryātpūjāhomajapādibhiḥ
āsamāptervratasyaivamācarenna pramādataḥ
godānaṃ ca vṛṣotsargaṃ kuryātpūjāṃ ca saṃpadā
bhaktaśca śivaprītyarthaṃ sarvakāmavivarjitaḥ
sāmānyametatkathitaṃ vratasyāsya samāsataḥ
pratimāsaṃ viśeṣaṃ ca pravadāmi yathāśrutam
vaiśākhe vajraliṃgaṃ tu jyeṣṭhe mārakataṃ śubham
āṣāḍhe mauktikaṃ vidyācchrāvaṇe nīlanirmitam
māse bhādrapade caiva padmarāgamayaṃ param
āśvine māsi vidyādvai liṃgaṃ gomedakaṃ varam
kārtikyāṃ vaidrumaṃ liṃgaṃ vaidūryaṃ mārgaśīrṣake
puṣparāgamayaṃ pauṣe māghe dyumaṇijantathā
phālguṇe candrakāntotthaṃ caitre tadvyatyayo 'thavā
sarvamāseṣu ratnānāmalābhe haimameva vā
haimābhāve rājataṃ vā tāmrajaṃ śailajantathā
mṛnmayaṃ vā yathālābhaṃ jātuṣaṃ cānyadeva vā
sarvagaṃdhamayaṃ vātha liṃgaṃ kuryādyathāruci
vratāvasānasamaye samācaritanityakaḥ
kṛtvā vaiśeṣikīṃ pūjāṃ hutvā caiva yathā purā
saṃpūjya ca tathācāryaṃ vratinaśca viśeṣataḥ
deśikenāpyanujñātaḥ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ
darbhāsano darbhapāṇiḥ prāṇāpānau niyamya ca
japitvā śaktito mūlaṃ dhyātvā sāmbaṃ triyambakam
anujñāpya yathāpūrvaṃ namaskṛtya kṛtāñjaliḥ
samutsṛjāmi bhagavanvratametattvadājñayā
ityuktvā liṃgamūlasthāndarbhānuttaratastyajet
tato daṇḍajaṭācīramekhalā api cotsṛjet
punarācamya vidhivatpañcākṣaramudīrayet
yaḥ kṛtvātyaṃtikīṃ dīkṣāmādehāntamanākulaḥ
vratametatprakurvīta sa tu vai naiṣṭhikaḥ smṛtaḥ
so 'tyāśramī ca vijñeyo mahāpāśupatastathā
sa eva tapatāṃ śreṣṭha sa eva ca mahāvratī
na tena sadṛśaḥ kaścitkṛtakṛtyo mumukṣuṣu
yo yatirnaiṣṭhiko jātastamāhurnaiṣṭhikottamam
yo 'nvahaṃ dvādaśāhaṃ vā vratametatsamācaret
so 'pi naiṣṭhikatulyaḥ syāttīvravratasamanvayāt
ghṛtākto yaścaredetadvrataṃ vrataparāyaṇaḥ
dvitraikadivasaṃ vāpi sa ca kaścana naiṣṭhikaḥ
kṛtyamityeva niṣkāmo yaścaredvratamuttamam
śivārpitātmā satataṃ na tena sadṛśaḥ kvacit
bhasmacchanno dvijo vidvānmahāpātakasaṃbhavaiḥ
pāpaissudāruṇaissadyo mucyate nātra saṃśayaḥ
rudrāgniryatparaṃ vīryantadbhasma parikīrtitam
tasmātsarveṣu kāleṣu vīryavānbhasmasaṃyutaḥ
bhasmaniṣṭhasya naśyanti deṣā bhasmāgnisaṃgamāt
bhasmasnānaviśuddhātmā bhasmaniṣṭha iti smṛtaḥ
bhasmanā digdhasarvāṃgo bhasmadīptatripuṃḍrakaḥ
bhasmasnāyī ca puruṣo bhasmaniṣṭha iti smṛtaḥ
bhūtapretapiśāsāśca rogāścātīva dussahāḥ
bhasmaniṣṭhasya sānnidhyādvidravaṃti na saṃśayaḥ
bhāsanādbhāsitaṃ proktaṃ bhasma kalmaṣabhakṣaṇāt
bhūtibhūtikarī caiva rakṣā rakṣākarī param
kimanyadiha vaktavyaṃ bhasmamāhātmyakāraṇam
vratī ca bhasmanā snātassvayaṃ devo maheśvaraḥ
paramāstraṃ ca śaivānāṃ bhasmaitatpārameśvaram
dhaumyāgrajasya tapasi vyāpado yannivāritāḥ
tasmātsarvaprayatnena kṛtvā pāśupatavratam
dhanavadbhasma saṃgṛhya bhasmasnānarato bhavet
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe paśupativratavidhānavarṇanaṃ nāma trayastriṃśo 'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0