Shiva Purana · Chapter 7.30
tatrādau śivayoḥ pārśve dakṣiṇe vāmataḥ kramāt
gaṃdhādyairarcayetpūrvaṃ devau heraṃbaṣaṇmukhau
tato brahmāṇi parita īśānādi yathākramam
saśaktikāni sadyāṃtaṃ prathamāvaraṇe yajet
ṣaḍaṃgānyapi tatraiva hṛdayādīnyanukramāt
śivasya ca śivāyāśca vāhneyādi samarcayet
tatra vāmādikānrudrānaṣṭau vāmādiśaktibhiḥ
arcayedvā na vā paścātpūrvādiparitaḥ kramāt
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ mayā te yadunaṃdana
dvitīyāvaraṇaṃ prītyā procyate śraddhayā śṛṇu
anaṃtaṃ pūrvādikpatre tacchaktiṃ tasya vāmataḥ
sūkṣmaṃ dakṣiṇadikpatre saha śaktyā samarcayet
tataḥ paścimadikpatre saha śaktyā śivottamam
tathaivottaradikpatre caikanetraṃ samarcayet
ekarudraṃ ca tacchaktiṃ paścādīśadale 'rcayet
trimūrtiṃ tasya śaktiṃ ca pūjayedagnidigdale
śrīkaṇṭhaṃ nairṛte patre tacchaktiṃ tasya vāmataḥ
tathaiva mārute patre śikhaṃḍīśaṃ samarcayet
dvitīyāvaraṇe cejyāssarvartaścakravartinaḥ
tṛtīyāvaraṇe pūjyāḥ śaktibhiścāṣṭamūrtayaḥ
aṣṭasu kramaśo dikṣu pūrvādiparitaḥ kramāt
bhavaḥ śarvastatheśāno rudraḥ paśupatistataḥ
ugro bhīmo mahādeva ityaṣṭau mūrtayaḥ kramāt
anaṃtaraṃ tataścaiva mahādevādayaḥ kramāt
śaktibhissaha saṃpūjyāstatraikādaśamūrtayaḥ
mahādevaḥ śivo rudraḥ śaṃkaro nīlalohitaḥ
īśāno vijayo bhīmo devadevo bhavodbhavaḥ
kapardīśaśca kathyaṃte tathaikādaśaśaktayaḥ
tatrāṣṭau prathamaṃ pūjyāḥ vāhneyādi yathākramam
devadevaḥ pūrvapatre īśānaṃ cāgnigocare
bhavodbhavastayormadhye kapālīśastataḥ param
tasminnāvaraṇe bhūyo vṛṣendraṃ purato yajet
naṃdinaṃ dakṣiṇe tasya mahākālaṃ tathottare
śāstāraṃ vahnidikpatre mātḥrdakṣiṇadigdale
gajāsyaṃ nairṛte patre ṣaṇmukhaṃ vāruṇe punaḥ
jyeṣṭhāṃ vāyudale gaurīmuttare caṃḍamaiśvare
śāstṛnandīśayormadhye munīndraṃ vṛṣabhaṃ yajet
mahākālasyottarataḥ piṃgalaṃ tu samarcayet
śāstṛmātṛsamūhasya madhye bhṛṃgīśvaraṃ tataḥ
mātṛvighneśamadhye tu vīrabhadraṃ samarcayet
skandavighneśayormadhye yajeddevīṃ sarasvatīm
jyeṣṭhākumārayormadhye śriyaṃ śivapadārcitām
jyeṣṭhāgaṇāmbayormadhye mahāmoṭīṃ samarcayet
gaṇāmbācaṇḍayormadhye devīṃ durgāṃ prapūjayet
atraivāvaraṇe bhūyaḥ śivānucarasaṃhatim
rudraprathamabhūtākhyāṃ vividhāṃ ca saśaktikām
śivāyāśca sakhīvargaṃ japeddhyātvā samāhitaḥ
evaṃ tṛtīyāvaraṇe vitate pūjite sati
caturthāvaraṇaṃ dhyātvā bahistasya samarcayet
bhānuḥ pūrvadale pūjyo dakṣiṇe caturānanaḥ
rudro varuṇadikpatre viṣṇuruttaradigdale
caturṇāmapi devānāṃ pṛthagāvaraṇānyatha
tasyāṃgāni ṣaḍevādau dīptādyābhiśca śaktibhiḥ
dīptā sūkṣmā jayā bhadrā vibhūtirvimalā kramāt
amoghā vidyutā caiva pūrvādi paritaḥ sthitāḥ
dvitīyāvaraṇe pūjyāścatasro mūrtayaḥ kramāt
pūrvādyuttaraparyaṃtāḥ śaktayaśca tataḥ param
ādityo bhāskaro bhānū raviścetyanupūrvaśaḥ
arko brahmā tathā rudro viṣṇuścaite vivasvataḥ
vistārā pūrvadigbhāge sutarāṃ dakṣiṇe sthitāḥ
bodhanī paścime bhāge āpyāyinyuttare punaḥ
uṣāṃ prabhāṃ tathā prājñāṃ sandhyāmapi tataḥ param
aiśānādiṣu vinyasya dvitīyāvaraṇe yajet
somamaṃgārakaṃ caiva budhaṃ buddhimatāṃ varam
bṛhaspatiṃ bṛhadbuddhiṃ bhārgavaṃ tejasāṃ nidhim
śanaiścaraṃ tathā rāhuṃ ketuṃ dhūmraṃ bhayaṃkaram
samaṃtato yajedetāṃstṛtīyāvaraṇe kramāt
athavā dvādaśādityā dvitīyāvaraṇe yajet
tṛtīyāvaraṇe caiva rāśīndvādaśa pūjayet
saptasapta gaṇāṃścaiva bahistasya samaṃtataḥ
ṛṣīndevāṃśca gaṃdharvānpannagānapsarogaṇān
grāmaṇyaśca tathā yakṣānyātudhānāṃstathā hayān
saptacchaṃdomayāṃścaiva vālakhilyāṃśca pūjayet
evaṃ tṛtīyāvaraṇe samabhyarcya divākaram
brahmāṇamarcayetpaścāttribhirāvaraṇaiḥ sahaḥ
hiraṇyagarbhaṃ pūrvasyāṃ virājaṃ dakṣiṇe tataḥ
kālaṃ paścimadigbhāge puruṣaṃ cottare yajet
hiraṇyagarbhaḥ prathamo brahmā kamalasannibhaḥ
kālo jātyaṃjanaprakhyaḥ puruṣaḥ sphaṭikopamaḥ
triguṇo rājasaścaiva tāmasaḥ sāttvikastathā
catvāra ete kramaśaḥ prathamāvaraṇe sthitāḥ
dvitīyāvaraṇe pūjyāḥ pūrvādiparitaḥ kramāt
sanatkumāraḥ sanakaḥ sanaṃdaśca sanātanaḥ
tṛtīyāvaraṇe paścādarcayecca prajāpatīn
aṣṭau pūrvāṃśca pūrvādau trīnprākpaścādanukramāt
dakṣo rucirbhṛguścaiva marīciśca tathāṃgirāḥ
pulastyaḥ pulahaścaiva kraturatriśca kaśyapaḥ
vasiṣṭhaśceti vikhyātāḥ prajānāṃ patayastvime
teṣāṃ bhāryāśca taissārdhaṃ pūjanīyā yathākramam
prasūtiśca tathā"kūtiḥ khyātiḥ sambhūtireva ca
dhṛtiḥ smṛtiḥ kṣamā caiva sannatiścānasūyakā
devamātārundhatī ca sarvāḥ khalu pativratāḥ
śivārcanarato nityaṃ śrīmatyaḥ priyadarśanāḥ
prathamāvaraṇe vedāṃścaturo vā prapūjayet
itihāsapurāṇāni dvitīyāvaraṇe punaḥ
tṛtīyāvaraṇe paścāddharmaśāstrapurassarāḥ
vaidikyo nikhilā vidyāḥ pūjyā eva samaṃtataḥ
pūrvādipurato vedāstadanye tu yathāruci
aṣṭadhā vā caturdhā vā kṛtvā pūjāṃ samaṃtataḥ
evaṃ brahmāṇamabhyarcya tribhirāvaraṇairyutam
dakṣiṇe paścime paścādrudraṃ sāvaraṇaṃ yajet
tasya brahmaṣaḍaṃgāni prathamāvaraṇaṃ smṛtam
dvitīyāvaraṇe caiva vidyeśvaramayaṃ tathā
tṛtīyāvaraṇe bhedo vidyate sa tu kathyate
catasro mūrtayastasya pūjyāḥ pūrvāditaḥ kramāt
triguṇāssakalo devaḥ purastācchivasaṃjñakaḥ
rājaso dakṣiṇe brahmā sṛṣṭikṛtpūjyate bhavaḥ
tāmasaḥ paścime cāgniḥ pūjyassaṃhārako haraḥ
sāttvikassukhakṛtsaumye viṣṇurviśvapatirmṛḍaḥ
evaṃ paścimadigbhāge śambhoḥ ṣaḍviṃśakaṃ śivam
samabhyarcyottare pārśve tato vaikuṃṭhamarcayet
vāsudevaṃ puraskṛtvā prathamāvaraṇe yajet
aniruddhaṃ dakṣiṇataḥ pradyumnaṃ paścime tataḥ
saumye saṃkarṣaṇaṃ paścādvyatyastau vā yajedimau
prathamāvaraṇaṃ proktaṃ dvitīyāvaraṇaṃ śubham
matsyaḥ kūrmo varāhaśca narasiṃhotha vāmanaḥ
rāmaścānyatamaḥ kṛṣṇo bhavānaśvamukhopi ca
tṛtīyāvaraṇe cakruḥ pūrvabhāge samarcayet
nārāyaṇākhyāṃ yāmyestraṃ kvacidavyāhataṃ yajet
paścime pāṃcajanyaṃ ca śārṅgaṃdhanurathottare
evaṃ tryāvaraṇaiḥ sākṣādviśvākhyāṃ paramaṃ harim
mahāviṣṇuṃ sadāviṣṇuṃ mūrtīkṛtya samarcayet
itthaṃ viṣṇoścaturvyūhakramānmūrticatuṣṭayam
pūjayitvā ca tacchaktīścatasraḥ pujayetkramāt
prabhāmāgneyadigbhāge nairṛte tu sarasvatīm
gaṇāṃbikā ca vāyavye lakṣmīṃ raudre samarcayet
evaṃ bhānvādimūrtīnāṃ tacchaktīnāmanaṃtaram
pūjāṃ vidhāya lokeśāṃstatraivāvaraṇe yajet
indramagniṃ yamaṃ caiva nirṛtiṃ varuṇaṃ tathā
vāyuṃ somaṃ kuberaṃ ca paścādīśānamarcayet
evaṃ caturthāvaraṇaṃ pūjayitvā vidhānataḥ
āyudhāni maheśasya paścādbāṃhyaṃ samarcayet
śrīmantriśūlamaiśāne vajraṃ māhendradiṅmukhe
paraśuṃ vahnidigbhāge yāmye sāyakamarcayet
nairṛte tu yajetkhaḍgaṃ pāśaṃ vāruṇagocare
aṃkuśaṃ mārute bhāge pinākaṃ cottare yajet
paścimābhimukhaṃ raudraṃ kṣetrapālaṃ samarcayet
pañcamāvaraṇaṃ caiva sampūjyānantaraṃ bahiḥ
sarvāvaraṇadevānāṃ bahirvā pañcame 'thavā
pañcame mātṛbhissārdhaṃ mahokṣa purato yajet
tataḥ samaṃtataḥ pūjyāssarvā vai devayonayaḥ
khecarā ṛṣayassiddhā daityā yakṣāśca rākṣasāḥ
anaṃtādyāśca nāgeṃdrā nāgaistattatkulodbhavaiḥ
ḍākinībhūtavetālapretabhairavanāyakāḥ
pātālavāsinaścānye nānāyonisamudbhavāḥ
nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca
paśavaḥ pakṣiṇo vṛkṣāḥ kīṭādyāḥ kṣudrayonayaḥ
narāśca vividhākārā mṛgāśca kṣudrayonayaḥ
bhuvanānyantaraṇḍasya tato brahmāṇḍakoṭayaḥ
bahiraṃḍānyasaṃkhyāni bhuvanāni sahādhipaiḥ
brahmāṃḍādhārakā rudrā daśadikṣu vyavasthitāḥ
yadgauḍa yacca māmeyaṃ yadvā śāktaṃ tataḥ param
yatkiñcidasti śabdasya vācyaṃ cidacidātmakam
tatsarvaṃ śivayoḥ pārśve buddhvā sāmānyato yajet
kṛtāṃjalipuṭāḥ sarve 'ciṃtyāḥ smitamukhāstathā
prītyā saṃprekṣamāṇāśca devaṃ devīṃ ca sarvadā
itthamāvaraṇābhyarcāṃ kṛtvāvikṣepaśāṃtaye
punarabhyarcya deveśaṃ paktvākṣaramudīrayet
nivedayettataḥ paścācchivayoramṛtopamam
suvyañjanasamāyuktaṃ śuddhaṃ cāru mahācarum
dvātriṃśadāḍhakairmukhyamadhamaṃ tvāḍhakāvaram
sādhayitvā yathāsaṃpacchraddhayā vinivedayet
tato nivedya pānīyaṃ tāṃbūlaṃ copadaṃśakaiḥ
nīrājanādikaṃ kṛtvā pūjāśeṣaṃ samāpayet
bhogopayogyadravyāṇi viśiṣṭānyeva sādhayet
vittaśāṭhyaṃ na kurvīta bhaktimānvibhave sati
śaṭhasyopekṣakasyāpi vyaṃgyaṃ caivānutiṣṭhataḥ
na phalaṃtyeva karmāṇi kāmyānīti satāṃ kathā
tasmātsamyagupekṣāṃ ca tyaktvā sarvāṃgayogataḥ
kuryātkāmyāni karmāṇi phalasiddhiṃ yadīcchati
itthaṃ pūjāṃ samāpyātha devaṃ devīṃ praṇamya ca
bhaktyā manassamādhāya paścātstotramudīrayet
tataḥ stotramupāsyānte tvaṣṭottaraśatāvarām
japetpañcākṣarīṃ vidyāṃ sahasrottaramutsukaḥ
vidyāpūjāṃ guroḥ pūjāṃ kṛtvā paścādyathākramam
yathodayaṃ yathāśrāddhaṃ sadasyānapi pūjayet
tataḥ udvāsya deveśaṃ sarvairāvaraṇaiḥ saha
maṇḍalaṃ gurave dadyādyāgopakaraṇaissaha
śivāśritebhyo vā dadyātsarvamevānupūrvaśaḥ
athavā tacchivāyaiva śivakṣetre samarpayet
śivāgnau vā yajeddevaṃ homadravyaiśca saptabhiḥ
samabhyarcya yathānyāyaṃ sarvāvaraṇadevatāḥ
eṣa yogeśvaro nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ
na tasmādadhikaḥ kaścidyāgo 'sti bhuvane kvacit
na tadasti jagatyasminnasadhyaṃ yadanena tu
aihikaṃ vā phalaṃ kiṃcidāmuṣmikaphalaṃ tu vā
idamasya phalaṃ nedamiti naiva niyamyate
śreyorūpasya kṛtsnasya tadidaṃ śreṣṭasādhanam
idaṃ na śakyate vaktuṃ puruṣeṇa yadarcyate
ciṃtāmaṇerivaitasmāttattena prāpyate phalam
tathāpi kṣudramuddiśya phalaṃ naitatprayojayet
laghvarthī mahato yasmātsvayaṃ laghutaro bhavet
mahadvā phalamalpaṃ vā kṛtaṃ cetkarma sidhyati
mahādevaṃ samuddiśya kṛtaṃ karma prayujyatām
tasmādananyalabhyeṣu śatrumṛtyuṃjayādiṣu
phaleṣu dṛṣṭādṛṣṭeṣu kuryādetadvicakṣaṇaḥ
mahatsvapi ca pāteṣu mahārāgabhayādiṣu
durbhikṣādiṣu śāṃtyarthaṃ śāṃtiṃ kuryādanena tu
bahunā kiṃ pralāpena mahāvyāpannivārakam
ātmīyamastraṃ śaivānāmidamāha maheśvaraḥ
tasmāditaḥ paraṃ nāsti paritrāṇamihātmanaḥ
iti matvā prayuṃjānaḥ karmedaṃ śubhamaśnute
stotramātraṃ śucirbhūtvā yaḥ paṭhetsusamāhitaḥ
sopyabhīṣṭatamādarthādaṣṭāṃśaphalamāpnuyāt
arthaṃ tasyānusandhāya parvaṇyanaśanaḥ paṭhet
aṣṭābhyāṃ vā caturdaśyāṃ phalamardhaṃ samāpnuyāt
yastvarthamanusaṃdhāya parvādiṣu tathā vratī
māsamekaṃ japetstotraṃ sa kṛtsnaṃ phalamāpnuyāt
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śaivānāṃ kāmyakavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0