Shiva Purana · Verses 7.3-2
brahamovāca
yato vāco nivartaṃte aprāpya manasā saha
ānaṃdaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana
yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ saṃprasūyate
kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam
na saṃprasūyate 'nyasmātkutaścana kadācana
sarvaiśvaryeṇa saṃpanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam
sarvairmumukṣubhirdhyeyaśśaṃbhurākāśamadhyagaḥ
yo 'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me
tatprasādānmayālabdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam
īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā
eko bahūnāṃ jaṃtūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ
jīvairebhirimāṃllokānsarvānīśo ya īśate १
ya eko bhāgavānrudro na dvitīyo 'sti kaścana
sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭo 'pi yaḥ paraiḥ
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā
yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati
na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ
svabhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api
yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ
īśate tadabhidhyānādyojanāsattvabhāvanaḥ
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivartate
yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ
eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ
na tasya paramaṃ kiṃcitpadaṃ samadhigamyate
ayamādiranādyantassvabhāvādeva nirmalaḥ
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ
aprākṛtavapuḥ śrīmāṃllakṣyalakṣaṇavarjitaḥ
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ
sarvoparikṛtāvāsassarvāvāsaśca sarvavit
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ
uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ
anantānantasandohamakaraṃdamadhuvrataḥ
akhaṃḍajagadaṃḍānāṃ piṃḍīkaraṇapaṃḍitaḥ
audāryavīryagāṃbhīryamādhuryamakarālayaḥ
naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiṃcana
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati
anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat
aṃtakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyate
asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit
vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ
hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṃkṣiṇaḥ
adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ saṃbhāṣya eva ca
tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ
tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānaṃdamavyayam
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tadvratamāśritaiḥ
bahunātra kimuktena guhyādguhyataraṃ param
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate
prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisaṃbhavaḥ
yathā cāṃkurato bījaṃ bījato vā yathāṃkuraḥ
prasādapūrvikā eva paśossarvatra siddhayaḥ
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate
prasādasādhanaṃ dharmassa ca vedena darśitaḥ
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ
sāmyātprasādasaṃparko dharmasyātiśayastataḥ
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ
evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt
sāṃbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate
bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate
prasādātkarmasaṃtyāgaḥ phalato na svarūpataḥ
tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā
tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ
jñanānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam
bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate
yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanaṃtaram
prasādānmucyate jaṃturmuktaḥ śivasamo bhavet
anugrahaprakārasya kramo 'yamavivakṣitaḥ
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ
garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ
tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako 'paraḥ
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye
kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate
kaścidadhvagatastasmin sthitvāsthitvā vimucyate
tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ
tasmādasya prasādārthaṃ vāṅmanodoṣavarjitāḥ
dhyāyaṃtaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ
tanniṣṭhāstatparāssarve tadyuktāstadupāśrayāḥ
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasāgatāḥ
dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam
satrāṃte maṃtrayogena vāyustatra gamiṣyati
sa eva bhavataḥ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā
gaṃtavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt
tatrāścaryaṃ mahaddṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāya dvijottamāḥ
yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā
anekajanmasaṃsārabaṃdhanirmokṣakāriṇī
etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaśśubhaḥ
ityuktvā sūryasaṃkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ
te 'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata
cakraṃ tadapi saṃkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale
vimalasvādupānīye nijapāta vane kvacit
tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam
anekayakṣagaṃdharvavidyādharasamākulam
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ
akrameṇa haranmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam
munibhiryatra saṃkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ
viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ
ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ
yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān
vādajalpabalairghnaṃti vacobhirativādinaḥ
sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ prasaradamṛtakalpassvacchapānīyaramyam
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ tanmunīnām
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0