Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Purana · Chapter 7.22

7.22.1

upamanyuruvāca
nyāsastu trividhaḥ proktaḥ sthityutpattilayakramāt //
sthitirnyāso gṛhasthānāmutpattirbrahmacāriṇām

7.22.2

yatīnāṃ saṃhṛtinyāso vanasthānāṃ tathaiva ca //
sa eva bhartṛhīnāyāḥ kuṭuṃbinyāḥ sthitirbhavet

7.22.3

kanyāyāḥ punarutpattiṃ vakṣye nyāsasya lakṣaṇam //
aṃguṣṭhādikaniṣṭhāṃtaṃ sthitinyāsa udāhṛtaḥ

7.22.4

dakṣiṇāṃguṣṭhamārabhya vāmāṃguṣṭhāntameva ca //
utpattinyāsa ākhyāto viparītastu saṃhṛtiḥ

7.22.5

sabiṃdukānnakārādīnvarṇānnyasyedanukramāt //
aṃgulīṣu śivaṃ nyasyettalayorapyanāmayoḥ

7.22.6

astranyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśadikṣvastramaṃtrataḥ //
nivṛttyādikalāḥ pañca pañcabhūtasvarūpiṇīḥ

7.22.7

pañcabhūtādhipaissārdhaṃ tataccihnasamanvitāḥ //
hṛtkaṇṭatālubhrūmadhyabrahmarandhrasamāśrayāḥ

7.22.8

tadtadbījena saṃgraṃthīstadtadbījeṣu bhāvayet //
tāsāṃ viśodhanārthāya vidyāṃ pañcākṣarīṃ japet

7.22.9

niruddhvā prāṇavāyuṃ ca guṇasaṃkhyānusārataḥ //
bhūtagraṃthiṃ tataśchidyādastreṇaivāstramudrayā

7.22.10

nāḍyā suṣumnayātmānaṃ preritaṃ prāṇavāyunā //
nirgataṃ brahmarandhreṇa yojayecchivatejasā

7.22.11

viśoṣya vāyunā paścāddehaṃ kālāgninā dahet //
tataścoparibhāvena kalāssaṃhṛtya vāyunā

7.22.12

dehaṃ saṃhṛtya vai dagdhaṃ kalāsspṛṣṭvā sahābdhinā //
plāvayitvāmṛtairdehaṃ yathāsthānaṃ niveśayet

7.22.13

atha saṃhṛtya vai dagdhaḥ kalāsargaṃ vinaiva tu //
amṛtaplāvanaṃ kuryādbhasmībhūtasya vai tataḥ

7.22.14

tato vidyāmaye tasmindehe dīpaśikhākṛtim //
śivānnirgatamātmānaṃ brahmaraṃdhreṇa yojayet

7.22.15

dehasyāntaḥ praviṣṭaṃ taṃ dhyātvā hṛdayapaṃkaje //
punaścāmṛtavarṣeṇa siṃcedvidyāmayaṃ vapuḥ

7.22.16

tataḥ kuryātkaranyāsaṃ karaśodhanapūrvakam //
dehanyāsaṃ tataḥ paścānmahatyā mudrayā caret

7.22.17

aṃganyāsaṃ tataḥ kṛtvā śivoktena tu vartmanā //
varṇanyāsaṃ tataḥ kuryāddhastapādādisaṃdhiṣu

7.22.18

ṣaḍaṃgāni tato nyasya jātiṣaṭkayutāni ca //
digbaṃdhamācaretpaścādāgneyādi yathākramam

7.22.19

yadvā mūrdhādipañcāṃgaṃ nyāsameva samācaret //
tathā ṣaḍaṃganyāsaṃ ca bhūtaśuddhyādikaṃ vinā

7.22.20

evaṃ samāsarūpeṇa kṛtvā dehātmaśodhanam //
śivabhāvamupāgamya pūjayetparameśvaram

7.22.21

atha yasyāstyavasaro nāsti vā mativibhramaḥ //
sa vistīrṇena kalpena nyāsakarma samācaret

7.22.22

tatrādyo mātṛkānyāso brahmanyāsastataḥ paraḥ //
tṛtīyaḥ praṇavanyāso haṃsanyāsastaduttaraḥ

7.22.23

pañcamaḥ kathyate sadbhirnyāsaḥ pañcākṣarātmakaḥ //
eteṣvekamanekaṃ vā kuryātpūjādi karmasu

7.22.24

akāraṃ mūrdhni vinyasya ākāraṃ ca lalāṭake //
iṃ īṃ ca netrayostadvatuṃ ūṃ śravaṇayostathā

7.22.25

ṛṃ ḥṃ kapolayoścaiva ḻaṃ ḹṃ nāsāpuṭadvaye //
ememoṣṭhadvayoromauṃ daṃtapaṃktidvayoḥ kramāt

7.22.26

aṃ jihvāyāmatho tālunyaḥ prayojyo yathākramam //
kavargaṃ dakṣiṇe haste nyasetpañcasu saṃdhiṣu

7.22.27

cavargaṃ ca tathā vāmahastasaṃdhiṣu vinyaset //
ṭavargaṃ ca tavargaṃ ca pādayorubhayorapi

7.22.28

paphau tu pārśvayoḥ pṛṣṭhe nābhau cāpi babhau tataḥ //
nyasenmakāraṃ hṛdaye tvagādiṣu yathākramam

7.22.29

yakarādisakārāṃtānnyasetsaptasu dhātuṣu //
haṃkāraṃ hṛdayasyāṃtaḥ kṣakāraṃ bhrūyugāṃtare

7.22.30

evaṃ varṇānpravinyasya pañcāśadrudravartmanā //
aṃgavaktrakalābhedātpañca brahmāṇi vinyaset

7.22.31

karanyāsādyamapi taiḥ kṛtvā vātha na vā kramāt //
śirovadanahṛdguhyapādeṣvetāni kalpayet

7.22.32

tataścordhvādivaktrāṇi paścimāṃtāni kalpayet //
īśānasya kalāḥ pañca pañcasveteṣu ca kramāt

7.22.33

tataścaturṣu vaktreṣu puruṣasya kalā api //
catasraḥ praṇidhātavyāḥ pūrvādikramayogataḥ

7.22.34

hṛtkaṃṭhāṃseṣu nābhau ca kukṣau pṛṣṭhe ca vakṣasi //
aghorasya kalāścāṣṭau pādayorapi hastayoḥ

7.22.35

paścāttrayoḥdaśakalāḥ pāyumeḍhrorujānuṣu //
jaṃghāsphikkaṭipārśveṣu vāmadevasya bhāvayet

7.22.36

ghrāṇe śirasi bāhvośca kalpayetkalpavittamaḥ //
aṣṭatriṃśatkalānyāsamevaṃ kṛtvānupūrvaśaḥ

7.22.37

paścātpraṇavaviddhīmānpraṇavanyāsamācaret //
bāhudvaye kūrparayostathā ca maṇibandhayoḥ

7.22.38

pārśvodarorujaṃgheṣu pādayoḥ pṛṣṭhatastathā //
itthaṃ praṇavavinyāsaṃ kṛtvā nyāsavicakṣaṇaḥ

7.22.39

haṃsanyāsaṃ prakurvīta śivaśāstre yathoditam //
bījaṃ vibhajya haṃsasya netrayorghrāṇayorapi

7.22.40

vibhajya bāhunetrāsyalalāṭe ghrāṇayorapi //
kakṣayoḥ skandhayoścaiva pārśvayostanayostathā

7.22.41

kaṭhyoḥ pāṇyorgulphayośca yadvā pañcāṃgavartmanā //
haṃsanyāsamimaṃ kṛtvā nyasetpañcākṣarīṃ tataḥ

7.22.42

yathā pūrvoktamārgeṇa śivatvaṃ yena jāyate //
nāśivaḥ śivamabhyasyennāśivaḥ śivamarcayet

7.22.43

nāśivastu śivaṃ dhyāyennāśivamprāpnuyācchivam //
tasmācchaivīṃ tanuṃ kṛtvā tyaktvā ca paśubhāvanām

7.22.44

śivo 'hamiti saṃcintya śaivaṃ karma samācaret //
karmayajñastapoyajño japayajñastaduttaraḥ

7.22.44

dhyānayajño jñānayajñaḥ pañca yajñāḥ prakīrtitāḥ

7.22.45

karmayajñaratāḥ kecittapoyajñaratāḥ pare //
japayajñaratāścānye dhyānayajñaratāstathā

7.22.46

jñānayajñaratāścānye viśiṣṭāścottarottaram //
kramayajño dvidhā proktaḥ kāmākāmavibhedataḥ

7.22.47

kāmānkāmī tato bhuktvā kāmāsaktaḥ punarbhavet //
akāme rudrabhavane bhogānbhuktvā tataścyutaḥ

7.22.48

tapoyajñarato bhūtvā jāyate nātra saṃśayaḥ //
tapasvī ca punastasminbhogān bhuktvā tataścyutaḥ

7.22.49

japadhyānarato bhūtvā jāyate bhuvi mānavaḥ //
japadhyānarato martyastadvaiśiṣṭyavaśādiha

7.22.50

jñānaṃ labdhvācirādeva śivasāyujyamāpnuyāt //
tasmānmukto śivājñaptaḥ karmayajño 'pi dehinām

7.22.51

akāmaḥ kāmasaṃyukto bandhāyaiva bhaviṣyati //
tasmātpañcasu yajñeṣu dhyānajñānaparo bhavet

7.22.52

dhyānaṃ jñānaṃ ca yasyāsti tīrṇastena bhavārṇavaḥ //
hiṃsādidoṣanirmukto viśuddhaścittasādhanaḥ

7.22.53

dhyānayajñaḥ parastasmādapavargaphalapradaḥ //
bahiḥ karmakarā yadvannātīva phalabhāginaḥ

7.22.54

dṛṣṭvā narendrabhavane tadvadatrāpi karmiṇaḥ //
dhyānināṃ hi vapuḥ sūkṣmaṃ bhavetpratyakṣamaiśvaram

7.22.55

yatheha karmaṇāṃ sthūlaṃ mṛtkāṣṭhādyaiḥ prakalpitam //
dhyānayajñaratāstasmāddevānpāṣāṇamṛṇmayān

7.22.56

nātyaṃtaṃ pratipadyaṃte śivayāthātmyavedanāt //
ātmasthaṃ yaḥ śivaṃ tyaktvā bahirabhyarcayennaraḥ

7.22.57

hastasthaṃ phalamutsṛjya lihetkūrparamātmanaḥ //
jñānāddhyānaṃ bhaveddhyānājjñānaṃ bhūyaḥ pravartate

7.22.58

tadubhābhyāṃ bhavenmuktistasmāddhyānarato bhavet //
dvādaśānte tathā mūrdhni lalāṭe bhrūyugāntare

7.22.59

nāsāgre vā tathāsye vā kandhare hṛdaye tathā //
nābhau vā śāśvatasthāne śraddhāviddhena cetasā

7.22.60

bahiryāgopacāreṇa devaṃ devīṃ ca pūjayet //
athavā pūjayennityaṃ liṃge vā kṛtakepi vā

7.22.61

vahnau vā sthaṇḍile vātha bhaktyā vittānusārataḥ //
athavāṃtarbahiścaiva pūjayetparameśvaram //
aṃtaryāgarataḥ pūjāṃ bahiḥ kurvīta vā na vā

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe śivaśāstroktanityanaimittikakarmavarṇanaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc