Shiva Purana · Chapter 7.16
upamanyuruvāca
puṇye 'hani śucau deśe bahudoṣavivarjite //
deśikaḥ prathamaṃ kuryātsaṃskāraṃ samayāhvayam
parīkṣya bhūmiṃ vidhivadgaṃdhavarṇarasādibhiḥ //
śilpiśāstroktamārgeṇa maṇḍapaṃ tatra kalpayet
kṛtvā vediṃ ca tanmadhye kuṇḍāni parikalpayet //
aṣṭadikṣu tathā dikṣu tatraiśānyāṃ punaḥ kramāt
pradhānakuṃḍaṃ kurvīta yadvā paścimabhāgataḥ //
pradhānamekamevātha kṛtvā śobhāṃ prakalpayet
vitānadhvajamālābhirvividhābhiranekaśaḥ //
vedimadhye tataḥ kuryānmaṃḍalaṃ śubhalakṣaṇam
raktahemādibhiścūrṇairīśvarāvāhanocitam //
siṃdūraśālinīvāracūrṇairevātha nirdhanaḥ
ekahastaṃ dvihastaṃ vā sitaṃ vā raktameva vā //
ekahastasya padmasya karṇikāṣṭāṃgulā matā
kesarāṇi tadardhāni śeṣaṃ cāṣṭadalādikam //
dvihastasya tu padmasya dviguṇaṃ karṇikādikam
kṛtvā śobhopaśobhāḍhyamaiśānyāṃ tasya kalpayet //
ekahastaṃ tadardhaṃ vā punarvedyaḥ tu maṃḍalam
vrīhitaṃdulasiddhārthatilapuṣpakuśāstṛte //
tatra lakṣaṇasaṃyuktaṃ śivakuṃbhaṃ prasādhayet
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmrajaṃ mṛnmayaṃ tu vā //
gandhapuṣpākṣatākīrṇaṃ kuśadūrvāṃkurācitam
sitasūtrāvṛtaṃ kaṃṭhe navavastrayugāvṛtam //
śuddhāmbupūrṇamutkūrcaṃ sadravyaṃ sapidhānakam
bhṛṅgāraṃ vardhanīṃ cāpi śaṃkhaṃ ca cakrameva vā //
vinā sūtrādikaṃ sarvaṃ padmapatramathāpi vā
tasyāsanāraviṃdasya kalpayeduttare dale //
agrataścaṃdanāṃbhobhirastrarājasya vardhanīm
maṇḍalasya tataḥ prācyāṃ maṃtrakuṃbhe ca pūrvavat //
kṛtvā vidhivadīśasya mahāpūjāṃ samācaret
athārṇavasya tīre vā nadyāṃ goṣṭhe 'pi vā girau //
devāgare gṛhe vāpi deśe 'nyasminmanohare
kṛtvā pūrvoditaṃ sarvaṃ vinā vā maṃḍapādikam //
maṃḍalaṃ pūrvavatkṛtvā sthaṃḍilaṃ ca vibhāvasoḥ
praviśya pūjābhavanaṃ prahṛṣṭavadano guruḥ //
sarvamaṃgalasaṃyuktaḥ samācaritanaityakaḥ
mahāpūjāṃ maheśasya kṛtvā maṇḍalamadhyataḥ //
śivakuṃbhe tathā bhūyaḥ śivamāvāhya pūjayet
paścimābhimukhaṃ dhyātvā yajñarakṣakamīśvaram //
arcayedastravardhanyāmastramīśasya dakṣiṇe
mantrakumbhe ca vinyasya mantraṃ mantraviśāradaḥ //
kṛtvā mudrādikaṃ sarvaṃ mantrayāgaṃ samācaret
tataśśivānale homaṃ kuryāddeśikasattamaḥ //
pradhānakuṇḍe parito juhuyuścāpare dvijāḥ
ācāryātpādamardhaṃ vā homasteṣāṃ vidhīyate //
pradhānakuṇḍa evātha juhuyāddeśikottamaḥ
svādhyāyamapare kuryuḥ stotraṃ maṃgalavācanam //
japaṃ ca vidhivaccānye śivabhaktiparāyaṇāḥ
nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca maṃgalānyaparāṇi ca //
pūjanaṃ ca sadasyānāṃ kṛtvā samyagvidhānataḥ
puṇyāhaṃ kārayitvātha punaḥ saṃpūjya śaṃkaram //
prārthayeddeśiko devaṃ śiṣyānugrahakāmyayā
prasīda devadeveśa dehamāviśya māmakam //
vimocayainaṃ viśveśa ghṛṇayā ca ghṛṇānidhe
atha caivaṃ karomīti labdhānujñastu deśikaḥ //
ānīyopoṣitaṃ śiṣyaṃ haviṣyāśinameva vā
ekāśanaṃ vā virataṃ snātaṃ prātaḥkṛtakriyam //
japaṃtaṃ praṇavaṃ devaṃ dhyāyaṃtaṃ kṛtamaṃgalam
dvārasya paścimasyāgramaṇḍale dakṣiṇasya vā //
darbhāsane samāsīnaṃ vidhāyodaṅmukhaṃ śiśum
svayaṃ prāgvadanastiṣṭhannūrdhvakāyaṃ kṛtāṃjalim //
saṃprokṣya prokṣaṇautoyairmūrdhanyastreṇa mudrayā
puṣpakṣepeṇa saṃtāḍya badhnīyāllocanaṃ guruḥ //
dukūlārdhena vastreṇa maṃtritena navena ca
tataḥ praveśayecchiṣyaṃ gururdvāreṇa maṃḍalam //
so 'pi teneritaḥ śaṃbhorācarettriḥ pradakṣiṇam
tatassuvarṇasaṃmiśraṃ dattvā puṣpāṃjaliṃ prabhoḥ //
prāṅmukhaścodaṅmukho vā praṇameddaṃḍavatkṣito
tatassaṃprokṣya mūlena śirasyastreṇa pūrvavat //
saṃtāḍya deśikastasya mocayennetrabaṃdhanam
sa dṛṣṭvā maṃḍalaṃ bhūyaḥ praṇametsāñjaliḥ prabhum //
athāsīnaṃ śivācāryo maṃḍalasya tu dakṣiṇe
upaveśyātmanassavye śiṣyaṃ darbhāsane guruḥ //
ārādhya ca mahādevaṃ śivahastaṃ pravinyaset
śivatejomayaṃ pāṇiṃ śivamaṃtramudīrayet //
śivābhimānasaṃpanno nyasecchiṣyasya mastake
sarvāṃgālaṃbanaṃ caiva kuryāttenaiva deśikaḥ //
śiṣyo 'pi praṇamedbhūmau deśikākṛtamīśvaram
tataśśivānale devaṃ samabhyarcya yathāvidhi //
hutāhutitrayaṃ śiṣyamupaveśya yathā purā
darbhāgraiḥ saṃspṛśaṃstaṃ ca vidyayātmānamāviśet //
namaskṛtya mahādevaṃ nāḍīsaṃdhānamācaret
śivaśāstroktamārgeṇa kṛtvā prāṇasya nirgamam //
śiṣyadehapraveśaṃ ca smṛtvā maṃtrāṃstu tarpayet
saṃtarpaṇāya mūlasya tenaivāhutayo daśa //
deyāstisrastathāṃgānāmaṃgaireva yathākramam
tataḥ pūrṇāhutiṃ dattvā prāyaścittāya deśikaḥ //
punardaśāhutīnkuryānmūlamaṃtreṇa maṃtravit
punaḥ saṃpūjya deveśaṃ samyagācamya deśikaḥ //
hutvā caiva yathānyāyaṃ svajātyā vaiśyamuddharet
tasyaivaṃ janayetkṣātramuddhāraṃ ca tataḥ punaḥ //
kṛtvā tathaiva vipratvaṃ janayedasya deśikaḥ
rājanyaṃ caivamuddhṛtya kṛtvā vipraṃ punastayoḥ //
rudratvaṃ janayedvipre rudranāmaiva sādhayet
prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ kṛtvā śiśossvātmānamātmani //
śivātmakamanusmṛtya sphuraṃtaṃ visphuliṃgavat
nāḍyā yathoktayā vāyuṃ recayenmaṃtrato guruḥ //
nirgamya praviśennāḍyā śiṣyasya hṛdayaṃ tathā
praviśya tasya caitanyaṃ nīlabindunibhaṃ smaran //
svatejasāpāstamalaṃ jvalaṃtamanuciṃtayet
tamādāya tayā nāḍyā maṃtrī saṃhāramudrayā //
na pūrakeṇa niveśyainamekībhāvārthamātmanaḥ
kuṃbhakena tathā nāḍyā recakena yathā purā //
tasmādādāya śiṣyasya hṛdaye tanniveśayet
tamālabhya śivāllabdhaṃ tasmai dattvopavītakam //
hutvā"hutitrayaṃ paścāddadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ
devasya dakṣiṇe śiṣyamupaveśyavarāsane //
kuśapuṣpaparistīrṇe baddhāṃjalirudaṅmukham
svastikāsanamārūḍhaṃ vidhāya prāṅmukhaḥ svayam //
varāsanasthito maṃtrairmahāmaṃgalaniḥsvanaiḥ
samādāya ghaṭaṃ pūrṇaṃ pūrṇameva prasāditam //
dhyāyamānaḥ śivaṃ śiṣyamābhiṣiṃceta deśikaḥ
athāpanudya snānāṃbu paridhāya sitāṃbaram //
ācāntolaṃkṛtaśśiṣyaḥ prāṃjalirmaṃḍapaṃ vrajet
upaveśya yathāpūrvaṃ taṃ gururdarbhaviṣṭare //
saṃpūjya maṃḍalaṃ devaṃ karanyāsaṃ samācaret
tatastu bhasmanā devaṃ dhyāyanmanasi deśikaḥ //
samālabheta pāṇibhyāṃ śiśuṃ śivamudīrayet
atha tasya śivācāryo dahanaplāvanādikam //
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā mātṛkānyāsavartmanā
tataḥ śivāsanaṃ dhyātvā śiṣyamūrdhni deśikaḥ //
tatrāvāhya yathānyāyamarcayenmanasā śivam
prārthayetprāṃjalirdevaṃ nityamatra sthito bhava //
iti vijñāpya taṃ śaṃbhostejasā bhāsuraṃ smaret
saṃpūjyātha śivaṃ śaivīmājñāṃ prāpya śivātmikām //
karṇe śiṣyasya śanakaiśśivamantramudīrayet
sa tu baddhāṃjaliḥ śrutvā mantraṃ tadgatamānasaḥ //
śanaistaṃ vyāharecchiṣyaśivācāryasya śāsanāt
tataḥ śāktaṃ ca saṃdiśya mantraṃ mantravicakṣaṇaḥ //
uccārayitvā ca sukhaṃ tasmai maṃgalamādiśet
tatassamāsānmantrārthaṃ vācyavācakayogataḥ //
samadiśyeśvaraṃ rūpaṃ yogamāsanamādiśet
atha gurvājñayā śiṣyaḥ śivāgnigurusannidhau //
bhaktyaivamabhisaṃdhāya dīkṣāvākyamudīrayet
varaṃ prāṇaparityāgaśchedanaṃ śiraso 'pi vā //
na tvanabhyarcya bhuṃjīya bhagavantaṃ trilocanam
sa eva dadyānniyato yāvanmohaviparyayaḥ //
tāvadārādhayeddevaṃ tanniṣṭhastatparāyaṇaḥ
tataḥ sa samayo nāma bhaviṣyati śivāśrame //
labdhādhikāro gurvājñāpālakastadvaśo bhavet
ataḥ paraṃ nyastakaro bhasmādāya svahastataḥ //
dadyācchiṣyāya mūlena rudrākṣaṃ cābhimaṃtritam
pratimā vāpi devasya gūḍhadehamathāpi vā //
pūjāhomajapadhyānasādhanāni ca saṃbhave
sopi śiṣyaḥ śivācāryāllabdhāni bahumānataḥ //
ādadītājñayā tasya deśikasya na cānyathā
ācāryādāptamakhilaṃ śirasyādhāya bhaktitaḥ //
rakṣayetpūjayecchaṃbhuṃ maṭhe vā gṛha evavā
ataḥ paraṃ śivācāramādiśedasya deśikaḥ //
bhaktiśraddhānusāreṇa prajñāyāścānusārataḥ
yaduktaṃ yatsamājñātaṃ yaccaivānyatprakīrtitam //
śivācāryeṇa samaye tatsarvaṃ śirasā vahet
śivāgamasya grahaṇaṃ vācanaṃ śravaṇaṃ tathā //
deśikadeśataḥ kuryānna svecchāto na cānyataḥ
iti saṃkṣepataḥ proktaḥ saṃskāraḥ samayāhvayaḥ //
sākṣācchivapuraprāptau nṛṇāṃ paramasādhanam
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe śiṣyasaṃskāravarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0