Language

ENहिગુ
Scripture Library

Shiva Purana · Chapter 7.15

7.15.1

śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavānmaṃtramāhātmyaṃ bhavatā kathitaṃ prabho

7.15.1

tatprayogavidhānaṃ ca sākṣācchrutisamaṃ yathā

7.15.2

idānīṃ śrotumicchāmi śivasaṃskāramuttamam

7.15.2

maṃtrasaṃgrahaṇe kiṃcitsūcitanna tu vismṛtam

7.15.3

upamanyuruvāca
hanta te kathayiṣyāmi sarvapāpaviśodhanam

7.15.3

saṃskāraṃ paramaṃ puṇyaṃ śivena patibhāṣitam

7.15.4

samyakkṛtādhikāraḥ syātpūjādiṣu naro yataḥ

7.15.4

saṃskāraḥ kathyate tena ṣaḍadhvapariśodhanam

7.15.5

dīyate yena vijñānaṃ kṣīyate pāśabaṃdhanam

7.15.5

tasmātsaṃskāra evāyaṃ dīkṣetyapi ca kathyate

7.15.6

śāṃbhavī caiva śāktī ca māṃtrī caiva śivāgame

7.15.6

dīkṣopadiśyate tredhā śivena paramātmanā

7.15.7

gurorālokamātreṇa sparśātsaṃbhāṣaṇādapi

7.15.7

sadyassaṃjñā bhavejjaṃtoḥ pāśopakṣayakāriṇī

7.15.8

sā dīkṣā śāṃbhavī proktā sā punarbhidyate dvidhā

7.15.8

tīvrā tīvratarā ceti pāśo pakṣayabhedataḥ

7.15.9

yayā syānnirvṛtiḥ sadyassaiva tīvratarā matā

7.15.9

tīvrā tu jīvatotyaṃtaṃ puṃsaḥ pāpaviśodhikā

7.15.10

śaktī jñānavatī dīkṣā śiṣyadehaṃ praviśya tu

7.15.10

guruṇā yogamārgeṇa kriyate jñānacakṣuṣā

7.15.11

māṃtrī kriyāvatī dīkṣā kuṃḍamaṃḍalapūrvikā

7.15.11

maṃdamaṃdataroddeśātkartavyā guruṇā bahiḥ

7.15.12

śaktipātānusāreṇa śiṣyo 'nugrahamarhati

7.15.12

śaivadharmānusārasya tanmūlatvātsamāsataḥ

7.15.13

yatra śaktirna patitā tatra śuddhirna jāyate

7.15.13

na vidyā na śivācāro na muktirna ca siddhayaḥ

7.15.14

tasmālliṃgāni saṃvīkṣya śaktipātasya bhūyasaḥ

7.15.14

jñānena kriyayā vātha guruśśiṣyaṃ viśodhayet

7.15.15

yo 'nyathā kurute mohātsa vinaśyati durmatiḥ

7.15.15

tasmātsarvaprakāreṇa guruḥ śiṣyaṃ parīkṣayet

7.15.16

lakṣaṇaṃ śaktipātasya prabodhānaṃdasaṃbhavaḥ

7.15.16

sā yasmātparamā śaktiḥ prabodhānaṃdarūpiṇī

7.15.17

ānaṃdabodhayorliṃgamaṃtaḥkaraṇavikriyāḥ

7.15.17

yathā syātkaṃparomāṃcasvaranetrāṃgavikriyāḥ

7.15.18

śiṣyopi lakṣaṇairebhiḥ kuryādguruparīkṣaṇam

7.15.18

tatsaṃparkaiḥ śivārcādau saṃgatairvātha tadgataiḥ

7.15.19

śiṣyastu śikṣaṇīyatvādgurorgauravakāraṇāt

7.15.19

tasmātsarvaprayatnena gurorgauravamācaret

7.15.20

yo gurussa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ

7.15.20

gururvā śiva evātha vidyākāreṇa saṃsthitaḥ

7.15.21

yathā śivastathā vidyā yathā vidyā tathā guruḥ

7.15.21

śivavidyā gurūṇāṃ ca pūjayā sadṛśaṃ phalam

7.15.22

sarvadevātmakaścāsau sarvamaṃtramayo guruḥ

7.15.22

tasmātsarvaprayatnena yasyājñāṃ śirasā vahet

7.15.23

śreyo 'rthī yadi gurvājñāṃ manasāpi na laṃghayet

7.15.23

gurvājñāpālako yasmājjñānasaṃpattimaśnute

7.15.24

gacchaṃstiṣṭhansvapanbhuṃjannānyatkarma samācaret

7.15.24

samakṣaṃ yadi kurvīta sarvaṃ cānujñayā guroḥ

7.15.25

gurorgṛhe samakṣaṃ vā na yatheṣṭāsano bhavet

7.15.25

gururdevo yataḥ sākṣāttadgṛhaṃ devamandiram

7.15.26

pāpināṃ ca yathā saṃgāttatpāpātpatito bhavet

7.15.26

yatheha vahnisaṃparkānmalaṃ tyajati kāṃcanam

7.15.27

tathaiva gurusaṃparkātpāpaṃ tyajati mānavaḥ

7.15.27

yathā vahnisamīpastho ghṛtakumbho vilīyate

7.15.28

tathā pāpaṃ vilīyeta hyācāryasya samīpataḥ

7.15.28

yathā prajvalito vahniḥ śuṣkamārdraṃ ca nirdahet

7.15.29

tathāyamapi saṃtuṣṭo guruḥ pāpaṃ kṣaṇāddahet

7.15.29

manasā karmaṇā vācā guroḥ krodhaṃ na kārayet

7.15.30

tasya krodhena dahyaṃte hyāyuḥśrījñānasatkriyāḥ

7.15.30

tatkrodhakāriṇo ye syusteṣāṃ yajñāśca niṣphalāḥ

7.15.31

yamaśca niyamāścaiva nātra kāryā vicāraṇā

7.15.31

gurorviruddhaṃ yadvākyaṃ na vadejjātucinnaraḥ

7.15.32

vadedyadi mahāmohādrauravaṃ narakaṃ vrajet

7.15.32

manasā karmaṇā vācā gurumuddiśya yatnataḥ

7.15.33

śreyorthī cennaro dhīmānna mithyācāramācaret

7.15.33

gurorhitaṃ priyaṃ kuryādādiṣṭo vā na vā sadā

7.15.34

asamakṣaṃ samakṣaṃ vā tasya kāryaṃ samācaret

7.15.34

itthamācāravānbhakto nityamudyuktamānasaḥ

7.15.35

gurupriyakaraḥ śiṣyaḥ śaivadharmāṃstato 'rhati

7.15.35

guruścedguṇavānprājñaḥ paramānaṃdabhāsakaḥ

7.15.36

tattvavicchivasaṃsakto muktido na tu cāparaḥ

7.15.36

saṃvitsaṃjananaṃ tattvaṃ paramānaṃdasaṃbhavam

7.15.37

tattattvaṃ viditaṃ yena sa evānaṃdadarśakaḥ

7.15.37

na punarnāmamātreṇa saṃvidārahitastu yaḥ

7.15.38

anyonyaṃ tārayennaukā kiṃ śilā tārayecchilām

7.15.38

etasyā nāmamātreṇa muktirvai nāmamātrikā

7.15.39

yaiḥ punarviditaṃ tattvaṃ te muktā mocayantyapi

7.15.39

tattvahīne kuto bodhaḥ kuto hyātmaparigrahaḥ

7.15.40

parigrahavinirmuktaḥ paśurityabhidhīyate

7.15.40

paśubhiḥ preritaścāpi paśutvaṃ nātivartate

7.15.41

tasmāttattvavideveha mukto mocaka iṣyate

7.15.41

sarvalakṣaṇasaṃyuktaḥ sarvaśāstravidapyayam

7.15.42

sarvopāyavidhijño 'pi tattvahīnastu niṣphalaḥ

7.15.42

yasyānubhavaparyaṃtā buddhistattve pravartate

7.15.43

tasyāvalokanādyaiśca parānando 'bhijāyate

7.15.43

tasmādyasyaiva saṃparkātprabodhānaṃdasaṃbhavaḥ

7.15.44

guruṃ tameva vṛṇuyānnāparaṃ matimānnaraḥ

7.15.44

sa śiṣyairvinayācāracaturairucito guruḥ

7.15.45

yāvadvijñāyate tāvatsevanīyo mumukṣubhiḥ

7.15.45

jñāte tasminsthirā bhaktiryāvattattvaṃ samāśrayet

7.15.46

na tu tattvaṃ tyajejjātu nopekṣeta kathaṃcana

7.15.46

yatrānaṃdaḥ prabodho vā nālpamapyupalabhyate

7.15.47

vatsarādapi śiṣyeṇa so 'nyaṃ gurumupāśrayet

7.15.47

gurumanyaṃ prapanne 'pi nāvamanyeta paurvikam

7.15.47

gurorbhrātḥṃstathā putrānbodhakānprerakānapi

7.15.48

tatrādāvupasaṃgamya brāhmaṇaṃ vedapāragam

7.15.48

gurumārādhayetprājñaṃ śubhagaṃ priyadarśanam

7.15.49

sarvābhayapradātāraṃ karuṇākrāṃtamānasam

7.15.49

toṣayettaṃ prayatnena manasā karmaṇā girā

7.15.50

tāvadārādhayecchiṣyaḥ prasannosau bhavedyathā

7.15.50

tasminprasanne śiṣyasya sadyaḥ pāpakṣayo bhavet

7.15.51

tasmāddhanāni ratnāni kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca

7.15.51

bhūṣaṇāni ca vāsāṃsi yānaśayyāsanāni ca

7.15.52

etāni gurave dadyādbhaktyā vittānusārataḥ

7.15.52

vittaśāṭhyaṃ na kurvīta yadīcchetparamāṃ gatim

7.15.53

sa eva janako mātā bhartā bandhurdhanaṃ sukham

7.15.53

sakhā mitraṃ ca yattasmātsarvaṃ tasmai nivedayet

7.15.54

nivedya paścātsvātmānaṃ sānvayaṃ saparigraham

7.15.54

samarpya sodakaṃ tasmai nityaṃ tadvaśago bhavet

7.15.55

yadā śivāya svātmānaṃ dattavān deśikātmane

7.15.55

tadā śaivo bhaveddehī na tato 'sti punarbhavaḥ

7.15.56

guruśca svāśritaṃ śiṣyaṃ varṣamekaṃ parīkṣayet

7.15.56

brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ dvivarṣaṃ ca trivarṣakam

7.15.57

prāṇadravyapradānādyairādeśaiśca samāsamaiḥ

7.15.57

uttamāṃścādhame kṛtvā nīcānuttamakarmaṇi

7.15.58

ākruṣṭāstāḍitā vāpi ye viṣādaṃ na yāntyapi

7.15.58

te yogyāḥ saṃyatāḥ śuddhāḥ śivasaṃskārakarmaṇi

7.15.59

ahiṃsakā dayāvaṃto nityamudyuktacetasaḥ

7.15.59

amānino buddhimaṃtastyaktaspardhāḥ priyaṃvadāḥ

7.15.60

ṛjavo mṛdavaḥ svacchā vinītāḥ sthiracetasaḥ

7.15.60

śaucācārasamāyuktāḥ śivabhaktā dvijātayaḥ

7.15.61

evaṃ vṛttasamopetā vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ

7.15.61

śodhyā bodhyā yathānyāyamiti śāstreṣu niścayaḥ

7.15.62

nādhikāraḥ svato nāryāḥ śivasaṃskārakarmaṇi

7.15.62

niyogādbharturastyeva bhaktiyuktā yadīśvare

7.15.63

tathaiva bhartṛhīnāyā putrāderabhyanujñayā

7.15.63

adhikāro bhavatyeva kanyāyāḥ piturājñayā

7.15.63

śūdrāṇāṃ martyajātīnāṃ patitānāṃ viśeṣataḥ

7.15.64

tathā saṃkarajātīnāṃ nādhvaśuddhirvidhīyate

7.15.64

taipyakṛtrimabhāvaścecchive paramakāraṇe

7.15.65

pādodakapradānādyaiḥ kuryuḥ pāpaviśodhanam

7.15.65

atrānulomajātā ye yuktā eva dvijātiṣu

7.15.66

teṣāmadhvaviśuddhyādi kuryānmātṛkulocitam

7.15.66

yā tu kanyā svapitrādyaiśśivadharme niyojitā

7.15.67

sā bhaktāya pradātavyā nāparāya virodhine

7.15.67

dattā cetpratikūlāya pramādādbodhayetpatim

7.15.68

aśaktā taṃ parityajya manasā dharmamācaret

7.15.68

yathā munivaraṃ tyaktvā patimatriṃ pativratā

7.15.69

kṛtakṛtyā 'bhavatpūrvaṃ tapasārādhya śaṅkaram

7.15.69

yathā nārāyaṇaṃ devaṃ tapasārādhya pāṃḍavān

7.15.70

patīṃllabdhavatī dharme gurubhirna niyojitā

7.15.70

asvātantryakṛto doṣo nehāsti paramārthataḥ

7.15.71

śivadharme niyuktāyāśśivaśāsanagauravāt

7.15.71

bahunātra kimuktena yo 'pi ko 'pi śivāśrayaḥ

7.15.72

saṃskāryo gurvadhīnaścetsaṃskriyā na prabhidyate

7.15.72

gurorālokanādeva sparśātsaṃbhāṣaṇādapi

7.15.73

yasya saṃjāyate prajñā tasya nāsti parājayaḥ

7.15.73

manasā yastu saṃskāraḥ kriyate yogavartmanā

7.15.74

sa neha kathito guhyo guruvaktraikagocaraḥ

7.15.74

kriyāvānyastu saṃskāraḥ kuṃḍamaṃḍapapūrvakaḥ

7.15.74

sa vakṣyate samāsena tasya śakyo na vistaraḥ

iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe dīkṣāvidhāne gurumāhātmyaṃ nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ

Original text: śivapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc