Shiva Purana · Chapter 2.1.3

ṛṣaya ūcuḥ //
sūtasūta mahābhāga vyāsaśiṣya namo'stu te //
adbhuteyaṃ kathā tāta varṇitā kṛpayā hi naḥ

munau gate haristāta kiṃ cakāra tataḥ param//
nāradopi gataḥ kutra tanme vyākhyātumarhasi

vyāsa uvāca //
ityākarṇya vacasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ //
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā nānāsūtikaraṃ budhaḥ

sūta uvāca //
munau yadṛcchayā viṣṇurgate tasminhi nārade//
śivecchayā cakārāśu māyā māyāviśāradaḥ

munimārgasya madhye tu virece nagaraṃ mahat //
śatayojanavistāramadbhutaṃ sumanoharam

svalokādadhikaṃ ramyaṃ nānāvastuvirājitam //
naranārīvihārāḍhyaṃ caturvarṇākulaṃ param

tatra rājā śīlanirdhirnāmaiśvaryasamanvitaḥ //
sutāsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaḥ

caturdigbhyaḥ samāyātaissaṃyutaṃ nṛpanandataiḥ //
nānāveṣaissuśobhaiśca tatkanyāvaraṇotsukaiḥ

etādṛśaṃ puraṃ dṛṣṭvā mohaṃ prāpto'tha nāradaḥ //
kautukī tannṛpadvāraṃ jagāma madanedhitaḥ

āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ //
upaveśyārcayāṃcakre ratnasiṃhāsane vare

atha rājā svatanayāṃ nāmataśśrīmatīṃ varām //
samānīya nāradasya pādayossamapātayat

tatkanyāṃ prekṣya sa munirnāradaḥ prāha vismitaḥ //
keyaṃ rājanmahābhāgā kanyā surasutopamā

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā prāha kṛtāṃjaliḥ //
duhiteyaṃ mama mune śrīmatī nāma nāmataḥ

pradānasamayaṃ prāptā varamanveṣatī śubham //
sā svayaṃvarasaṃprāptā sarvalakṣaṇalakṣitā

asyā bhāgyaṃ vada mune sarvaṃ jātakamādarāt//
kīdṛśaṃ tanayeyaṃ me varamāpsyati tadvada

ityukto muniśārdūlastāmicchuḥ kāmavihvalaḥ//
samābhāṣya sa rājānaṃ nārado vākyamabravīt

suteyaṃ tava bhūpāla sarvalakṣaṇalakṣitā//
mahābhāgyavatī dhanyā lakṣmīriva guṇālayā

sarveśvaro'jito vīro girīśasadṛśo vibhuḥ //
asyāḥ patirdhruvaṃ bhāvī kāmajitsurasattamaḥ

ityuktvā nṛpamāmaṃtrya yayau yādṛcchiko muniḥ//
babhūva kāmavivaśaśśivamāyā vimohitaḥ

citte vicintya sa munirāpnuyāṃ kathamenakām//
svayaṃvare nṛpālānāmekaṃ māṃ vṛṇuyātkatham

saundaryaṃ sarvanārīṇāṃ priyaṃ bhavati sarvathā//
taddṛṣṭvaiva prasannā sā svavaśā nātra saṃśayaḥ

vidhāyetthaṃ viṣṇurūpaṃ grahītuṃ munisattamaḥ //
viṣṇulokaṃ jagāmāśu nāradaḥ smaravihvalaḥ

praṇipatya hṛṣīkeśaṃ vākyametaduvāca ha//
rahasi tvāṃ pravakṣyāmi svavṛttāntamaśeṣataḥ

tathetyukte tathā bhūte śivecchā kāryakarta hi //
brūhītyuktavati śrīśe munirāha ca keśavam

nārada uvāca//
tvadīyo bhūpatiḥ śīlanidhissa vṛṣatatparaḥ//
tasya kanyā viśālākṣī śrīmatīvaravarṇinī

jaganmohinyabhikhyātā trailokyepyati sundarī //
pariṇetumahaṃ viṣṇo tāmicchāmyadya mā ciram

svayaṃvaraṃ cakarāsau bhūpatistanayecchayā//
caturdigbhyaḥ samāyātā rājaputrāssahasraśaḥ

yadi dāsyasi rūpaṃ me tadā tāṃ prāpnuyāṃ dhruvam //
tvadrūpaṃ sā vinā kaṃṭhe jayamālāṃ na dhāsyati

svarūpaṃ dehi me nātha sevako'haṃ priyastava //
vṛṇuyānmāṃ yathā sā vai śrīmatī kṣitipātmajā

suta uvāca //
vacaḥ śrutvā muneritthaṃ vihasya madhusūdanaḥ //
śāṃkarīṃ prabhutāṃ buddhvā pratyuvāca dayāparaḥ

viṣṇuruvāca //
sveṣṭadeśaṃ mune gaccha kariṣyāmi hitaṃ tava//
bhiṣagvaro yathārttasya yataḥ priyataro'si me

ityuktvā munaye tasmai dadau viṣṇurmukhaṃ hare//
svarūpamanugṛhyāsya tirodhānaṃ jagāma saḥ

evamukto munirhṛṣṭaḥ svarūpaṃ prāpya vai hareḥ//
mene kṛtārthamātmānaṃ tadyatnaṃ na bubodha saḥ

atha tatra gataḥ śīghrannārado munisattamaḥ//
cakre svayaṃvaraṃ yatra rājaputraissamākulam

svayaṃvarasabhā divyā rājaputrasamāvṛtā//
śuśubhe'tīva viprendrā yathā śakrasabhā parā

tasyāṃ nṛpasabhāyāṃ vai nāradaḥ samupāviśat //
sthitvā tatra vicintyeti prītiyuktena cetasā

māṃ variṣyati nānyaṃ sā viṣṇurūpadharandhruvam //
ānanasya kurūpatvaṃ na veda munisattamaḥ

pūrvarūpaṃ muniṃ sarve dadṛśu'statra mānavāḥ/
tadbhedaṃ bubudhuste na rājaputrādayo dvijāḥ

tatra rudragaṇau dvau tadrakṣaṇārthaṃ samāgatau //
viprarūpadharau gūḍhau tatredaṃ jajñatuḥ param

mūḍhaṃ matvā muniṃ tau tannikaṭaṃ jagmaturgaṇau //
kurutastatprahāsaṃ vai bhāṣamāṇau parasparam

paśya nārada rūpaṃ hi viṣṇoriva mahottamam //
mukhaṃ tu vānarasyeva vikaṭaṃ ca bhayaṃkaram

icchatyayaṃ nṛpasutā vṛthaiva smaramohitaḥ //
ityuktvā sacchalaṃ vākyamupahāsaṃ pracakratuḥ

na śuśrāva yathārthaṃ tu tadvākyaṃ smaravihvalaḥ //
paryaikṣacchrīmatīṃ tāṃ vai tallipsurmohito muniḥ

etasminnaṃtare bhūpakanyā cāṃtaḥpurāttu sā //
strībhissamāvṛtā tatrājagāma varavarṇinī

mālāṃ hiraṇmayīṃ ramyāmādāya śubhalakṣaṇā //
tatra svayambare reje sthitā madhye rameva sā

babhrāma sā sabhāṃ sarvāṃ mālāmādāya suvratā //
varamanveṣatī tatra svātmābhīṣṭaṃ nṛpātmajā

vānarāsyaṃ viṣṇutanuṃ muniṃ dṛṣṭvā cukopa sā //
dṛṣṭiṃ nivārya ca tataḥ prasthitā prītamānasā

na dṛṣṭvā svavaraṃ tatra trastāsīnmanasepsitam //
aṃtassabhāsthitā kasminnarpayāmāsa na srajam

etasminnaṃtare viṣṇurājagāma nṛpākṛtiḥ //
na dṛṣṭaḥ kaiścidaparaiḥ kevalaṃ sā dadarśa hi

atha sā taṃ samālokya prasannavadanāmbujā //
arpayāmāsa tatkaṇṭhe tāṃ mālāṃ varavarṇinī

tāmādāya tato viṣṇū rājarūpadharaḥ prabhuḥ //
aṃtardhānamagātsadyassvasthānaṃ prayayau kila

sarve rājakumārāśca nirāśāḥ śrīmatīmprati//
munistu vihvalo'tīva babhūva madanāturaḥ

tadā tāvūcatussadyo nāradaṃ svaravihvalam //
viprarūpadharau rudragaṇau jñānaviśāradau

gaṇāvūcatuḥ //
he nāradamune tvaṃ hi vṛthā madanamohitaḥ //
tallipsussvamukhaṃ paśya vānarasyeva garhitam

sūta uvāca//
ityākarṇya tayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat //
mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ

svamukhaṃ vānarasyeva dṛṣṭvā cukrodha satvaram//
śāpandadau tayostatra gaṇayormohito muniḥ

yuvāṃ mamopahāsaṃ vai cakraturbrāhmaṇasya hi//
bhavetāṃ rākṣasau vipravīryajau vai tadākṛtī

śrutvā haragaṇāvitthaṃ svaśāpaṃ jñānisattamau//
na kiṃcidūcatustau hi munimājñāya mohitam

svasthānaṃ jagmaturviprā udāsīnau śivastutim//
cakraturmanyamānau vai śivecchāṃ sakalāṃ sadā

iti śrīśiva mahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṃḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradamohavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ