Shiva Purana · Chapter 1.1

śrīśivamahāpurāṇam
atha śrīśivamahāpurāṇaṃ vidyeśvarasaṃhitā prārabhyate
śrīgaṇeśāya namaḥ
śrīgurubhyo namaḥ
śrisarasvatyai namaḥ
atha śivapurāṇe prathamā vidyeśvarasaṃhitā prārabhyate
ādyantamaṃgalamajātasamānabhāvamāryaṃ tamīśamajarāmaramātmadevam/
paṃcānanaṃ prabalapaṃcavinodaśīlaṃ saṃbhāvaye manasiśaṃkaramambikeśam

vyāsa uvāca /
dharmakṣetre mahākṣetre gaṃgākālindisaṃgame /
prayāge parame puṇye brahmalokasya vartmani

munayaḥ śaṃsitātmānassatyavrataparāyaṇāḥ /
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire

tatra satraṃ samākarṇya vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ /
ājagāma munīndra ṣṭuṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ

taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāṃtaṃ harṣitā munayastadā /
cetasā suprasannena pūjāṃ cakruryathāvidhi

tato vinayasaṃyuktā procuḥ sāṃjalayaśca te /
suprasannā mahātmānaḥ stutiṃ kṛtvāyathāvidhi

romaharṣaṇa sarvajña bhavānvai bhāgyagauravāt /
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyarthamīyivān

tasmādāścaryyabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam /
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ

yacca bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca yaccānyadvastu vartate /
na tvayā'viditaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyate

tvaṃ maddiṣṭavaśādasya darśanārthamihāgataḥ /
kurvankimapi naḥ śreyo na vṛthā gaṃtumarhasi

tattvaṃ śrutaṃ sma naḥ sarvaṃ pūrvameva śubhāśubham /
na tṛptimadhigacchāmaḥ śravaṇecchā muhurmuhuḥ

idānīmekamevāsti śrotavyaṃ sūta sanmate /
tadra hasyamapi brūhi yadi te'nugraho bhavet

prāpte kaliyuge ghore narāḥ puṇyavivarjitāḥ /
durācāraratāḥ sarve satyavārtāparāṅmukhāḥ

parāpavādaniratāḥ paradra vyābhilāṣiṇaḥ /
parastrīsaktamanasaḥ parahiṃsāparāyaṇāḥ

dehātmadṛṣṭayā mūḍhā nāstikāḥ paśubuddhayaḥ /
mātṛpitṛkṛtadveṣāḥ strīdevāḥ kāmakiṃkarāḥ

viprā lobhagrahagrastā vedavikrayajīvinaḥ /
dhanārjanārthamabhyastavidyā madavimohitāḥ

tyaktasvajātikarmāṇaḥ prāyaśaḥparavaṃcakāḥ /
trikālasaṃdhyayā hīnā brahmabodhavivarjitāḥ

adayāḥ paṃḍitaṃ manyāssvācāravratalopakāḥ /
kṛṣyudyamaratāḥ krūrasvabhāvā malināśayāḥ

kṣatriyāśca tathā sarve svadharmatyāgaśīlinaḥ /
asatsaṃgāḥ pāparatā vyabhicāraparāyaṇāḥ

aśūrā araṇaprītāḥ palāyanaparāyaṇāḥ /
kucauravṛttayaḥ śūdrā ḥ! kāmakiṃkaracetasaḥ

śastrāstravidyayā hīnā dhenuviprāvanojjhitāḥ /
śaraṇyāvanahīnāśca kāminyūtimṛgāssadā

prajāpālanasaddharmavihīnā bhogatatparāḥ /
prajāsaṃhārakā duṣṭā jīvahiṃsākarā mudā

vaiśyāḥ saṃskārahīnāste svadharmatyāgaśīlinaḥ /
kupathāḥ svārjanaratāstulākarmakuvṛttayaḥ

gurudevadvijātīnāṃ bhaktihīnāḥ kubuddhayaḥ /
abhojitadvijāḥ prāyaḥ kṛpaṇā baddhamuṣṭayaḥ

kāminījārabhāveṣu suratā malināśayāḥ /
lobhamohavicetaskāḥ pūrtādisuvṛṣojjhitāḥ

tadvacchūdrā śca ye kecidbrāhmaṇācāratatparāḥ /
ujjvalākṛtayo mūḍhāḥ svadharmatyāgaśīlinaḥ

kartārastapasāṃ bhūyo dvijatejopahārakāḥ /
śiśvalpamṛtyukārāśca maṃtroccāraparāyaṇāḥ

śāligrāmaśilādīnāṃ pūjakāhomatatparāḥ /
pratikūlavicārāśca kuṭilā dvijadūṣakāḥ

dhanavaṃtaḥ kukarmmāṇo vidyāvanto vivādinaḥ /
ākhyāyopāsanā dharmavaktāro dharmalopakāḥ

subhūpākṛtayo daṃbhāḥ sudātāro mahāmadāḥ /
viprādīnsevakānmatvā manyamānā nijaṃ prabhum

svadharmarahitā mūḍhāḥ saṃkarāḥ krūrabuddhayaḥ /
mahābhimānino nityaṃ caturvarṇavilopakāḥ

sukulīnānnijānmatvā caturvarṇairvivartanāḥ /
sarvavarṇabhraṣṭakarā mūḍhāssatkarmakāriṇaḥ

striyaśca prāyaśo bhraṣṭā bhartravajñānakārikāḥ /
śvaśuradro hakāriṇyo nirbhayā malināśanāḥ

kuhāvabhāvaniratāḥ kuśīlāssmaravihvalāḥ /
jārasaṃgaratā nityaṃ svasvāmivimukhāstathā

tanayā mātṛpitrośca bhaktihīnā durāśayāḥ /
avidyāpāṭhakā nityaṃ rogagrasitadehakāḥ

eteṣāṃ naṣṭabuddhīnāṃ svadharmatyāgaśīlinām /
paralokepīha loke kathaṃ sūta gatirbhavet

iti ciṃtākulaṃ cittaṃ jāyate satataṃ hi naḥ /
paropakārasadṛśo nāsti dharmo paraḥ khalu

laghūpāyena yenaiṣāṃ bhavetsadyoghanāśanam /
sarvvasiddhāntavittvaṃ hi kṛpayā tadvadādhunā

vyāsa uvāca /
ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām /
manasā śaṃkaraṃ smṛtvā sūtaḥ provāca tānmunīn

iti śrīśaivemahāpurāṇe vidyeśvarasaṃhitāyāṃ munipraśnavarṇano nāma prathamo'dhyāyaḥ