Shatapatha Brahmana · Chapter 4.5.2
४.५.२ anubandhyāprāyaścittam
vaśāmālabhate / tāmālabhya saṃjñapayanti saṃjñapyāha vapāmutkhidetyutkhidya vapāmanumarśaṃ garbhameṣṭavai brūyātsa yadi na vindanti kimādriyeranyadyu vindanti tatra prāyaścittiḥ kriyate -
na vai tadavakalpate / yadekāṃ manyamānā ekayevaitayā careyuryaddve manyamānā dvābhyāmiva careyu sthālīṃ caivoṣṇīṣaṃ copakalpayitavai brūyāt -
atha vapayā caranti / yathaiva tasyai caraṇaṃ vapayā caritvādhvaryuśca yajamānaśca punaretaḥ sa āhādhvaryurnirūhaitaṃ garbhamiti taṃ ha nodarato nirūhedārtāyā vai mṛtāyā udarato nirūhanti yadā vai garbhaḥ samṛddho bhavati prajananena vai sa tarhi pratyaṅṅaiti tamapi virujya śroṇī pratyañcaṃ nirūhitavai brūyāt -
taṃ niruhyamāṇamabhimantrayate / ejatu daśamāsyo garbho jarāyuṇā saheti sa yadāhaijatviti prāṇamevāsminnetaddadhāti daśamāsya iti yadā vai garbhaḥ samṛddho bhavatyatha daśamāsyastametadapyadaśamāsyaṃ santaṃ brahmaṇaiva yajuṣā daśamāsyaṃ karoti -
jarāyuṇā saheti / tadyathā daśamāsyo jarāyuṇā saheyādevametadāha yathāyaṃ vāyurejati yathā samudra ejatīti prāṇamevāsminnetaddadhātyevāyaṃ daśamāsyo asrajjarāyuṇā saheti tadyathā daśamāsyo jarāyuṇā saha sraṃsetaivametadāha -
tadāhuḥ / kathametaṃ garbhaṃ kuryādityaṅgādaṅgāddhaivāsyāvadyeyuryathaivetareṣāmavadānānāmavadānaṃ tadu tathā na kuryāduta hyeṣo'vikṛtāṅgo bhavatyadhastādeva grīvā apikṛtyaitasyāṃ sthālyāmetaṃ medhaṃ ścotayeyuḥ sarvebhyo vā asyaiṣo'ṅgebhyo medha ścotati tadasya sarveṣāmevāṅgānāmavattaṃ bhavatyavadyanti vaśāyā avadānāni yathaiva teṣāmavadānam -
tāni paśuśrapaṇe śrapayanti / tadevaitaṃ medhaṃ śrapayantyuṣṇīṣeṇāveṣṭya garbhaṃ pārśvataḥ paśuśrapaṇasyopanidadhāti yadā śṛto bhavatyatha samudyāvadānānyevābhijuhoti naitaṃ medhamudvāsayanti paśuṃ tadevaitammedhamudvāsayanti -
taṃ jaghanena cātvālamantareṇa yūpaṃ cāgniṃ ca haranti / dakṣiṇato nidhāya pratiprasthātāvadyatyatha srucorupastṛṇīte'tha manotāyai haviṣo'nuvāca āhāvadyanti vaśāyā avadānānāṃ yathaiva teṣāmavadānam -
atha pracaraṇīti srugbhavati / tasyāṃ pratiprasthātā medhāyopastṛṇīte dviravadyati sakṛdabhighārayati pratyanaktyavadāne athānuvāca āhāśrāvyāha preṣyeti vaṣaṭkṛte'dhvaryurjuhotyadhvaryoranu homaṃ juhoti pratiprasthātā -
yasyai te yajñiyo garbha iti / ayajñiyā vai garbhāstametadbrahmaṇaiva yajuṣā yajñiyaṃ karoti yasyai yonirhiraṇyayītyado vā etasyai yoniṃ vicchindanti yadado niṣkarṣantyamṛtamāyurhiraṇyaṃ tāmevāsyā etadamṛtāṃ yoniṃ karotyaṅgānyahrutā yasya taṃ mātrā samajīgamaṃ svāheti yadi pumāntsyādyadyu strī syādaṅgānyahrutā yasyai tāṃ mātrā samajīgamaṃ svāheti yadyu avijñāto garbho bhavati puṃskṛtyaiva juhuyātpumāṃso hi garbhā aṅgānyahrutā yasya taṃ mātrā samajīgamaṃ svāhetyado vā etaṃ mātrā viṣvañcaṃ kurvanti yadado niṣkarṣanti tametadbrahmaṇaiva yajuṣā samardhya madhyato yajñasya punarmātrā saṅgamayati -
athādhvayurvanaspatinā carati / vanaspatinādhvaryuścaritvā yānyupabhṛtyavadānāni bhavanti tāni samānayamāna āhāgnaye sviṣṭakṛte'nubrūhītyatyākrāmati pratiprasthātā sa etaṃ sarvameva medhaṃ gṛhṇīte'thopariṣṭāddvirājyasyābhighārayatyāśrāvyāha preṣyeti vaṣaṭkṛte'dhvaryurjuhotyadhvaryoranu homaṃ juhoti pratiprasthātā -
purudasmo viṣurūpa induriti / bahudāna iti haitadyadāha purudasma iti viṣurūpa iti
viṣurūpā iva hi garbhā indurantarmahimānamānañja dhīra ityantarhyeṣamātaryakto bhavatyekapadīṃ dvipadīṃ tripadīṃ catuṣpadīmaṣṭāpadīṃ bhuvanānu prathantāṃ svāheti prathayatyevaināmetatsubhūyo ha jayatyaṣṭāpadyeṣṭvā yadu cānaṣṭāpadyā -
tadāhuḥ / kvaitaṃ garbhaṃ kuryāditi vṛkṣa evainamuddadhyurantarikṣāyatanā vai garbhā antarikṣamivaitadyadvṛkṣastadenaṃ sva evāyatane pratiṣṭhāpayati tadu vā āhurya enaṃ tatrānuvyāharedvṛkṣa enaṃ mṛtamuddhāsyantīti tathā haiva syāt -
apa evainamabhyavahareyuḥ / āpo vā asya sarvasya pratiṣṭhā tadenamapsveva pratiṣṭhāpayati tadu vā āhurya enaṃ tatrānuvyāharedapsveva mariṣyatīti tathā haiva syāt -
ākhūtkara evainamupakireyuḥ / iyaṃ vā asya sarvasya pratiṣṭhā tadenamasyāmevapratiṣṭhāpayati tadu vā āhurya enaṃ tatrānuvyāharetkṣipre'smai mṛtāya śmaśānaṃ kariṣyantīti tathā haiva syāt -
paśuśrapaṇa evainaṃ marudbhyo juhuyāt / ahutādo vai devānāṃ maruto viḍahutamivaitadyadaśṛto garbha āhavanīyādvā eṣa āhṛto bhavati paśuśrapaṇastathā ha na bahirdhā yajñādbhavati na pratyakṣamivāhavanīye devānāṃ vai marutastadenaṃ marutsveva pratiṣṭhāpayati -
sa hutvaiva samiṣṭayajūṃṣi / prathamāvaśānteṣvaṅgāreṣvetaṃ soṣṇīṣaṃ garbhamādatte taṃ prāṅtiṣṭhañjuhoti mārutyarcā maruto yasya hi kṣaye pāthā divo vimahasaḥ sa sugopātamo jana iti na svāhākarotyahutādo vai devānāṃ maruto viḍahutamivaitadyadasvāhākṛtaṃ devānāṃ vai marutastadenaṃ marutsveva pratiṣṭhāpayati -
athāṅgārairabhisamūhati / mahī dyauḥ pṛthivī ca na imaṃ yajñaṃ mimikṣatāmpipṛtāṃ no bharīmabhiriti -
Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0