Scripture Library

Shatapatha Brahmana · Chapter 1.5.1

1.5.1.1.5.1.1

१.५.१hotṛpravaraṇam
sa vai pravarāyāśrāvayati / tadyatpravarāyāśrāvayati yajño vā āśrāvaṇaṃ yajñamabhivyāhṛtyātha hotāraṃ pravṛṇā iti tasmātpravarāyāśrāvayati -

1.5.1.1.5.1.2

sa idhmasaṃnahanānyevābhipadyāśrāvayati / sa yadvānārabhya yajñamadhvaryurāśrāvayedvepano vā ha syādanyāṃ vārttimārcchet -

1.5.1.1.5.1.3

taddhaike / vede stīrṇāyai barhirabhipadyāśrāvayantīdhmasya vā śakalamapacchidyābhipadyāśrāvayantīdaṃ vai kiṃcidyajñasyedaṃ yajñamabhipadyāśrāvayāma iti vadantastadu tathā na kuryādetadvai kiṃcidyajñasya yairidhmaḥ saṃnaddho bhavatyagniṃ sammṛjanti tadveva khalu yajñamabhipadyāśrāvayati tasmādidhmasaṃnahanānyevābhipadyāśrāvayet -

1.5.1.1.5.1.4

sa āśrāvya / ya eva devānāṃ hotā tamevāgre pravṛṇīte'gnimeva tadagnaye caivaitaddevebhyaśca nihnute yadahāgre'gniṃ pravṛṇīte tadagnaye nihnute'tha yo devānāṃ hotā tamagre pravṛṇīte tadu devebhyo nihnute -

1.5.1.1.5.1.5

sa āha / agnirdevo daivyo hotetyagnirhi devānāṃ hotā tasmādāhāgnirdevo daivyo hoteti tadagnaye caiva devebhyaśca nihnute yadahāgre'gnimāha tadagnaye nihnute'tha yo devānāṃ hotā tamagra āha tadu devebhyo nihnute -

1.5.1.1.5.1.6

devānyakṣadvidvāṃścikitvāniti / eṣa vai devānanuvidvānyadagniḥ sa enānanuvidvānanuṣṭhyā yakṣadityevaitadāha -

1.5.1.1.5.1.7

manuṣvadbharatavaditi / manurha vā agre yajñeneje tadanukṛtyemāḥ prajā yajante tasmādāha manuṣvaditi manoryajña ityu vā āhustasmādvevāha manuṣvaditi -

1.5.1.1.5.1.8

bharatavaditi / eṣa hi devebhyo havyaṃ bharati tasmādbharato'gnirityāhureṣa u vā imāḥ prajāḥ prāṇo bhūtvā bibharti tasmādvevāha bharatavaditi -

1.5.1.1.5.1.9

athārṣeyaṃ pravṛṇīte / ṛṣibhyaścaivainametaddevebhyaśca nivedayatyayammahāvīryo yo yajñaṃ prāpaditi tasmādārṣeyaṃ pravṛṇīte -

1.5.1.1.5.1.10

parastādarvākpravṛṇīte / parastāddhyarvācyaḥ prajāḥ prajāyante jyāyasaspataya u caivaitannihnuta idaṃ hi pitaivāgre'tha putro'tha pautrastasmātparastādarvākpravṛṇīte -

1.5.1.1.5.1.11

sa ārṣeyamuktvāha / brahmaṇvaditi brahma hyagnistasmādāha brahmaṇvadityā ca vakṣaditi tadyā evaitaddevatā āvoḍhvā āha tā evaitadāhā ca vakṣaditi -

1.5.1.1.5.1.12

brāhmaṇā asya yajñasya prāvitāra iti / ete vai brāhmaṇā yajñasya prāvitāro ye'nūcānā ete hyenaṃ tanvata eta enaṃ janayanti tadu tebhyo nihnute tasmādāha brāhmaṇā asya yajñasya prāvitāra iti -

1.5.1.1.5.1.13

asau mānuṣa iti / tadimaṃ mānuṣaṃ hotāraṃ pravṛṇīte hotā haiṣa purāthaitarhi hotā -

1.5.1.1.5.1.14

sa pravṛto hotā / japati devatā upadhāvati yathānuṣṭhyā devebhyo vaṣaṭkuryādyathānuṣṭhyā devebhyo havyaṃ vahedyathā na hvaledevaṃ devatā upadhāvati -

1.5.1.1.5.1.15

tatra japati etatattvā deva savitarvṛṇata iti tatsavitāraṃ prasavāyopadhāvati sa hi devānāṃ prasavitāgniṃ hotrāyeti tadagnaye caivaitaddevebhyaśca nihnute yadahāgre'gnimāha tadagnaye nihnute'tha yo devānāṃ hotā tamagra āha tadu devebhyo nihnute -

1.5.1.1.5.1.16

saha pitrā vaiśvānareṇeti / samvatsaro vai pitā vaiśvānaraḥ prajāpatistatsaṃvatsarāyaivaitatprajāpataye nihnute'gne pūṣanbṛhaspate pra ca vada pra ca yajetyanuvakṣyanvā etadyakṣyanbhavati tadaitābhya evaitaddevatābhyo nihnute yūyamanubrūta yūyaṃ yajateti -

1.5.1.1.5.1.17

vasūnāṃ rātau syāma / rudrāṇāmurvyāyāṃ svādityā aditaye syāmānehasa ityete vai trayā devā yadvasavo rudrā ādityā eteṣāmabhiguptau syāmetyevaitadāha -

1.5.1.1.5.1.18

juṣṭāmadya devebhyo vācamudyāsamiti / juṣṭamadya devebhyo'nūcyāsamityevaitadāha taddhi samṛddhaṃ yo juṣṭaṃ devebhyo'nubravat -

1.5.1.1.5.1.19

juṣṭāṃ brahmabhya iti / juṣṭamadya brāhmaṇebhyo'nūcyāsamityevaitadāha taddhi samṛddhaṃ yo juṣṭaṃ brāhmaṇebhyo'nubravat -

1.5.1.1.5.1.20

juṣṭāṃ narāśaṃsāyeti / prajā vai narastatsarvābhyaḥ prajābhya āha taddhi samṛddhaṃ yaśca veda yaśca na sādhvanvavocatsādhvanvavocadityeva visṛjyante yadadya hotṛvarye jihmaṃ cakṣuḥ parāpatat agniṣṭatpunarābhriyājjātavedā vicarṣaṇiriti yathā yānagre'gnīnhotrāya prāvṛṇata te prādhanvannevaṃ yanme'tra pravareṇāmāyi tanmepunarāpyāyayetyevaitadāha tatho hāsyaitatpunarāpyāyate -

1.5.1.1.5.1.21

athādhvaryuṃ cāgnīdhaṃ ca sammṛśati / mano vā adhvaryurvāgghotā tanmanaścaivaitadvācaṃ ca saṃdadhāti -

1.5.1.1.5.1.22

tatra japati / ṣaṇmorvīraṃhasaspāntvagniśca pṛthivī cāpaśca vājaścāhaśca rātriścetyetā
mā devatā ārttergopāyantvityevaitadāha tasyo hi na hvalāsti yametā devatā ārttergopāyeyuḥ -

1.5.1.1.5.1.23

atha hotṛṣadanamupāvartate / sa hotṛṣadanādekaṃ tṛṇaṃ nirasyati nirastaḥ parāvasuriti parāvasurha vai nāmāsurāṇāṃ hotā sa tamevaitaddhotṛṣadanānnirasyati -

1.5.1.1.5.1.24

atha hotṛṣadana upaviśati / idamahamarvāvasoḥ sadane sīdāmītyarvāvasurvai nāma devānāṃ hotā tasyaivaitatsadane sīdati -

1.5.1.1.5.1.25

tatra japati viśvakarmastanūpā asi mā modoṣiṣṭaṃ mā mā hiṃsiṣṭameṣa vāṃ loka ityudaṅṅejatyantarā vā etadāhavanīyaṃ ca gārhapatyaṃ cāste tadu tābhyāṃ nihnute mā mo doṣiṣṭaṃ mā mā hiṃsiṣṭamiti tathā hainametau na hiṃstaḥ -

1.5.1.1.5.1.26

athāgnimīkṣamāṇo japati / viśve devāḥ śāstana mā yatheha hotā vṛto manavai yanniṣadya pra me brūta bhāgadheyaṃ yathā vo yena pathā havyamā vo vahānīti yathā yebhyaḥ pakvaṃ syāttānbrūyādvanu mā śāsta yathā va āhariṣyāmi yathā vaḥ parivekṣyāmītyevamevaitaddeveṣu praśāsanamicchate'nu mā śāsta yathā vo'nuṣṭhyā vaṣaṭkuryāmanuṣṭhyā havyaṃ vaheyamiti tasmādevaṃ japati -

Original text: śatapathabrāhmaṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0