Saravali · Chapter p1
//śrīgaṇeśāya namaḥ//
śrīmatkalyāṇavarmasūriviracitā sārāvalī
prathamo'dhyāyaḥ
(śāstrāvatāraḥ)
maṅgalācaraṇam
yasyodaye jagadidaṃ pratibodhameti madhyasthite prasarati prakṛtikriyāsu/
astaṃ gate svapiti cocchavasitaikamātraṃ bhāvatraye sa jayati prakaṭaprabhāvaḥ
vistarakṛtāni munibhiḥ parihṛtya purātanāni śāstrāṇi/
horātantraṃ racitaṃ varāhamihireṇa saṃkṣepāt
rāśidaśavargabhūpatiyogāyudāryato daśādīnām/
viṣayavibhāgaṃ spaṣṭaṃ kartuṃ na tu śakyate yatastena
ata eva vistarebhyo yavananarendrādiracitaśāstrebhyaḥ/
sakalamasāraṃ tyaktvā tebhyaḥ sāraṃ samuddhriyate
devagrāmapuraproṣaṇabalādbrahmāṇḍasatpañjare
kīrtirhasavilāsinīva sahasā yasyeha bhātyātatā/
śrīmadvyāghrapadīśvaro racayati spaṣṭāṃ sa sārāvalīṃ
horāśāstravinirmalīkṛtamanāḥ kalyāṇavarmā kṛtī
horātṛṣṇārtānāṃ śiṣyāṇāṃ sphuṭatarārthaśiśirajalā/
kalyāṇavarmaśailānnadīva sārāvalī prasṛtā
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ śāstrāvatāro nāma prathamo'dhyāyaḥ
dvitīyo'dhyāyaḥ
(horāśabdārthacintā)
vidhātrā likhitā yā'sau lalāṭe'kṣaramālikā/
daivajñātāṃ paṭhedvyaktaṃ horānirmalacakṣuṣā
(ho.ra. 1 a. 25 ślo.)ādyantavarṇalopāddhorāśāstraṃ bhavatyahorātram(tyahorātram)/
tatpratibaddhaścāyaṃ grahabhagaṇaścintyate yasmāt(draṣṭavya vṛhatpārāśara)
karmaphalalābhahetuṃ caturāḥ saṃvarṇayantyanye/
horeti śāstrasaṃjñā lagnasya tathārdharāśeśca(dra.vṛ. jā. 2/9)
jātakamiti prasiddhaṃ yalloke tadiha kīrtyate horā/
athavā daivavimarśanaparyāyaḥ khalvayaṃ śabdaḥ
(ho.ra. 1 a. pṛ. 7)arthārjane sahāyaḥ puruṣāṇāmāpadarṇave potaḥ/
yātrāsamaye mantrī jātakamapahāya nāstyaparaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ horāśabdārtha horāśāstracintā nāma dvikatīyo'dhyāyaḥ
tṛtīyo'dhyāyaḥ
(horāśabdārthacintā)
udito bhagavān bhānuḥ prakāśayan svaprakāśena
vyasṛjajjagatsamastaṃ graharkṣasaṃghātakalpitāvagatam(vayavam)/
(grahabhavanādyaiḥ, grahadaśabhedai)dvādaśabhedaiścitraḥ kālaḥ saṃprastutastasmāt
meṣavṛṣamithunakarkaṭasiṃhāḥ kanyā tulātha(tulā'layaścaiva) vṛścikakaḥ/
dhanvī makaraḥ kumbho mīnastviti rāśināmāni(ho.ra. 1 a. 14 pṛ.)
(dra. vṛ. jā.)kumbhaḥ kumbhadharo naro'tha mithunaṃ vīṇāgadābhṛnnarau
mīno mīnayugaṃ dhanuśca sadhanuḥ paścāccharīro hayaḥ/
eṇāsyo makaraḥ pradīpasahitā kanyā ca nausaṃsthitā
śeṣo rāśigaṇaḥ svanāmasadṛśo dhatte tulābhṛttulām
śīrṣāsyabāhuhṛdayaṃ jaṭharaṃ kaṭibastimehanoruyugam/
(jānuka)jānū jaṃghe caraṇau kālasyāṅgāni rāśayo'jādyāḥ
(ho.ra. 1a .16 pṛ. laghujātaka 1/5)kālanarasyāvayavānpuruṣāṇāṃ kalpayetprasavakāle/
sadasadgrahasaṃyogātpuṣṭānsopadravāṃścāpi
(ho.ra.1 a. 27 pṛ.)meṣādīnāṃ kriyatāvurujutumakulīraleyapāthonāḥ(pātheyāḥ)/
saṃjñāstu jūkakaurpikataukṣākokerahṛdayarogāntyāḥ
ṛkṣaṃ bhavananāmāni rāśiḥ kṣetraṃ bhameva vā/
uktāni pūrvamunibhistulyārthapratipattaye
dvādaśamaṇḍalabhagaṇaṃ(bhagaṇaeḥ) tasyārdhe siṃhato ravirnāthaḥ/
karkaṭakātpratilomaṃ śaśī tathānye'pi tatsthānāt
bhānorardhe vihagaiḥ śūrāstejasvinaśca sāhasikāḥ/
śaśino mṛdavaḥ saumyāḥ saubhāgyayutāḥ prajāyante
(ho.ra. 1 a. pṛ. 31)kujabhṛgubudhenduraviśaśisutasitarudhirāryamandaśanijīvāḥ/
gṛhapā navabhāgānāmajamṛga(tulakarkaṭāścādyāḥ) ghaṭakarkaṭādyāśca
bhavanādhipaiḥ samastaṃ jātakavihitaṃ vicintayenmatimān/
ebhirvinā na śakyaṃ padamapi gantuṃ mahāśāstre
(dra.vṛ. jā. 1/14)vargottamā navāṃśāstathādimadhyāntagāścarādyeṣu/
sūtau kulamukhyakārā dvādaśabhāgāḥ svarāṃśyādyāḥ
svarkṣasutanavamabheśā dreṣkāṇānāṃ kramācca horāṇām/
ravicandrāvinduravī viṣamasameṣvardharāśīnām
(ho.ra. 1 a 35 pṛ.)śarapañcāṣṭamunīndriyabhāgāstriṃśāṃśakāstu viṣameṣu/
yugmeṣūtkramagaṇyāḥ kujārkijīvajñaśukrāṇām
(ho. ra. 1 a. 39 pṛ.)meṣālimithunamṛgaharimīnatulāvṛṣabhacāpadharakarkī/
ghaṭadharakanyāpūrvāḥ saptāṃśānāṃ bhavantīśāḥ
ṣaṣṭirhorātriṃśaccūḍapadānāṃ dvisaptatisametā/
liptānāmaṣṭādaśaśatāni parivartanaiḥ svagṛhāt
lagnādīnāṃ liptā jñeyāḥ svagṛhādivargasaṃguṇitāḥ/
aṣṭādaśaśatabhaktāllabdhaḥ syādīpsito vargaḥ
eteṣāṃ guṇadoṣān vistarato naṣṭajātaka vakṣye/
ebhiḥ spaṣṭataraṃ tatpratyakṣaparīkṣaṇaṃ yasmāt
ajāditaḥ krūraśubhau pumāṃstrī caraḥ sthiro miśratanuśca dṛṣṭāḥ/
kulīramīnāligṛhāntasandhiṃ vadanti gaṇḍāntamiti prasiddham
jāto na jīvati naro māturapathyo bhavetsvakulahantā/
yadi jīvati gaṇḍānte bahugajaturago bhavedbhūpaḥ
aindrāndyaṃ parivartaistritayaṃ tritayaṃ tribhistu meṣādyaiḥ/
ebhirdikṣu nibaddhairyātrādi vikalpayetkārye(tkāryam)
narapaśuvṛścikajalajā yathākramaṃ prāgdigādigā balinaḥ/
niśi divase sandhyāyāṃ paśavaḥ puruṣo mṛgālikarkijhaṣāḥ
(dra.bṛ.jā. 1/10)naktaṃbalā mithunakarkimṛgājagośvādyuḥśreṣṭhakā haritulālighaṭāntyakanyāḥ/
pṛṣṭhodayāḥ samithunā mithunaṃ vihāya śeṣāḥ śirobhiyadantyubhayena mīnaḥ
(dra.bṛ. jā. 2/19)ātmīyanāthadṛṣṭaḥ sahitastenaiva tatpriyairvāpi/
śaśisutajīvābhyāmapi rāśirbalavānna ceccheṣaiḥ
tanvarthasahajabāndhavaputraristrīvināśapuṇyāni/
karmāyavyayabhāvā lagnādyā bhāvataścintyāḥ
(kalpasvavikrama ho. ra. 1 a. pṛ. 56)śaktidhanapauruṣagṛhapratibhāvraṇakāmadehavivarāṇi/
gurumānabhavavyayamiti kathitānyaparāṇi nāmāni
saṃjñā veśmāṣṭamayoścaturasraṃ vai tapaśca navamasya/
horāstadaśajalānāṃ catuṣṭayaṃ kaṇṭakaṃ kendram
nāmāni caturthasya tu sukhajalapātālabandhuhibukāni/
karmājñāmeṣūraṇagaganākhyaṃ kīrtyate daśamam
dharmasutayostrikoṇaṃ sutasya dhīstrikoṇamiti(matha) tapasaḥ/
dyūnaṃ jāyāstamayaṃ jāmitraṃ saptamasyākhyāḥ
ṣaṭkoṇaṃ ripubhavanaṃ tṛtīyamatha kīrtayanti duścikyam/
riḥphaṃ dvādaśabhavanaṃ (kuṭumbasaṃjñaṃ dvitīyamatha parataḥ)dvitīyasaṃjñaṃ kuṭumbaṃ ca
kendrātparaṃ paṇapharamāpoklimasaṃjñitaṃ tayoḥ parataḥ/
bālayuvasthaviratve krameṇa phaladā grahāsteṣu
ṣaḍdaśabhavaduścikyānyupacayasaṃjñāni kīrtyante/
svatanusukhasutāstatapaśchidravyayasaṃjñi(bhavanāni)tāni cānyāni
siṃhavṛṣameṣakanyāḥ kārmukabhṛttaulikumbhadharāḥ/
sūryādīnāmete trikoṇabhavanāni kathyante
sūryādīnāmuccāḥ kriyavṛṣamṛgayuvatikarkimīnatulāḥ/
svoccagṛhakathitabhāgā yathākrameṇaiva paramoccāḥ
digvahnyaṣṭāviṃśatitithibāṇatrighanaviṃśatayaḥ/
svoccātsaptamarāśirnīcaḥ syādaṃśakātparamam
(ho.ra.1a. 44 pṛ.)hrasvāstimigojaghaṭā mithunadhanuḥkarkimṛgamukhāśca samāḥ/
vṛścikakanyāmṛgapativaṇico dīrghāḥ samākhyātāḥ
ebhirlagnādhigataiḥ śīrṣaprabhṛtīni vai śarīrāṇi/
sadṛśāni vijāyante yutagaganajaraiśca tulyāni
(ho. ra. 1 a. 52 pṛ.)bhavanādhipadiṅnāma plava iti yavanaiḥ prayatnataḥ kathitaḥ/
tatpalavago vinihanyādacireṇa mahīpatiḥ śatrūn
(ho. ra. 1 a. 53 pṛ.)lohitasitaśukaharitāḥ pāṭalaparidhūmrapāṇḍucitrāśca/
kṛṣṇakanakābhapiṅgāḥ karburababhrutvajādivarṇāḥ syuḥ
hanti hareriha śatrūnindradhvajinīva devaripūn
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ horārāśibhedo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
caturtho'dhyāyaḥ
(grahayonibhedaḥ)
ātmā raviḥ śītakarastu cetaḥ sattvaṃ dharājaḥ śaśijo'tha vāṇī/
jñānaṃ sukhaṃ(vavegururmadaśca śukraḥ) śukragurū madaśca rāhuḥ śaniḥ kālanarasya duḥkham
ātmādayo gaganagairvalibhirbalavattarā/
durbalairdurbalāste tu viparītaṃ śaneḥ phalam(smṛttam)
yathā yathā lagnagṛhāśrayāṇāṃ samudgamo'bhūrittrivikalpanānām(bhūrivikalpanānām)/
tathā tathā śailanagāṣṭasaṃkhyāḥ(śailanavāṣṭa) krameṇa kālāvayavāḥ prasūtau(prasūtāḥ)
lagnāttatkṣaṇamuditaṃ (bāmamaṅgam)bāmāṅgamathābalam/
savyārdhāditaraṃ tasya(rattasya) nodgataṃ sabalaṃ(suphalaṃ) ca tat
mūrdhālocanakarṇagandhavahanaṃ (gaṇḍa)gaṇḍau hanuścānanaṃ
grīvāskandhabhujaṃ tu pārśvahṛdayakroḍāśca nābhiḥ punaḥ/
bastirliṅgagude ca muṣkayugalaṃ corudvayaṃ jānunī/
jaṅghe pādayugaṃ vilagnabhavanātpārśvadvaye kalpitāḥ
pāpā vraṇaṃ lāñchanameṣu(meṣa) saumyāḥ svāṃśe svarāśāvathavā sthiteṣu/
kurvanti janmotthitameṣu cihnameṣu(meṣya) grahāstadviparītasaṃsthāḥ
rājā raviḥ śaśadharaśca(rastu) budhaḥ kumāraḥ senāpatiḥ kṣitisutaḥ sacivau sitejyau/
bhṛtyastayośca ravijaḥ sabalā narāṇāṃ kurvanti janmasamaye nijameva sattvam(rūpam)
(dra.bṛ. pārā. 3/14, bṛ.jā. 2/1, jā. pā. 2/2)bhānuḥ śukraḥ kṣamāputraḥ saiṃhikeyaḥ śaniḥ śaśī/
saumyastridaśamantrī ca prācyādidigadhīśvarāḥ
gurubudhaśukrāḥ saumyā saurikujārkāstu nigaditāḥ(nisargataḥ) pāpāḥ/
śaśijo'śubhasaṃyuktaḥ kṣīṇaśca niśākaraḥ (ho.ra. 1 a. 65 pṛ.)pāpaḥ
helirbhānuḥ śaśī candraḥ (krūradṛk)krūrākṣaḥ kṣitinandanaḥ/
āro raktastathā vakro hemno vid jño'tha bodhanaḥ
īḍyejyāvaṅgirā jīvo hyāsphujicca sito bhṛguḥ/
mandaḥ koṇo yamaḥ kṛṣṇo vidyādanyāni lokataḥ
tāmrasitāruṇaharitakapotavicitrāsitā inādīnām/
(ho.ra. 1 a. 64 pṛ.)pāvakajalaguhakeśavaśakraśacīvedhasaḥ patayaḥ
arkādigrahadaivatamaṃtraiḥ saṃpūjya tāmāśām/
kanakagajavāhanādīnprāpnoti gato'ritaḥ śīghram
strīṇāṃ candrasitau napuṃsakapatī somātmajārkātmajau
puṃsāṃ jīvadivākarakṣitisutā viprasya śukro'ṅgirā/
rājñāṃ sūryakujau viśāṃ śaśadharo miśrasya mando budhaḥ
śūdrāṇāṃ śikhibhūkhatoyamarutāṃ bhaumādayaḥ kīrtitāḥ
kaṭulavaṇatiktamiśritamadhurāmlakaṣāyarasaviśeṣāṇām/
(suragrahakāgni ho. ra.1a. 75 pṛ.)suratoyāgnivihārarthaśayanapāṃsūtkarāṇāṃ ca
vastrāṇāṃ sthūlāhataśikhijalahatamadhyadṛḍhasujīrṇānām/
tāmramaṇi hemamiśritarūpyakamuktāyasāṃ vā'pi
(ho.ra. 1 a. 67 pṛ.)ayanakṣaṇadivasartukamāsatadardhaśaradāṃ dineśādyāḥ/
śiśirādīnāmīśāḥ śanisitabhaumendubu(candrasutaḥ)dhajīvāḥ
lagnādhipatestulyaḥ kālo lagnoditāṃśakasamākhyaḥ/
vaktavyo ripuvijayo garbheṣu ca kāryasaṃyoge
(ho.ra. 1 a. 67 pṛ.)ṛgvedādhipatirjīvo yadurvedapatiḥ sitaḥ/
sāmavedādhipo vakraḥ śaśijo'tharvavedarāṭ
surapūjyaḥ śaśiśukrau di nakarabhaumau budhārkajau nāthāḥ/
vibudhamanuṣyapitṝṇāṃ tiryaṅnarakādhivāsānām
svalpākuñcitamūrdhajaḥ paṭumatirmukhyasvarūpasvano
nātyucco madhupiṅgacārunayanaḥ śūraḥ pracaṇḍaḥ sthiraḥ/
raktaśyāmatanurnigūḍhacaraṇaḥ pittāsthisāro mahān
gambhīraścaturastrakaḥ pṛthukaraḥ kausumbhavāsā raviḥ
saumyaḥ kāntavilocano madhuravāggauraḥ kṛśāṅgo yuvā
prāṃśu sūkṣmanikuñcitāyitakacaḥ prājño mṛduḥ sāttvikaḥ/
cārurvātakaphātmakaḥ priyasakho raktaikasāro ghṛṇī
vṛddhastrīṣu rataścalo'tisubhagaḥ śubhrāmbaraścandramāḥ
hrasvaḥ piṅgalalocano dṛḍhavapurdīptāgnikāntiścalo
majjāvānaruṇāmbaraḥ paṭutaraḥ śūraśca niṣpannavāk/
hrasvākuñcitadīptakeśataruṇaḥ pittātmakastāmasa -
ścaṇḍaḥ sāhasiko'pi ghātakuśalaḥ saṃraktagauraḥ kujaḥ
raktāntāyatalocano madhuravāgdūrvādalaśyāmala-
stvaksāro'tirajodhikaḥ sphuṭavacāḥ sphītastridoṣātmakaḥ/
hṛṣṭo madhyamarūpavānsunipuṇo vṛttaḥ śirābhistataḥ
sarvasyāhukaroti veṣavacanaiḥ pālāśavāsā budhaḥ
īṣatpiṅgalalocanaśrutidharaḥ siṃhācchanādaḥ sthiraḥ
sattvāḍhyaḥ suviśuddhakāñcanavapuḥ pīnonnatorasthalaḥ/
hrasvo dharmarato vinītanipuṇo buddhotkaṭākṣaḥ kṣamī
syātpītāmbaradhṛkka(bhṛtka)phātmakatanurmedaḥ pradhāno guruḥ
cārurdīrghabhujaḥ pṛthūruvadanaḥ śukrādhikaḥ kāntimān
kṛṣṇākuñcitasūkṣma(lambitakaco)lambicikuro dūrvādalaśyāmalaḥ(durvāṅkuraśyāmalaḥ)/
kāmī vātakaphātma3ko'tisubhagaścitrāmbaro(dhiko) rājaso
līlāvānmatimānviśālanayana(lāmadehaḥ) sthūlāṃsadeśaḥ sitaḥ
piṅgo nimnavilocanaḥ kṛśatanurdīrghaḥ sirālo'lasaḥ
kṛṣṇāṅgaḥ pavanātmako'tipiśunaḥ snāyvatato nirghaṇaḥ/
mūrkha sthūlanakhadvijo'timalino rūkṣo'śucistāmaso
raudra krodhaparo jarāpariṇataḥ kṛṣṇāmbaro bhāskariḥ
mitrāṇi sūryādgurubhaumacandrāḥ sūryenduputrau ravicandrajīvāḥ/
bhānuḥ saśukraḥ śaśisūryabhaumā mandendujau śukrabudhau krameṇa
śukrārkajau candramaso na kaścitsaumyaḥ śaśī śukrabudhau ravīndū/
somārkavakrā ravitastvamitrā mitrāriśeṣo na suhṛnna śatruḥ
vyayāmbudhanakhāyeṣu tṛtīye suhṛdaḥ sthitāḥ/
tatkālaripavaḥ ṣaṣṭhasaptāṣṭaikatrikoṇagāḥ
(dra.bṛ. pārā. 3/57-58, bṛ.jā. 2/18. sa. ci. 1/89) hitasamaripusaṃjñā ye nisargānniruktā
hitatamahitamadhyāste'pi tatkālamitraiḥ/
ripusamasuhṛdākhyāḥ sūtikāle grahendrā
adhiripuripumadhyā śatrubhiścintanīyā
saṃpaśyati(savyaṃ saṃpaśyanti) sthānātsadā grahāścarāvṛddhitaḥ sarve/
tridaśatrikoṇacaturastrasaptamānāṃ phalaṃ krameṇaiva
pūrṇaṃ paśyati ravijastṛtīyadaśamaṃ trikoṇamapi jīvaḥ/
caturastraṃ bhūmisuto dyūnaṃ ca sitārkaśaśibudhāḥ kramaśaḥ
(ho.ra.1 a. 88 pṛ.)diksthānakālacoṣṭākṛtaṃ balaṃ sarvanirṇayavidhāne/
vakṣye catuḥ prakāraṃ grahastu rikto bhavedabalaḥ
lagne jīvabudhau divākarakujau vyomni smare bhāskari –
rbandhāvindusitau diśākṛtamidaṃ svocce svakoṇa svabhe/
mitrasvāṃśakasaṃsthitaḥ śubhaphalairdṛṣṭo balīyāngrahaḥ
strīkṣetre śaśibhārgavau naragṛhe śeṣā bale sthānaje
(dra.bṛ. pā. 3/36, bṛ.jā 2/21)jīvārkāsphujito'hni vicca satataṃ mandendubhaumā niśi
horāmāsadinābdapāśca balinaḥ saumyāḥ site'nye'site/
saṃgrāme jayino vilomagatayaḥ saṃpūrṇagāvo grahāḥ
sūryendū punaruttareṇa balinau satyoktaceṣṭābale
uttaramayanaṃ prāptāḥ śukrakujārkendramantriṇo balinaḥ/
yāmyaṃ śaśiraviputrau dvaye'pi śaśijaḥ svavargasthaḥ
(yustrī)puṃstrīnapuṃsakākhyāḥ kṣetreṣvādyantamadhyasaṃprāptāḥ/
sūryānnirgatya sadā navoditā yavanarājamatam
prāgrātribhāge'tibalaḥ śaśāṅkaḥ śukro niśārdhe'vanijo niśānte/
prātarbudho madhyadine ca sūryaḥ sarvatra jīvo'rkasuto dinānte
kṛṣṇārabudhagurusitāḥ śaśisūryāvuttarottaraṃ balinaḥ/
(sādhāraṇa)svābhāvikabalametadbalasāmye cintayetprājñaḥ
(41, 42 saṅkhyaka śloka saṃskṛta vi.vi. sarasvatī bhavana kī mātṛkā saṃ. 36477 me adhika vidyāmāna haiṃ/) dik-sthāna-ceṣṭā-kṣaṇa-vakra dṛṣṭi svābhāvikaṃ saptavidhaṃ balaṃ syāt/
tatsvaprakāreṇa balaṃ dadāti rikto hi śūnyo'lpabalo'lpavīryaḥ
krūrāhataḥ śatrujito gataśca nīce'ribhāṃśeṣvapi duṣṭaceṣṭaḥ/
ṣaṣṭhāṣṭame riṣphagate'ṇurūkṣo vinā'dhikāropyaphalo grahendraḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ grahayonibhedo nāma caturtho'dhyāyaḥ/
pañcamo'dhyāyaḥ
(miśrakādhyāyaḥ)
rāśiprabhedasaṃjñaḥ kathito grahayonibhittiradhyāyaḥ/
sarvavyāpakamadhunā kathayiṣye miśrakaṃ(tipīḍito) nāma
dīptaḥ svastho muditaḥ śāntaḥ śakto nipīḍito(tapra'pīḍitaḥ) bhītaḥ/
vikalaḥ khalaśca kathito navaprakāro graho hariṇā
(dra. bṛhatpārāśara 45/8-9)svocce bhavati ca dīptaḥ svasthaḥ svagṛhe suhṛdgṛhe muditaḥ/
śāntaḥ śubhavargasthaḥ śaktaḥ sphuṭakiraṇajālaśca
vikalo raviluptakaro grahābhibhūto nipīḍitaścaivam/
pāpagaṇasthaśca khalo nīce bhītaḥ samākhyātaḥ
dīpte vicarati puruṣaḥ pratāpaviṣamāgnidagdharipuvargaḥ(nicayaḥ)/
lakṣmyāliṅgitadeho gajamadasaṃsiktabhūpṛṣṭhaḥ
svasthaḥ karoti janmani ratnāni sukhāni kanakaparivārān/
nṛpaterdaṇḍapatitvaṃ gṛhadhānyakuṭumbaparivṛddhim
mudite vilasati mudito vilāsinīkanakaratnaparipūrṇaḥ
vijitasakalāripakṣaḥ samastasukhabhāṅ naro(janaḥkhyātaḥ) bhavati
śānte praśāntacittaḥ sukhadhanabhāgī mahīpateḥ sacivaḥ/
vi dvānparopakārī dharmaparo jāyate puruṣaḥ(subhagāḥ)
strīvastramālyagandhairvilasati puruṣaḥ sadā vitatakīrtiḥ/
dayitaḥ sarvajanasya śaktākhye bhavati vikhyātaḥ
duḥkhairvyādhibhiraribhiḥ prapīḍyate(pīḍite sadā puruṣa) pīḍitākhye tu/
deśāddeśaṃ vicarati bandhuviyogābhisaṃtaptaḥ
bahusādhano'pi rājā pradhvastabalaḥ prapīḍito ripuṇā/
nāśamupayāti vijito bhīte dainyaṃ paraṃ prāptaḥ
svasthānaparibhraṣṭaḥ kliṣṭo malinaḥ prayāti paradeśam/
vidhvastabalo(ghanī) vikale ripubalasaṃcakitacittaśca
strībharaṇa(haraṇa)duḥkhataptaḥ samastadhananāśakaluṣitamanaskaḥ/
na jahāti śokabhāraṃ kathamapi khalasaṃjñite puruṣaḥ
uccarāśau vilome ca phalaṃ(balaṃ) nānyairiheṣyate(hariṣyate)/
kālasyati bahutvācca tasmātsvocce'tivakrite
svoccāśritāḥ śreṣṭhabalā bhavanti mūlatrikoṇe svagṛhe ca madhyāḥ/
iṣṭekṣitā mitragṛhāśritā vā vīryaṃ kanīyaḥ samupodvahanti
śuklapratipaddaśake madhyabalaḥ kīrtyate yavanavṛddhaiḥ/
śreṣṭho dvitīyadaśake svalpabalaścandramāstṛtīye ca
āhitakalāsamūhaḥ prasannanijamaṇḍalaḥ suparipūrṇaḥ/
apratihatamiha kurute bhūpatibalamuḍugaṇādhipatiḥ
candrādhyāsitarāśernātho lagnādhipo'pi(thavā) vā yasya/
kendre suragurumaṃtrī(suramantrī vā) vayaso sukhaṃ tasya
rāśestadīśvarasya ca balena parikalpyamṛkṣabhedaphalam/
yugapatphalopalabdheravadhṛtirekasya kartavyā
horāgrahabalasāmye nisargajaṃ cintanīyamācāryaiḥ/
(dhipena tu)lagnādhipatestulyaṃ balamiha cūḍāmaṇirvadati
uccabalaṃ kanyāṇāṃ budhasya tuṅgāṃśakaiḥ sadā cintyam/
paratastrikoṇajātaṃ pañcabhiraṃśaiḥ svarāśijaṃ parataḥ
uccaṃ bhāgatritayaṃ vṛṣa indośca trikoṇamapareṃ'śāḥ/
dvādaśabhāgā meṣe trikoṇamapare svabhaṃ tu bhaumasya
daśabhāgā ījyasya ca trikoṇamapare svabhaṃ cāpe/
śukrasya tu trikoṇaṃ pañcabhirapare svabhaṃ jūke
viṃśatiraṃśāḥ siṃhe trikoṇamapare svabhavanamarkasya/
(ho.ra. 1 a. pa. 49)kumbhe trikoṇanijabhe ravijasya tathā raveḥ siṃhe
(dra. bṛ. pā. 3/54-55 tathā jā. pā. 1/54)svoccasthitaḥ śubhaphalaṃ prakaroti pūrṇaṃ
nīcarkṣaṃgastu viphalaṃ ripumandire'lpam/
pādaṃ śubhasya hitabhe svagṛhe tadardhaṃ
pādatrayaṃ gaganagaḥ sthitavāṃstrikoṇe
nīcarkṣagaḥ sakalameva karoti pāpaṃ
nyūnaṃ ca kiṃcidaribhe viphalaṃ svatuṅge/
pādatrayaṃ hitagṛhe vihago'śubhasya
svarkṣe dalaṃ ca caraṇaṃ sthitavāṃstrikoṇe
autpātikāḥ savitṛluptakarā virūkṣā
nīcaṃ gatā ripugṛhaṃ ca nabhaścarendrāḥ/
yuddhe jitāḥ śubhaphalāni vināśayanti
pāpāni jñāni sutarāṃ parivardhayanti
(ho.ra. 4 a. 58 pṛ.)uccabalena sametaḥ parāṃ vibhūtiṃ grahaḥ prasādhayati/
puṃsāmatha sācivyaṃ trikoṇabalavān balapatitvam
svarkṣe balena sahitaḥ pramuditadhanadhānyasaṃpadākrāntam/
mitra balena ca yukto janayati kīrtyānvitaṃ puruṣam
tejasvinamati subhagaṃ susthiravibhavaṃ nṛpācca labdhadhanam/
nijahorābalayukto janayati vikrāntamiti cintyam
svadreṣkāṇabalenāhīno guṇabhājanaṃ grahaḥ kurute/
svanavāṃśakabalayuktaḥ karoti puruṣaṃ prasiddhaṃ ca
saptāṃśakabalasahitaḥ sāhasikaṃ vittakīrtyāḍhyam/
dvirasāṃśabalasametaḥ karmarataṃ paropakārakaṃ caiva
triṃśāṃśabalena yathā vikasatsaukhyaṃ guṇānvitaṃ kuryāt/
śubhadarśanaphala(bala)sahitaḥ puruṣaṃ kuryāddhanānvitaṃ khyātam/
subhagaṃ pradhānamakhilaṃ(mamalaṃ) surūpadehaṃ susaukhyaṃ ca
puṃstrībhavanabalena ca karoti janapūjitaṃ kalākuśalam/
puruṣaṃ prasannacittaṃ kalyaṃ paralokabhīruṃ ca
sthānabalena sametaḥ sthiti saukhyasuhṛcca bhāgāḍhyaḥ/
dhīro niścalacittaḥ svatantrakarmā bhavenmanujaḥ
āśābalasamupeto nayati svadiśaṃ nabhaścaraḥ puruṣam/
nītvā vastravibhūṣaṇavāhanasaukhyānvitaṃ kurute
āyanabalasamupeto dadyādvividhārthasaṅgamaṃ svadiśi
kvacidrājyaṃ kvacitpūjāṃ kvaciddravyaṃ kvacidyaśaḥ/
dadāti vihagaścitraṃ (spaṣṭavīryaṃ)ceṣṭāvīryasamanvitaḥ
vakriṇastu mahāvīryāḥ śubhā rājyapradā grahyaḥ/
pāpā vyasanināṃ(nyasanadaḥ) puṃsāṃ kurvanti ca (padāṭanaṃ)vṛthāṭanam
svasthaśarīrasamāgamasukarodbhavajayabalena vidadhāti/
śubhamakhilaṃ vihagendro rājyaṃ ca vinirjinārātim
rātridivābalapūrṇairbhūgajalābhena śauryaparivṛddhyā/
malinayati śatrupakṣaṃ bhajati ca lakṣmīṃ nabhaścaraiḥ puruṣaḥ
(dviguṇā)dviguṇaṃ dviguṇaṃ dadyurvarṣādhipāsadivasahoreśāḥ/
kramaparivṛddhyā saukhyaṃ svadaśāsu dhanaṃ ca kīrti ca
pakṣabalādripunāśaṃ ratnāmbarahastisaṃpadaṃ dadyuḥ/
strīkanakabhūmilābhānkīrtiṃ ca śaśāṅkakaradhavalām
sakalakara(balabhāra)bhārabhāritanirmalakarajālabhāsurāḥ satatam/
rājyaṃ grahāḥ pradadyuḥ saukhyaṃ ca manorathātītam(manorathādadhikaṃ)
(ho.ra. 1 a.pṛ.96)ācārasatyaśubhaśaucayutāḥ surūpā –
stejasvinaḥ kṛtivido dvijadevabhaktāḥ/
stragvastragandhajalabhūṣaṇasaṃpriyāśca
saumyagrahairbalayutaiḥ puruṣā bhavanti
lubdhāḥ kukarmaniratā nijakāryaniṣṭhāḥ
sādhudviṣaḥ sakalahāśca tamo'bhibhūtāḥ/
krūrāḥ sadā badharatā(vadhakarā) malināḥ kṛtaghnāḥ
pāpagrahairbalayutaiḥ piśunāḥ kurūpāḥ
svamitraśretrasaṃsthānāṃ grahāṇāṃ bālasaṃjñikā/
svatrikoṇagatānāṃ ca kumārī nāma saṃjñikā
grahāṇāṃ svoccasaṃsthānāṃ yuvarājabhidhā bhavet/
śatruśretragatānāṃ ta vṛddhā nām tatheritā
nīcagānāṃ grahāṇāṃ ca daśā maraṇasaṃjñitā/
tattatphalasamāyuktā grahāṇāṃ tu daśā bhavet
(bāle)bālaiḥ sukhī suśīlaśca(syāt) yauvanairavanīśvaraḥ(ne rajanī)/
(vṛddhe)vṛddhairvyādhirṛṇe vṛddhirmaraṇe maraṇaṃ vyayam
(puṃrāśiṣu grahendraḥ) puṃrāśigaiḥ śubhakhagairdhīrāḥ (saṃgrāmakākṣiṇo balibhiḥ) saṅgrāmarakṣiṇo balinaḥ/
niśceṣṭaiḥ sukaṭhorāḥ krūrā mūrkhāśca jāyante
yuvatibhavanasthiteṣu ca mṛdavaḥ saṅgrāmabhīrukāḥ puruṣāḥ/
jalakusumavastraniratāḥ saumyāḥ kalyāḥ svajanahṛṣṭāḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ miśrakādhyāyaḥ pañcamaḥ
ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
(kārakādhyāyaḥ)
(dra. bṛ. pā. 32/26, bṛ. jā 22/1)svarkṣatrikoṇatuṅgasthā yadi kendreṣu saṃsthitāḥ/
anyonyaṃ kārakāste syuḥ kendreṣveva harermatam
ravitanayo jūkasthaḥ kulīralagne bṛhaspatihimāṃśū/
meṣe kujo raviyutaḥ (gavi sitaḥ) parasparaṃ kārakā ete
tuṅgasuhṛtsvagṛhāṃśe sthitā grahāḥ kārakāḥ samākhyātāḥ/
meṣūraṇe ca raviriti viśeṣato(vṛ.jā. 22/1. bṛ. pārā. 63/26) vakti cāṇakyaḥ
lagnasthāḥ sukhasaṃsthā daśamasthāścāpi kārakāḥ sarve/
ekādaśe'pi kecidvāñchanti na tanmataṃ munīndrāṇām
(ho. ra. 5 a. 701 pṛ.)nīcakule saṃbhūtaḥ kārakavihagaiḥ pradhānatāṃ yāti/
kṣitipativaṃśasamuttho bhavati narendro na sandehaḥ
kārakabhedo balavānmūlaṃ yogeṣu kīrtito hariṇā/
tasmātphalanirdeśaḥ kārakavedhāvibhirvāccaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ kārakā'dhyāyaḥ ṣaṣṭhaḥ//
saptamo'dhyāyaḥ
(kārakādhyāyaḥ)
ravicandabhaumabudhajīvaśukrasaurā dinādipatayaśca(dinābdapatayastu)/
māse cāśvayujādau dineśvaro'bde dinapateśca
abdādhipāścaturthāḥ krameṇa ṣaṣṭhāstu kālahoreśāḥ/
dviṃrdvādaśahorāḥ syurdivasāstvarkādi kāstriṃśat
māsātriṃśadguṇitā gatairdinaiḥ saptabhājitā divasāḥ/
abdhādhipāḥ pragaṇyā gatairdinādyaiḥ prayatnatasyu syuḥ
ekastriṃśadbhāgairyuktaścaitrādīnāṃ grahādīnām/
kramaśo vijñātavyāṃ śuklapratipatprasaṃkhyāyām
yasya grahasya bhāvo yastasya gṛhe praśasyate karma/
tasmiṃścopacayasthe tasmiṃllagne gṛhe cāsya
yatkarmagrahadivase tadeva horābdamāsakāleṣu/
pādavivṛddhyā vā syatteṣāṃ kālasya saṃpākaḥ
vyālorṇakaśai(vyālotkarṇakaśaila)lasuvarṇaśastraviṣadahanabheṣajanṛpāśca/
mlecchābdhitārakāntārakāṣṭhamantraprabhuḥ sūryaḥ
kavi(apikusuma)kusumabhojyamaṇirajataśaṃkhalavaṇodakeṣu vastrāṇām/
bhūṣaṇanārīghṛtatilatailakanidrāprabhuścandraḥ
raktotpalatāmrasuvarṇarudhirapāradamanaḥ śilādyānām/
kṣitinṛpatipatanamūrcchāpaittikacoraprabhurbhaumaḥ
śrutilikhitaśilpavaidyakanaipuṇamantritvadūtahāsyānām/
khagayugmakhyātivanaspatisvarṇamayaprabhuḥ saumya
māṅgalyadharmapauṣṭikamahattvaśikṣāniyogapurarāṣṭram/
yānāsanaśayanasuvarṇadhānveśmaputrayo jīvaḥ
vajramaṇiratnabhūṣaṇavivāhagandheṣṭamālyayuvatīnām/
gomayanidānavidyānidhuvanarajataprabhuḥ śukraḥ
trapusīsakālalohakakudhānyamṛtabandhumandabhṛtakānām/
nīcastrīpaṇyakadāsadīnadīkṣāprabhuḥ sauriḥ
arkaḥ kaliṅgaviṣaye yavaneṣu ca candramāḥ/
śukraḥ samataṭe jātaḥ saindhaveṣu bṛhaspatiḥ
magadheṣu budho jātaḥ saurāṣṭreṣu śanaiścaraḥ/
aṅgārakastūjjayinyāṃ rāhuḥ ketuśca drāviḍe
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ kārakādhyāyaḥ saptamaḥ//
aṣṭamo'dhyāyaḥ
(ādhānādhyāyaḥ)
(ho.ra. a. 154 pṛ.)rāśyādiphalavibhāgaḥ kasya vidheyo vinā samutpatteḥ(samutpattim)/
ādhānamatho(mato) vakṣye kāraṇabhūtaṃ samastajantūnām
anupacayarāśisaṃsthe kumudākarabāndhave rudhiradṛṣṭe/
pratimāsaṃ yuvatīnāṃ bhavatīha rajo bruvantyeke
indurjalaṃ kujo'gnirjalamasṛgathavāgnireva pittaṃ syāt/
evaṃ rakte(kṣubhite) hīne pittena rajaḥ pravartate strīṣu
evaṃ yadbhavati rajo garbhasya nimittameva kathitaṃ(vihitaṃ) tat/
upacayasaṃsthe viphalaṃ(vipulaṃ) pratimāsaṃ darśanaṃ tasya
upacayabhavane śaśabhṛd dṛṣṭo guruṇā suhṛdbhirathavāsau/
puṃsāṃ karoti yogaṃ viśeṣataḥ śukrasaṃdṛṣṭaḥ
candre kujena dṛṣṭe puṣpavatī saha viṭena saṃyogam/
rājapuruṣeṇa raviṇā ravijenāpnoti bhṛtyena
ekaikena phalaṃ syāddṛṣṭe nānyaiḥ kujādibhiḥ pāpaiḥ/
sarvaiḥ svagṛhaṃ tyaktvā gacchati veśyāpadaṃ yuvatiḥ
dvipadādayo vilagnātsurataṃ kurvanti saptame yadvat/
tadvatstrīpuruṣāṇāṃ garbhādhāne samādeśyam
aste'śubhayutadṛṣṭe(dṛṣṭiyute) saroṣakalahaṃ bhavedgrāmyam/
saumyaṃ saumyaiḥ surataṃ vātsyānasaṃprayogikākhyātam
tatra śubhāśubhamiśraiḥ karmabhiradhivāsitā viṣayavṛttiḥ/
garbhāvāse nipatati saṃyoge śukraśoṇitayoḥ
upacayagau raviśukrau balinau puṃsaḥ (samāṃśasaṃprāptau)svamaṃśakaṃ prāptau/
yuvatervā kujacandrau yadā tadā garbhasaṃbhavo bhavati(dra. laghu jā 5/7)
(ho.ra.1a. 119 pṛ.)śukrārkabhaumaśaśibhiḥ svāṃśopacayasthitaiḥ sureḍye vā/
(dharmethavātmaje vā)dharmodayātmajasthe balavati garbhasya saṃbhavo bhavati//12/
mithunasya manobhāvo yādṛṅmadalālasaṃ bhavati/
śleṣmādibhiḥ svadoṣaistattulyaguṇo niṣiktaḥ syāt
(dra. laghujā. 5/11 tathā bṛ. jā.4/11)viṣame viṣamāṃśagatā horāśaśijīvabhāskarā balinaḥ/
kurvanti janma puṃsāṃ same(samā) samāṃśe tu(yuvatī narajanma) yuvatīnām
ojarkṣe gurusūryau balinau puṃsaḥ same sitendukujāḥ/
kanyānāṃ janmakarā garbhādhāne sthitā balinaḥ
(dra. bṛ. jā. 4/11)mithune cāpe'rkagurū budhadṛṣaṭau dārakadvayaṃ kurutaḥ/
strīyugmaṃ kanyāyāṃ sitaśaśibhaumā jhaṣe ca budhadṛṣṭāḥ
lagnaṃ muktvā viṣame śanaiścaraḥ (putra)puruṣajanmado bhavati/
yoge vihagasya balaṃ saṃvīkṣya vadennaraṃ striyaṃ vā'pi
(ho.ra. a. 132 pṛ.)anyonyaṃ ravicandrau viṣamarkṣagatau nirīkṣete/
indujaraviputrau vā dṛṣṭau balinau napuṃsakaṃ kurutaḥ
paśyati vakraḥ samabhe sūryaṃ candradayau(daye) ca viṣamarkṣe/
yadyevaṃ garbhasthaḥ klībo munibhiḥ samādiṣṭaḥ(stadā dṛṣṭaḥ)
ojasamarāśisaṃsthau jñendū ṣaṇḍhaṃ kujekṣitau kurutaḥ/
narabhe viṣamanavāṃśe horendubudhāḥ sitārkidṛṣṭā vā
lagne samarāśigate candre ca nirīkṣate balayutena(ho.ra. 1 a. 113 pṛ.)/
gaganasadā vaktavyaṃ mithunaṃ garbhasthitaṃ nityam(nūnam)
samarāśau śaśisitayorviṣame guruvakrasaumyalagneṣu/
dviśarīre vā baliṣu pravadet strīpuruṣamatraiva
dviśarīrāṃśakayuktān grahān vilagnaṃ(niyataṃ) ca paśyatīndusute/
mithunāṃśe kanyaikā dvau puruṣau tritayamevaṃ syāt
(ślokārdha punarukta hai)dviśarīrāṃśakayuktān grahān vilagnaṃ ca paśyatīndusuteḥ/
kanyāṃśe dve kanye puruṣaśca niṣicyate (garbheḥ)garbhe
(nṛbhithunadhanu)mithunedhanuraṃśagatān grahān vilagnaṃ ca paśyatīndusutaḥ/
mithunāṃśasthaśca yadā puruṣatritayaṃ tadā garbhe
kanyāmīnāṃ(gatān)śasthān vihagānudayaṃ ca yuvatibhāgavataḥ/
paśyati śiśiragutanayaḥ kanyātritayaṃ tadā garbhe(garbhaḥ)
(dra.bṛ. jā. 4/25)divase mātāpitarau śukraravī śaśiśanī niśāyāṃ ca/
mātṛbhaginīpitṛvyau viparyayāt kīrtitau yavanaiḥ(ho. ra. 1 a. 112 pṛ.)
lagnādviṣamarkṣagataḥ pituḥ pitṛvyasya khecaraḥ śastaḥ/
(jananībhaginyoḥ)mātṛbhaginījananyoḥ samagṛhago'nye tathā bheṣu
māseṣvādhānādiṣu garbhasya yathā krameṇa jāyante/
saptasu kalilāṇḍakaśākhāsthitvagromacetanatāḥ
māse'ṣṭame ca tṛṣṇā kṣudhā ca navame tathodvegaḥ/
daśame tvatha(tathātipūrṇaḥ) sampūrṇaḥ pakvamiva phalaṃ patati garbhaḥ
śukrārajīvaraviśaśisauribudhavilagnapoḍupādityāḥ/
māsapatayaḥ syuretairgarbhasya śubhāśubhaṃ cintyam
(dra.bṛ. jā. 5/9)utpātakrūrahate tasmāt svasyādhipe patati garbhaḥ/
lagnagṛhaṃ vā heturyogo'sau(yogeśo) garbhapatanasya
athavā niṣekakāle vilagnasaṃsthau yadā rudhiramandau/
tad gṛhagate'thavendau tadīkṣite vā patati garbhaḥ
horenduyutaiḥ saumyaistrikoṇajāyārthakhāmbusaṃrsthavau/
pāpaistrilābhayātaiḥ sukhī ca garbho nirīkṣite raviṇā
krūrāntaḥsthaḥ sūryaścandro vā yugapadeva maraṇāya/
saumyairadṛṣṭamūrtiyuvatīnāṃ garbhasahitānām
(dra. bṛ. jā. 4/6)udayāstagataiḥ pāpaiḥ saumyairanavekṣitaiśca maraṇaṃ syāt/
udayasthite'rkaje vā kṣīṇendau bhaumasaṃdṛṣṭe
vyayage'rke (ca śaśini kṛśe)śaśini kṛśe pātāle lohite sagarbhā strī/
mriyate tasminnathavā śukre pāpadvayāntaḥsthe
candracaturthaiḥ krūrairvilagnato vā vipadyate garbhaḥ/
horādyūne kṣitije mriyate garbhaḥ saha jananyā
hibukagate dharaṇisute riḥphagate'rke kṣapākare kṣīṇe/
(sahagarbhā strī)garbheṇa saha mriyate pāpagrahadarśanaṃ prāpte
(dra.bṛ.jā. 4/6-9)lagne ravisaṃyukte kṣīṇendau vā kuje'thavā mriyate/
vyayadhanasaṃsthaiḥ pāpaistathaiva saumyagrahādṛṣṭaiḥ
jāmitre (jāmitrage'rkadṛṣṭe)raviyukte lagnagate vā kuje niṣiktasya/
garbhasya bhavati maraṇaṃ śastracchedaiḥ saha jananyā
balibhirbudhaguruśukrairdṛṣṭe'rkeṇa ca vivardhate garbhaḥ/
māsādhipabalatulyaistaistaiḥ saṃyujyate bhāvaḥ
māsi tṛtīye strīṇāṃ dauhadakaṃ(dauhṛdako) jāyate tathā'vaśyam/
māsādhipasvabhāvairvilagnayogādibhiścānyat
niṣekakāle jararāśige'rke garbhaprasūtirdaśame(daśame'tha) māse/
ekādaśe ca sthirarāśisaṃsthe syāddvādaśe mātyubhayāśrite ca
garbhādhāne care rāśau daśamāsaiḥ prasūyate/
sthireṇaikādaśe māse ubhaye dvādaśe (savaḥ)bhavaḥ
garbhaprasavavidhānaṃ tātkālikalagnavargataścintyam(lagnavaccintyam)/
(ādhānajanmaṛkṣaṃ, ādhāne janmarkṣaṃ)ādhānājjanmarkṣaṃ daśamaṃ vāñchanti kecidāryāḥ
ādhānodayaśaśinoḥ saptamabhaṃ bādarāyaṇo brūte/
tasmānnaikānto'yaṃ sarveṣāṃ saṃmataṃ vakṣye
(dra.bṛ. jā. 5/21 tathā isī kī ṭīkā meṃ gārgi kā vacana)yasmin dvādaśabhāge garbhādhāne sthito niśānāthaḥ/
tattulyarkṣe prasavaṃ garbhasya samādiśetprājñaḥ
lagne śanaiścarāṃśe śanaiścare dyūnage yadi niṣekaḥ/
varṣatrayeṇa sūtirdvādaśabhiḥ syācchaśini caivam
(bṛ. jā. 4/32)tātkālikadivasaniśāsaṃjñaḥ samudeti rāśibhāgo yaḥ/
yāvānudayastāvān vācyo divasasya rātrervā
munibhāge divasaniśorjanmani lagnaṃ vadedyuktyā/
udayagaṇāt prasavaḥ syāddinapakṣamuhūrtamāsasaṃjñarkṣāt
ityādhāne prathamaṃ prasūtikālaṃ suniścitaṃ kṛtvā/
jātakavihitaṃ (ca tato)ca vidhiṃ vicintayettatra gaṇitajñaḥ
(ho.ra. 1 a. 138 pṛ.)syātāṃ yadyādhāne raviśaśinau siṃharāśigau lagne/
dṛṣṭau kujasauribhyāṃ jātyandhaḥ saṃbhavati tatra
(ho. ra. 1 a. 141 pṛ.)āgneyasaumyadṛṣṭau raviśaśinau budbudekṣaṇaṃ kurutaḥ/
nayanavināśo'pi yathā tathādhunā(bṛ.jā. 6/20) saṃpravakṣyāmi
vyayabhavanagataścandro vāmaṃ cakṣurvināśayati hīnaḥ/
sūryastathaiva cānya(savyaṃ)cchubhadṛṣṭau yāpyatāṃ nayataḥ
krūrairgṛhasandhigataiḥ śaśini vṛṣe bhaumasaurara(saṃdṛṣṭe)vidṛṣṭe/
(bṛ.jā. 4/17)mūkaḥ saumyairdṛṣṭe vācaṃ kālāntare vadati
(bṛ. jā. 4/18)krūreṣu rāśisandhiṣu śaśī na saumyairnirīkṣyate ca jaḍaḥ/
budhanavamabhāgasaṃsthau śanibhaumau yadi sadantaḥ syāt
saumye trikoṇasaṃsthe lagnāccheṣagrahairbalavihīnaiḥ/
dviguṇāsyapādahasto yoge'sminnāhito bhavati garbhaḥ
vāmanako makarāntye lagne ravicandrasauribhirdṛṣṭe/
śaśini vilagne karkiṇi (kujārka)kujārkaidṛṣṭe'thavā(tathā) kubjaḥ
mīnodaye ca dṛṣṭe (kujārkaśaśibhiḥ)kujārkiśaśibhiḥ pumān bhavati paṅguḥ/
yāpyā bhavanti yogāḥ saumyagrahavīkṣitāḥ sarve
bhaumayutā dreṣkāṇāstrikoṇalagneṣu saṃdṛṣṭāḥ/
vibhujāṅghrimastakaḥ syācchaniravicandrairvadedgarbhaḥ
(ityādhānavidhānaṃ)ityādhānavidhānaṃ prasūti samaye'pi yojayedyogyam/
ādhāne yannoktaṃ prasūtivihitaṃ tadapi cintyam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ ādhāne'ṣṭamo'dhyāyaḥ//
navamo'dhyāyaḥ
(sūtikādhyāyaḥ)
(ādhānaṃ)ādhāne hi mayoktaṃ prasūtikālasya nirṇayārthaparam/
tasmin suparijñāte janmādhyāyaṃ pravakṣyāmi
śīrṣodaye vilagne mūrdhnā prasavo'nyathodaye caraṇaiḥ/
ubhayodaye ca (karam)hastaiḥ śubhadṛṣṭe śobhano'nyathā kaṣṭaḥ
(ho.ra. 1 a. 148 pṛ.)bhavanāṃśasadṛśadeśe prasavo jñeyaḥ sadātra yuvatīnām/
miśragṛhāṃśe vartmani sthirarāśyaṃśe tathā (tathānyagṛhe)svagṛhe
svagṛhanavāṃśe lagne svagṛhe'nyasmi(svagṛhenya'smin pratidvandve)nyadi prathamaharmye/
pitṛmātṛgrahabala(varge)tastattatsvajanagṛheṣu balayogāt
prākāratarunadīṣu ca sūtirnīcāśritaiḥ(cāśrite) saumyaiḥ/
nekṣante lagnendū yadyekasthā grahā mahāṭavyām
salilabhalagne(bhavane) candro jalarāśau vīkṣate'thavā pūrṇaḥ/
prasavaṃ salile vidyāt bandhūdayadaśamagaśca yadā(10, 11)
saumyairlagne pūrṇe svagṛhagate śaśini salilasaṃyāte/
pātālasthaiśca śubhairjalaje lagne'mbugehage śaśini
vṛścikakulīralagne saure candrekṣite tvavaṭe/
bhavati prasavaḥ strīṇāṃ vadanti yavanāḥ saha maṇitthaiḥ
ravije jalajavilagne krīḍodyāne budhekṣite prasavaḥ/
raviṇā devāgāre tathoṣare caiva candreṇa
(vṛ. jā. 5/12 tathā utpala ṭīkā meṃ vādarāyaṇa vākya)āraṇyabhavanalagne girivanadurge tathā naravilagne/
rudhirekṣite śmaśāne śilpakanilayeṣu saumyena
sūryekṣite gonṛpadevavāse śukrendujābhyāṃ ramaṇīyadeśe/
śakreḍyadṛṣṭe dvijavahnihotre narodaye sampravadanti sūtim
svocce daśame jīve dvitricaturbhūmike gṛhe prasavaḥ/
mandarkṣāṃśe'śālaṃ(sāle) caturthadaśamasthitaiḥ saumyaiḥ
dvau dvau rāśī meṣāt pūrvādiṣu saṃsthitau gṛhavibhāge/
koṇeṣu dviśarīrā (lagnasya)lagnantu bhaveddhi tatpramukhaiḥ(pramukhe)
digbhāgarāśimaṇḍalakendreṣu khageṣu tacchālā/
(atha)jhaṣamṛgahayabalavattve gṛhaṃ dviśālaṃ(viśālaṃ) triśālaṃ ca
citraṃ navaṃ bhṛgusute ca dṛḍhaṃ gurau ca dagdhaṃ kuje dinakare paripūrṇakāṣṭham(jīrṇa)/
candre navaṃ ca bahuśilpakṛtaṃ budhe ca jīrṇaṃ bhavedgṛhamihoṣṇakarātmaje ca
vāsagṛhe dyūnagatāt dvāro dikpālakāt balopetāt/
bhavanagrahasaṃyogaiḥ prativeśmāścintanīyāḥ syuḥ
devālayāmbupāvakakośavihārāstathotkaro(upaskarasthānam) bhūmeḥ/
nidrāgṛhaṃ ca bhāskaraśaśikujagurubhārgavārkibudhayogāt
(ho. ra. 1 a. 166 pṛ.)khaṭvāsthitirbhavanavadyutavihagasamāni tatra cihnāni/
āstaraṇāni ca vidyāt dṛṣṭiśubhakṛtāni daivajñaḥ
prācyādigṛhadvitayaṃ dvaiśarīrā rāśayaśca gātrāṇi/
ājānuśiraḥśayanaṃ grahatulyaṃ lakṣaṇaṃ tatra
grahayuktaṃ vā niyataṃ vinatatvaṃ ca dvimūrtirāśiṣu ca/
ṣaṭtrinavāntyāḥ pādāḥ (paryante)paryaṅke'ṅgāni rāśayaḥ śeṣāḥ
nīcasthe bhūśayanaṃ candre'pyathavā sukhe vilagne vā/
śaśilagnavivarayuktagrahatulyāḥ sūtikā jñeyāḥ
(ho. ra. 1 a . 17. pṛ.)anuditacakrārdhayutairantarbahiranyathā vadantyeke/
lakṣaṇarūpavibhūṣaṇayogastāsāṃ śubhairyogāt
krūrairvirūpadehāḥ lakṣaṇahīnāḥ sūraudramalināśca/
miśrairmadhyamarūpā balasahitaiḥ sarvamevamavadhāryam
dvādaśabhāgavibhakte(bhāgacchinne) vāsagṛhe'vasthite sahastrāṃśau/
dīpaścarasthirādiṣu tathaiva vācyaḥ prasavakāle
yāvallagnāduditaṃ vartirdagdhā tu tāvatī bhavati/
doṣaḥ pūrṇe pūrṇaḥ śaśini kṣīṇe kṣayastu tailasya
(ho. ra. 1 a. 160 pṛ.)balavati sūrye dṛṣṭe bahūn pradīpān vadet kuputreṇa/
anyairapi(rapagataḥ) gatavīryaiḥ sūtau jyotistṛṇairbhavati
saurāṃśe'tha jalāṃśe candre'rkajasaṃyute'thavā hibuke/
taddṛṣṭe vā kuryāttamasi prasavaṃ na sandehaḥ
horāmanīkṣamāṇe śaśini parokṣasthite pitariḥ jātaḥ/
meṣūraṇāccyute vā carabhe bhānau videśagate
dyuniśorarkāsitayoḥ kujena sandṛṣṭayoḥ pitānyagataḥ(pyabhavat)/
cararāśau paradeśe yuktekṣitayostu tatra mṛtaḥ
pañcamanavamadyūne pāpairarkāttu pāpasaṃdṛṣṭaiḥ/
baddhaḥ pitā'nyadeśe rāśi vaśāt sve'thavā mārge
jāyātrikoṇasaṃsthaiḥ krūrairānandavarjitaḥ prasavaḥ/
daśamacaturthopagataiḥ saumyaiḥ sampattayo vipulāḥ
paśyati na guruḥ śaśinaṃ lagnaṃ ca divākaraṃ senduram/
pāpayutaṃ vā sārkaṃ candraṃ yadi jārajātaḥ syāt
guruśaśiravayo nīce sūtau lagne'thavārkasūnuśca/
lagnoḍupabhalguputrāḥ śubhairadṛṣṭāstathānyajātaśca(jātaḥ syāt)
kleśo mātuḥ krūrairbandhvastagataiḥ śaśāṅkayuktairvā/
candrāt saptamarāśau pāpā maraṇāya(maraṇāya nirdiṣṭāḥ) vakrasandṛṣṭāḥ
candrāddaśame bhānurmāturmaraṇaṃ karoti pāpayutaḥ/
śukrāt pañcamabhavane(navame) sauriyutastena(sauriyuto'rko'tha) vā dṛṣṭaḥ
candrāttrikoṇarāśau ravijo māturvadhaṃ diśati rātrau/
śukrāttathaiva divase bhaumaḥ pāpena sandṛṣṭaḥ
kujasaurayostrikoṇe candre'stagate viyujyate mātrā/
dṛṣṭe surendraguruṇā sukhānvito dīrghajīvī ca
mriyate pāpairdṛṣṭe śaśini vilagne kuje'stage tyaktaḥ/
lagnācca(tsvalā, stalā........) lābhagatayorvasudhāsumandayorevam
paśyati saumyo balavān yādṛggṛhṇāti tādṛśo jātaḥ/
śubhapāpagrahadṛṣṭe parairgṛhītā'thavā(gṛhīto'pi sa mriyate) mriyate
(ekāṃśāvasthitayoryamārayostyajyate mātrā)ekāṃśasthitayorvā yamārayostyajyate'thavā mātrā/
lagnātsaptamabhavane bhaume śanivīkṣite niyatam
yādṛkpaśyati saumyastattulyaguṇaṃ sutaḥ(sutam) samādhatte/
pitṛjananīsādṛśyaṃ raveḥ śaśāṅkasya balayogāt
siṃhājagobhirudaye jāto nālena veṣṭito jantuḥ/
lagne kuje'tha saure rāśyaṃśasamānagātraśca
bhaumaśanidrekkāṇe pāpe lagne sthite śaśiyute(sute) vā/
dvayekādaśagaiḥ saumyairabhiveṣṭitako bhujaṅgena
sūryaścatuṣpadasthaḥ śeṣā dviśarīrasaṃsthitā balinaḥ/
kośairveṣṭitadehau yamalau khalu saṃprajāyete(prasūyete)
lagnanavabhāgatulyā mūrtirbalasaṃyutādgrahādvāpi/
navabhāgādvarṇoktiḥ śaśiyogāttatra sūtasya
bahavo yadi balayuktā miśrā mūrtistadā vācyā/
kulajātideśapuruṣān buddhvā''deśaṃ samādiśettajjñaḥ
triṃśadbhāge bhānurgrahasya (yasyeha saṃsthito)yasya sthito bhavati/
tattulyāḥ prakṛtiḥ syādevaṃ munayo'dhyavasyanti
tatkālasuhṛdaritvaṃ balaṃ ca nīcoccamadhyasaṃśritatām/
jñātvā grahasvabhāvāṃstebhyaḥ saṃcintyamanyadapi
(ho.ra. 1 a. 174 pṛ.)kṣīṇe śaśini sapāpe mātā mriyate pitā ravau tadvat/
balibhirdṛṣṭe miśrairvyādhiḥ saumyaiḥ śubhaṃ bhavati
vipulavimalamūrtiḥ svoccago vā svarāśau
gurusitayuta indurbodhanenānudṛṣṭaḥ/
atiśayaśubhadātā pañcame vā'pi mātuḥ
piturapi khalu tadvat bhāskaraḥ sarvadaiva
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ sūtikādhyāyo navamaḥ/
daśamo'dhyāyaḥ
(ariṣṭādhyāyaḥ)
āyurjñānābhāve sarvaṃ viphalaṃ prakīrtitaṃ yasmāt/
tasmāttajjñanārthe riṣṭādhyāyaṃ pravakṣyāmi
oje sthitāḥ pumāṃsaḥ śukle'hani sūribhiḥ samākhyātāḥ/
yugmabhavaneṣu sarve kṛṣṇe niśi yoṣito balinaḥ
trividhamiha śāstrakārā (niyamaniyamaṃ ca)niyatamaniyataṃ ca yogajaṃ prāhuḥ/
yogasamutthaṃ tāvadvakṣye paścāttu pariśeṣau
(ho. ra . 5 a. 617 pṛ.)bṛhaspatirbhaumagṛhe'ṣṭamasthaḥ sūryendubhaumārkajadṛṣṭamūrti(isa pūre ariṣṭa prakaraṇa ke liye jātakābharaṇa kā ariṣṭādhyāya tulanīya hai)/
abdaistribhirbhārgavadṛṣṭihīno lokāntaraṃ prāpayati prasūtam
vakrī śanirbhaumagṛhaṃ prapannaścadre'ṣṭaṣaṣṭhe'tha catuṣṭaye vā/
kujena samprāptabalena dṛṣṭo varṣadvayaṃ jīvayati prajātam
bhāskarahimakarasahitaḥ śanaiścaro mṛtyudaḥ prasavakāle/
varṣairnavabhiryātairityāha brahmaśauṇḍākhyaḥ
bhaumadivākarasaurāśchadre jātasya bhaumagṛhe(yasya śukragṛhe)/
mriyate'vaśyaṃ sa naro yamakṛtarakṣo'pi māsena
ekaḥ pāpo'ṣṭamagaḥ śukragṛhe pāpāvīkṣito varṣāt/
mārayati naraṃ jātaṃ sudhāraso yena pīto'pi
raviśaśibhavane śukro dvādaśaripuradhragaṃ(randhragaḥ) śubhaiḥ sarvaiḥ/
dṛṣṭaḥ karoti (ṣaṣṭhāṣṭavyayamato)ṣaḍbhirvarṣairmaraṇaṃ kimatra citraṃ hi
karkaṭadhāmani saumyaḥ ṣaṣṭhāṣṭama(ṣaṣṭhāṣṭavyayagato)saṃsthito vilagnarkṣāt/
candreṇa dṛṣṭamūrtirvarṣacatuṣkeṇa mārayati
tīvraphalarājayogā yavanādyairye vinirmitāsteṣu/
jāyante khalu kulajā riṣṭaṃ teṣu prasūtānām
keturyasminnṛkṣe'bhyuditastasminprasūyate yo hi/
māsadvayena maraṇaṃ vinirdiśettasya jātasya
gaganastho divasakaraḥ (balibhiḥ)pāpairbahubhirnirīkṣitaḥ sadyaḥ/
mārayati bhaumadhāmani śanibhe ca na saṃśayo bhavati
lagne yaddrekkāṇā nigaḍāhivihaṅgapāśadharasaṃjñāḥ/
maraṇāya saptavarṣaiḥ krūrayutā na svapatidṛṣṭāḥ
rāhuścatuṣṭayastho maraṇāya nirīkṣito bhavati pāpaiḥ/
varṣairvadanti daśabhiḥ ṣoḍaśabhiḥ kecidācāryāḥ
pāpāstrikoṇakendre saumyāḥ ṣaṣṭhāṣṭamavyayagatāśca/
sūryodaye prasūtaḥ sadyaḥ prāṇāṃstyajāti jantuḥ
aṃśādhipajanmapatī lagnapatiścāstamupagatā yasya/
saṃvatsaraistu maraṇaṃ nirvyājaṃ katipayaireva
rāśipramitairvarṣairmārayati vilagnapo ripusthāne/
māsairdrekkāṇapatirdivasairaṃśādhipo hanti
mārayati ṣoḍaśāhācchanaiścaraḥ pāpavīkṣito lagne/
saṃyukto māsena tu varṣācchuddhastu mārayati
kṣīṇaśarīraścandro lagnasthaḥ krūravīkṣitaḥ kurute/
svargamanaṃ hi puṃsāṃ kulīrago'jānparityajya
varṣānmārayati śaśī ṣaṣṭhāṣṭamarāśisaṃsthito lagnāt/
sadyaḥ krūrairdṛṣṭaḥ saumyairabdāṣṭakāccaiva
(aśubhaiḥ śubhaiśca dṛṣṭo)aśubhaśubhaiḥ sandṛṣṭe varṣacatuṣkeṇa nirdiśedantam/
anupātaḥ kartavyaḥ proktādū(nyūnagrahairdṛṣṭaḥ)nairgrahairdṛṣṭe
saumyāḥ ṣaṣṭhāṣṭamagāḥ pāpairvakropasaṅgatairdṛṣṭāḥ/
māsena mṛtyudāste yadi na(tena śubhaistu) śubhaistatra sandṛṣṭāḥ
lagnāddvādaśadhanagaiḥ krūrairmriyate ca randhraripuyuktaiḥ/
śubhasamparkamayātairmāse ṣaṣṭhe'ṣṭame vā'pi
lagnādhipajanmapatī ṣaṣṭhāṣṭamariḥphagau prasavakāle/
astamitau maraṇakarau rāśi pramitairvadedvarṣaiḥ
horādhipatirdyūne pāpajito maraṇameva vidadhāti/
māsena janmanāthastadvaccandro na yadi śubhadṛṣṭaḥ
candraḥ kujaraviyuktaḥ(ravidṛṣṭaḥ) svasutasthāne na cāpi śubhadṛṣṭaḥ/
maraṇaṃ śiśoḥ prayacchati varṣe navame na sandehaḥ
horeśvarastu (mūrtau)mṛtyau pāpaiḥ sakalaiśca dṛśyate balibhiḥ/
māsi caturthe maraṇaṃ jātasya karoti munivākyam
janmādhipatiḥ sūryaḥ svaputrasahito'ṣṭame bhavati rāśau/
varṣai rāśipramitairmaraṇāya sitena sandṛṣṭaḥ
vyayāṣṭaṣaṣṭhodayage śaśāṅke pāpane yukte śubhadṛṣṭihīne/
kendreṣu saumyagrahavarjiteṣu prāṇairviyogaṃ vrajati prajātaḥ
cakrasya pūrvabhāge pāpāḥ saumyāstathetare caiva/
varlaścakalagne jātā gatāyuṣo vajramuṣṭiyoge'smin
kṣīṇe śaśini vilagne pāpaiḥ kendreṣu mṛtyusaṃsthairvā/
bhavati vipattiravaśyaṃ yavānādhipatermataṃ(paterna sandehaḥ) caitat
rāśyantagataiḥ pāpai; sandhyāyāṃ tuhinaraśmihorāyām/
mṛtyuḥ pratyekasthaiḥ kendreṣu śaśāṅkapāpaiśca
dyūnacaturasrasaṃsthe(saṃsthaiḥ) pāpadvayamadhyage śaśini jātaḥ/
vilayaṃ prayāti niyataṃ devairapi rakṣito bālaḥ
pāpadvayamadhyagate horāsaptāṣṭamasthite candre/
saumyairabalairdṛṣṭe jāto mriyate dhruvaṃ hyatra(bālaḥ)
dyūnāṣṭamagaiḥ pāpaiḥ krūragrahavīkṣitaiḥ saha jananyā/
mriyate śubhasaṃdṛṣṭai satyasya matādvadedvyādhim
grahaṇopagate candre sakrūre lagnage kuje'ṣṭamage/
mātrā sārdhaṃ mriyate candravadarke ca śastreṇa
kṣīṇe śaśini vilagne kaṇṭakanidhanāśri taistathā pāpaiḥ/
saumyādṛṣṭe mṛtyuḥ sadyaḥ satyasya nirdeśaḥ(nirdeśāt)
dyūnagate'rke lagne yame kuje vā viparyaye vā'pi/
anyatarayute vendāvaśubhairdṛṣṭe'cirānmṛtyuḥ
horānidhanāstagataiḥ pāpaiḥ kṣīṇe vyayasthite(vyavasthite) candre/
jātasya bhavenmaraṇaṃ sadyaḥ kendreṣu cenna śubhāḥ(cedaśubhā)
lagnāntyanavamanaidhanasaṃyuktāścandrāsūryasaurārāḥ/
jātasya vadhakṛtaḥ(vadhaṃ kuryuḥ) syuḥ sadyo guruṇā na ceddṛṣṭāḥ
lagne candre'rke vā pāpā balinastrikoṇanidhaneṣu/
saumyairadṛṣṭayuktā(saumyairamiśradṛṣṭāḥ) sadyo maraṇāya kīrtitā yavanaiḥ
śukro raviśanisahito mārayati naraṃ sadā prasavakāle/
dṛṣṭo'pi devaguruṇā navabhirvarṣairna sandehaḥ
yatrasthastatrastho rudhirārkaśanaiścarekṣitaścandraḥ/
jananīmṛtyuṃ kuryānna tu saumyanirīkṣitaḥ sadyaḥ
rudhiraśanaiścaradṛṣṭo divasakaro divasajanmani tu yasya/
pāpayuto vā hanyāt pitaraṃ niḥsaṃśayaṃ jātaḥ
rahito budhaguruśukrairjanmani rudhirāṅgasaurasahito'rkaḥ/
kathayati pitaramatītaṃ piturapi ca śarīrakartāram
pāpadvayamadhyagato divasakaro divasajanmaniratasya/
pāpayuto vā hanyāt pitaraṃ niḥsaṃśayaṃ jātaḥ
(sūryātsaptama)sūryādaṣṭamarāśau yadi yuktau sauralohitau prasave/
saumyādṛṣṭau nidhanaṃ kuryātāṃ sadya eva pituḥ
pāpagrahasaṃyuktaścararāśigato divākaraḥ prasave/
viṣaśastrajalānmṛtyuṃ kathayatyalpāyuṣaṃ pitaram
candrādaṣṭamarāśau navame vā saptame'pi vā pāpāḥ/
sarve tatrānyatame hanyurjātaṃ saha jananyā
cararāśigate sūrye dinajanmani vīkṣite kuputreṇa(tu putreṇa)/
kathayati videśayātaṃ jātasya śarīrakartāram
cararāśigataṃ sauraṃ yadyarko rātrijanmanīkṣeta/
atrāpi videśasthaṃ kathayati pitaraṃ prasūtasya
rudhirasahitastu sauraścarabhavane rātrijanmaniratasya/
kathayati pitaramatītaṃ paradeśe nātra sandehaḥ
yatrasthastatrasthaḥ svaputrarudhirāṅgasaṅgataḥ sūryaḥ/
prāgjanmano nivṛttaṃ kathayati pitaraṃ prasūtasya
janmāṣṭasaptaṣaṣṭhadvādaśasaṃstheṣu caiva pāpeṣu/
mātā sutena sārdhaṃ mriyate nāstyatra sandehaḥ
jīvati mātā mriyate sūnuḥ (ṣaṣṭhāntyageṣu)ṣaṣṭhāntyageṣu pāpeṣu/
janmāṣṭasaptameṣu ca jīvati sūnurmriyeta tanmātā
vakro vā sauro vā dvādaśasaṃstho nayanahantā/
dakṣiṇanayanaṃ sauro vāmamathāṅgārako hanyāt
yugapaccandrādityau dvādaśabho niṣṭhitau(viṣṭhitau) grahau syātām/
kurutaḥ prasūtamandhaṃ pāpaḥ ṣaṣṭhe'thavā nidhane
athavāpyanyatarayute dvādaśabhe vāpi jāyamānasya/
atrāpi harennayanaṃ dakṣiṇamarkaḥ śaśī savyam
svarbhānunopasṛṣṭā yadi horā dinakaraśca jāmitre/
jātastatra manuṣyo niḥsandigdhaṃ (bhavedandhaḥ)bhavatyandhaḥ
dhanarāśau dvādaśabhe candraḥ sūryaśca (viṣṭhitā)niṣṭhito yatra/
tatrāpi bhavatyandho yadyaṣṭamaṣaṣṭhayoḥ pāpau
rajanikaraḥ ṣaṣṭhagato nidhane sūryo raveḥ sutastu(suto dhanabhe) śubhe(vyaye)/
vakraḥ kuṭumbarāśāvatrāpyandho bhavejjātaḥ
rudhirāṅgasaurayuktaścandro nidhane'thavā'pi ṣaṣṭhe vā/
pittaśleṣmavikārairdṛṣṭiṃ hanyādaśubhayuktaḥ
dakṣiṇamaṣṭamasaṃsthaḥ savyaṃ tu haretsamāśritaḥ ṣaṣṭham/
saumyairnirokṣitatanuḥ(rnirīkṣata) sadyo na harettu (nayanaṃ hareddharetpaścāt)paścādvā
dinakarasutena sahito nidhane cāntye(nyataramāśritaścandraḥ) samāśritaścandraḥ/
vātaśleṣmavikārairdṛṣṭiṃ hanyādaśubhadṛṣṭaḥ
nidhane dakṣiṇanayanaṃ tyāge savyaṃ harettu niyamena/
saumyaistu dṛśyamāne(māno) na haredathavā haretpaścāt
etenaiva tu vidhinā saurāradivākarāśritaścandraḥ/
kuryāddṛṣṭivikāraṃ nānārogairdhruvaṃ jantoḥ
ekādaśe tṛtīye horāyāṃ pāpasaṃyute śaśini/
karṇavikalo naraḥ syātpāpagrahavīkṣite sadyaḥ
navame pañcamarāśau pāpagrahavīkṣitau grahau syātām/
śrotrāpaghātamatulaṃ kuryātāṃ jātamātrasya
navame dakṣiṇakarṇaṃ vāmaṃ vai pañcame graho hanyāt/
atraiva saumyabhe vā śubhadṛṣṭe vā śubhaṃ vācyam
rāśau horāntaraṃ prāpya yo yasmin vyādhimāpnuyāt/
taccāsya(tasmācca) horāprasave candrasthānaṃ ca yadbhavet
savyāpasavyabhāge yogamathaiva grahāstu saṃprāptāḥ/
kuryurnṛṇāṃ ca cihnaṃ vyaṅgabhayaṃ pāpavīkṣitāḥ saumyāḥ
viditvā tritayaṃ hyetat kṛtsnasya tu viśeṣataḥ/
śubhāśubhau tu vijñeyau grahasaṃyogakakāraṇau
candrādityau tṛtīyasthau mīnakṣetraṃ(kṣetrasya) sa yasya tu/
vyādhiṃ tatra vijānīyāt trirātraṃ tasya jīvitam
atastṛtīye nakṣatre samaste vyastage'pi vā/
ravau rātriṃ parāṃ jīveccandre daśamamāśrite
sahitau candrajāmitre yasyāṅgārakabhāskārau/
jātasya tasya hi tadā bhavetsaptāhajīvitam
caturasrasthitāḥ pāpā vāmadakṣiṇagā yadā/
tadā yo vyādhimāpnoti daśarātraṃ sa jīvati
trikoṇe dakṣiṇe sūryaścandro vāme yadā bhavet/
yastadā labhate vyādhiṃ dvādaśāhaṃ sa jīvati
trikoṇastho yadā candraścaturasre'tha bhāskaraḥ(bhāskarau)/
tadā durvyādhinā (putra)yuktastrirātraṃ nātivartate
tadā horā caturthasthaścandraḥ ṣaṣṭhasthito raviḥ/
aṣṭādaśāhaṃ ca narastadā vyādhisamanvitaḥ
raviryadā candramasastrikoṇasthānamāśritaḥ/
viṃśatiṃ divasān jīvettadā vyādhibhāyārditaḥ
horāṣṭamasthitaḥ sūryaḥ saurabhaumanirīkṣitaḥ/
yaḥ pumān prāpnuyādvyādhiṃ na sa jīvedvipadyate(vipatsyate)
horāyāṃ kaṇṭake bhaumo bhavedyasya prajāyataḥ/
na ca kendragato jīvo jāyate mṛta eva saḥ
atha horāgataḥ sūryo na ca kendre bṛhaspatiḥ/
nidhane vā paraḥ kaścit jātamātro vinaśyati
horāyāṃ kaṇṭake candro na ca kendre bṛhaspatiḥ/
nidhane (pāpakaḥ)vā paraḥ kaścit jātamātro vinaśyati
dreṣkāṇajāmitragato yasya syāddāruṇagrahaḥ/
horāgataḥ śaśāṅkaśca sadyo harati jīvitam
grahāḥ sameyurbahavo nidhane yasya janmani/
māsaṃ vā saptarātraṃ vā tasyāyuḥ samudāhṛtam
śanaiścaraśca horāyāṃ nidhane ca mahīsutaḥ/
na ca devaguruḥ kendre mṛtagarbhaḥ prasūyate
yaḥ prāgvilagne dreṣkāṇastatsamāno yadā grahaḥ/
bhavettrikoṇagā pāpāstatsamānaphalo bhavet
saure vyādhimavāpnoti maraṇaṃ dharaṇīsute/
sūrye syādvyādhivaikalpaṃ maraṇaṃ nātra saṃśayaḥ
atha horāgato bhaumaḥ kendrasthaśca bhṛgoḥ sutaḥ/
sa vai maraṇamāpnoti horāyāṃ punarāgate
gurustrikoṇe horāyāṃ horeśaśca mahīsutaḥ/
tasyānyatarakendrasthaḥ sadyo jīvitanāśanaḥ
na naidhane (guruḥ)grahaḥ kaścit pāpo horāgato'thavā/
kendre (kendreṣvanyatame)vānyatare jīvo jīvatyaṣṭaśatottaram
na kendre kaścidāgneyo na trikoṇe na naidhane/
guruśukrau ca kendrasthau jīvedaṣṭaśatādhikam
yadi horāgataḥ śukraḥ kendreṣvanyatame guruḥ/
naidhane na ca pāpāḥ syuḥ sa viṃśaṃ jīvate śatam//95//
rāśau karkaṭahorāyāṃ (guruśukrasamanvite)guruśukrau samanvitau/
guruścandrayuto vā'pi nidhane na ca kaścana
na ca kendragatāḥ pāpā na trikoṇe na naidhane/
tasyāyuramaraprakhyaṃ niścayena ca kīrtyate
nidhanāstavyayalagnatrikoṇagāḥ kṣīṇacandrasaṃyuktāḥ/
pāpā balinaḥ śubhadairadṛśyamānā gatāyuṣaḥ(yuṣaṃ prāyaḥ) prāyaḥ
yoge balinaḥ sthānaṃ(sthāne) svaṃ vā lagnaṃ gate'pi vā candre/
balavati pāpairdṛṣṭe varṣānte mṛtyukālaḥ syāt
ravicandrabhaumagurubhiḥ kujagurusaurendubhistathaikasthaiḥ/
raviśanibhaumaśaśāṅkairmaraṇaṃ khalu pañcabhirvarṣaiḥ
raviṇā(raviśaśiyuktaḥ) yuktaḥ śaśijo'saumyairdṛṣṭo vināśayati nūnam/
ekādaśabhirvarṣairdevāṅke'pi sthitaṃ jātam
lagne ravimandakujaiḥ (kujāḥśatrugṛhe)śukragṛhe saptame śaśī kṣīṇaḥ/
dṛṣṭo na devaguruṇā saptabhirabdairvināśayati
kendre ravimuṣitatanuḥ kṣitisutamandāvalo'kito'tha yutaḥ/
varṣacatuṣke candro mārayati kimatra gaṇitena
(dra.jā. bha. ariṣṭā.)lagnādhipateścandro maraṇapadastho'ti kṛṣṇatāṃ yātaḥ/
krūraiḥ sakalairdṛṣṭo na śubhaiḥ sarvaistribhistu mārayati
lagnādhipatiḥ pāpaḥ śaśinoṃśe riḥphago yadi ca candrāt/
krūrairvilokyamāno mārayati śiśuṃ navabhirabdaiḥ
darśanabhāge saumyāḥ krūrāścādṛśyake prasavakāle/
rāhurlagnopagato yamakṣayaṃ nayati pañcabhirvarṣaiḥ
rāhuḥ saptamabhavane śaśisūnunirīkṣito na śubhadṛṣṭaḥ/
daśabhirdvābhyāṃ sahitairabdairjātaṃ vināśayati
ghaṭasiṃhavṛścikodayakṛtasthitirjīvitaṃ harati rāhuḥ/
pāpairnirīkṣyamāṇaḥ saptamitairniścitaṃ varṣaiḥ
ketorudayaṃ pūrvaḥ paścādulkādipavananirghātāḥ/
raudre sārpamuhūrte(sati ca muhūrte) prāṇaiḥ santyajyate jantuḥ
kṣīṇaṃ yadā śaśāṅkaṃ paśyedrāhuḥ samāgataṃ pāpaiḥ/
mārayati tadā divasairnirvyājaṃ katipayaireva
kumbhe diśati śaśāṅko bhāge mṛtyuṃ tathaikaviṃśakhye(tathaikaviṃśākhye)/
siṃhe ca pañcameṃ'śe vṛṣe(krūreṇa vṛṣe mṛtirmaraṇabhāge) ca navame tathaivoktaḥ
alini triviṃśayukte meṣe ca tathāṣṭame diśati/ mṛtyum/
karkaṭake dvāviṃśe tulini caturthe mṛge viṃśe
kanyā prathameṃśe dhanurdhare'ṣṭādaśe jhaṣe daśame/
mithune ca dvāviṃśe śaśī prasūtasya maraṇakaraḥ
ye bhuktāḥ(ye tūktāḥ) śaśinoṃśā janmani varṣairgataistu tāvadbhiḥ/
maraṇaṃ hi janmabhājāmapyantakabaddharakṣāṇām
evaṃ sarvaprayatnena jāyamānasya dehinaḥ/
horāsthānāni(sthāneṣu) kendrāṇi cintanīyāni tadyathā
cintayejjāyamānasya sthānarāśiṣu nityaśaḥ/
bṛhaspatirnṛṇāṃ jīvastasya(tasmānmṛtyuṃ) nityaṃ bṛhaspateḥ
pañcadaśaṣaṭsametaścatvāriṃśattathaika(tathaiva viśaśca) viṃśacca/
śatamatha(triṃśaccatvāriṃśat) catvāriṃśat ṣaṣṭistriṃśata(pañcāśadeva yathoktahorāyāḥ) kramāyu horāyāḥ
tṛtīyacaturthapañcamasaptamanavamadaśamaikādaśagṛheṣu jīvasthitau(votthitā) varṣāḥ(proktāḥ sahaje turye paṃcamake saptame ca navame ca/ daśame caikādaśake gṛheṣu jīvasthitau varṣāḥ)
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ ariṣṭādhyāyo daśamaḥ//
ekādaśo'dhyāyaḥ
(candrāriṣṭabhaṅgādhyāyaḥ)
saṃbhūtāriṣṭākhyā bhaṅgasteṣāṃ yathā bhavedyogaiḥ/
tānāgamato vakṣye pradhānabhūtā yataste'tra(bhūtānatastatra)
uḍupatikṛtariṣṭānāṃ bhaṅgastāvannirūpyate pūrvam(samyak)/
samyak (śeṣāṇāmapi paścāt)śeṣāṇāmapi yathāmata brahmapūrvāṇām
sarvairgaganabhramaṇairdṛṣṭaścandro vināśayati riṣṭam/
āpūryamāṇamūrtiryathā nṛpaḥ sannayeddveṣam(sunayavidveṣṭṛn)
candraḥ sampūrṇatanuḥ śukreṇa nirīkṣitaḥ suhṛdbhāge/
(pittakaphānāṃ)riṣṭaharāṇāṃ śreṣṭho vātaharāṇāṃ yathā bastiḥ
paramocce śiśiratanurbhṛgutanayanirīkṣito harito riṣṭām/
samyagvirekavamanaṃ kaphapittānāṃ(pittakaphānāṃ) yathādoṣam
candraḥ śubhavargasthaḥ kṣīṇo'pi śubhekṣito harati riṣṭam/
jalamiva mahātisāraṃ (dāḍima)jātīphalavalkalakvathitam
saptāṣṭamaṣaṣṭhasthāḥ śaśinaḥ saumyā harantyariṣṭaphalam/
pāpairamiśracārāḥ kalyāṇaghṛtaṃ yathonmādam
yuktaḥ śubhaphaladāyibhirinduḥ saumyairnihantyariṣṭāni(sarvairnihantyariṣṭāni)/
teṣāmeva tryaṃśe (śūlam)lavaṇavimiśraṃ ghṛtaṃ nayanarogam
āpūryamāṇamūrtirdvādaśabhāge śubhasya yadi candraḥ/
riṣṭaṃ nayati vināśaṃ takrābhyāso yathā gudajam
saumyakṣetre candro horāpatinā vilokito (harati)hanti/
riṣṭaṃ na vīkṣito'nyaiḥ kulāṅganā kulamivānyagatā
krūrabhavane śaśāṅko bhavaneśanirīkṣitastadanuvarge/
rakṣati śiśuṃ prajātaṃ kṛpaṇa iva dhanaṃ prayatnena
janmādhipatirbalavān suhṛdbhirabhivīkṣitaḥ śubhairbhaṅgam/
riṣṭasya karoti sadā bhīruriva prāptasaṃgrāmaḥ
(janmeśo lagneśvaradṛṣṭaḥ sarvaṃ)janmādhipatirlagne dṛṣṭaḥ sarvairvināśayati riṣṭam/
ghṛṣṭoṣaṇavidalābhyāṃ pratyekakṛtāñjanaṃ yathā śuklam
(svocce vā)svoccasthasvagṛhe'thavāpi suhṛdāṃ (vargetha)varge'pi (saumye'pi)saumye'thavā
saṃpūrṇaḥ śubhavīkṣitaḥ śaśadharo varge svakīye'thavā/
śatrūṇāmavalokane na patitaḥ pāpairayuktekṣito
riṣṭaṃ hanti sudustaraṃ dinapatiḥ prāleyarāśiṃ yathā
śaśi'nontye budhasitayorāye krūreṣu vākpatau gagane/
duritaṃ cāturthikamiva naśyati munikusumarasanasyaiḥ
lagneśvarasya candraḥ ṣaṭtridaśāyahibukeṣu śubhadṛṣṭaḥ/
kṣapayati samastariṣṭānyanuyāte(anuyāto nirupa, riṣṭaṃ vārayate) nṛpatirodha iva
eko janmādhipatiḥ paripūrṇabalaḥ (śubhagrahairdṛṣṭaḥ)śubhairdṛṣṭaḥ/
hanti niśākarariṣṭaṃ vyāghra iva mṛgān vane mattaḥ(mattān)
pakṣe site bhavati janma yadi kṣapāyāṃ
kṛṣṇe'thavā'hani śubhāśubhadṛśyamānaḥ/
taṃ candramā ripuvināśagato'pi yatnā-
dāpatsu rakṣati piteva śiśuṃ na hanti
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ candrāriṣṭabhaṅgo nāmaikādaśo'dhyāyaḥ//
dvādaśodhyāyaḥ
(ariṣṭabhaṅgādhyāyaḥ)
(sarvānimānatibalaḥ, sarvātigāmyatibalāḥ)sarvātiśāyyati balaḥ sphuradaṃśumālī(jālo)
lagpe sthitaḥ praśamayet surarājamantrī/
eko bahūni duritāni sudustarāṇi
bhaktyā prayukta iva (śūladhare)cakradhare praṇāmaḥ(dra.bṛ. pā. 10/3)
saumyagrahairatibalairvibalaiśca pāpai-
rlagnaṃ ca saumyabhavane(bhavanaṃ) (bhṛgudṛṣṭipuṣṭam)śubhadṛṣṭiyuktam(yukte)/
sarvāpadā(sarvāpadābhirahito)virahito bhavati prasūtaḥ
pūjākaraḥ khalu yathā duritairgrahāṇām
pāpā yadi śubhavarge saumyairdṛṣṭāḥ śubhāṃśavargasthaiḥ/
nighnanti tathā riṣṭaṃ patiṃ viraktā yathā yuvatiḥ
rāhustriṣaṣṭhalābhe lagnāt saumyairnirīkṣitaḥ sadyaḥ/
nāśayati sarvaduritaṃ māruta iva tūlasaṃghātam
śīrṣodayeṣu rāśiṣu sarvairgaganādhivāsibhiḥ sūtau/
prakṛtisthaiścāriṣṭaṃ vikrayate(vilīyate) ghṛtamivāgniṣṭham
tatkāle yadi vijayī śubhagrahaḥ śubhanirīkṣito varge/
tarjayati(varjayati) sarvariṣṭaṃ māruta iva pādapān prabalaḥ
pariviṣṭo gaganacaraḥ krūraiśca vilokite harati pāpam/
snānaṃ sannihitānāṃ(hitāyāṃ) kṛtaṃ yathā bhāskaragrahaṇe
snigdhamṛdupavanabhājo(pavanavirajo) jaladāśca(jalajā) tathaiva khecarāḥ (svasthāḥ)śastāḥ/
svasthāḥ(śāsti) kṣaṇācca riṣṭaṃ śamayati(śamayanti hi) rajo (yathāmbudharāḥ)yathāmbudhāraughaḥ
udaye cāgastyamuneḥ saptarṣīṇāṃ (pūrvāṇāṃ)marīciputrāṇām/
sarvāriṣṭaṃ naśyati tama iva sūryodaye jagataḥ
ajavṛṣakarkivilagne rakṣati rāhuḥ samastapīḍābhyaḥ/
pṛthvīpatiḥ prasannaḥ kṛtāparādhaṃ yathā puruṣam
(yatnena bhaṅgamapare)yātaistribhāgamaparaiḥ sarojajanmāpi vismayaṃ kurute/
bhañjayati(tajjaḥ kāṣṭamaniṣṭaṃ) kāṣṭhamariṣṭaṃ samataṭadeśe yathā karabhaḥ(saraṭaḥ kiraṭaḥ)
bahavo yadi śubhaphaladāḥ kheṭāstatrāpi śīryate riṣṭam/
sūryāt trikoṇa indau yathaiva yātrā narendrasya
guruśukrau ca kendrasthau jīvedvarṣaśataṃ naraḥ/
gṛhāniṣṭaṃ hinastyāśu(bhinattyāśu) candrāniṣṭaṃ tathaiva ca
bandhvāspadodayavilagnagatau kulīre gīrvāṇanāthasacivaḥ sakalaśca caṃdraḥ/
jūke ravīndutanayāvapare ca lābhe duścikyaśatrubhavaneṣvamitaṃ tadāyuḥ
ete sarve bhaṅgā mayā niruktāḥ purātanāḥ siddhāḥ/
yairjñātairdaivavido narendravāllabhyamāyānti
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāmariṣṭabhaṅgo nāma dvādaśo'dhyāyaḥ//
trayodaśo'dhyāyaḥ
(candravidhiradhyāyaḥ)
(dra.bṛ. pā. 37/7 tatā vṛ. jā. 13/3)sunaphā'naphādurudharā bhavanti yogāḥ krameṇa ravirahitaiḥ/
vittāntyobhayasaṃsthaiḥ kairavavanabāndhavādvihagaiḥ
(dra.vṛ. pā. 37/11)ete na yadā yogāḥ kendragrahavarjitaḥ śaśāṅkaśca/
kemadrumo'tikaṣṭaḥ śaśini (ca sarva)samastagrahādṛṣṭe
sunaphānaphāsarūpāstriṃśadyogā(30) strisaṃguṇā ṣaṣṭiḥ (180)/
saṃkhyā daurudharāṇāṃ prastāravidhau samākhyātāḥ
śrīmān svabāhuvibhavo bahudharmaśīlaḥ
śāstrārthavidbahuyaśāḥ (tpṛthu) suguṇābhirāma(svaguṇī)/
śāntaḥ(kāntaḥ/ho.ra. 7a. 306 pṛ.) sukhī kṣitipatiḥ sacivo'tha vā syāt
sūtaḥ pumān vipuladhīḥ sunaphābhidhāne(dra.vṛ. pā. 17/8 tathā vṛ. jā. 13/5)
vāgmī prabhurdraviṇavānagadaḥ suśīlo
bhoktānnapānakusumāmbarabhāminīnām(kāminīnām)/
khyātaḥ samāhitaguṇaḥ sukhaśastacitto(vitto)
yoge niśākarakṛte tvanaphe suveṣaḥ(dra.vṛ. pā. 37/9 tathā vṛya jā. 13/5)
vāgbuddhivikramaguṇaiḥ prathitaḥ pṛthivyāṃ
svātantryasaukhyadhanavāhanabhogabhogī(bhāgī)/
dātā(dāntaḥ) (janapoṣaṇa)kuṭumbadhanapoṣaṇalabdhakhedaḥ
sadvṛttavān durudharāprabhavo dhuristhaḥ(dra.vṛ. pā. 37/10)
kāntānnapā(bandhugṛhavastra)nagṛhavastrasuhṛdvihīno(bandhugṛhavastra) dāridryaduḥkhagadadainyamalairupetaḥ/
preṣyaḥ khalaḥ sakalalokaviruddhavṛttiḥ kemadrume bhavati pārthivavaṃśajo'pi
kendrādi sthairgrahairyogāḥ kīrtitā ye'naphādayaḥ/
(tān)te pradhānā(pradhānān) samā(samānān) hrasvā(svāṃ)ścandrarūpāśca(nvi) cintayet
bhaumādīnāṃ balaṃ deśaṃ jātasya ca kulaṃ budhaḥ/
vijñāya pravedat samyak sunaphādikṛtaṃ phalam
vikramavittaprāyo niṣṭhuravacanaścamūpatiścaṇḍaḥ/
hiṃstro dambhavirodhī sunaphāyāṃ bhaumasaṃyoge
śrutiśāstrageyakuśalo dharmaparaḥ (rataḥ)kāvyakṛnmanasvī ca/
sarvahito ruciratanuḥ sunaphāyāṃ somaje bhavati
vidyācāryaṃ khyātaṃ nṛpatiṃ nṛpatipriyaṃ vā'pi/
sukuṭumbadhanasamṛddhaṃ sunaphāyāṃ suraguruḥ kurute
strīkṣetravi(vittagṛhavāṃ)ttavibhavaścatuṣpadāḍhyaḥ suvikramo bhavati/
nṛpasatkṛtaḥ sudhīro dakṣaḥ śukreṇa sunaphāyām
nipuṇamatirgrāmapurairnityaṃ saṃpūjito dhanasamṛddhaḥ/
sunaphāyāṃ raviputre kriyāsu gupto bhaveddhauraḥ
corasvāmī dhṛṣṭaḥ svavaśo(vaṃśa) mānī raṇotkaṭaḥ krodhī/
śreṣṭhaḥ(sevya) ślāghyaḥ sutanuḥ kujenaphāyāṃ sulābhaśca(pragalbhaśca)
gāndharvalekhanapaṭu(gandharva) kaviḥ pravaktā nṛpāptasatkāraḥ/
ruciratanustvanaphāyāṃ prasiddhakarmā budhena bhavet
gāmbhīryasattvamedhāsthānarato(śubho) buddhimān nṛpāptayaśāḥ/
anaphāyāṃ tridaśagurau saṃjātaḥ (stvavidbhavati)satkavirbhavati
(yuvatijanānāṃ)yuvatīnāmatisubhagaḥ praṇayī kṣitipaśca gopatiḥ(bhogavān kāntaḥ) khyātaḥ/
kāntaḥ(kanakasamṛddhaścaṇḍa) kanakasamṛddhastvanaphāyāṃ bhārgave bhavati
vistīrṇabhujo netā gṛhītavākyaścatuṣpadasamṛddhaḥ/
durvanitāyā bhakto(bhartā) guṇasahitaścārkaputreṇa
ānṛtiko bahuvitto nipuṇo'tiśaṭho'dhiko(guṇādhiko) lubdhaḥ/
vṛddhāsatīprasaktaḥ kulāgraṇīḥ śaśini bhaumabudhamadhye
khyātaḥ karmasu vibhavī bahujanavairastvamarṣaṇo hṛṣṭaḥ/
kularakṣī kujagurvoḥ saṃgrahaśīlaḥ śaśini madhye
uttamarāmā(uttarāmā, uttamakāmaḥ) subhago vivādaśīlaḥ śucirbhaveddakṣaḥ/
vyāyāmī raṇaśūraḥ sitārayormadhyage candre
kutsitayoṣidra(draviṇo)maṇo bahusaṃcayakārako vyasanataptaḥ/
krodhī piśuno ripuhā(ripumāna yamārayīḥ) yamārayoḥ syāddurudhurāyām
dharmaparaḥ śāstrajño vācālaḥ satkavirdhanopetaḥ/
tyāgayuto vikhyāto budhagurumadhye sthite candre
priyavāk subhagaḥ kāntaḥ pranṛttageyādiṣu priyo bhavati/
sevyaḥ śūro mantrī budhasitayordurudhurāyoge
deśāddeśaṃ gacchati vittaparo nātividyayā sahitaḥ/
candre'nyeṣāṃ pūjyaḥ svajanavirodhī jñamandayormadhye
dhṛtimedhāśauryayuto nītijñaḥ kanakaratnaparipūrṇaḥ/
khyāto nṛpakṛtyakaro gurusitayordurudhurāyoge
sukhanayavijñānayutaḥ priyavāgvidvān dhuraṃdharo'pyāryaḥ/
śānto dhanī surūpaścandre gurubhānujāntasthe
vṛddhacaritaṃ kulāgryaṃ nipuṇaṃ strīvallabhaṃ dhanasamṛddham/
nṛpasatkṛtaṃ bahudhanaṃ kurute candraḥ sitāsitayoḥ
(dra.vṛ. pā. 37/12 tathā vṛ. jā. 13/1)sūryāt kendrādigato niśākaraḥ svalpamadhyabhūyiṣṭhān/
kuyātkrameṇa dhanadhīnaipuṇavijñānavinayāṃśca
autpātikaḥ(utpātikaḥ, alpātmajaḥ) kṛśatanurniśi cāpyadṛśyo
(kṛṣṇe tu śīta kiraṇo)dṛśyo divā śiśiragurbhayaśokadaḥ syāt/
evaṃ sthitaḥ samaphalaṃ pṛthivīpatitvaṃ
yāto'nyathā prakurute paripūrṇamūrtiḥ
lagnādupacayasaṃsthaiḥ śubhaiḥ samastairmahādhano dvābhyām/
madhyaṃ caikenādhamamevaṃ candrādapi tadūnaḥ
adhiyogādayo'nye'pi(ye'pi) mayātraiva na kīrtitāḥ/
nṛpayogā yataste hi vakṣye tatraiva tānaham
iti kalyāvarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ candravidhirnāma trayodaśo'dhyāyaḥ//
caturdaśo'dhyāyaḥ
(veśivāśyubhayacaryādhyāyaḥ)
(vāśī taddhanagaiścandravarjitaiḥ)sūryādvyayagairvāśirdvitīyagaiścandravarjitairveśiḥ(rveśī)/
ubhayasthitairgrahendrairubhayacarī nāmataḥ proktā(dra.vṛ.pā. 18/1)
mandadṛśaṃ sthiravacanaṃ paribhūtapariśramaṃ natordhvatanum/
kathayati yavanādhipatirveśisamutthaṃ tathā puruṣam
vasusaṃcayavitsasuhṛtsarādveśī suragurau bhavati jātaḥ/
bhīruḥ kāryodvigno laghuceṣṭo bhṛgasute parādhīnaḥ
(karkaśo)parikarmako daridro mṛdurvinīto budhe salajjaśca/
(mārgaghnaḥ)mārgalaghuḥ kṣitiputre paropakārī naro veśau
paradārarataścaṇḍo bahvākāraḥ śaṭho ghṛṇī/
bhavenmanuṣyaḥ sadhano yāte veśiṃ śanaiścare
(utsṛṣṭa)utkṛṣṭavacāḥ smṛtimānudyogayuto nirīkṣate tiryak/
(pūrva)sarvaśarīre pṛthulo nṛpatisamaḥ sāttviko vāśau
dhṛti sattvabuddhiyukto bhavati gurau vāśike (pavanasāra)vacanasāraḥ/
śūra khyāto (balavān)guṇavān yaśaskaro bhārgave puruṣaḥ
priyabhāṣī (rucira)rudhiratanurvāśyāṃ syād bodhane parājñākṛt/
saṅgrāme vikhyāto bhūmisute (bhāgyaśca)nānyavākyaśya
vāṇik (khala)kulasvabhāvaḥ syātparadravyāpahārakaḥ/
gurudveṣī (munistrīśo)sunistriṃśo gate vāśiṃ śanaiścare
saṃnirīkṣya ravervīryaṃ grahāṇāṃ cāpi tattvataḥ/
rāśyaṃśasaṅgamātsarvaṃ phalaṃ brūyādvicakṣaṇaḥ
sarvaṃsahaḥ (susampadṛk)subhadraḥ samakāyaḥ susthiro vipulasattvaḥ/
nātyuccaḥ (paripūrṇaḥ siṃhagrīvo bhavedubhayacaryām)paripūrṇo vidyāyukto bhavedubhayacaryām
subhago bahubhṛtyadhano bandhūnāmāśrayo nṛpatitulyaḥ/
nityotsāhī hṛṣṭo bhuṅkte bhogānubhayacaryām(dra.jā. bha. su. yo 4)
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ veśivāśyubhayacaryāyāṃ caturdaśo'dhyāyaḥ
pañcadaśo'dhyāyaḥ
(dvigrahayogādhyāyaḥ)
yavanācāryairvṛddhairdvigrahayogeṣu yatphalaṃ proktam/
tadahamapahāya matsaramadhunā vakṣye viśeṣeṇa
yuvatīnāṃ vaśagaḥ syādavinītaḥ (kūṭakṛt pralaghucitaḥ)kūṭavitpṛthulavittaḥ/
āsavavikrayakuśalo ravyuḍupatyoḥ kriyānipuṇaḥ
ojasvī sāhasiko mūrkho balasattvasaṃyuto'nṛtavāk/
pāpamatirvadhanirato(niṣṭho) ravikujayoḥ syāt pracaṇḍaśca
sevākṛdasthiradhano ravijñayoḥ priyavacā yaśorthaḥ syāt/
āryaḥ kṣitipatidayitaḥ satāṃ ca balarūpavittavidyāvān
bahudharmo nṛpasacivaḥ (subuddhimān)samṛddhimānmitrasaṃśrayāptārthaḥ/
sūrye bṛhaspatiyute bhavedupādhyāyasaṃjñaśca
śastrapraharaṇavidyāśaktiyuto netradurbalaścarame(carabhe)/
raṅgajño ravisitayoḥ strīsaṅgāllabdhabandhudhanaḥ(janaḥ)
dhātujño dharmamayaḥ (svakarma)svadharmanirataḥ praṇaṣṭasutadāraḥ/
nijavaṃśaguṇaiḥ (siddhaḥ)śuddhaḥ śaniravyoralpaśīlaśca
śūro raṇapratāpī mallo'sṛgvedanārtadehaśca(vedanāptadāha)/
mṛccarmadhātuśilpī kūṭajñaścandrakujayoge
kāvyakathāsvatinipuṇaḥ sadhanaḥ strīsaṃmataḥ surūpaśca/
smitavadanaḥ śaśibudhayordharmaruciḥ(ratiḥ) syādviśiṣṭaguṇaḥ
dṛḍhasauhṛdo vinītaḥ svabandhusaṃmāna(saṃmānakṛddhaneśaśca)vardhaneśaśca/
gurvindvo śubhaśīlaḥ suradvijebhyo (hito)rato bhavetpuruṣaḥ
(dhūpāṃ)stragdhautāmbarayuktaḥ kriyāvidhijñaḥ (kavi)kulapriyo'tyalasaḥ/
krayavikrayeṣu kuśalaḥ śaśibhārgavayoḥ sadā yoge
jīrṇa(vadhūnāṃ)vadhūjanaramaṇo gajāśvasampādako(sampālako) vigataśīlaḥ/
vaśyo vidhanaḥ puruṣaḥ parājitaḥ syācchaśāṅkaśaniyoge
strīdurbhago'lpavittaḥ suvarṇalohaprakārakaḥ sthapatiḥ/
duṣṭastrīvidhavānāṃ kujabudhayorauṣadhakriyānipuṇaḥ
(śilpī)śilpaśrutiśāstrajño medhāvī vāgvi śārado matimān/
astrapriyapradhānaḥ suragurukujoḥ (yoge)samāgatayoḥ
pūjyo gaṇapradhāno gaṇitajñaḥ parayuvatibhī(yuvatiko) rato dhūrtaḥ/
dyūtānṛtaśāṭhyarato viṭaśca(viṭaḥsite rudhirasaṃyute bhavati) sitarudhirasaṃyoge
dhātvindrajālakuśalaḥ (prapañcakastoyakarma)pravañcakasteyakarmakuśalaśca/
kujasaurayorvidharmaḥ śatraviṣaghnaḥ kaliruciḥ syāt
nṛttavidhervijñātā prājño'pi ca (vādya)geyaśāstravinmanujaḥ/
budhaguruyoge matimānsaukhyayuto jāyate'vaśyam
atiśayadhano nayajño bahuśilpo vedavitsuvākyaḥ syāt/
gītajño hāsyaratirbudhasitayorgandhamālyaruciḥ
(guṇavān)ṛṇavān (ḍambha)dambhaprāyaḥ prapañcakaḥ satkavirgamanaśīlaḥ/
nipuṇaḥ śobhanavākyoka budhaśaniyoge pumān bhavati
jīvati (vedai)vidyāvādairviśiṣṭadharmasthitaḥ pramāṇayutaḥ/
jīvasitayormanuṣyo viśiṣṭadāro bhavenmatimān(bhaveddhanavān)
śūro vittasamṛddho (nagarādhipatiḥ sukhī yaśasvī ca)nagarādhipatiryaśasvī ca/
śanijīvayoḥ pradhānaḥ śreṇisabhāgrāmasaṃghānām
dāruvidāraṇadakṣaḥ kṣuracitrāśmādikarmaśilpo ca/
mallo'ṭanaḥ paśupatiḥ śanisitayoge pumāna bhavati
uktaṃ phalaṃ gaganagā yadyanyonyagaṇasthitāḥ/
adhamādivikalpena kurvanti vikṛtiṃ tathā (isa adhyāya meṃ ukta ślokoṃ ke bhāva dekheṃ jātaka pārijāta adhyāya 7)
iti kalpayāṇavarmavi racitāyāṃ sārāvalyāṃ dvigrahayogo nāma pañcadaśodhyāyaḥ
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
(trigrahayogādhyāyaḥ)
nirlajjaḥ pāparato yantrajñaḥ śatrudāraṇe śūraḥ/
(akhila)aśmakriyāsu kuśalaḥ sahasthitaiḥ sūryaśaśibhaumeḥ
tejasvī nipuṇamatiḥ śāstrakalāgoṣṭhipānarataḥ/
nṛpakṛtyakaro(rato) dhīro raviśaśiśaśijaiḥ sahaikasthaiḥ
kruddho māyānipuṇaḥ sevākuśalo videśagamanarataḥ/
medhāvī capalamatiḥ sahasthitairarkaśaśijīvaiḥ
paradhanaharaṇe nipuṇaḥ paradārarataśca śāstranipuṇaśca/
ravicandradaityapūjyairekasthairjāyate manujaḥ
kāme(kāmavivāde) vivādakuśalo mūrkhaḥ paratantrago daridraśca/
sūryaniśākararavijairekasthairjāyate manujaḥ
bhavati khyāto mallaḥ sāhasiko niṣṭhuro vigatalajjaḥ/
dhanasutakalatrarahitaḥ sahasthitairarkakujasaumyaiḥ
vacasi nipuṇo mahārthaḥ kṣitipatimantrī ca(camūpatiḥ) bhūpatirvā'pi/
satyavacanaḥ pracaṇḍaḥ sahasthitairbhaumagurusūryaiḥ
nayanāturaḥ kulīnaḥka subhago vākśalyasaṃyuto manujaḥ/
bhṛgubhaumadivasanāthaiḥ sahasthitaiḥ syādvibhavayuktaḥ
vikalāṅgo dhanarahito nityaṃ rogānvito manujaḥ/
svajanarahito'timūrkhaḥ kṣitijārkajabhānubhiḥ sahitaiḥ
netrāturo'tidhanavān (śāstrakathākāvyagoṣṭhiśilparataḥ)mūrkhaḥ śāstrādiśilpakāvyarataḥ/
vācaspatibudhasūryairekagatairlipikaraḥ puruṣaḥ
(abhiśasto)atitapto vācāṭo bhramaṇaruciḥ proṣito gurubhiḥ/
strīhetoḥ santaptaḥ śaśisutaravibhārgavaiḥ sahitaiḥ
klībācāro dveṣyaḥ sarvajito bandhubhiḥ parityaktaḥ/
saurādityendusutairekasthairjāyate puruṣaḥ
durbalacakṣuḥ śūraḥ prājño niḥsvaśca bhūpateḥ sacivaḥ/
parakāryarato nityaṃ bhārgavagurubhāskaraiḥ sahitaiḥ
asadṛśakāyaḥ pūjyaḥ svajanadveṣyaḥ sudārasutamitraḥ/
nṛpatīṣṭo vigatabhayo jīvārkajadinakaraiḥ sahitaiḥ
śatrubhayātsodvego mānakalākāvyavarjito manujaḥ/
kutsitacaritaḥ kuṣṭhī sitārkiravisaṃyutairbhavati
pāpakarā jāyante nīcācārāḥ suhṛtsvajanahīnāḥ/
ājīvinaśca puruṣāḥ śaśāṅkabudhabhūmijaiḥ sahitaiḥ
(vraṇitāṅgaḥ)vinatāṅga strīlolaścoraḥ kāntaśca saṃmataḥ strīṇām/
bhaumaśaśāṅkasurejyairekasthaiścaṇḍaroṣaśca
duḥśīlāyāḥ putraḥ patiśca tasyāḥ sadaiva nirdiṣṭaḥ/
kujabhṛguśaśibhiḥ sahitairbhramaṇaruciḥ śītabhītaśca(bhīruśca)
bālye mṛtajananīkaḥ kṣudro viṣamaśca lokavidviṣṭaḥ/
jāyeta naro yoge bhūsutaśaśibhāskarasutānām
dhanavānkalyo vāgmī tejasvī khyātimānvipulakīrtiḥ/
bahuputrabhrātṛyuto budhendusurapūjitairyuktaiḥ
vidyāsaṃskṛtamatirapi nīcācāraḥ pumānbhavejjātaḥ/
saumyo(serṣyo) dhanapralubdho budhabhārgavacandrasaṃyoge
asvastho(asvātantryo vikalaḥ) vikalāṅgaḥ prājño vāgmī supūjitaḥ kṣitipaḥ/
bhavati naraḥ saṃyoge saurenduśaśāṅkaputrāṇām
sādhvītanayaḥ prājñaḥ kalāsvabhijño bahuśrutaḥ sādhuḥ/
bhārgavaguruśaśiyoge jātaḥ subhago bhavetpuruṣaḥ
śāstrārthatattvabuddhirvṛddhastrīsaṅgato (roṣaḥ)vigatarogaḥ/
śaśivācaspatisaurairekasthairgrāmavṛndapatiḥ
lipikarapustakavācakapurodhasāṃ bhavati janma sukṛtaiśca/
daivavidāṃ puruṣāṇāṃ śaśibhārgavasaurisaṃyoge
sukaviḥ kṣoṇīnāthaḥ sadyuvatipatiḥ parārthaṃ udyuktaḥ/
gāndharvavedakuśalaḥ syādbudhagurubhūsutaiḥ sahitaiḥ
akulīno vikalāṅgaścapalo duṣṭaśca jāyate manujaḥ/
mukharo nityotsāhī kujabudhabhṛgunandanaiḥ sahitaiḥ
preṣyaḥ śyāmalanetraḥ pravāsaśīlo bhavedvadanarogī/
ramate prahasanaśīlairbudhārkirudhiraiḥ sahaikasthaiḥ
nṛpatīṣṭaḥ satsutavānvilāsinībhyaḥ sadāptabahusaukhyaḥ/
sakalajanānandakaro bhārgavagurubhūmijaiḥ sahitaiḥ
nṛpasaṃmataḥ kṣatāṅgo nīcācāro vigarhito mitraiḥ/
bhavati naro vigataghṛṇaḥ surejyakujasaurisaṃyoge
cāritravihīnāyāḥ putro bhartā bhavetsukhavihīnaḥ/
nityaṃ pravāsaśīlaḥ saṃyuktaiḥ saurikujaśukraiḥ
sutanuḥ kṣapitārigaṇo nṛpatiḥ subhagastathā (vipudakīrtiḥ)pṛthulakīrtiḥ/
budhaguruśukraiḥ sahitairbhavati naraḥ satyavacanaśca
(māna)sthānadhanaiśvaryayutaṃ prājñaṃ bahubhoginaṃ svadāraratam/
dhṛtisaukhyarataṃ(yutaṃ) subhagaṃ janayanti budhārkijīvākhyāḥ
mukharo dhūrto'nṛtavāk parayuvatirato bhavedviṣamaśīlaḥ/
budhaśukrasūryatanayaiḥ kalāsvabhijñaḥ svadeśarataḥ
nyūne kule'pi jāto bhavati naro bhūpatirvipulakīrtiḥ/
gurubhārgavadinakarajairekasthaiḥ śīlasampannaḥ
pāpairyukte candre māturabhāvaḥ prakīrtitaprāyaḥ/
sūrye pitustathānyaiḥ śubhaṃ vadenmiśritairmiśram
prāyaḥ śubhāḥ sametā dhanabhūtiyaśo'nvitaṃ(yutaṃ) nṛpaticeṣṭam/
utpādayanti manujaṃ bhūmaṇḍalamaṇḍanaṃ śreṣṭham
pāpāstrayopi militāḥ kurvanti naraṃ sudurbhagaṃ loke/
dāridryaduḥkhataptaṃ garhitarūpaṃ vinayahīnam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ trigrahayoge nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
saptadaśo'dhyāyaḥ
(caturgrahayogādhyāyaḥ)
lipikarataskaramukharo rogī māyāprapañcakuśalaśca/
budharavibhaumaśaśāṅkairekarkṣagataiḥ pumānbhavati
dhanavānvanitānindyastejasvī nītimānvigataśokaḥ/
karmasamartho nipuṇaḥ śaśikujagurubhāskaraiḥ sahitaiḥ
(ugro hutabhuktīvraḥ)āryocitavāgvṛttiḥ sukhabhāṅnipuṇo'rthasaṃgrahaṇaśīlaḥ/
vidyāsutadārayutaḥ śaśikujabhṛgubhāskaraiḥ sahitaiḥ
viṣamaśarīro hrasvo dhanarahito yātitāśano mūrkhaḥ/
gamyaḥ sarvasya tathā raviśaśikujasaurisaṃyoge
(sauvarṇakaḥ)sauvarṇikaḥ plutākṣaḥ śilpakāro vā mahādhano dhīraḥ (vīraḥ)/
(gāmbhīryo rucira)jātaḥ syānnirujatanuḥ śaśijñagurubhāskaraiḥ sahitaiḥ
vikalaḥ subhago vāgmī (trastākṣo bhūpasaṃmato, piṅgākṣī bhūpasaṃmato)hrasvo nṛpasaṃmato manujaḥ/
jātaḥ syādekasthai raviśaśibudhabhārgavaiḥ sahitaiḥ
mātṛpitṛviprayukto dhanasaukhyavivarjito bhramaṇaśīlaḥ/
bhikṣāśano'pyanṛtavāk ravīndusaumyārkibhirniyatam
salilamṛgāraṇyānāṃ svāmī syātsaukhyabhāk(nṛpatipūjyaḥ) bhavati pūjyaḥ/
śukrārkaguruśaśāṅkairekarkṣagataiḥ pumān nipuṇaḥ
tāmasanetrastīkṣṇo bahusutavitto varāṅganāsubhagaḥ/
sūryejyacandrasaurairekasthairjāyate puruṣaḥ
vanitāsadṛśācāraḥ puraḥsaro'tyantadurbalaśarīraḥ/
bhīruḥ sarvatra bhavedarkendusitāsitaiḥ sahitaiḥ
śūro'tha sūtrakāraścakra(caro)dharo vā vipannadāradhanaḥ/
duḥkhārṇavo'ṭanaparaḥ susaṅgatairarkajīvabudhabhaumaiḥ
paradārarataścauro viṣamāṅgo durjano vigatasattvaḥ/
bhavati prasave puruṣo ravisitabhaumendujaiḥ sahitaiḥ
yoddhā(yodhaḥ) prājñastīkṣṇo nīcācāraḥ kavipradhānaśca/
mantrī ca bhūpatirvā budhārkakujasaurisaṃyoge
subhagaḥ pūjyo loke dhanavān nṛpasaṃmato bhuvi khyātaḥ/
ravibhaumajīvaśukrairekasthairnītimānpuruṣaḥ
sonmādo gaṇamānyaḥ siddhārtho bandhumitrasaṃpṛktaḥ/
bhānukujajīvasaureḥ saṃyuktairvā nṛpābhimataḥ
vikalo nīcācāro viṣamākṣo bandhu vidviṣṭaḥ/
sūryakujaśukrasauraiḥ parābhavaṃ sarvato yāti
dhanavānsukhapradhānaḥ siddhārtho bandhumān prakṛṣṭaśca/
bhānubudhajīvaśukrairbhavati pumānekarāśigataiḥ
klībācāro māno kalaharuciḥ (sahajavāṅ)sahajavān nirutsāhaḥ/
arkārkibudhasurejyairekasthairjāyate puruṣaḥ
mukharaḥ subhagaḥ prājño mṛdusaukhyaḥ sattvaśaucasaṃpannaḥ/
dhīro mitrasahāyo ravibudhasitasaurisaṃyoge
lubdhaḥ kaviḥ pradhānaḥ kārukanātho'dhipaśca nīcānām/
ādityārkisitāryai rājñāṃ jāto bhavediṣṭāḥ
śāstrakuśalo narendraḥ sumahāmantro'thavā mahābuddhiḥ/
śaśikujasomajajīvairekasthairyaḥ pumāñjātaḥ
kalaharucirnidrālurnīcaḥ syādvardhakīpatiḥ subhagaḥ/
bandhudveṣṭā na sukhī śaśikujabudhabhārgavaiḥ sahitaiḥ
śūro vimātṛpitṛko duṣkulajo bahukalatramitrasutaḥ/
bhavati sukarmābhirataḥ śaśikujabudhasaurisaṃyoge
vikalāṅga sukalatraḥ (kaṣṭasaho)sakalasaho'tīvamānasaṃyuktaḥ/
prājño bahumitrasukhaḥ śaśikujagurubhārgavaiḥ sahitaiḥ
badhiro dhanāvāñśūraḥ sonmādo vākpaṭuḥ sthiraprakṛtiḥ/
matimānudāracitto bhaumenduśanaiścarasurejyaiḥ
kulaṭāpatiḥ pragalbhaḥ sarpākṣo nityameva sodvegaḥ/
jātaḥ puruṣo'vaśyaṃ kujenduyamabhārgavairbhavati
vidvānvimātṛpitṛkaḥ sadrūpo dhanayuto'tisubhagaśca/
bhavati naro vigatārirbudhaguruśaśibhārgavaiḥ sahitaḥ
kṛtadharmakīrtiragryastejasvī bandhuvallabho matimān/
nṛpasacivaḥ pravarakaviḥ śaśidhajīvārkibhiḥ sahitaiḥ
paradāragamanaśīlo viśīlabhāryo vipannabandhuśca/
prājño lokadviṣṭaḥ(dveṣṭā) syādindubudhārkibhṛguputraiḥ
mātrā rahitaḥ subhagastvagdoṣī duḥkhito bhramaṇaśīlaḥ/
bahubhāṣī satyarataḥ śaśigurubhṛgusauribhiḥ sahitaiḥ
(rucira)strīkalaharucirdhanabhākpūjyo loke ca śīlasaṃpannaḥ/
bhavati pumānnirujatanurbudhāragurubhārgavaiḥ sahitaiḥ
śūro vidvānvāgmī dhanarahitaḥ satyaśaucasaṃpannaḥ/
vādī dvandvasahiṣṇurmatimānsahitairbudhāragurusauraiḥ
syānmalla; parapuṣṭaḥ kaṭhināṅgo yuddhadurmadaḥ khyātaḥ/
ramate ca sārameyairbudhārayamabhārgavaiḥ sahitaiḥ
tejasvī vittayutaḥ strīlolaḥ sāhasapriyaścapalaḥ/
bhaumaguruśukraśaurairekasthairjāyate kitavaḥ
medhāvī (śastra, śāstra)śrāddharato (kāmācāro)rāmāsaktā vidheyabhṛtyaśca/
budhajīvaśukrasaurairekasthaistīvrasaṃyoge
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ cadurgrahayogaḥ saptadaśo'dhyāyaḥ
aṣṭādaśo'dhyāyaḥ
(pañcagrahayogādhyāyaḥ)
duḥkhī bahuprapañco jāyāviraheṇa tāpitaśarīraḥ/
bhavati pumānekasthai ravīndukujajīvacandrasutaiḥ
parakarmato nityaṃ bandhusuhṛdbhi(bandhusuhṛdvikṛto, bandhusuhṛdduḥkhito) kṛto vigatasattvaḥ/
klībairyāti ca sakhyaṃ ravīndukujaśukrasaumyaiśca
alpāyurbandhanabhāgdīno bhavatīha sarvasukhahīnaḥ/
akalatro'sutavittaḥ sauradivākarabudhendukujaiḥ
jātyandho bahuduḥkhī mātṛpitṛbhyāṃ sadaiva santyaktaḥ/
bhavati naro geyaruciḥ kujendugurubhārgavārkaiśca
yuddhakuśalaḥ samarthaḥ paravittaharaḥ paropatāpī ca/
(piśunaḥ khalaśca)piśunaścalaśca puruṣaḥ śaniśaśikujajīvadivaseśaiḥ
mānārthavibhavahīno malinācāraḥ parāṅganānirataḥ(bhirataḥ)/
pañcabhirekasthaiḥ syāddineśaśaśiśukraśanibhaumaiḥ
yantrajño bahuvibhavo nṛpasacivo daṇḍanāyako vā syāt/
khyātaḥ śubhakīrtiyuto budhenduravijīvaśukraiśca
bhīruḥ priyasantyaktaḥ sonmādo vañcanāsu nipuṇaśca/
ugraḥ parānnabhojī budhendugurusūryaraviputraiḥ
dīrgho romaśagātro maraṇotsāhī sukhārthasutahīnaḥ/
syātpañcabhirekasthai ravicandrabudhārkibhṛguputraiḥ
vāgmīndrajālanirataścalacittaḥ strīṣu vallabho matimān/
bahuśatrurvigatabhayo ravīnduguruśukrabhānusutaiḥ
kāmī bahuturaganaraḥ (sphītaḥ senāpatiḥ)svīkṛtasenāpatirvigataśokaḥ/
rājapriyo'tisubhago budhāraravijīvaśukraiḥ syāt
nityodvigno rogī bhikṣāṃ bhuṅkte gṛhādgṛhaṃ gatvā/
jīrṇamalīmasavāsā ravikujabudhajīvaraviputraiḥ
vadhabandhanarogārto vidvām̐lloke supūjito bhavati/
niḥsvo vikalaśarīraḥ kujaśaśibudhaśukramandaiḥ syāt
vyādhibhiraribhirgrastaḥ sthānabhraṣṭo'tiduḥkhasantaptaḥ/
bhramati kṣubhitaḥ puruṣaḥ kujārkiraviśukraśaśitanayaiḥ
preṣyo mūrkhaḥ klībo malinācāro'tidurbhago vikalaḥ/
bhavati naro dhanarahitaḥ śaśikujaguruśukraravitanayaiḥ
jalayantradhātupāradarasāyaneṣvatipaṭuḥ pumān bhavati/
ebhiḥ prasiddhakarmā kṣitisutaravijīvasitasauraiḥ
bahuśāstrajñānapaṭurmitrahitaḥ saṃmato gurūṇāṃ ca/
dharmaparaḥ kāruṇikaḥ sūryāsitaśukrabudhajīvaiḥ
sādhuḥ kalyaśarīro vidyādhanasatyasaukhyasampannaḥ/
bandhuhito bahumitro budhendukujajīvabhṛguputraiḥ
timirāmayī daridraḥ parānnamabhiyācayate sadā dīnaḥ/
malinayati bandhuvargaṃ kujārkibudhajīvahimakaraṇaiḥ
bahuśatrumitrapakṣaḥ parārthahitakṛdviṣamaśīlaḥ/
ekasthairatimānī budhendukujaśukraraviputraiḥ
nṛpamantrī nṛpatisamo gaṇanāthaḥ sarvalokapūjyaśca/
ekarkṣe bhavati naraścandrendujajīvaśaniśukraiḥ
sumanaskaḥ sonmādo rājñāmativallabho vigataśokaḥ/
nidrāturo daridraḥ kujagurubudhaśukraraviputraiḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ pañcagrahayogo nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
ekonaviṃśo'dhyāyaḥ
(ṣaḍagrahayogādhyāyaḥ)
vidyādhanadharmarataḥ kṣāmo bahubhāṣako(viśiṣṭa)vikṛṣṭamatiḥ/
ekabhavanopayātairbudhenduravyāraguruśakraiḥ
dātā parakāryakaraścalasvabhāvo viśuddhasattvaśca/
ramate vijanoddeśe ravīnduvakrajñagururavijaiḥ
coraḥ paradārarataḥ kuṣṭhī svajanairnirākṛto mūrkhaḥ/
sthānabhraṣṭo visuto budhenduravyāraśaniśukraiḥ
nīcaḥ parakarmarataḥ (karmakaraḥ)kṣayarogī(khāsa)śvāsakāsaparibhūtaḥ/
nindyaḥ syādbandhūnāṃ sitenduravyāraguruvijaiḥ
mantrī nṛpasya subhagaḥ kṣāntiyuto bhavati śokaparitaptaḥ/
akalatro dhanarahito ravīndubudhajīvasisauraiḥ
tīrtheṣu sadā ramate putrairnityaṃ dhanena rahitaśca/
vanaparvatopasevī budhāraravijīvaśaniśukraiḥ
nityaṃ śuciḥ pratāpī bahuyuvatirato nṛpapriyo mantrī/
dhanasutasaubhāgyayutaḥ kujārkisitacandrabudhajīvaiḥ
prāyo daridraduḥkhī mūrkhaḥ ṣaṭpañcasaṃyutairvihagaiḥ/
anyonyadarśanādapi phalametatkandalāḥ prāhuḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ ṣaṭgrahayogo nāmaikonaviṃśa'dhyāyaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ kārakā'dhyāyaḥ ṣaṣṭhaḥ//
viṃśo'dhyāyaḥ
(pravrajyāyogādhyāyaḥ)
yogā vibhaktāścaturādisaṃsthairvyāsādgrahaiḥ kairapi tāpasānām/
janmādi(janmārhataiṣāṃ) teṣāmaparairmunīndraiḥ saṃveditaṃ tatkathayāmyaśeṣāt
sūryenduśukrāryamahīsuteṣu sūryendusomātmajabhūmijeṣu/
ekasthiteṣu prabhavettapasvī bhānvāramandajñasiteṣu caiva
kujendusūryajñapurohitaiśca tīkṣṇāṃśucandrārkiśaśāṅkajaiśca/
sūryendubhūputraśanaiścaraiḥ syādekarkṣagaiḥ pravrajito manuṣyaḥ
ādityagurvārkiśaśaṅkaputrā bhaumārkacandrātmajasūrayaśca(saurayaśca)/
ekarkṣasaṃsthaistapasi sthitānāṃ kurvanti janmaprasave grahendrāḥ
sitārkabhaumārkasutā mahābalāḥ surejyabhūputrakasūrya(saura) saurayaḥ(sūra)/
kujenduvāgīśaśanaiścarā ime samaṃ gatā vai janayanti tāpasam
kujārkisomātmajadevavanditaiḥ kujārkicandrātmajasūryabhārgavaiḥ/
ravīndubhaumāsitadānavapriyairbhavanti sūtā vratasaṃyutā narāḥ
sitārasūryātmajajīvabhāskaraiḥ kujendudeveḍyabudhārkanandanaiḥ/
sitenduputrārkiśaśāṅkabhūmijairbhavettapasvī vanaparvatāśrayaḥ
candrenduputrārasureḍyabhāskaraiḥ śaśāṅkasūryendujaśukrabhūmijaiḥ/
sthitairamībhiḥ sahitairnṛsambhavā bhavanti vandyā manuyo'nnadūṣakāḥ
ravīndubhaumendujajīvabhārgavaiḥ śaśāṅkabhaumārkibudheḍyabhāskaraiḥ/
kujendusūryārkisitendusambhavairbhavedamībhiḥ sahitairnaro vratī
sitendujīvārkajasūryalohitaiḥ sitārkabhaumārkiśaśāṅkasomajaiḥ/
ekatra yātairgaganecaraiḥ sadā bhavanti jātā munayo yaśasvinaḥ
kujajñavāgīśasitārkibhāskaraiḥ sitārkijīvendujacandrabhūmijaiḥ/
balapradhānaiḥ sahitairvihaṃgamairvrajetprajātaḥ puruṣastapasvitām
ravīnduvāgośaśanaiścaraiśca śanaiścarendvarkasitairavaśyam/
ravīnduputrakṣitijendrapūjyaistapasvinaḥ syuḥ phalamūlabhakṣiṇaḥ
vakrārkasomātmajadānaveḍyā bhīmenduvāgīśaśaśaṅkaputrāḥ/
ekarkṣagā janmani yasya jantorbhavedvratī valkalacīradhārī
śaśīnduputrakṣitijārkaputrā budhakṣamāputrasureḍyasaurāḥ/
ekarkṣagā janmani yasya sūtau kurvanti taṃ tāpasameva śāntam
candrārkabhārgavaśaśāṅkasutā balasthā
bhaumenduputrasitabhāskaranandanāśca/
mandenduvākyapatisitā niyataṃ yatīnāṃ
kurvanti janma phalapākakṛtāśanānām
ravikujaśaśiśukraiścandrabhaumajñasūryai-
rgurusitaravimandaiḥ śukrajīvenduvakraiḥ/
kujabudhasitacandrairebhirekarkṣayātai-
rbhavati girivanaukāstāpasaḥ sarvavandyaḥ
sitaśaśikujagurumandaiścandrendujabhaumadevaguruśukraiḥ/
raviśaśikujabudhajīvairbhavati yatirduḥkhito dīnaḥ/17//
kujārkideveḍyasitenduputraiḥ śanīnasomātmajacandrabhaumaiḥ/
samaṃ gataiḥ syuḥ sabalairyathoktairjaṭādharā valkaladhāriṇaśca
bhānvidujendukujajīvasurāripūjyaiḥ sūryendubhaumaguruśukraśanaiścaraiśca/
prāpnotyavaśyamiha tāpasarūpamebhirekarkṣagairganavāsibhireva jātaḥ
pravrajyeśe dinakaragate (dinakaraga tairbhaktimanto na śaktāḥ) muktimanto'tiśaktāḥ (di nakaragatairbhaktimanto na śaktāḥ)
pravrajyāyāḥ subalasahitaiḥ sthairyamāhurgrahendraiḥ/
sampūrṇānāṃ (badhamupagataiḥ)vaśamanugataiḥ (pracyutistai)pracyutaistairbahutve
vīryopetairbhavati bahubhiḥ sadbalasyānupūrvyāt
pravrajyāyāḥ svāmī (ruci)ravimuṣitatanu(ruci)rnirīkṣito vā'nyaiḥ/
yācitadīkṣā bhavati ca yavanādhipateryathā vākyam
śaśī dṛkāṇe ravijasya saṃsthitaḥ (kujārka)kujārkidṛṣṭaḥ prakaroti tāpasam/
kujāṃśake vā ravijena dṛṣṭo navāṃśatulyaṃ kathayanti (taṃ punaḥ)tatpunaḥ
janmādhipaḥ sūryasutena dṛṣṭaḥ śaiṣairadṛṣṭaḥ puruṣasya sūtau/
ātmīyadīkṣāṃ kurute hyavaśyaṃ pūrvoktamatrāpi vicāraṇīyam
janmapatirvi(vipulāṅgaḥ)kilāṅgaḥ paśyati sauriṃ catuṣṭaye prabalam/
yasya sa bhāgyavihīnaḥ pravrajyāṃ prāpnuyāt puruṣaḥ
guruhimaguravīṇāmeka evodayastho
gaganatalagato vā riḥphalagaścālpamūrtiḥ/
avikalavalabhājā sūryaputreṇa dṛṣṭo
janayati khalu jātaṃ tāpasaṃ duḥkhabhājam
kumudavanasubandhuṃ saumyabhāge balasthaṃ
viyati gamanaśīlān svoccabharathāṃśca śeṣāt/
yadi dinakaraputraḥ paśyati prāptavīryo
bhavati bhuvananātho dīkṣitaśca svatantraḥ
atiśayabalayuktaḥ śītaguḥ śuklapakṣe
balavirahitariktaṃ prekṣate lagnanātham/
yadi bhavatī tapasvī duḥkhitaḥ śokatapto
dhanajanaparihīnaḥ kṛcchralabdhānnapānaḥ
sauriḥ śubhabhāgasthaḥ paśyati candraṃ grahāṃstathaivānyān/
(tuṅgāṃśeṣu)kumbhāṃśeṣu prāptān janayati dīkṣānvitaṃ puruṣam
ekarkṣagataiḥ sarvairjanmādhipatirnirīkṣito yasya/
dīkṣā tasyāvaśyaṃ bhavatīti purātanaiḥ kathitam
agnīnāṃ paricārakā girinadītīrāśrame tāpasāḥ
sūryārādhanatatparā gaṇapaterbhaktā umāyāśca ye/
gāyatrīṃ japatāṃ vane niyamināṃ gaṅgābhiṣekārthināṃ
kaumāravratamicchatāmadhipatisteṣāṃ sadā bhāskaraḥ
vṛddhaśrāvakabhasyadhūlidhavalāḥ śaivavrate ye sthitā
bāhyāḥ pātakitāṃ gatā bhagavatībhaktāśca niḥsaṅginaḥ/
siddhānte khalu somanāmni niratāḥ kāpālikā niṣṭhurā-
steṣāṃ nāyakatāṃ gataḥ śaśadharaḥ khaṭvāṅgapāṇidyutiḥ
upāsakā buddhasamāśrayaṃ gatāḥ śikhāṃ (śikhāṃ gitāḥ)vinā pāṇḍarabhikṣavaśca ye/
suvāsaso raktapaṭā jitendriyāḥ prabhuḥ sadaiṣāṃ kṣitijaḥ prakīrtitaḥ
ājīvināṃ kuhakināṃ samayādhikā ye(samayādhikāraḥ) ye dīkṣitāstanubhṛtaḥ khalu gāruḍe ca/
tantre mayūrapiśitāśanayośca yuktāsteṣāṃ śaśāṅkatanayodhipatirniruktaḥ
ekaṃ trīnathavā vahanti munayo daṇḍān kaṣāyāmbarā
vānaprasthamupāgatāḥ phalapayobhakṣāśca ye bhikṣavaḥ(sadbhikṣavaḥ)/
gārhasthyena tu saṃsthi tā niyaminaḥ sadbrahmacarya gatā-
steṣāṃ daṇḍapatiḥ surendrasacivastīrtheṣu ye snātakāḥ
pāśupatayajñadīkṣāvrateṣu te nityameva saṃyuktāḥ/
vaiṣṇavacarakāṇāmapi teṣāṃ netā prakīrtitaḥ śukraḥ
pāṣaṇḍavrataniratā digambarā bhikṣavo ye ca/
teṣāmadhipatirārkiḥ śāvakatarumūlinaśca dustapasaḥ
prakathitamuniyoge rājayogo yadi syā-
daśubhaphalavipākaṃ sarvamunmūlya paścāt/
janayati pṛthivīśaṃ dīkṣitaṃ sādhuśīlaṃ
praṇatanṛpaśirobhiḥ (dhṛṣṭa)spaṣṭapādābjayugmam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ pravrajyāyogo nāma viṃśo'dhyāyaḥ/
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ kārakā'dhyāyaḥ ṣaṣṭhaḥ//
ekaviṃśo'dhyāyaḥ
yavanādyairvistarataḥ kathitā yogāstu nābhasā nāmnā/
aṣṭādaśaśataguṇitāsteṣāṃ dvātriṃśadiha vakṣye
naucchatrakūṭakārmukaśṛṅgāṭakavajradāmanīpāśāḥ/
vīṇāsarojamusalā vāpīhalaśarasamudracakrāṇi
mālā sarpārdhendu yavakedāro gadāvigayūpāḥ/
yugaśakaṭaśūladaṇḍā jagato yogairebhiḥ prakīrtyate prasavaḥ/
āśrayajātān prāhurmāṇitthā musalarajjunalayogān
golayugasūlapāśā vīṇākedāradāmanīsaṃjñāḥ/
saptaite saṃkhyākhyāḥ pūrvācāryaiḥ samuddiṣṭāḥ(dra.bṛ.jā. 35/5/)
dve cārdhayogasaṃjñe bhujaṅgamāle parāśareṇokte/
ākṛtijātā viṃśatiraparaiḥ kathitāśca sāvitraiḥ(sāvitre)
āśrayayoge jātā amiśrite saukhyalābhaguṇayuktāḥ/
anyonyamiśritāścedvigataphalāḥ syustadā yogāḥ
nandati svairbhāgyairnṛpalabdhadhanā nṛpapriyāḥ khyātāḥ/
prāyeṇa saukhyayuktāścākṛtiyogeṣu ye jātāḥ
parabhāgyalabdhasaukhyā dhanabhāgyaireva (parabhāgyaireva jīpitāsteṣām)jīvitaṃ teṣām/
saṃkhyāsaṃjñe jātā ye puruṣāḥ sarvato vikalāḥ
kvacit svabhāgyaiḥ kvacidevameva kvacitparādbhūpatitaṃ phalaṃ vā(ca)/
kvacitsukhaṃ duḥkhamatīva kaṣṭaṃ dalākhyayoge(samārdhayoge) puruṣo labheta
horādikaṇṭakebhyaḥ saptarkṣagataiḥ krameṇa yogāḥ syuḥ/
naukūṭacchatrakārmukanirdiṣṭāḥ pūrvayavanendraiḥ(dra.vṛ.pā.65/14/)
lagnādikaṇṭakebhyaścaturgṛṃhāvasthitairgrahairyogāḥ/
yūpaśaraśaktidaṇḍāḥ satyācāryapriyā nityam(dra.vṛ.pā.35/13 tathā vṛ.jā.12/7/9)
saptarkṣagairgrahendaiḥ kendrādanyatra kīrtito'rdhaśaśī/
kendrapratyāsannairbhavanadvayagairgadā nāma(dra. vṛ. jātaka 12/7, 4tathā 35/9/)
lagnāstagataiḥ saumyaiḥ pāpaiḥ sukhakarmagairbhavati vajram/
viparītairyavayogo miśraiḥ padmaṃ bahiḥsthitairvāpī(dra.vṛ.pā. 31/11 tathā vṛ.jā.12/5/)
haurāstagataiḥ śakaṭaṃ caturthadaśamāśritairbhavedvihagaḥ/
udayānyagaistrikoṇe hala iti śrṛṅgāṭakaṃ salagne tat (dra.vṛ.pā.35/8-10/vṛ.jā. 12/4/)
rāśyantaritairlagnāt ṣaṭbhavanagatairbhaveccakram/
arthāttathaiva yātaiścakrākāro bhavejjaladhiḥ
ityākṛtijā ete viṃśatisaṃkhyā mayā samuddiṣṭāḥ/
āśrayajātān vakṣye yathāmataṃ vṛddhagārgyasya(dra.vṛ.pā. 35/8, vṛ.jāya12/9/)
ubhayasthiracarasaṃsthaiḥ sarvairnalamusalarajjavaḥ kramaśaḥ/
kendreṣu saumyapāpairmālā sarpaśca dalayogau(dra.vṛ.pā. 35/7, vṛ.jā.11/2/)
ekabhavanādisaṃsthaiḥ saṃkhyākhyāḥ syuryathākramaṃ yogāḥ/
golayugaśūsaṃjñāḥ kedāraḥ pāśadāmanīvāṇāḥ(dra.vṛ.pā. 35/16-17, vṛ.jā12/12/10/)
eteṣāṃ phalayogaṃ kathayāmi yathākramaṃ munibhiruktam/
sarvadaśāsvapi phaladāḥ sakalā ete budhaiścintyāḥ
salilopajīvivibhavā bahvāśāḥ khyātakīrtayo hṛṣṭāḥ/
kṛpaṇā balino lubdhā nausambhūtāścalāḥ puruṣāḥ
ānṛtikakitavabandhapālā niṣkiñcanāḥ śaṭhāḥ krūrāḥ/
kūṭasamutthā nityaṃ bhavanti giridurgavāsino manujāḥ(dra.vṛ.pā.35/37, vṛ.jā.12/16/)
dvāviṃśo'dhyāyaḥ
(ho. ra. 3 a. 417 pṛ./)sarvasya sarvakālaṃ graharāśisamudbhavaṃ phalaṃ yasmāt(yatsyāt)/
kathayāmyataḥ prayatnāt śeṣācāryān samāśritya
śāstrārthakṛtikalābhiḥ khyāto yuddhapriyaḥ pracaṇḍaśca/
udyukte bhramaṇarucirdṛḍhāsthibandhaḥ kriye śreṣṭhaḥ
sāhasakarmābhirataḥ pittāsṛgvyādhikāntisattvayutaḥ/
sūrye bhavati narendraḥ svatuṅgarāśau naro jātaḥ
dānarato bahubhṛtyo lalito yuvatipriyo mṛduśarīraḥ/
kujabhavanagate sūrye candreṇa nirīkṣite bhavati
saṅgrāmotkaṭavīryaḥ krūraḥ saṃraktanetrakaracaraṇaḥ/
bhaumagṛhe kujadṛṣṭe bhānau tejobalopetaḥ
preṣyaḥ parakarmarato mandadhanaḥ sattvahīnabahuduḥkhaḥ/
bhānau budhasaṃdṛṣṭe kujabhavane malinakāyaśca
bhūridraviṇo dātā nṛpamantrī danḍanāyako vā'pi/
taraṇau suragurudṛṣṭe kujabhavane jāyate śreṣṭhaḥ
(kutsitarāmāsaktaḥ)kutsitarāmābhartā bahuśatruḥ kṣīṇabāndhavo dīnaḥ/
bhaumagṛhe sitadṛṣṭe divākare jāyate kuṣṭhī
duḥkhapariplutadehaḥ kāryonmādī bhavedvimūḍhamatiḥ/
bhaumarkṣe divasakare ravitanayanirīkṣite mūrkhaḥ
vadanākṣirāgataptaḥ kleśasahiṣṇurna(kṛśona bahuputraḥ)cāpi bahuśatruḥ/
bhakto vyavahāratau matimānvandhyāṅganādveṣī
bhojanamālyācchādanagandhayuto geyavādyanṛttajñaḥ/
divasakare vṛṣasaṃsthe bhavati pumān salilabhīruśca
veśyāratirmṛduvacā bahuyuvatisamāśrayo bhavati/
dinanāthe sitabhavane dṛṣṭe śaśinā salilajīvī
lipilekhyakāvyapustakageyādividhāvatīva nipuṇamatiḥ/
dinanāthe sitabhavane budhasaṃdṛṣṭe bhavet sutanuḥ
bahuśatrumitrapakṣo nṛpasacivaścārulocanaḥ kāntaḥ/
dinanāthe sitabhavane guruṇā dṛṣṭe (sadodyuktaḥ, sadvodvignaḥ)sutoṣito nṛpati
nṛpatirnṛpamantrī vā strīdhanabahuyogasaṃyuto matimān/
dinanāthe sitabhavane sitasaṃdṛṣṭe bhavedbhīruḥ
nīco'laso daridro vṛddhastrīsaṃgato viṣamaśīlaḥ/
dinanāthe sitabhavane śanidṛṣṭe vyādhisantaptaḥ
medhāvī vāṅmadharo vātsalyaguṇairyutaḥ śrutācāraḥ/
vijñānaśāstrakuśalo bahuvitta udāraceṣṭaśca
nipuṇo jyotiṣavettā madhyamarūpo dvimātṛkaḥ subhagaḥ/
mithunasthe dinabhartari jātaḥ puruṣoḥ vinītaḥ syāt
ripubāndhavakṛtapīḍā videśagamanārdito bahuvilāpī/
budhabhavane dinabhartari dṛṣṭe candreṇa puruṣaḥ syāt
ripubhayakalahasameto raṇāpavādātiduḥkhato dīnaḥ/
budharāśau dinabhartari kujekṣite bhavati savrīḍaḥ
bhūpaticaritaḥ khyāto bāndhavasahito'ribhiśca saṃtyaktaḥ/
budharāśau dinabhartari (budhena dṛṣṭe kṛśatnaḥ syāt)budhadṛṣṭe'kṣyāmayayutaḥ syāt
bahuśāstradāritamukho rājñāṃ dūto videśagaścaṇḍaḥ/
budharāśau dinabhartari guruṇā dṛṣṭe sadonmādaḥ
dhanadāraputrasukhito(sahito) mandasnehaktvānāmayaḥ (subhagaḥ)sukhitaḥ/
budharāśau dinabhartari sitasaṃdṛṣṭe bhaveccapalaḥ
buhubhṛtyodvignamanā bahubandhuvipoṣaṇe sadā (khinnaḥ)nirataḥ/
budharāśau dinabhartari saureṇa nirīkṣite kitavaḥ
karmasu capalaḥ khyāto guṇairnṛpāṇāṃ svapakṣavidveṣī/
strīdurbhagaḥ surūpaḥ kaphapittārtaḥ śramābhisantaptaḥ
(madyapriyaḥ sadharmo)madyaruciḥ samadharmā mānī varavākyadeśadigvettā/
sūrye kulorasaṃsthe bahusthitiḥ pitṛgaṇadveṣṭā
rājā rājasamo vā (uḍu)jalapaṇyadhanastiraḥ(sthitiḥ) krūraḥ/
karkaṭake tīvrakare dṛṣṭe śaśinā bhavetpuruṣaḥ
(śopha)śoṣabhagandararogaiḥ santapto bandhubhiḥ saha (viruddhaḥ)viraktaḥ/
karkaṭake dinanāthe bhaumena nirīkṣite (visataḥ)piśunaḥ
vidyāmānayaśobhiḥ khyāto nṛpavallabho bhavennipuṇaḥ/
sūrye kulīrarāśau budhena dṛṣṭe vigataśatruḥ
yahām̐ taka 4-3-2020 ko karekśana ho gayā hai
śreṣṭho rājño mantrī senānātho'tha suprasiddhaśca/
sūrye śaśibhavanasthe guruṇā dṛṣṭe kalābhyadhikaḥ
strīsevī yuvatidhanaḥ parakāryakaro raṇe (prabhagnaśca)pracaṇḍaśca/
karkaṭakasthe sūrye sukreṇa nirīkṣite priyālāpaḥ
kaphamārutarogārtaḥ parasvahārī vilomamaticeṣṭaḥ/
karkaṭakasthe bhānau svaputradṛṣṭe pumān piśunaḥ
ripuhantā krodhaparo viśiṣṭaceṣṭo vanādridurgacaraḥ/
utsāhī sacchūrastejasvī māṃsabhakṣaṇo raudraḥ
gambhīraḥ sthirasattvo (mukharaḥ)badhiraḥ kṣipipālako dhanasamṛddhaḥ/
siṃhasthe divasakare khyātaḥ puruṣo bhavejjātaḥ
medhāvī sukalatraḥ kaphārdito bhūpavallabho manujaḥ/
āditye siṃhasthe candreṇa nirīkṣite bhavati
paradārarataḥ śūraḥ sāhasakārī kṛtodyamo raudraḥ/
divasakare siṃhasthe kujena dṛṣṭe pradhānaśca
vidvān lipilekhyakāraḥ kitavāsevī paribhramati hīnaḥ/
siṃhasthe divasakare budhena dṛṣṭe na bahusattvaḥ
devārāmataṭākān karoti sattvādhiko vijanaśīlaḥ/
siṃhe sahasraraśmau suragurudṛṣṭe mahābuddhiḥ
durnāmakuṣṭharogairabhibhūto nirdayo vigatalajjaḥ/
siṃhe timivināśe śukreṇa nirīkṣite jātaḥ
kāryaṃvināśanadakṣaḥ ṣaṇḍho jātaḥ parotāpakāraḥ/
siṃhasthe divasakare svaputradṛṣṭe pumān bhavati
strītulyanurhrīmān lipivettā durbalaśca valgukathaḥ/
medhāvī laghusattvo vidvān śuśrūṣakaḥ (suguṇaḥ)suragurūṇām
saṃvāhanādikarmasu dakṣaḥ śrutigeyavādyaparituṣṭaḥ/
kanyāyāṃ divasakare jāto mṛdudīnavākyaśca
(saṅga)bhaṅgakṣayavyayārto videśamārgādilampaṭo dviṣṭhaḥ/
nīcopahataprītirhiraṇyalohādipaṇyajīvī ca
dveṣyaḥparakarmarataḥ paradāraratiḥ pumān bhavenmalinaḥ/
sūrye tulādharasthe nṛpaparibhūtaḥ pragalbhaśca
anivāritaraṇavegaḥ śrutidharmarato na satyavāṅmūrkhaḥ/
pravinaṣṭaduṣṭayuvatiḥ krūraḥ kustrīvidheyaśca
krodhaparo'sadvṛtto lobhiṣṭhaḥ kalahavallabho'nṛtavāk/
śastrāgniviṣagrastaḥ piturjananyāśca durbhagaḥ kīṭe
dravyānvito nṛpeṣṭo jātaḥ prājñaḥ suradvijānurataḥ/
śastrāstrahastiśikṣānipuṇo vyavahārayogyaśca
pūjyaḥsatāṃ praśānto dhanavān vistīrṇapīnacārutanuḥ/
bandhūnāṃ hitakāro sattvayutaḥ kārmuke sūrye
vāgbuddhi vibhavaputraiḥ samanvito nṛpasamo vigataśokaḥ/
vākpatirāśau tapane dṛṣṭe candreṇa suśarīraḥ
saṃgrāme labdhayaśāḥ sphuṭavacano vittasaukhyasampannaḥ/
sūrye vākpatirāśau bhaumena nirīkṣate caṇḍaḥ
madhuravacano lipijñaḥkāvyakalāgoṣṭhiyānadhātujñaḥ/
gurubhe savitari dṛṣṭe budhena janasaṃmato bhavati
vicarati narendrabhavane nṛpatirvā vāraṇāścadhanayuktaḥ/
suragurugṛhai vivasvati guruṇā dṛṣṭe sadā vidvān
divyastrobhogayutaḥ sugandhamālyādibhiḥ sahitaḥ/
suragurubhavane bhānau śukreṇa nirīkṣate śāntaḥ
aśuciḥ parānnakāṃkṣī nīcānurataścaduṣpadakīḍaḥ/
devejyagṛhe sūrye mandena nirīkṣite bhavati
lubdhaḥ kustrīsaktaḥ kukarmasaṃvardhitaḥ satṛṣṇaśca/
bahukāryarato bhīrurvihīnabandhuścalaprakṛtiḥ
aṭanapriyo'lpasattvaḥ svapakṣavikṣobhanāśitasamastaḥ/
makarasthe divasakare jāto bahubhakṣakaḥ puruṣaḥ
māyāpaṭuścalamatiḥ strīsaṅgānnamaṣṭadhanasaukhyaḥ/
mandagṛhe tīvrakare candreṇa nirīkṣiṇe bhavati
vyādhibhiraribhirgrastaḥparakalahācchastravikṣataśarīraḥ/
mandagṛhe timiraripau bhaumena nirīkṣite vikalaḥ
śūraḥ ṣaṇḍaprakṛtiḥ parasvahārī na (sādhu)sārasarvāṅgaḥ/
nalinīdayite śanibhe budhena saṃvīkṣite bhavati
śobhanakarmā matimān sarveṣāmāśrayo vipulakīrtiḥ/
koṇagṛhe dinabhartari guruṇā dṛṣṭe manasvī ca
śaṅkhapravālamaṇibhirjīvati veśyāṅganīdhanasamṛddhaḥ/
koṇabhavane dinapatau bhṛguṇā dṛṣṭe sukhī jātaḥ
dhvaṃsayati śatrupakṣaṃ narendrasanmānavardhitāśvāsaḥ/
bhānau śanaiścaragṛhe śanidṛṣṭe sūyate yo'sau
hṛdrogī bahusattvaḥ satāṃ vigarhyo'tiroṣaśca/
paradārāṇāṃ subhagaḥ karmasvatiniścito bhavati
duḥkhaprāyo'lpadhanaḥ śaṭhaścalitasauhṛdo malinamūrtiḥ/
kumbhadhare'rke jātaḥ piśunaḥ syāt duṣpralāpaśca
suhṛdāṃ saṃgrahaśīlaḥ strīprītyā labdhasaukhyasaṃbhāraḥ/
prājño bahuśatrughnaḥ kṣayodayī bhavati dhanakīrtyā
satsutabhūtyāptayaśā jalapaṇyadhanaḥ suvāganṛtavādī/
ūrjitaguhyarugārto bahusahajo mīnasaṃsthe'rke
trayoviṃśodhyāyaḥ
sauva(sevā vinnaḥ)rṇāṅgaḥsthirasvaḥ sahajavirahitaḥ sāhasī mānabhadraḥ(vānabhadraḥ)
kāmārtaḥ kṣāmajānu kunakhatanukaścañcalo mānavittaḥ/
padmabhaiḥ pāṇipādairvitatasutajano vartulākāranetraḥ
sasnehastoyabhīrurvraṇavikṛtaśirāḥ strījito indau
atyugrataro nṛpatiḥ praṇatānāṃ mārdavaṃ (vahati)bhajati jātaḥ/
dhīraḥ saṃgrāmaruco raviṇā dṛṣṭe śaśini meṣe
dantākṣirogataptaḥ (viṣaśikhitāpāstravaikṛtaśarīraḥ)śikhivātādikṣataśarīraḥ/
māṇḍalikaḥ syānmeṣe kujadṛṣṭe śaśini (mūtrakṛcchrārtaḥ)bhūtārtaḥ
(vāmā vidyācārya/)nānāvidyācāryaḥ sadvākyaḥ syānmano'bhīṣṭaḥ/
budhadṛṣṭe meṣasthe niśākare satkavirvipulakīrtiḥ
bahubhṛtyadhanasamṛddho dṛṣṭe guruṇā pumān jātaḥ
subhagaḥ sutadhanayukto varayuvativibhūṣaṇo'lpabhoktā ca/
meṣe śiśiramayūkhe bhṛgutanayanirīkṣaite bhavati
vidviṣṭo bahuduḥkho dāridryatanurmalīmaso'nṛtavāk/
meṣe śiśiramayūkhe ravitanayanirīkṣite bhavati
vyūḍhorasko'tidātā ghanakuṭilakacaḥ kāmukaḥ kīrtiśālī
kāntaḥ kanyāprajāvān vṛṣasamanayano haṃsalīlāpracāraḥ/
madhyānte bhogabhāgī pṛthuka (kara)ṭicaraṇaskandhajānvāsyajaṅghaḥ
sāṃkaḥ pārśvāsyapṛṣṭhe kaku(kakuda)di śubhagatiḥ kṣāntiyukto gavīndau
karṣakamatikarmakaraṃ dvipadacatuṣpa(caduṣpadaiḥ samṛddhaṃ/)dasamṛddhamatyāḍhyam/
prāyogikaṃ prakurute vṛṣabhe ravivīkṣitaścandraḥ
atikāmaṃ kujadṛṣṭo yuvatikṛte naṣṭadāramitrajanam/
hṛdayaharaṃ nārīṇāṃ mātu(māturapathya)rna śubhaṃ śaśī vṛṣe kurute
prājñaṃ vākyavidhijñaṃ pramuditamiṣṭaṃ samastabhūtānām/
janayati budhena dṛṣṭaḥ śaśī vṛṣe'nupamaguṇaiyurktam
sthiraputradārasuhṛdaṃ mātāvitṛbhaktimantamatinipuṇām/
dhārmikamativikhyātaṃ gavi gurudṛṣṭaḥ śaśī kurute
bhūṣaṇayānagṛhāṇāṃ śayanāsanagandhavastramālyānām/
bhāginamupabhoktāraṃ sitekṣito yadi śaśī kurute
dhana(dhanasukhahīnamaniṣṭaṃ māturvṛṣabhe karoti yuvatīnām/) hīnamaniṣṭakaraṃ vṛṣabhe dveṣyaṃ sadā ca yuvatīnām/
sutamitrabandhusahitaṃ ravisutadṛṣṭaḥ śaśī kurute(puruṣam/)
pūvārdhe sambhūto jananīmṛtyuṃ karoti na cireṇa/
paścādardhe vṛṣabhe piturviyogaṃ śaśī kurute
unnāsaśyāmacakṣuḥ suratavidhikalākāvyakṛdbhogabhogī
haste matsyādhipāṃko viṣayasukharato buddhi(budbudākṣaḥ)dakṣaḥ sirālaḥ/
kāntaḥ saubhāgyahāsyapriyavacanayutaḥ strījito vyāyatāṅgo
yāti klībaiśca sakhyaṃ śaśini mithunage mātṛyugmapramuṣṭaḥ
prajñādhanaṃ prakāśaṃ mithune rūpānvitaṃ sudharmiṣṭham/
atiduḥkhitamalpārthaṃ karoti sūryekṣitaścandraḥ
atiśūramatiprājñaṃ sukhavāhanavibhavarūpasampannam/
kurute mithune candro vakreṇa nirīkṣito'vaśyam
arthotpādakuśalaṃ kurute hyaparājitaṃ sudhīraṃ ca/
pārthivamakhaṇḍitājñaṃ mithune budhavīkṣitaścandraḥ
vidyāśāstrācārya vikhyātaṃ satyavācamatirūpam/
mānyaṃ vāgminaminduḥ karoti guruvīkṣito mithune
varayuvatimālyavastrairvaravāhanayānabhūṣaṇairmaṇibhiḥ/
krīḍāṃ kurute puruṣo bhṛgudṛṣṭe śaśani mithunasthe
kurute bāndhavarahitaṃ yuvatisukhavibhūtivarjitaṃ cāpi/
adhanaṃ lokadvaiṣyaṃ jitume śaninekṣitaścandraḥ
yuktaḥ saubhāgya(saubhāgyadhairyagṛha/)yogairgṛhasuhṛdaṭanajyotiṣajñānaśīlaiḥ
kāmāsaktaḥ kṛtajñaḥ kṣitipatisacivaḥ satpramāṇaḥ pravāsī/
sonmādaḥ keśakalpo jalakusumarucirhānivṛddhyānuyātaḥ
prāsādodyānavāpīpriyakaraṇarataḥ pīnakaṇṭhaḥ kulīre
narapatipuruṣamadhanyaṃ dhanarahitaṃ kle(lekhahārakaṃ)śakārakaṃ vā'pi/
kurute svagṛhe candro ravidṛṣṭo durgapālaṃ ca
śūraṃ vikalaśarīraṃ māturanarthāvahaṃ priyaṃ dakṣam/
kṣititanayavīkṣitatanurjanayati candro naraṃ svagṛhe
avikalamatiṃ nayajñaṃ janayati budhavīkṣitaḥ śaśī svagṛhe/
dhanadāraputravandaṃ vṛpasacivaṃ saukhyavantaṃ ca
nṛpatiṃ nṛpaguṇayuktaṃ janayati candraḥ surejyasaṃdṛṣṭaḥ/
svagṛhe sukhitasubhāryaṃ nayavinayaparākramākrāntam
dhanakananavastrayoṣidratnānāṃ bhājanaṃ śaśī kurute/
karkaṭake sitadṛṣṭo veśyājananāyakaṃ kāntam
aṭanamasukhaṃ daridraṃ māturaniṣṭaṃ priyānṛtaṃ pāpam/
śaninā dṛṣṭaḥ svagṛhe karoti candro naraṃ nīcam
sthūlā(sthūlāsyo manda/)sthirmandaromā pṛthuvadanagalo hrasvapiṃgākṣiyugmaḥ
strīdveṣī kṣuptipāsājaṭhararadarujāpiḍito māṃsabhakṣaḥ/
dātā tīkṣṇo ('lpaputro)hyaputro vipinanagaratirmātṛvaśyaḥ suvakṣā
vikrāntaḥ kāryalāpī śaśabhṛti ravibhe sarvagambhīradṛṣṭiḥ
(nṛpatiputraṃ/)nṛpapatisapatnaṃ kurute protkṛṣṭaguṇaṃ mahāspadaṃ(mahāsvanaṃ dhīra) vīram/
raviṇā dṛṣṭaḥ siṃhe pāparataṃ viśrutaṃ candraḥ
senāpatiṃ pracaṇḍaṃ varayuvatisutārthavāhanopetam/
janayatyuttamapuruṣaṃ kujekṣitaścandramāḥ siṃhe
strīsattvaṃ strīlalitaṃ strīvaśyaṃ yuvatisevakaṃ siṃhe/
kurute budhena dṛṣṭo dhanasukhabhogānvitaṃ candraḥ
abhijātaṃ kulaputraṃ bahuśrutaṃ guṇasamṛddhaṃ ca/
kurute narendratulyaṃ gurudṛṣṭaścandramāḥ siṃhe
pramadāvibhavairyuktaṃ rogiṇamapi yuvatisevakaṃ kurute/
suratavidhijñaṃ prājñaṃ śaśī harau śukrasandṛṣṭaḥ
karṣakamadhanaṃ kurute'nṛtavācaṃ durgapālakaṃ siṃhe/
ravijena tathā dṛṣṭo yuvatisukhairhīnamalpakaṃ ca śaśī
strīlolo lambabāhurlalitata(tanuyuta)numukhaścārudantākṣiṇakarṇo
vidvānācāryadharmā priyavacanayutaḥ satyaśaucapradhānaḥ/
dhīraḥ satvānukampī paraviṣayarataḥ kṣāntisaubhāgyabhāgī
kanyāprāyaprasūtirbahusu(bahusuratahitaḥ)tarahitaḥ kanyakāyāṃ śaśāṅke
nṛpakośakaraṃ khyātaṃ gṛhītavākyaṃ viśiṣṭakarmāṇam/
kanyāyāṃ ravidṛṣṭo bhāryāhīnaṃ śaśī kurute
śilpācāryaṃ khyātaṃ dhanavantaṃ śikṣitaṃ sudhīraṃ ca/
kanyāyāṃ kujadṛṣṭo māturaniṣṭaṃ śaśī kurute
jyotiṣakāvyanidhijñaṃ vivādakalaheṣu vijayinaṃ (subhagam)sutarām/
sātiśayaṃ kanyāyāṃ janayati nipuṇaṃ budhekṣitaścandraḥ
bandhujanāḍhyaṃ sukhinaṃ nṛpakṛtyakaraṃ gṛhītavākyaṃ ca/
kanyāyāṃ gurudṛṣṭo janayati vibhavānvitaṃ candraḥ
kanyāyāṃ bahudāraṃ vividhālaṅkarabhoginamathāḍhyam/
satatamihorjitamuditaṃ kurute bhṛguṇā nirīkṣitaścaṃdraḥ
adṛḍhasmṛtiṃ daridraṃ sukharahitamamātṛkaṃ yuvativaśyam/
kanyāyāṃ yamadṛṣṭaḥ strībhāgadhanaṃ śaśī kurute
unnāso vyāpatākṣaḥ kṛśavadanatanarbhuridāro vṛṣāḍhyo
gobhūbhyaḥ(gu hyaḥ)śaucasāro vṛṣasamavṛṣaṇo vikramajñaḥ kriyeśaḥ/
bhakto devadvijānāṃ bahuvibhavayutaḥ strījito hīnadeho
dhānyādānaikabuddhistulini śaśadhare bandhuvargopakārī
adhanaṃ vyādhitamaṭanaṃ paribhūtaṃ bhogaviprayuktaṃ ca/
asutamasāraṃ jūke janayati ravivīkṣitaścandraḥ
tīkṣṇaṃ coraṃ kṣudraṃ parayoṣidgandhamālyasaṃyuktam/
matimannayanāturaṃga janayati vakrekṣitaścandraḥ
dṛṣṭoḥ budhena candraḥ kalāvidagdhaṃ prabhūtadhanadhānyam/
śubhavākyaṃ vidvāṃsaṃ deśakhyātaṃ tulādhare kurute
jīvekṣitastulāyāṃ janayati sarvatra pūjitaṃ himaguḥ/
krayavikrayeṣu vidvāṃsaṃ ratnādiṣu bhāṇḍajāteṣu
lalitamarogaṃ subhagaṃ samupacitāṅgaṃ dhanānvitaṃ prājñam/
vividhopāyavidhijñaṃ kurute bhṛguvīkṣitaḥ śaśī tulake
kurute śaśī dhanāḍhyaṃ priyavākyaṃ vāhanairyutaṃ jūke/
viṣayaratiṃ sukharahitaṃ bhāskaridṛṣṭo hitaṃ mātuḥ
lubdho vṛttorujaṅghaḥ kaṭhinataratanurnāstikaḥ krūraceṣṭaḥ
cauro bālye rugārto hatacibukanakhaścārunetraḥ samṛddhaḥ/
karmodyuktaḥ pradakṣaḥ parayuvatirato bandhuhīnaḥ pramattaḥ
caṇḍo rājñā hṛtasvaḥ pṛthujaṭharaśirāḥ kīṭabhe śītaraśmau
kurute lokadveṣyaṃ budhamaṭanaṃ caiva vittavantaṃ ca/
dinakaradṛṣṭo'ligataścandraḥ sukhavarjitaṃ puruṣam
anupamadhairyaṃ kurute nṛpatisamaṃ vṛścike vibhūtiyutam/
śuramajayyaṃ samare prabhakṣaṇaṃ bhūmijane saṃdṛṣṭaḥ
acaturamamṛṣṭavākyaṃ yamalāpatyaṃ cu yuktimantaṃ ca/
janayati budhena dṛṣṭaḥ kūṭakaraṃ vṛścike ca gītajñam
karmāsaktaṃ kurute lokadveṣyaṃ ca vittavantaṃ ca/
guruṇā dṛṣṭo'ligato niśākare rūpavantaṃ ca
atimadama(atimati/)tīva subhagaṃ (vara)dhanavāhanabhogalalitamiha kīṭe/
yuvativināśitasāraṃ janayati bhṛguvīkṣitaścandraḥ
nīcāpatyaṃ kṛpaṇaṃ vyādhitamadhanaṃ ca satyahīnaṃ ca/
janayatyantakadṛṣṭo naramadhamaṃ candramāḥ kīṭe
kubjāṅgo vṛttanetraḥ pṛthuhṛdayakaṭiḥ pīnabāhuḥ pravaktā
dīrghāṃso dīrghakaṇṭho (lālitaṃ kīce)jalataṭavasatiḥ śilpavidgūḍhaguhyaḥ/
śūro dṛṣṭo'sthisāro vitatabahubalaḥ sthūlakaṇṭhoṣṭhaghoṇo
bandhusnehī kṛtajño dhanuṣi śaśidhare saṃhatāṅghriḥ pragalbhaḥ
nṛpatimathaḍhyaṃ kurute śūraṃ vikhyātapauruṣaṃ cāpe/
bhāskaradṛṣṭaścandrastvanupamasukhavāhanopetam
senāpatiṃ samṛddhaṃ subhagaṃ prakhyāpauruṣaṃ puruṣam/
janayatyanupamabhṛtyaṃ kṣitisutadṛṣṭaḥ śaśī dhanuṣi
bahubhṛtyaṃ tvaksāraṃ jyotiṣaśilpakriyādinipuṇaṃ ca/
budhadṛṣṭo (nāṭyācārya)himaraśmirnagnācāryaṃ haye kurute
anupamadehaṃ kurute pṛthvīpālasya mantriṇaṃ cāpe/
tridaśagurudṛṣṭamūrtirdhanadharmasukhānvitaṃ candraḥ
sukhinamatīva hi lalitaṃ subhagaṃ putrārthakāmavantaṃ ca/
cāpe sumitrabhāryaṃ bhārgavadṛṣṭaḥ karotīnduḥ
priyavādinaṃ suvākyaṃ bahuśrutaṃ satyavādinaṃ saumyam/
abhijātaṃ nṛpapuruṣaṃ janayati saurekṣitaḥ śaśī dhanuṣi
gītajñaḥ śītabhīruḥ pṛthulataraśirāḥ satyadharmopasevī
prāṃśuḥ khyāto'lparoṣo manasibhavayuto nirghṛṇastyaktalajjaḥ/
cārvakṣaḥ(cārvaṅgaḥ) kṣāmadeho guruyuvatirataḥ satkavirvṛttajaṅgho
mandotsāho'tilubdhaḥ śaśini makarage dīrghakaṇṭho'tikarṇaḥ('tidīrghaḥ)
adhanaṃ duḥkhitamaṭanaṃ parakarmarata malīmasaṃ kurute/
makare (kuviṣayanāthaṃ śaśyalpamatiṃ nirīkṣato/)kuvalayanāthaḥ śilpamatiṃ vīkṣito raviṇā
ativibhavamatyudāraṃ subhagaṃ dhanasaṃyutaṃ mṛge puruṣam/
vāhanayutaṃ pracaṇḍaṃ karoti vakrekṣitaścandraḥ
mūrkhaṃ pravāsaśīlaṃ gatayuvatiṃ cañcalaṃ mṛge tīkṣṇam/
janayati budhena dṛṣṭaḥ sukharahitaṃ nirdhanaṃ puruṣam
bhūpatimanupama vīryaṃ nṛpatiguṇaiḥ saṃyutaṃ mṛge jātam/
bahudāraputramitraṃ janayati guruvīkṣitaścandraḥ
va(pa)rayuvatidhanavibhūṣaṇavāhanamālānvitaṃ naraṃ makare/
sopakrośamaputraṃ janayati bhṛguvīkṣitaścandraḥ
alasaṃ malinaṃ sadhanaṃ madanārta pāradārikamasatyam/
divasakaraputradṛṣṭaḥ karoti candro naraṃ makare
uddhoṇo rūkṣadehaḥ pṛthukaracaraṇo madyapānaprasaktaḥ
saddveṣyo dharmahīnaḥ parasutajanakaḥ sthūlamūrdhā kunetraḥ/
śāṭhyālasyābhibhūto vipulamukhakaṭiḥ śilpavidyāsamete
duḥśīlo duḥkhatapto (ghaṭabhṛgupagate)ghaṭabhamupagate rātrināthe daridraḥ
atimalinamati ca śūraṃ nṛparūpaṃ dhārmikaṃ kṛṣikaraṃ ca/
kurute dinakaradṛṣṭo ghaṭadharasaṃsthaḥ kṣapānāthaḥ
kumbhe'tisatyavākyaṃ mātṛgurudhanairviyuktamalasaṃ ca/
viṣamaṃ parakāryarataṃ karoti bhaumekṣitaścandraḥ
(aśano)śayanopacārakuśalaṃ gītavidhijñaṃ priyaṃ ca yuvatīnām/
tanuvibhavasukhaṃ puruṣaṃ karoti budhavīkṣitaḥ śaśīkumbhe
grāmakṣetratarūṇāṃ varabhavanānāṃ varāṅganānāṃ ca/
kurute bhoginamāryaṃ sādhuṃ guruvīkṣitaḥ śaśī kumbhe
nīcamaputramamitraṃ kātaramācāryaṃninditaṃ pāpam/
kurute śaśīkuyuvatiṃ sitekṣito ghaṭadhare'lpasukham
nakharomadharaṃ malinaṃ paradārarataṃ śaṭhaṃ vidharmāṇam/
sthāvarabhāginamāḍhyaṃ śaśī ghaṭe saurasaṃdṛṣṭaḥ
śilpotpannādhikāro'hitajayanipuṇaḥ śāstraviccārudeho
geyajño dharmaniṣṭho bahuyuvatirataḥ saukhya(somyavāk)bhāk bhūpasevī/
īṣatkopo mahatkaḥ sukhanidhidhanabhāk strījitaḥ satsvabhāvo
(jñāne saktaḥ)yānāsaktaḥ samudreḥ timiyugalagate śītagau dānaśīlaḥ
tīvramadanaprakāśaṃ sukhinaṃ senāpatiṃ dhanasamṛddham/
janayati dinakaradṛṣṭaḥ sumuditabhāryaṃ śaśī mīne
paribhūtaṃ (sukha)sukharahitaṃ kulaṭāputraṃ (pāparahitaṃ)ca pāpanirataṃ ca/
janayati nakṣatrayatiṃ kṣitisutadṛṣṭo jhaṣe śūram
janayati budhena dṛṣṭo mīnasthaścandramāḥ puruṣam/
bhūpatimatīva sukhinaṃ (parayuvati)varayutimāvṛtaṃ vaśyam
gurudṛṣṭo mīnastho lalitaṃ candro'gramāṇḍalikam/
atyāḍhyaṃ sukumāraṃ bahubhiḥ strībhirvṛtaṃ janayet
kurute śaśī suśīlaṃ ratimantaṃ nṛtyavādyageyaratam/
śukrekṣito jhaṣastho hṛdayaharaṃ kāminīnāṃ ca
vikalamahitaṃ jananyāḥ kāmārtaṃ putradāramatihīnam/
kurute ravisutadṛṣṭo nīcavirūpāṅganāsaktam
rāśipatau balayukte rāśau ca balānvite tathā candre/
rāśiphalaṃ syāt sakalaṃ nīcoccavidhinā ca saṃcintyam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ kārakā'dhyāyaḥ ṣaṣṭhaḥ//
caturviṃśo'dhyāyaḥ
(bhaumāṃśe)bhomeṃśe kujadṛṣṭo nikartanaścandramāḥ(naṃca) pracaṇḍaśca(ṇḍa ca)/
janayati māyābahulaṃ pravañcakaṃ sūryajena kila(kali) puruṣam
sūryeṇa cauraghātakamathavāpyārakṣakaṃ śūram/
jīvena manujanāthaṃ khyātaṃ vidvatsamārādhyam
śukreṇa nṛpatisacivaṃ dhanānvitaṃ strīvilepanānuratam/
śīghraṃ vadanti capalaṃ saumyena nirīkṣite candre
sitabhāge sitadṛṣṭe yoṣidvastrānnapānadhanasaukhyam/
janayatiṃ budhena candro vādyajñaṃ nṛttageyaparam
guruṇā kavipradhānaṃ nayaśāstraviśāradaṃ nṛpatisacivam/
paradāradarśanaparaṃ(gharṣaṇa) kāminamāreṇa(kāminamastreṇa bahumānyam) bahubhṛtyam
sūryeṇa mahāmūrkhaṃ priyaṃvadaṃ satatamannapānarucim/
saureṇa vardhakīnāṃ guṇaiśca sadṛśaṃ diśati candraḥ
budhabhāge budhadṛṣṭaḥ śilpācāryaṃ kaviṃ śaśī janayet/
śukrekṣito viśālaṃ geyajñaṃ vajanasārāḍhyam
nṛpamantriṇaṃ guṇāḍhyaṃ guruṇā dṛṣṭaḥ pratiṣṭhataṃ kāntam/
bhaumekṣito'ticoraṃ vivādakuśalaṃ naraṃ raudram
śāstrārthakāvyabuddhiṃ(kāryaṃ) prājñaṃ śilpinamavekṣitaḥ śaninā/
raṅgacaraṃ vikhyātaṃ janayati sūryekṣitaścandraḥ
svāṃśe dinakaradṛṣṭaḥ śaśī kṛśatanumavikṣataśarīram(tanu parikṣayaśarīram)/
paradhanarakṣaṇanipuṇaṃ(haraṇe) lubdhaṃ nitarāṃ kujenāpi
saureṇākṛtyakaraṃ vadhabandhavivādasantaptam/
(śukrestroveṣadharaṃ)śukreṇa strīdveṣyaṃ janayedathavā napuṃsakākāram
nṛpamantriṇaṃ nṛpaṃ vā janayati guruṇāvalokitaścandraḥ/
saumyenādharmarataṃ nidrābahulaṃ ca (satamaskam)satatamadhvaratam
ravibhāge ravidṛṣṭe suroṣaṇaḥ samupalabdhakīrtidhanaḥ/
pāpo nirdaya indau saureṇa prāṇināṃ hantā
bhaumena suvarṇadhanaṃ khyātaṃ nṛpasatkṛtaṃ pracaṇḍataram/
guruṇā dṛṣṭo janayati camūpatiṃ vā narendraṃ vā
śukreṇa dṛṣṭamūrtiḥ sutārthainaṃ mṛtasutaṃ(hṛtasutaṃ) vā'pi/
saumyena daivacintakamitihāsarataṃ ca nidhibhājam
gurubhāge gurudṛṣṭo viśadaṃ nṛpavallabhaṃ vipulakīrtim/
janayati śaśī sitena strīṇāṃ bhogaiḥ susaṃyuktam
budhadṛṣṭo hāsyakaraṃ nṛpapriyaṃ nāyakaṃ varūthinyāḥ/
astrāthāryaṃ kurute kujekṣitaḥ sarvataḥ khyātam
doṣervividhaiḥ khyātaṃ dinagaradṛṣṭo naraṃ (praṇāśya vā)pramāṇastham/
saureṇa vṛddhaśīlaṃ balibhiśca nirākṛtaṃ nīcam
saurāṃśe śanidṛṣṭaḥ kṛpaṇaṃ rogānvitaṃ mṛtasutaṃ vā/
sūryeṇālpāpatyaṃ vyādhigrastaṃ virūpatanum
bhaumena narapatisamaṃ svāḍhyaṃ strīdurbhagaṃ sukhairyuktam/
śukreṇa viṣamaśīlaṃ yuvatibhiravadhīritaṃ dhīram(jaraṭham)
saumyena (pānanirataṃ)pāpanirataṃ kutsicaritaṃ śaśī sadā dṛṣṭaḥ/
guruṇā svakarmanirataṃ kurute puruṣaṃ na codāttam
vargottame svakīye parakīyanavāṃśake(navāṃśakendudṛṣṭiphalaṃ) ca dṛṣṭiphalam/
puṣṭaṃ madhyaṃ svalpaṃ viparītaṃ syādaniṣṭaphalam
rāśiphalaṃ yad dṛṣṭaṃ pūrvaiḥ kathitaṃ grahaiḥ śaśāṅkasya/
tasya nirodho dṛṣṭo yadyaṃśapatirbalī bhavati
aṃśapateścandrasya ca phalaṃ viniścitya darśanakṛtāni/
kathitāni yavanavṛddhāḥ phalāni samyagvyavasyanti
pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
tejasvī satyayutaḥ śūraḥ kṣitipo'thavā raṇaślāghī/
sāhasakarmābhirataścamūpuragrāmavṛndapatiḥ
rābhasiko dānarataḥ prabhūtagojāvidhānya (janaḥ)karaḥ/
bhaume kriye pracaṇḍo bahuyuvatirato bhavetpuruṣaḥ
sādhvīvratabhaṅgakaraḥ(rataḥ) prabhāṣaṇo(prabhalaṇo) mandadhanaputraḥ/
dveṣyo bahubharaṇaparo visrambhasthitivihīnaśca
proddhataveṣakrīḍo bahuduṣṭavacāḥ kuje vṛṣabhasaṃsthe/
saṅgītarataḥ pāpo bandhuviruddhaḥ kulotsādī
kāntaḥ klesasahiṣṇurbahuśrutaḥ kāvyavidhinipuṇaḥ/
nānāśilpakalāsu ca nipuṇo bahuśo videśagamanarataḥ
dharmaparo nipuṇamatirhitānukūlaḥ suteṣu suhṛdāṃ ca/
mithunasthe kṣitiputraṃ bhavati pracurakriyāsu rataḥ
paragṛhanivāsaśīlo vaikalyarugarditaḥ kṛṣidhanaśca/
bālye ca rājabhojanavastrepsuḥ paragṛhānnāśī
salilaśayato dhanavān punaḥ punarvṛddhivedanārtaśca/
karkaṭake kṣititanaye bhavati mṛduḥ sarvato dīnaḥ
asahaḥ pracaṇḍaśūraḥ parasvasantānasaṅgrahaṇaśīlaḥ/
aṭavīnivāsagokulamāṃsaruciḥ syānmṛtaprathamadāraḥ
vyālamṛgoragahantā na putravān dharmaphalahīnaḥ/
bhaume harau susattvaḥ kriyodyataḥ syādvapuṣmāṃśca
pūjyaḥ satāmatidhano ratigītadhano mṛduḥpriyabhāṣī/
vividhavyayo'lpaśauryo vidvān (vahni)bhavati praṇītapārśvaśca
ahitebhyo'rja(adhikabhīruḥ) nabhīrurvedasmṛtidharmavān subahuśilpaḥ/
kanyāyāṃ bhūtanaye snānavilepanarataḥ kāntaḥ
adhvanirataḥ (supaṇya)kupaṇyaprasaktavākyo vikatthanaḥ subhagaḥ/
hīnāṅga svalpajanaḥ saṅgrāmepsuḥ paropabhogī ca
yoṣidgurubhitrāṇāṃ(putrāṇāṃ) manoramo naṣṭapūrvadāraśca/
śauṇḍikaveśyānikaṭe samprāptadhanakṣayastulini bhaume
vyāpāraśrutisatyaścorasamūhādhipaḥ kriyānipuṇaḥ/
yuddhotsuko'tipāpo bahvaparādhī ca vairaśaṭhaḥ
drohavadhāhitabuddhiḥ prasūcako bhūmiputrayuvatīśaḥ/
vṛścikage bhūputre viṣāgniśastravraṇaistūktaḥ
bahubhiḥ kṣataiḥ kṛśāṅgo niṣṭhuravākyaḥ śaṭhaḥ parādhīnaḥ/
rathagajapadātiyodhī rathena śaradhārako'tha parasainye
vipulaśramaiśca sukhitaḥ parasparaṃ krodhanaṣṭasukhavittaḥ/
kārmukasaṃsthe vakre guruṣvasaktaḥ(satyaḥ) pumān bhavati
dhanyo vittāharttā sukhabhogasamanvito bhavati susthaḥ/
śreṣṭhamatiḥ prakhyātaḥ senānātho narendro vā
(sadyaḥ pratiraṇavijayī)sadyuvatī raṇavijayī svabandhuviṣayasthitiḥ svatantraśca/
ārakṣakaḥ suśīlaḥ kuje svatuṅgeṃ bahūpacārarataḥ
praśrayaśauyavihīno vṛddhākāraḥ sudurgatirmaraṇe/
mātsaryāsūyānṛtavāgdoṣairahṛtārthaśca
romaśagātro vikṛto dyutādyāhṛtadhanaḥ kuveṣadharaḥ/
duḥkhasamāhṛtavṛttiḥ pānarucirdurbhagaḥ kuje kumbhe
rogārto mandasutaḥ pravāsaśīlaḥ svabandhuparibhūtaḥ/
māyāvañcanadoṣairhṛtasarvasvo viṣādī ca
jihmo'titīkṣṇaśoko gurudvijāvajñakaḥ sadā hīnaḥ/
ripsitavettā jñātā stutipriyo'ntye kuje khyātaḥ
dhanadāraputravantaṃ nṛpasacivaṃ daṇḍanāyakaṃ khyātam/
nṛpatimudāraṃ kurute dineśvaranirīkṣataḥ kujaḥ svarkṣe
mātṛrahitaṃ kṣatāṅgaṃ svajanadveṣyaṃ ca mitrarahitaṃ ca/
svagṛhe'sṛk śaśidṛṣṭaḥ serṣyaṃ kanyāpriyaṃ kurute
paradhanaharaṇe nipuṇaṃ cānṛtakaṃ kāmadevabhaktaṃ ca/
kurute svabhe jñadṛṣṭo dveṣyaṃ veśyāpatiṃ bhaumaḥ
prājñaṃ madhuraṃ subhagaṃ mātṛpitṛvallabhaṃ dhanasamṛddham/
anupamīśvaramāḍhyaṃ tridaśagurunirīkṣitā'vaneḥ putraḥ
svagṛhe'sṛk sitadṛṣṭaḥ strīhetorbandhabhāginaṃ kurute/
asakṛt sakṛcca vibhavaṃ strīhetorarjitaṃ (strīhetorārjavaṃ)cāpi
coravighāto śūraṃ nirvīryaṃ svajanaparihīnam/
anyastrībhartāraṃ janayati saurekṣitaḥ svabhe bhaumaḥ
vanaparvateṣu ramate rāmādviṣṭo bhavedbahuvipakṣaḥ/
sitabhe raviṇā dṛṣṭe pracaṇḍaveṣaḥ(kopaḥ) kuje dhīraḥ
māturapathyo(māturapakṣo) viṣamo(veṣavadhunāṃ) bahuyuvatīnāṃ patiḥ priyastāsām/
śukragrahe śaśidṛṣṭe raṇabhorurjāyate bhaume
kalahapriyo (bahu)mṛduvacā mṛdukāyo mandaputradhanaḥ/
sitabhe bhavati ca bhaume budhadṛṣṭe śāstravitpuruṣaḥ
vāditagītavidhijñaḥ saubhāgyayutaḥ svabandhadayitaśca/
śukrabhavane kṣitisute dṛṣṭe guruṇā bhavet sphītaḥ
nṛpamantrī nṛpadayitaḥ senānāthaḥ prasiddhanāmā ca/
śukragrahe bhavati kuje śukreṇa nirīkṣite sukhitaḥ
sukhabhāk (sukhabhagyayuto)khyāto dhanavān mitrasvajanairyutaḥ kuje vidvān/
śreṇipuragrāmāṇāmadhipaḥ sitabhe ca śanidṛṣṭe
vidyādhanaśauryayutaṃ girivanadurgapriyaṃ mahāsattvam/
budhabhavane raktāṅgo janayati dṛṣṭaḥ sadā raviṇā
(sukhinaṃ dhaninaṃ kāntaṃ kanyāpurarakṣakaṃ yuvatisatvayutam)kanyāpurarakṣakaraṃ yuvatipatiṃ sadvinītamatisubhagam/
jñagṛhe nṛpagṛhapālaṃ janayati candrekṣito bhaumaḥ
lipigaṇitakāvyakuśalaṃ bahubhāṣiṇamanṛtamadhuravākyaṃ ca/
dūtaṃ bahuduḥkhasahaṃ janayati vakro budhekṣito jñarkṣe
rājapuruṣaṃ prakāśaṃ (dainyena videśagaṃ)dautyena videśagaṃ naraṃ kurute/
sarvakriyāsu kuśalaṃ budharāśau nāyakaṃ ca gurudṛṣṭaḥ
śukreṇa dṛśyamānaṃ strīkṛtyakaraṃ samṛddhasubhagaṃ ca/
budhabhavane raktāṅgaṃ kurute vastrānnabhoktāram
ākaragiridurgarataṃ karṣaramatiduḥkhabhāginaṃ kurute/
(atisūramatiṃ malinaṃ)atiśuramati ca malinaṃ yamekṣito budhagṛhe vibhavahīnam
pittarugarditadehastejasvī daṇḍanāyako dhīraḥ/
candragṛhasthe bhaume dinakaradṛṣṭe bhavetpuruṣaḥ
bahubhirvyādhibhirārto nīcācāro virūpadehaśca/
śaśirāśau bhūtanaye śaśinā dṛṣṭe saśokaśca
malinaḥ pāpācāraḥ kṣudrakuṭumbo bahiṣkṛtaḥ svajanaiḥ/
karkaṭake budhadṛṣṭe kṣititanaye bhavati nirlajjaḥ
vikhyāto nṛpamantrī vidvāṃstyāgānvito bhaveddhanyaḥ/
gurudṛṣṭe śaśibhavane bhaugaiśca vivarjito vakre
(strīsaṅgānnaṣṭadhanaḥ)strīsaṅgādudvignaḥ paribhūtastrīkṛtaistathā dauṣaiḥ/
karkaṭake kṣitiputre sitadṛṣṭe syādvipannadhanaḥ
(jalasaṃyānāptadhanaḥ)jalasaṃyāno vidhanaḥ kṣitipāla(kṣitipālasamaḥ)samānalalitaceṣṭaśca/
śaśigṛhasaṃsthe bhaume yamekṣite syāt sadā kāntaḥ
praṇātānāṃ hitakārī mitraiḥ svajanaiśca saṃyutaścaṇḍaḥ/
gokulavanādricārī siṃhe bhaume taraṇidṛṣṭe
māturna śubho matimān kaṭhinaśarīro vipulakīrtiḥ/
kesaribhavane bhaume śaśinā dṛṣṭe'ṅganāprā(aṃganāptārthaḥ)rthyaḥ
bahuśilpajño lubdhaḥ kāvyakalālampaṭo viṣamaśīlaḥ/
pañcabhavane bhaume budhena dṛṣṭe'tinipuṇaśca
bhūpatisamīpavartī vidyācāryo viśuddhabuddhiśca/
avanisute siṃhasthe guruṇā dṛṣṭe cūmanāthaḥ
vividhastrībhogayutaḥ strīsubhago nityayauvano hṛṣṭaḥ/
leyagṛhe raktāṅge sitena dṛṣṭe bhavejjātaḥ
vṛddhākāro niḥsvaḥ paraveśmabhramaṇaśīlavān duḥkhī/
dinakararāśau rudhire dinakaratanayena saṃdṛṣṭe
lokanamasyaṃ subhagaṃ vanagiridurgeṣu (sadgṛhānāsam)labdhagṛhavāsam/
suragurubhavane bhaumaḥ karoti raviṇekṣitaḥ (śūram)krūram
vikalaṃ kaharaprāyaṃ prājñaṃ rudhiraḥ karoti śaśidṛṣṭaḥ/
vidvāṃsaṃ gurubhavane nṛpativiruddhaṃ sadā puruṣam
medhāvinaṃ sunipuṇaṃ śilpācāryaṃ budhena saṃdṛṣṭaḥ/
gurubhavane kṣititanayaḥ karoti (vikalāṃsamatinipuṇam)vidvāṃsamatyantam
akalatraṃ sukharahitaṃ ripubhiradhṛṣyaṃ ca vittavantaṃ ca/
gurubhavane gurudṛṣṭo vyāyāmaparaṃ kujaḥ kurute
kanyānāmatidayitaṃ citrālaṅkārabhāginamudāram/
viṣamaparamatiṃ ca subhagaṃ gurubhe kāvyekṣitaḥ kujaḥ kurute
gurubhe'sṛk śanidṛṣṭaḥ kuśarīramudāramāhave pāpam/
aṭanaṃ (sukhadhanarahitaṃ)sukhalavarahitaṃ paradharmarataṃ kujaḥ kurute
atikṛṣṇatanuṃ śūraṃ yoṣidapatyārthavistarairyuktam/
sūryekṣito'titīkṣṇaṃ sauragṛhe bhūmijaḥ kurute
capalamahitaṃ jananyā yamabhe'laṃkārabhāginamudāram/
asthirasauhṛdamāḍhyaṃ janayati candrekṣito vakraḥ
atimadhuragama(atimadhuramaṭana)namadhanaṃ ravitanayagṛhe na nirvṛtamasattvam/
kāpaṭikamadharmaparaṃ janayati budhavīkṣito bhaumaḥ
(atirūpam)avirūpaṃ mandagṛhe nṛpatiguṇasamanvitaṃ sthirārambham/
dīrghāyuṣaṃ kṣamājo gurusaṃdṛṣṭaḥ karoti bandhvāptam
vividhopabhogamāḍhyaṃ śanibhe strīpoṣaṇanuratameva/
śukreṇa dṛśyamāno janayati kalahapriyaṃ vakraḥ
nṛpatimativittavantaṃ yuvatidveṣyaṃ bahuprajaṃ prājñam/
mukharahitaṃ raṇaśauṇḍaṃ karoti śanibhe śanīkṣito bhaumaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ aṅgārakacāro nāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ//
ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
priyavigrahastu vettācāryo viṭadhūrtateṣṭakṛśagātraḥ/
saṅgītanṛttanirato na satyavacano ratipriyo lipivit
kūṭakaro bahvāśī bahuśramotpannanaṣṭadhanaḥ/
bahvṛṇabandhanabhāgī calasthiraḥ syāt kriye budhe kitavaḥ
dakṣaḥ pragalbhadātā khyāto vijñātavedaśāstrārthaḥ/
vyāyāmāmbarabhūṣaṇamālyābhirataḥ sthiraprakṛtiḥ
sphītadhanastrīsahitaḥ priyavalgukatho (gambhīra)gṛhītavākyaśca/
gāndharvahāsyaśīlo ratilolo vai budhe vṛṣabhe
śubhaveṣaḥ priyabhāṣī prakhyātadhano vikatthano mānī/
projjhitasukhako'lparatirdvistrīputro vivādarataḥ
śrutikalpakalābhijñaḥ kaviḥ svatantraḥ priyaḥ pradānarataḥ/
karmaṭhabahusutamitro naramithunasthe budhe bhavati
prājño videśanirataḥ strīratiyodisaktacittaśca/
capalo bahupralāpī svabandhuvidveṣavādarataḥ
strīdveṣānnaṭadhanaḥ kutsitaśīlo bahukriyābhirataḥ/
sukaviḥ karkaṭasaṃsthe svavaṃśakīrtyā prasiddhaśca
jñānakalāparihīno lokakhyāto na satyavākyaśca/
alpasmṛtiśca dhanavān sattvavihīnaḥ sahajahantā
strīdurbhagaḥ svatantro jaghanyakarmā budhe bhavati(yuvatirūpaḥ) puruṣaḥ/
preṣyo'prajastu siṃhe svakulaviruddho janābhirāmaśca
dharmapriyotivāgmī caturaḥ syāllekyakāvyajñaḥ/
vijñānaśilpanirato madhuraḥ strīṣvalpavīryaśca
jyeṣṭhaḥ pūjyaḥ suhṛdāṃ (mānī)nānāvinayopacāravādarataḥ(dāra)/
khyāto guṇairudāraḥ kanyāyāṃ somaje balavān
śilpavivādābhirato vākcaturo'rthārthamīpsitavyayakṛt/
nānādikpaṇyaratirviprātitidevagurubhaktaḥ
kṛtakopacārakuśalaḥ susammato devabhaktaśca/
saptamabhavane śaśije śaṭhaścalakṣiprakopaparitoṣaḥ
śramaśokānarthaparaḥ sadveṣyo tyaktadharmalajjaśca(varjaśca)/
mūrkho na sādhuśīlo lubdho duṣṭāṅganāramaṇaḥ
pāruṣyadaṇḍanirataśchalakṛtidvidviṣṭakarmasu niruddhaḥ/
ṛṇavānnīcānuruciḥ paravastvādānavān kīṭe
vikhyātodāraguṇaḥ śāstraśrutiśauryaśīlasamadhigataḥ(śilpa)/
mantrī purohito vā kulapradhāno mahāpuruṣaḥ(vibhava)
yajñādhyāpananirato medhāvī vākyapaṭurvratī dātā/
lipilekhyadānakuśalaḥ(śabda,śāstra) kārmukasaṃsthe budhe jātaḥ
nīco mūrkhaḥ ṣaṇḍhaḥ parakarmakaraḥ kulādiguṇahīnaḥ/
nānāduḥkhaparītaḥ svapnavihārādiśīlaśca
piśunastvasatyaceṣṭo bandhuvimuktosaṃtthitātmā ca/
malino bhayañcalito niṣṭho(diṣṭo) makare budhe puruṣaḥ
vāgbuddhikarmanirataḥ(rahita) prakīrṇadharmārtha (lajja)barjavihitāryaḥ(vihi'tātmā)/
paraparibhūto na śuciḥ śīlavihīnastathā'jñaśca(kalājñaśca)
atiduṣṭadāraśatrubhogaistyakto ghaṭe vivāgbhavati/
atidurbhago'tibhīruḥ klībo malino vidheyaśca
ācāraśaujanirato deśāntarago'prajo daridraśca/
śubhayuvatiḥ kṛtisādhuḥ satāṃ ca subhago vidharmarataḥ
sūcyādikarmakuśalo (vijñātaḥ)vijñānaśrutikalāviyuktaśca/
paradhanasaṃcayadakṣo mīne śaśije'dhanaḥ prakīrṇaśca
satyavacanaṃ sukhāḍhyaṃ bhūpatisatkārasatkṛtaṃ manujam/
kurute budho'rkardṛṣṭo bandhujane sukṣamaṃ kujabhe
rajanīkareṇa dṛṣṭo yuvatijanamanoharaṃ kṣitijarāśau/
atisevakamatimalinaṃ candrasuto hīnaśīlaṃ ca
anṛtapriyaṃ suvākyaṃ kalahasametaṃ ca paṇḍitaṃ kujabhe/
janayati kujena dṛṣṭaḥ pracuradhanaṃ kṣitipavalllabhaṃ śūram
sukhinaṃ kujabhe śaśijaḥ snigdhāṅgaṃ romaśaṃ sukeśaṃ ca/
jīvekṣito'tidhaninaṃ janayatyājñāpakaṃ(rataṃ) pāpam
nṛpakṛtyakaraṃ subhagaṃ gaṇanagarapurogamaṃ caturavākyam/
pratyayikaṃ(pratyayinaṃ) sitadṛṣṭaḥ kujabhe strīsaṃyutaṃ(yujaṃ) śaśijaḥ
rudhiragṛhe śanidṛṣṭo himakiraṇasuto'tiduḥkhitaṃ janayet/
ugraṃ hiṃsābhirataṃ kulajanahīnaṃ naraṃ nityam
dāridryaduḥkhataptaṃ vyādhitadehaṃ paropacāraratam/
dinakaradṛṣṭaḥ saumyaḥ kurute janadhikkṛtaṃ sitabhe
pratyayitaṃ dhanavantaṃ dṛḍhabhaktimarogiṇaṃ dṛḍhakuṭumbam/
khyātaṃ narendrasacivaṃ jñaścandranirīkṣitaḥ sitabhe
vyādhibhiraribhirgrastaṃ kliṣṭaṃ bhūpāvamānasantaptam/
janayati (budhosṛgdṛṣṭaḥ)vidasṛgdṛṣṭo bahiṣkṛtaṃ sarvaviṣayebhyaḥ
prājñaṃ gṛhītavākyaṃ deśapuraśreṇināyakaṃ khyātam/
tridaśagurudṛṣṭamūrtirjanayati saumyaḥ sitagṛhasthaḥ
subhagaṃ lalitaṃ sukhinaṃ vastrālaṅkārabhoginaṃ sitabhe/
hṛdayaharaṃ kanyānāṃ kurute sukrekṣitaḥ saumyaḥ
śukragṛhe'rkajadṛṣṭaḥ sukharahitaṃ bandhuśokasaṃkliṣṭam/
vyādhitamanarthadṛṣṭaḥ saumyaḥ kurute naraṃ malinam
avitathakathanaṃ madhuraṃ nṛpavallabhamīśvaraṃ lalitaceṣṭam/
dayitaṃ karoti loge raviṇā dṛṣṭo budhaḥ svagṛhe
sumadhuramativācāṭaṃ kalaharataṃ (śastravatsalaṃ)śāstravatsalaṃ sudṛḍham/
janayati śaśinā dṛṣṭo budhaḥ śubhaṃ sarvakāryeṣu
(avihatagātraṃ)vikṣatagātraṃ malinaṃ pratibhāyuktaṃ narendrabhutyaṃ ca/
vallabhamatīva kurute svagṛhe rudhireṇa sandṛṣṭaḥ
pārthivamantriṇamagryaṃ pratirūpamudāravibhavaparivāram/
yūpadhvajena dṛṣṭo janayati śūraṃ svabhe saumyaḥ
prājñaṃ narendrabhṛtyaṃ dūtaṃ vā sandhipālakaṃ śaśijaḥ/
svagṛhe sitena dṛṣṭo janayati nīcāṅganāsaktam
satatotthitaṃ vinītaṃ saphalārambhaṃ paricchadasamṛddham/
saumyaḥ svagṛhe dṛṣṭo ravijena naraṃ sadā kurute
rajakaṃ mālākāraṃ gṛhavāstujñaṃ tathā ca maṇikāram/
janayati raviṇā dṛṣṭo budho gṛhaṃ śiśiragośca gataḥ
yuvativināśitasāraṃ yuvatinimittaṃ ca duḥkhitaśarīram/
karkaṭake śaśidṛṣṭo janayati sukhavarjitaṃ saumyaḥ
svalpaśrutamatimukharaṃ priyānṛtaṃ kūṭakāriṇaṃ coram/
vakrekṣitaḥ śaśigṛhe kurute saumyaḥ priyālāpam
medhāvinamatidayitaṃ bhāgyayutaṃ vallabhaṃ narendrāṇām/
guruṇā dṛṣṭaḥ śaśibhe vidyānāṃ pāragaṃ budhaḥ kurute
kandarpasadṛśarūpaṃ priyaṃvadaṃ gītavānadavidhijñam/
subhagaṃ śaśiye lalitaṃ kurute śukrekṣitaḥ saumyaḥ
dambharuciṃ pāparataṃ bandhanabhājaṃ guṇairviyuktaṃ jñaḥ/
dveṣyaṃ sahajācāryaiḥ kurute saurekṣitaḥ śaśibheḥ
sevyaṃ(serṣya) dinakaradṛṣṭo dhanaguṇavṛddhaṃ naraṃ budhaḥ kurute/
hiṃsraṃ kṣudraṃ siṃhe cañcalabhāgyaṃ(bhāvaṃ) trigatalajjam
rūpānvitamaticaturaṃ kāvyakalāgeyapṛttaratiminabhe/
dhaninaṃ suśīlaveṣaṃ kurute candrekṣitaḥ saumyaḥ
jño nīcaṃ ravibhavane duḥkhāṃrtaṃ (kalpitāṅga)viśrutāṅgasamarūpam/
acaduralīlākāntaṃ napuṃsakaṃ bhaumasandṛṣṭaḥ
sukumāramatiprājñaṃ ravibhe vāgīśvaraṃ(ca vikhyātam) svatikhyātam/
paricāravāhanayutaṃ kurute guruvīkṣitaḥ saumyaḥ
atiśayarūpaṃ lalitaṃ priyaṃvadaṃ bāhanāḍhyamatidhīram/
janayati sitena dṛṣṭo mantriṇamatha pārthivaṃ siṃhe
vyāyatagātraṃ rūkṣaṃ (śucirūpaṃ)suvirūpaṃ svedanogragandhaṃ ca/
atiduḥkhitaṃ ravigṛhe janayati sukhavarjitaṃ ravijadṛṣṭaḥ
śūraṃ pramehapīḍitamaśmaryopahatamāturaṃ śāntam/
janayati raviṇā dṛṣṭo jīvagṛhe candrajaḥ puruṣam
lekhakamatisukumāraṃ pratyayi(pratyayikaṃ)taṃ saṃmataṃ gurugṛhasthaḥ/
sukhabhāginamatyaḍhyaṃ kurute candrekṣitaḥ saumyaḥ
śreṇībhṛtinagarāṇāṃ corāṇāṃ vipinavāsināṃ cāpi/
kurute lipikaramadhipaṃ saumyo gurumandire rudhiradṛṣṭaḥ
smṛtimatikulasampannaṃ gurubhe pratirūpamāryavijñānam/
nṛpamantrakośapālaṃ lipikaramiha vīkṣito guruṇā
kanyākumārakāṇāṃ lekhyācāryaṃ dhanānvitaṃ kurute/
gurubhe bhṛgusutadṛṣṭaḥ sukumāraṃ sauryasaṃyutaṃ śaśijaḥ
durgāraṇyabhirataṃ bahvaśanaṃ duṣṭaśīlamatimalinam/
kurute ravisutadṛṣṭo budho naraṃ sarvakāryovibhraṣṭam
mallamatisārayuktaṃ bahubhakṣaṃ niṣṭhuraṃ priyālāpam/
janayati raviṇā dṛṣṭaḥ sauragṛhe bodhanaḥ khyātam
jalajīvinaṃ samṛddhaṃ puṣpasurākandavaṇijaṃ vā/
bhīrusvarūpamacaraṃ śanibhe candrekṣitaḥ kurute
vākacapalatisusaumyaṃ vrīḍālasamantharaṃ (sukhādhīnam)sukhādhāram/
kurute bhūsutadṛṣṭo ravitanayagṛhe budhaḥ puruṣam
bahudhanadhānyasamṛddhaṃ grāmapuraśreṇipūjitaṃ sukhinam/
kurute guruṇā dṛṣṭaḥ sauragṛhe bodhanaḥ khyātam
nīcāpatiṃ virūpaṃ buddhivihīnaṃ ca kāmavaśyaṃ ca/
atisutajananaṃ kurute bhārgavadṛṣṭo budhaḥ śanibhe
pāpakaraṃ sudaridraṃ karmakaraṃ cātiduḥkhitaṃ dīnam/
kurute śaninā dṛṣṭaḥ sauragṛhe bodhanaḥ puruṣam
saptaviṃśo'dhyāyaḥ
vādiguṇaiḥ sampannaḥ prayatnaratnābharaṇa(sabhāsaṅgaḥ) saṃsargaḥ/
sattvātmajārthabalayuk pragalbhavikhyātakarmā ca
ojasvī bahuśatrurbahuvyayārthaḥ kṣatāṅkitaśarīraḥ/
caṇḍogradaṇḍanātho jīve kriyage bhavetpuruṣaḥ
pīno viśāladehaḥ suradvijagavāṃ ca bhaktimān kāntaḥ/
subhagaḥ svadāranirataḥ suveṣakṛṣigodhanamaḍhyaśca
sadvastubhūṣaṇayuto viśiṣṭavāṅmatiguṇo nayajñaśca/
vṛṣabhe gurau vinīto bhiṣaka prayogāptakauśalakaḥ
āhitadhanaḥ sumedhā vijñānaviśāradaḥ sunayanaśca/
vāgmī dākṣiṇyayuto nipuṇaḥ syāddharmaśīlaśca
mānyo gurubandhūnāṃ maṇḍanamāṅgalpalabdhavaraśabdaḥ/
mithunasthe devagurau kriyāratiḥ satkaviścaiva
vidvān surūpadehaḥ prājñaḥ priyadharmasatsvabhāvaśca/
sumahadbalo yaśasvī prabhūtadhānyākaradhaneśaḥ
satyasamādhi(sametaḥ) suyuktaḥ sthirātmajo lokasatkṛtaḥ khyātaḥ/
nṛpatirjīve śaśibhe viśiṣṭakarmā suhṛjjanānurataḥ
dṛḍhavairasattvadhīraḥ subahusnehaḥ suhṛjjane vidvān/
āḍhyaḥ śiṣṭābhijano nṛpo nṛpatipauruṣaḥ sabhālakṣyaḥ
tridaśagurau siṃhasthe samastaroṣoddhatāpikṣaśca/
sudṛḍhavyastaśarīro giridurgavanālaye jātaḥ
medhāvī dharmaparaḥ kriyāpaṭurdharmavānyuvatirāśau/
priyagandhapuṣpavastraḥ kṛtyeṣu viniścitārthaśca
śāstrārthaśilpakāryairdhanavān dātā viśuddhaśīlaśca/
syāddevagurau nipuṇaścitrākṣaraviddhanasamṛddhaḥ
medhāvī bahuputro videśacaryāgataḥ prabhūtadhanaḥ/
(bhāṣāpriyo)bhūṣāpriyo vinīto naṭanartakasaṃgṛhītadhanaḥ
kāntaḥ śrutābhinirato mahattaraḥ sārthavāhavaṇijāṃ hi/
vaṇijīndramantriṇi gate surātithījyārataḥ prājñaṃ
bahuśāstrāṇāṃ kuśalā nṛpatirbahubhāṣyakārako nipuṇaḥ/
devālayapurakartā sadbahudāro'lpaputraśca
byādhyārtaḥ śramabahulaḥ (roṣo)prasaktadoṣo gurau bhavatyalini/
dambhena dharmanirato jugupsitācārainirataśca
ācāryo vratadīkṣāyajñādīnāṃ(samaḥ sthirārthaśca) sthirārthaśca/
dātā suhṛtsvapakṣaḥ priyopa(hāra)kāraśrutābhirataḥ
māṇḍaliko mantrī vā dhanurdharasthe bhavetsadā jīve/
nānādeśanivāsī viviktatīrthāyatanabuddhiḥ
laghuvīryo makarasthe bahuśramakleśadhārako jīve/
(nīcā)nānācāro mūrkho durantaniḥsvaḥ parapreṣyaḥ
māṅgalyadayāśaucasvabandhuvātsalyadharmaparihīnaṃ/
durbaladeho bhīruḥ pravāsaśīlo viṣādī ya
piśuno na sādhuśīlaḥ kuśilpatoyāśrameṣu karmarataḥ/
mukhyo gaṇasya sutarāṃ nocābhirato nṛśaṃsaśca
lubdho vyādhigrastaḥ svavā(vāsaḥ)kyadoṣeṇa nāśitārthaśca/
prajñādiguṇairhīno ghaṭe gurau syādgurustrī(strīkaḥ)gaḥ
vedārthaśāstravettā suhṛdāṃ pūjyaḥ satāṃ ya nṛpanetā/
ślāghyaḥ sadhano'dhṛṣyo (viśatrugarvasthirāraṃbhaḥ)hyahīnadarpasthirārambhaḥ
rājñaḥ sunītiśikṣāvyavahāraraṇaprayogavettā ca/
khyātaḥ praśāntaceṣṭo (mīnapuge bhavasi nā)sthirasattvayutaśca mīnage jīve
dharmiṣṭhamanṛtabhīruṃ vikhyātasutaṃ mahābhāgyam/
bhaumagṛhe ravidṛṣṭo hyatiromacitaṃ guruḥ kurute
itihāsakāvyakuśalaṃ bahuratnaṃ strīṣu bhajanaṃ kurute/
kujagehe śaśidṛṣṭastridaśaguruḥ pārthivaṃ prājñam
nṛpapuruṣaśūramugraṃ nayavinayavinayasamanvitaṃ ca (dhaninaṃ)vidhanaṃ ca/
avidheyabhṛtyadāraṃ janayati vakrekṣito jīvaḥ
anṛtaṃ vañcanapāpaṃ paravirānveṣaṇeṣu nipuṇaṃ ca/
sevāvinayakṛtajñaṃ kāpaṭikaṃ saumyasaṃdṛṣṭaḥ
gṛhaśayanavasanagandhairmālyālaṅkārayuvatibhirvibhavaiḥ/
samucitamatīva bhīruṃ kurute śukrekṣito jīvaḥ
malinaṃ lubdhaṃ tīkṣṇaṃ sāhasikaṃ saṃmataṃ ya siddhaṃ ca/
asthiramitrāpatyaṃ tridaśaguruḥ saurasaṃdṛṣṭaḥ
dvipadacapuṣpadabhāginamatyaṭanaṃ(tyāḍhyaṃ) vyāyatāṅgamiha (ṅgina purugam)puruṣam/
prājñaṃ narendrasacivaṃ karoti sūryekṣito jīvaḥ
atidhanamatīva madhuraṃ jananīdayitaṃ priyaṃ ca yuvatīnām/
atyupabhogaṃ kurute candreṇa nirīkṣito jīvaḥ
dayitaṃ bālastrīṇāṃ prājñaṃ śūraṃ ca dhanasamṛddhaṃ ca/
sukhinaṃ narendrapuruṣaṃ bhṛgubhe jīvo rudhiradṛṣṭaḥ
prājñaṃ caturaṃ madhuraṃ (subhagaṃ)sudhanaṃ vibhavānvitaṃ guṇasamṛddham/
suruciraśīlaṃ kāntaṃ janayati budhavīkṣito jīvaḥ
atilalitamati ca dhaninaṃ parabhūṣaṇadhāriṇaṃ mṛjāśīlam/
varaśayanaṃ varavasanaṃ bhṛgubhe bhṛguvīkṣito jīvaḥ
prājñaṃ bahudhanadhānyaṃ mahattaraṃ grāmanagarapuruṣāṇām/
malinamarūpamabhāryaṃ kurute saurekṣito jīvaḥ
āryaṃ grāmaśreṣṭhaṃ kuṭumbinaṃ (dāraputragṛhayuktam)dāraputradhanayuktam/
budhabhe dinakaradṛṣṭastridaśagururmānavaṃ kurute
candrekṣitastukurute vasumantaṃ mātṛvallabhaṃ dhanyam/
sukhayuvatiputravantaṃ suragurutirūpamanupamaṃ budhabhe
śāśvatasulabdhaviṣayaṃ(vijayaṃ) (vikṛta)citritagātraṃ dhanānvitaṃ kurute/
dharaṇisutekṣitadehastridaśaguruḥ saṃmataṃ loke
kurute jyotiṣakuśalaṃ bahusutadāraṃ ca sūtrakāraṃ ca/
atiśayavirūpavākyaṃ budhabhe saumyekṣito jīvaḥ
(prasādasumukhaṃ)devaprāsādānāṃ kṛtyakaraṃ veśadārabhoktāram/
hṛdayaharaṃ nārīṇāṃ kurute śukrekṣito jīvaḥ
śreṇīgaṇarāṣṭraṇāṃ purogamaṃ grāmapattanānāṃ ca/
janayati śaninā dṛṣṭaḥ sutanuṃ jīvāṃ naraṃ budhabhe
ravidṛṣṭaḥ śaśibhavane vikhyātaṃ hyagragaṃ samūhānām/
sukhadhanadāravihīnaṃ paścādāḍhyaṃ guruḥ kurute
atyarthaṃ dyutimantaṃ nṛpatiṃ bahukośavāhanasamṛddham/
uttamayuvatīputraṃ janayecchaśibhe gururhimagudṛṣṭaḥ
kaumāradāramāḍhyaṃ hemālaṅkābhāginaṃ prājñam/
śūraṃ savraṇagātraṃ rudhirāṅganirīkṣito guruḥ kurute
bāndhavamātranimittaṃ dhaninaṃ kalānvitaṃ vigatapāpam/
janayati budhena dṛṣṭaḥ (pratyāyakasamantriṇaṃ)pratyayinaṃ mantriṇaṃ jīvaḥ
bahudāraṃ bahuvibhavaṃ nānālaṅkārabhāginaṃ sukhinam/
bhṛgutanadṛṣṭamūrtiḥ subhagaṃ puruṣaṃ guruḥ kurute
saureṇa dṛṣṭamūrtirmahattaraṃ grāmasainyanagarāṇām/
vācāṭaṃ bahuvibhavaṃ vārdhakye bhogabhāginaṃ jīvaḥ
siṃhe dayitaṃ khyātaṃ satāṃ ca nṛpatiṃ mahādhanasamṛddham/
janayati dinakaradṛṣṭastridaśagururnaramatīva hi suśīlam
asubhagamati ca malinaṃ (strībhāgyairupacitārthamatyāḍhyam)strībhāgyairatisubhagamatyāḍhyam/
leye candrasudṛṣṭo jitendriyaṃ janayati surejyaḥ
satyaṃ satāṃ gurūṇāṃ viśiṣṭakarmāṇamugramatinipuṇam/
śuddhaṃ śūraṃ krūraṃ gururiha bhaumekṣitaḥ siṃhe
gṛhavāstujñānarataṃ vijñānaguṇānvitaṃ ruciravākyam/
siṃhe mantriṇamagryaṃ budhekṣito viśrutaṃ jīvaḥ
dayitaṃ strīṇāṃ subhagaṃ bhūpatisatakārasatkṛtaṃ puruṣam/
sitadṛṣṭaḥ sūrapūjyo janayati siṃhe mahāsattvam
bahukathanamadhuravacanaṃ sukharahitaṃ citrabhāginaṃ tīkṣṇam/
amarastrītulyasukhaṃ siṃhaguruḥ saurasandṛṣṭaḥ
nṛpativiruddhaṃ janayati vibudhaguruḥ saṃsthitaḥ svagṛhe/
ravidṛṣṭaḥ paritaptaṃ dhanabandhujanena parimuktam
nānāvidhasaukhyayutaṃ svagṛhe candrekṣito jīvaḥ/
atisubhagaṃ yuvatīnāṃ mānadhanaiśvaryagarvitaṃ kurute
saṅgrāme vikṛtāṅgaṃ krūraṃ vadhakaṃ (paropakāraparam)paropatāpakaram/
janayati kujena dṛṣṭo (dṛṣṭaḥ)devagururnaṣṭaparivāram
mantriṇamatha nṛpatiṃ vā sutadhanasaubhāgyasaukṣyasampannam/
svagṛhe budhena dṛṣṭaḥ sakalānandaṃ guruḥ kurute
sukhinaṃ dhaninaṃ prājñaṃ vyapagatadoṣaṃ cirāyuṣaṃ subhagam/
svagṛhe sitena dṛṣṭo lakṣmīpariveṣṭitaṃ guruḥ puruṣam//59/
malinamatīva ca (sabhayaṃ)subhagaṃ grāmapuraśreṇidhikkṛtaṃ dīnam/
svagṛhaguruḥ śanidṛṣṭo janayati sukhabhogadharmaparihīnam
prājñaṃ pṛthivīpālaṃ sauragṛhe bhānunā ca saṃdṛṣṭaḥ/
(prakṛsimutthaṃ)prakṛtisamṛddhaṃ janayati (sukha)bahubhogasamanvitaṃ suvikrāntam
pitṛmātṛbhaktabhārtakulodbhavaṃ prājñamāḍhyamādeyam/
candrekṣitastu jīvaḥ suśīlamatidhārmikaṃ śanibhe
śūraṃ narendrayodhaṃ garvitamojasvinaṃ suveṣaṃ ca/
vikhyātamāryamānyaṃ śanibhe vakrekṣito jīvaḥ
(matiṃ)kāmaratiṃ gaṇamukhyaṃ mānavamatha sārthavāhamāḍhyaṃ vā/
khyātamatimitravantaṃ budhasaṃdṛṣṭo guruḥ śanibhe
bhojyānnapānavibhavaṃ varagṛhaśayanāsanottamastrīkam/
ābharaṇavasanamantaṃ śanibhe śukrekṣito jīvaḥ
anupamavidyāvṛttaṃ mahattaraṃ deśapārthivaṃ śanibhe/
dvipadacatuṣpadamāḍhyaṃ bhoginamatha sauravīkṣito jīvaḥ
aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ
naiśāndho bahudoṣo virodhaśīlaḥ parāṅganācoraḥ/
veśyāvanādricārī strīhetorbandhaṃ prāptaḥ
kṣudraḥ kaṭhoracoraścamūpuraśreṇivṛndanāthaśca/
meṣe syādbhṛgutanaye no viśvāsī pragalbhaśca
bahuyuvatiratnasahitaḥ kṛṣīvalo gandhamālyavasyutaḥ/
gokulajīvo dātā svabandhubhartā sumūrtiśca
āḍhyastvanekavidyo bahupradaḥ sattvahitakārī/
vṛṣabhe guṇaiḥ pradhānaḥ paropakārī site bhavati jātaḥ
(vijñānakalāśāstrapratītasatyasthito)vijñānakalāśāstraḥ prathitaḥ satataṃ sumūrtigaḥ kāmī/
ālekhyalekhanirataḥ kāvyakaraḥ syāt priyaḥ sādhuḥ
(smṛti)dhṛtagītanṛttavibhavaḥ suhṛjjanāḍhyaḥ suradvijānurataḥ/
saṃrūḍhasneho vai mithunasye bhārgave bhavati
ratidharmarataḥ prājño balī mṛdurguṇavatāṃ pradhānaśca/
ākāṅkṣitaiḥ sukhārthairyuktaḥ priyadarśanaṃ sunītiśca
yoṣitpānaprabhavairvyādhibhiradhikaṃ prapīḍito manujaḥ/
śukre karkaṭasaṃsthe svavaṃśabhavadoṣasantaptaḥ
yuvatijanopāsanako(janopāsanayā) labdhasukhadraviṇasampramodaśca/
laghusattvaḥ priyabandhurvicitrasaukhyaśca duḥkhī ca
upakārī ca pareṣāṃ gurudvijācāryasaṃmato nirataḥ/
siṃhasthe bhṛgutanaye bahucintāsvanabhiyogaḥ syāt
laghucinto mṛdunipuṇaḥ paropasevī kalāvidhijñaśca/
strosambhāṣaṇamadhuraḥ praṇayanagaṇanārthakṛtayatnaḥ
nārīṣu duṣṭaratiṣu praṇayī dīno na saukhyabhogayutaḥ/
kanyāyāṃ bhṛgutanaye tīrthasabhāpaṇḍito jātaḥ
śramalabdhadhanaḥ śūro vicitramālyāmbaro videśarataḥ/
naipuṇarakṣaṇakuśalaḥ karmasu capalaḥ suduṣkareṣu tathā
āḍhyo rucirasupuṇyo dvijadevārcavi labdhakīrtiści/
śukre tulādharagate bhavati pumān paṇḍitaḥ subhagaḥ
vidveṣaratirnṛśaṃso vimuktadharmā vikatthano'tiśaṭhaḥ/
sahajavirakto'dhanyo vipannaśatrusthā pāpaḥ
āryaḥ kulaṭādveṣī vadhanipuṇo bahvṛṇo daridraśca/
alini site bhavati pumān garhitaśīlaḥ suguhyagadaḥ
saddharmakarmadhanajaiḥ phalairupeto jagatpriyaḥ kāntaḥ/
ārya (kulārtha)kulabdhaśabdo vidvān gomānalaṃkariṣṇuśca
(dvāra)sadvittadārasubhago narendramantrī sucaturo'pi/
pīnoccatanuḥ pūjyaḥ satāṃ samūhasya dhanuṣi kavau
vyayabhayaparisantapto durbaladeho jarāṅganāsaktaḥ/
hṛdrogī dhanalubdho lobhānṛtavañcano nipuṇaḥ
klībo vipannaceṣṭaḥ parārthaceṣṭaḥ suduḥkhito mūḍhaḥ/
makare dānavapūjye kleśasaho jāyate puruṣaḥ
udvogarogataptaḥ karmasu viphalesu sarvadābhirataḥ/
parayuvatigo vidharmā gurubhiḥ putraiśca kṛtavairaḥ
snānopabhogabhūṣaṇavastrādinirākṛto malinaḥ/
kumbhadhare bhṛguputre bhavati pumānnātra sandehaḥ
dākṣiṇyadānaguṇavān mahādhano'dhaḥkṛtāripakṣaśca/
loke khyātaḥ śreṣṭho viśiṣṭaceṣṭo nṛpatidayitaḥ
vāgbuddhiyutodāraḥ sajjanaparilabdhavibhagavamānaśca/
svādeyavacā mīne vaṃśadharo jñānavān śukre
strīhetorduḥkhārtaṃ yutinimittādvinaṣṭadhanasaukhyam/
kujabhavane ravidṛṣṭo janayati śukro nṛpaṃ prājñam
udbandhamaticapalaṃ kāmāturamadhamayuvatibhartāram/
janayati bhṛgorapatyaṃ rajanokaravīkṣitaṃ kujabhe
dhanasaukhyayānarahitaṃ parakarmakaraṃ malinaceṣṭam/
janayati rudhirakṣetre rudhireṇa nirīkṣitaḥ śukraḥ
mūrkhaṃ dhṛṣṭamanāryaṃ svabandhuparivādakaṃ vinayahīnam/
coraṃ kṣudraṃ krūraṃ budhadṛṣṭo bhārgavaḥ kurute
sunayanamudāradānaṃ(dāraṃ) suśarīraṃ vyāyataṃ bahusutaṃ ca/
tridaśagurudṛṣṭamūrtirjanayati rudhirālaye śukraḥ
(madhana)atimalinamalasamaṭanaṃ svabhimatajanasevakaṃ kurute/
bhṛgutanayo rudhiragṛhe dinakaraputreṇa vīkṣitaścoram
dinakaradṛṣṭaḥ śukro varajāyābhogina dhanasamṛddham/
janayatyuttamapuruṣaṃ strīhetornirjitaṃ svagṛhe
paramakulīnāputraṃ (sukhadhanamānaiḥ sutairuyetaṃ)sukhadhanadānaiḥ sukhairupetaṃ ca/
atyāryamatiṃ(ati ca kāntaṃ) kāntaṃ svagṛhe candrekṣitaḥ śukraḥ
duḥśīlābhartāraṃ pramadāhetośca naṣṭagṛhadāram/
janayati bhṛgunandakaro madanavaśaṃ vakrasandṛṣṭaḥ
kāntaṃ madhuraṃ subhagaṃ sukhaghṛtimatisaṃyutaṃ vipulasattvam/
janayati budhena dṛṣṭaḥ sarvaguṇasamanvitaṃ khyātam
pramadāputragṛhāṇāṃ bhāginamatha yānavāhanānāṃ ca/
svarkṣe gurusandṛṣṭaḥ kurute bhṛguriṣṭaceṣṭānām
svalpasukhaṃ svalpadhanaṃ duḥśīlaṃ (bandhakīpatiṃ)vardhakīpatiṃ caiva/
saurekṣitastu janayet vyādhitadehaṃ naraṃ śukraḥ
nṛpajananīpatnīnāṃ kṛtyakaraṃ paṇḍitaṃ dhaninam/
dinakaradṛṣṭaḥ śukro janayati sukhabhāginaṃ budhabhe
kṛṣṇanayanaṃ sukeśaṃ śayanāsanayānabhāginaṃ cārthanāśanam/
sukumāramindudṛṣṭo janayati śukro naraṃ subhagam
kāmaparamati ca subhagaṃ yuvatikṛte yārthanāśanam/
vakrekṣitastu śukro budhabhavanamupāśritaḥ prasave
prājñaṃ madhuraṃ dhaninaṃ (paribhoga)vāhanaparivārabhāginaṃ subhagam/
(gaṇapatimatheśvaraṃ vā)gaṇapatimartheśaṃ vā budhadṛṣṭo bhārgavo budhabhe
budhabhavanagataḥ śukrastridaśagurunirīkṣitaḥ kurute/
atisukhamatīvadīnaṃ pratirūpakaraṃ jñamācāryam
dinakarasutena dṛṣṭo budhabhavago'tidukhinaṃ śukraḥ/
janayati (ladhuparibhūtaṃ)khalu paribhūtaṃ capalaṃ dveṣyaṃ ca mūrkhaṃ ca
karmaparāṃ (atirucirāṃ śuklāṅgī)śuddhāṅgīṃ nṛpatisutāṃ roṣaṇāṃ dhanopetām/
bhāryāṃ dadāti śukraścandragṛhe bhānusandṛṣṭaḥ
mātṛsapatnījananaṃ kanyāpūrvaprajaṃ bahusutaṃ ca/
sukhinaṃ subhagaṃ lalitaṃ kurute candrekṣitaḥ śukraḥ
sukalāvidamatyāḍhyaṃ strīhetorduḥkhitaṃ subhagam/
bhaumekṣitastu janayedvṛddhikaraṃ bandhuvargasya
paṇḍitabhāryāpatikaṃ bandhunimittaṃ ca dukhitaṃ nityam/
(asukhinamaṭanaṃ)atisukhadhaninaṃ prājñaṃ karoti śaśibhe budhekṣitaḥ śukraḥ
bhṛtyairdhanaiśca putrairvāhanabhogaiśca bāndhavairmitraiḥ/
kurute naramiha yuktaṃ narapatidayitaṃ ca gurudṛṣṭaḥ
strīnirjitaṃ daridraṃ patitamarūpaṃ tathaiva capalaṃ ca/
janayati sukhairvihīnaṃ śaśibhe śanivīkṣitaḥ śukraḥ
serṣyaṃ kanyādayitaṃ kāmārtaṃ (asukhinamaṭanaṃ)yuvatikāraṇaṃ dhaninam/
bhāginamatha karabhāṇāṃ janayati siṃhe ravikṣitaḥ śukraḥ
mātṛsapatnījananaṃ yuvatikṛte duḥkhitaṃ vibhavavantam/
siṃhe nānāmatikaṃ karoti candrekṣitaḥ śukraḥ
nṛpapuruṣaṃ vikhyātaṃ yuvatikṛte vallabhaṃ dhanasamṛddham/
subhagaṃ paradārarataṃ siṃhe budhavīkṣitaḥ śukraḥ
saṃgrahanirataṃ lubdhaṃ strīlolaṃ pāradārikaṃ śūram/
śaṭhamānṛtikaṃ dhaninaṃ siṃhe budhavīkṣitaḥ śukraḥ
vāhanadhanabhṛtyayutaṃ bahudāraparigrahaṃ ravikṣetre/
kurute narendramantriṇamindragurunirīkṣitaḥ śukraḥ
nṛpatiṃ nṛpatipratimaṃ vikhyātaṃ kośavāhanasamṛddham/
raṇḍāpatiṃ surūpaṃ duḥkhayutaṃ saurasandṛṣṭaḥ
atiraudramatiṃ ca śūraṃ gurubhe prājñaṃ ca dhaninamatidayitam/
raviṇā dṛṣṭo janayati videśagamanaṃ naraṃ śukraḥ
khyātaṃ narendrapuruṣaṃ bhaugeraśanaiḥ (samaiḥ)samanvitaṃ vipulaiḥ/
kurute hyanupamasāraṃ gurubhe candrekṣitaḥ śukraḥ
adhikadveṣyaṃ strīṇāṃ vicitrasukhaduḥkhamarthavantaṃ ca/
kurute godhanamagryaṃ gurubhe bhaumekṣitaḥ śukraḥ
ābharaṇabhūṣaṇānāṃ bhāginamapi cānnapānānām/
budhadṛṣṭo bhṛgutanayaḥ kurute gurubhe'rthavāhanasamṛddham
gajaturagagodhanāḍhyaṃ bahuputrakalatramatisukhinam/
guruṇā dṛṣṭo gurubhe śukro mahāvibhavam
nityaṃ ca dhanaprāyaṃ sukhinaṃ bhogānvitaṃ dhanasamṛddham/
gurubhavane śanidṛṣṭaḥ kurute śukro naraṃ subhagam
stimitaṃ vṛṣabhaṃ strīṇāṃ mahādhanaṃ satyasaukhyasampannam/
sauragṛhe ravidṛṣṭaḥ kurute śukro naraṃ śūram
ojasvinamatiśūraṃ svāḍhyaṃ vapuṣānvitaṃ subhagam/
kurute śaśinā dṛṣṭo ravijagṛhe bhārgavaḥ kāntam
jāyāvināśakāraṇamanarthabahulaṃ ca rogiṇaṃ śukraḥ/
kurute śramābhitaptaṃ paścātsukhinaṃ ca kujadṛṣṭaḥ
prājñaṃ dhanacayanirataṃ nidhānarucimatiśayena vidvāṃsam/
janayati budhena dṛṣṭo bhṛgutanayaḥ satyasaukhyasampannam
priyavastramālyagandhaṃ sukumāraṃ gītavāditavidhijñam/
janayati guruṇā dṛṣṭo bhṛguputraḥ satkalatrayutam
sauragṛhe śanidṛṣṭaḥ śukro naravāhanārthabhogayutam/
malinaṃ śyāmaśarīraṃ suruciragātraṃ mahādeham
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ śukracāro nāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ//
ekonatriṃśo'dhyāyaḥ
vyasanapariśramataptaḥ (prapañcaśīlaḥ)pracaṇḍaśīlaḥ svabandhupakṣaghnaḥ/
niṣṭhuradhṛṣṭātivacā vigarhito nirdhanaḥ kuveṣaśca
meṣe'rkaje suroṣe jaghanyakarmā ca labdhadoṣo'pi/
priyavairo naikṛtiko nṛśaṃsako'sūyakaḥ pāpaḥ
arthavihīnaḥ preṣyo na yuktavākyo na satyakarmā ca/
vṛddhastrīhṛdayaharaḥ kusuhṛt strīvyasanasaṃsaktaḥ
saure vṛṣabhaṃ yāte bhavati ca jātaḥ parāṅganāpreṣyaḥ/
naikṛtikaḥ sphuṭadṛṣṭo bahukriyāsaṅgato mūḍhaḥ
bahvṛṇabandhanatapta śramānvito dāmbhikonumantrī ca/
vākyaguṇaiḥ santyaktaḥ sadava(puṃguhya) guhyaśca kāmaśīlaśca
chalakṛcca manyuduṣṭaḥ kriyātiśāyī śaṭhaḥ (kuśilpaśca)kuśīlaśca/
bandhanavihārasakto bāhyakrīḍānugo mithune
subhagānvito daridro bālye rogātipīḍitaḥ prājñaḥ/
jananīrahito'timṛdurviśiṣṭanirataḥ sadāturaścāpi
parabādhako viśiṣṭo bandhuviruddho vilomaśīlaśca/
madhye bhūpatitulyaḥ parabhogavivardhitaḥ śaśibhe
lipipāṭhyaparo'bhijño vigarhito vigataśīlaśca/
strīviyuto bhṛtijīvī svapakṣarahito mudā hīnaḥ
nīcakriyāsu nirato vivṛddharoṣo manorathai(bhrāntaḥ)rdāntaḥ/
bhārādhvaśramaduḥkhaiḥ prakīrṇadeho yame siṃhe
ṣaṇḍākāro'tiśaṭhaḥ parānnaveśyārato'lpamantraśca/
śilpakathāsvanabhijño vi(svakutya)kṛtyaceṣṭo lasatsutārthaśca
(aśaṭhaḥ) adhanaḥ paropakārī kanyājanakadūṣakaḥ kriyānurataḥ/
kanyāyāṃ ravitanaye hyavekṣyakārī pumān jātaḥ
arthaparaścāruvacā naro videśāṭanāptamānadhanaḥ/
nṛpatiḥ subodhano vā svapakṣaguptasthitārthaḥ(sthirārtha) syāt
vṛndasabhānāṃ jyeṣṭho vayaḥprakarṣātkṛtāspadaḥ sādhuḥ/
kulaṭānaṭīviṭastrībharaṇo ravije tulāyāte
dveṣaparo viṣamo vā viṣaśastraghnaḥ pracaṇḍakośca/
lubdho dṛpto'rthayutaḥ parasvaharaṇe samarthaśca
bāhyo maṅgalavādyairnṛśaṃsakarmā hyanekaduḥkhaḥ syāt/
aṣṭamarāśau ravije kṣayavyayavyādhibhistaptaḥ
vyavahārabodhyaśikṣāśrutārthaṃ vidyābhidhānukūlamatiḥ/
putraguṇairvikhyātaḥ svadharmavṛttaiśca śīlaiśca
antye vayasi ca lakṣmīṃ bhunakti paramāṃ pralabdhamānastu/
alpavacā bahusaṃjño mṛduryame kārmukasthe syāt
parayoṣitkṣetrāṇāṃ prabhuḥ śrutiṇairyutaśca bahuśilpaḥ/
śreṣṭhaśca vaṃśajātaiḥ pūjyaḥ paravṛndasatkṛtaḥ khyātaḥ/19//
snānavibhūṣaṇanirataḥ kriyākalājñaḥ pravāsaśīlaśca/
koṇe mṛgabhe jātaḥ prajātaśauryopacāraḥ syāt
bahvanṛtaḥ sumahānsyānmadyastrīvyasanasamprasaktaśca/
(dhūrtakavañcanakuśalaḥ)dhūrto vañcanaśīlaḥ kusauhṛdo hyatidṛḍhaścaṇḍaḥ
jñānakathāsmṛtibāhyaḥ parāṅganārthaḥ sukarkaśabhāṣī/
ravitanaye kumbhasthe bahukriyārambhakṛtayatnaḥ
priyayajñaśilpavidyaḥ svabandhusuhṛdāṃ pradhānaśāntaśca/
saṃvardhitārthasunayo vinītaśīlo guṇaiḥ samāyuktaḥ/
mīne bhāskaratanaye paścādbhāvāspadaṃ puruṣaḥ
karṣaṇaniratamathāḍhyaṃ gomahiṣājāvisaṃyutaṃ dhanyam/
sūryeṇa dṛśyamāno janayati karmodyataṃ sauriḥ
capalaṃ nīcaprakṛtiṃ nīcavirūpāṅganāsu saṃsaktam/
śanirindudṛṣṭamūrtiḥ sukhadhanarahitaṃ naraṃ kurute
praṇivadhaparaṃ kṣudraṃ kurute corādhipaṃ suvikhyātam/
priyayuvatikamāṃsapānaṃ sauro vakrekṣitaḥ kujabhe
ānṛtikamadharmaparaṃ (bahuvācaṃ)bahvāśaṃ taskaraṃ prakāśaṃ ca/
kauje śanirjñadṛṣṭaḥ sukhavibhavavinākṛtaṃ puruṣam
sukhadhanasaubhāgyayutaṃ nṛpamantriṇamagragaṃ ca sacivānām/
gurudṛṣṭo ravitanayaḥ kujagehe mānavaṃ kurute
aticapalamativirūpaṃ parāṅganāpaṇyayuvatisaṃsaktam/
kujabhavane bhṛgudṛṣṭo janayati ravijo vivarjitaṃ bhogaiḥ
sphuṭavākyaṃ vigatadhanaṃ vidvāṃsaṃ paragṛheṣu bhoktāram/
raviṇā dṛṣṭaḥ sauriḥ sitabhe paripelavaṃ puruṣam
yuvatijanajanitasāraṃ nṛpamantripuraskṛtaṃ yuvatikāntam/
śaśinā dṛṣṭaḥ sauriḥ kurute(sitabhe vastrānnakusumaparivāraṃ) sitabhe kuṭumbaparivāram
saṃgrāmakathābhijñaṃ saṃgrāmapalāyinaṃ subahuvākyam/
bhṛgubhe kujasandṛṣṭo janadhanapariveṣṭitaṃ sauraḥ
nityaṃ vihasanaśīlaṃ (klībakaraṃ)klībataraṃ yuvatisevakaṃ nīcam/
budhadṛṣṭo ravitanayaḥ śukragṛhe mānavaṃ kurute
paraviṣayaduḥkhasukhinaṃ parakāryakaraṃ priyaṃ lokasya/
kurute guruṇā dṛṣṭo dātāraṃ sodyamaṃ sauriḥ
madyastrīkṛtasaukhyaṃ ratnānāṃ bhājanaṃ mahāsattvam/
śukragṛhe sitadṛṣṭo janayati sauro nṛpatidayitam
sukharahitamathātyantaṃ dhanarahitaṃ dhārmikaṃ jitakrodham/
kleśasahiṣṇuṃ dhīraṃ budhabhe ravivīkṣitaḥ sauriḥ
nṛpatulyaṃ snigdhatanuṃ nārībhyaḥ prāptavibhavasatkāram/
strīṇāṃ vā kṛtyakaraṃ sauracandrekṣito budhame
vikhyātamallamohitamatibhāravahaṃ tathā (vikṛṣṭamatim)vikṛtagātram/
rudhirāṅgavīkṣitatanurjanayati sauro naraṃ budhabhe
dhaninaṃ niyuddhakuśalaṃ nṛttācāryaṃ ca gītakuśalaṃ ca/
śilpakamatīva nipuṇaṃ budhabhe budhavīkṣitaḥ sauriḥ
prātyayikaṃ rājakule sarvaguṇasamanvitaṃ satāmiṣṭam/
guṇaguhyadhanaṃ kurute guruṇā dṛṣṭaḥ śanaiścārī
strīmaṇḍaleṣu(maṇḍaneṣu) kuśalaṃ yogācāryamatha yoginaṃ vā'pi(cāpi)/
śukrekṣito'rkaputraḥ strīṇāmiṣṭaṃ naraṃ budhabhe
pitrā rahitaṃ bālye dinapatidṛṣṭaḥ śanaiścaraḥ śaśibhe/
dhanasukhadāravihīnaṃ kadaśanatuṣṭaṃ naraṃ pāpam
janmani māturaniṣṭaṃ dhanavantaṃ sahajapīḍitaṃ caiva/
śaśidṛṣṭaḥ śaśibhavane (patnīśvaraṃ)dinakaraputro naraṃ kurute
nṛpatisamarpitavibhavaṃ vikalāṅgaṃ kanakaratnaparivāram/
kujadṛṣṭaḥ śaśibhavane kubandhupatnīrataṃ sauriḥ
niṣṭhuramatipravācaṃ śamitārātiṃ ca dāmbhikaṃ cāpi/
janayatyuttamaceṣṭaṃ budhadṛṣṭo bhāskariḥ śaśibhe
kṣetragṛhāṇāṃ suhṛdāṃ putrāṇāṃ bhāginaṃ naraṃ kurute/
dhanaratnadāravantaṃ śaśibhe guruvīkṣitaḥ sauriḥ
āyatakulajātānāṃ rūpavilāsaiḥ sukhaiśca rahitānām/
kurute janma narāṇāṃ bhṛgudṛṣṭaḥ karkaṭe sauriḥ
sukhadhanahīnamanāryaṃ priyānṛtaṃ pānasaktakutanuṃ ca/
bhṛtakaṃ duḥkhitamekaṃ siṃhe sūryekṣitaḥ sauriḥ
nānāratnadhanānāṃ yuvatīnāṃ bhājanaṃ vipulakīrtim/
śiśiragudṛṣṭaḥ siṃhe nṛpavallabhaṃ puruṣam
pratidinamaṭanamadhanyaṃ coraṃ giridurgavāsinaṃ kṣudram/
bhāryāputravihīnaṃ siṃhe sauro rudhiradṛṣṭaḥ
naikṛtikamalasamadhanaṃ strīkarmakaraṃ malīmasaṃ dīnam/
janayati budhena dṛṣṭo dinakarabhavanāśritaḥ sauriḥ
grāmapuraśreṇīnāṃ purogamāḍhyaṃ ca putravantaṃ ca/
gurudṛṣṭaḥ prātyayikaṃ siṃhe sauraḥ suśīlaṃ ca
yuvatidveṣyaṃ kāntaṃ mantharasukhabhāginaṃ dhanasamṛddham/
śukrekṣitastu kurute bhānugṛhe ravisutaḥ svantam
paraputrāṇāṃ pitaraṃ gurubhe sūryekṣitaḥ sauriḥ/
tebhyo dhanaṃ ca labhate nāma khyātiṃ ca pūjāṃ ca
mātṛrahitaṃ suśīlaṃ nāmadvayasaṃyutaṃ ravestanayaḥ/
kurute śaśinā dṛṣṭo bhāryāsutavittasampannam
vātavyādhigṛhītaṃ lokedveṣyaṃ ca(pravāsaśīla) pāpaśīlaṃ ca/
kṣudraṃ ninditaśīlaṃ gurubhe bhaumekṣitaḥ sauriḥ
janayati gurubhavanastho nṛpatisamaṃ saukhyavantamācāryam/
mānyaṃ dhaninaṃ saumyaṃ subhagaṃ saumyekṣitaḥ sauriḥ
nṛpatiṃ nṛpatulyaṃ vā mantriṇamatha nāyakaṃ ca senāyāḥ/
janayati guruṇā dṛṣṭaḥ (śaniḥ sacivakarthavarjitaṃ gurubhe)sarvāpadvarjitaṃ sauriḥ
kurute dvimātṛpitṛkaṃ vipinādriṣu jīvinaṃ vividhaśīlam/
janayati sitena dṛṣṭo ravitanayaḥ karmasampannam
rogiṇamarūpabhāryaṃ parānnabhoginamatīva duḥkhasaham/
aṭanarataṃ bhārasahaṃ sauriḥ sūryekṣitaḥ svagṛhe
capalamasatyaṃ pāpaṃ māturaniṣṭaṃ priyānṛtaṃ svāḍhyam/
utpannāṭanaduḥkhaṃ svagṛhe candrekṣitaḥ sauriḥ
atiśūraṃ vikrāntaṃ vikhyātaguṇaṃ mahājanapurogam/
tīkṣṇaṃ sāhasanirataṃ svagṛhe vakrekṣitaḥ sauriḥ
bhārasahaṃ tāmasikaṃ śobhanamaṭanajñamalpavittaṃ ca/
dhanyaṃ janayati śanibhe budhena saṃvīkṣitaḥ sauriḥ
samuditaguṇaṃ narendraṃ nṛpavaṃśakaraṃ cirāyuṣamarogam/
tridaśagurudṛṣṭamūrtirjanayati sauriḥ svagṛhasaṃsthaḥ
dhaninaṃ paradārarataṃ subhagaṃ sukhinaṃ ca vittavantaṃ ca/
utpannapānabhakṣyaṃ svagṛhe śukrekṣitaḥ sauriḥ
triṃśo'dhyāyaḥ
mūrtyādayaḥ padārthā jāyante yena sarvajantūnām/
tasmādadhunā vakṣye bhāvādhyāyaṃ viśeṣeṇa
lagnerke'lpakacaḥ kriyālasamatiḥ krodhī pracaṇḍonnato
mānī locanarūkṣakarkaśatanuḥ śuro'kṣamo nirghṛṇaḥ/
sphoṭākṣaḥ śaśibhe kriye satimiraḥ siṃhe niśāndhaḥ pumān/
dāridryopahato vinaṣṭatanaya jātastulāyāṃ naraḥ
dvipadacatuṣpada(bhogī)bhāgī mukharogī naṣṭavibhavasaukhyaśca/
nṛpacoramuṣitasāraḥ kuṭumbage syādravau puruṣaḥ
vikrānto balayukto vinaṣṭasahajastṛtīyake sūrye/
loke (mano)matobhirāmaḥ prājño jitaduṣṭapakṣaśca
vāhanabandhuvihīnaḥ pīḍitahṛdayaścaturthake sūrye/
pitṛgṛhadhananāśakarā bhavati naraḥ kunṛpasevī ca
sukhasutavittavihīnaḥ karṣaṇagiridurgasevakaścapalaḥ/
medhāvī dhanarahitaḥ svalpāyuḥ pañcame tapane
prabalamadanodarāgnirbalavān ṣaṣṭhaṃ samāśrite bhānau/
śrīmān vikhyātaguṇo nṛpatirvā daṇḍanetā vā
niḥśrīkaḥ paribhūtaḥ kuśarīro vyādhitaḥ(vyādhitau ravau dyūne) pumān dyūne/
nṛpabandhanasantapto'mārgarato yuvatividveṣī
vikalanayano'ṣṭamasthe dhanasukhahīno'lpajīvitaḥ puruṣaḥ/
bhavati sahasramayūkhe svabhimatajanavirahasantaptaḥ
dhanaputramitrabhāgī dvijadaivatapūjane'tiraktaśca(bhaktaśca)/
pitṛyoṣidvidveṣī navame tapane sutaptaḥ syāt
atimatirativibhavabalo dhanavāhana bandhuputravān sūrye/
siddhārambhaḥ śūro daśame'dhṛṣyaḥ praśasyaśca
sañcayanirato balavān dveṣyaḥ preṣyo vidheyabhṛtyaśca/
ekādaśe vidheyaḥ priyarahitaḥ siddhakarmā ca
vikalaśarīraḥ kāṇaḥ patito vandhyāpatiḥ pituramitraḥ//
dvādaśasaṃsthe sūrye balarahito jāyate kṣudraḥ
dākṣiṇyarūpadhanabhogaguṇaiḥ pradhānaścandre kulīravṛṣabhājagate vilagne/
unmattanīcabadhiro bikalaśca mūkaḥ śeṣe naro bhavati kṛṣṇatanurviśeṣāt
atulitasukhamitrayuto dhanaiśca candre dvitīyarāśigate/
sampūrṇe'tidhaneśo bhavati naro'lpapralāpakaraḥ
bhrātṛjanāśrayaṇīyo mudānvitaḥ sahajage balini/
candre bhavati ca śūro vidyāvastrānnasaṅgrahaṇaśīlaḥ
bandhuparicchadavāhanasahito dātā caturthage candre/
(balāśayānuraktaḥ)jalasaṃcārānurataḥ sukhāsukhotkarṇaparimuktaḥ
candre bhavati na śūro vidyāvastrānnasaṃgrahaṇaśīlaḥ/
bahutanayasaumyamitrau medhāvī pañcame tīkṣṇaḥ
pracurāmitrastīvro mṛdukāyāgnimadālasaścandre/
ṣaṣṭe (vṛkodarabhavaiḥ)nara udarabhavai rogaiḥ sampīḍito bhavati/
rajanikare svalpāyuḥ ṣaṣṭhagate bhavati saṃkṣīṇe
saumyo dhṛṣṇaḥ sukhitaḥ suśarīraḥ kāmasaṃyuto dyune/
dainyarugarditadehaḥ kṛṣṇe saṃjāyate śaśini
atimatiratitejasvī vyādhivibandhakṣapitadehaḥ/
nidhanasthe rajanikare svalpāyurbhavati saṃkṣīṇe
daivatapitṛkāryaparaḥ sukhadhanamatiputrasaṃpannaḥ/
yuvatijananayanakānto navame śaśini (priyasamākṣaḥ)priyatamodyotaḥ
aviṣādī karmaparaḥ siddhārambhaśca dhanasamṛddhaśca/
śuciratibalo'tha daśame śūro dātā bhavecchaśini
dhanavān bahusutabhāgī bahvāyuḥ sviṣṭabhṛtyavargaśca/
indvau bhavenmanasvī tīkṣṇaḥ śūraḥ prakāśaśca
dveṣyaḥ patitaḥ kṣudro nayanarugārto'laso bhavedvikalaḥ/
candre tathānyajāto dvādaśage nityaparibhūtaḥ
krūraḥ sāhasanirataḥ stabdho'lpāyuḥ svamānaśauryayutaḥ/
kṣatagātraḥ suśarīro vakre lagnāśrite capalaḥ
adhanaḥ kadaśanatuṣṭaḥ puruṣo vikṛtānano dhanasthāne/
kujanāśrayaśca rudhire bhavati naro vidyayā rahitaḥ
śūro bhavatyadhṛṣyo bhrātṛviyukto mudānvatiḥ puruṣaḥ/
bhūputre sahajasthe samastaguṇabhājanaṃ khyātaḥ
bandhuparicchadarahito bhavati caturthe'tha vāhanavihīnaḥ/
atiduḥkhaiḥ saṃtaptaḥ paragṛhavāsī kuje puruṣaḥ
(saukhyārthatrirahitaścañcalamatirapi ca pañcame rudhira)saumyārthaputramitraścalamatirapi
pañcame kuje bhavati/
piśuno'narthaprāyaḥ khalaśca vikalo naro nīcaḥ
(prabalodarāgnipuṃstvaḥ)prabaladanodarāgniḥ suśarīro vyāyato balī ṣaṣṭhe/
rudhire sambhavatiḥ naraḥ svabandhuvijayī pradhānaśca
mṛtadāro rogārto'mārgarato bhavati duḥkhitaḥ pāpaḥ/
(strīrahito vigatananuḥ saptamabhavanasthite bhaume)śrīrahitaḥ santaptaḥ śuṣkatanurbhavati saptame bhaume
vyādhiprāyo'lpāyuḥ kuśarīro nīcakarmakartā ca/
nidhanasthe kṣititanaye bhavati pumān śokasantaptaḥ
akuśalakarmā dveṣyaḥ prāṇivadhaparo bhavennavamasaṃsthe/
dharmarahito'tipāpo narendrakṛtagauravo rudhire
karmodyukto daśame śūro dhṛṣyaḥ pradhānajanasevī/
sutasaukhyayuto rudhire pratāpabahulaḥ pumān bhavati
ekādaśage dhanavān priyasukhabhāgī tathā bhavecchūraḥ/
dhanadhānyasutaiḥ sahitaḥ kṣititanaye vigataśokaśca
nayanavikārī patito jāyāghnaḥ sūcakaśca raudraśca/
dvādaśage paribhūto bandhanabhāk bhavati bhūputre
anupahatadevabuddhirdeśakalājñānakāvyagaṇitajñaḥ/
atimadhuracaturavākyo dīrghāyuḥ syādbudhe lagne
buddhyopārjitavibhavo dhanabhavanagate'nnapānabhogī ca/
śobhanavākyaḥ sunayaḥ śaśitanaye mānavo bhavati
(śrutinirataḥ paribhūtaḥ)śramanirataḥ paridīnastṛtīyarāśau budhe bhavati jātaḥ/
nipuṇaḥ sahajasameto māyābahulo naraścalitaḥ(narassacalaḥ)
paṇḍitabāhuḥ subhago vāhanayukto budhe hibukasaṃsthe/
suparicchadaḥ subandhurbhavati naraḥ paṇḍito nityam
mantrābhicārakuśalo bahutanayaḥ pañcame saumye/
(vidyāsukhapratāpaiḥ)vidyāsukhaprabhāvaiḥ samanvito harṣasaṃyuktaḥ
vādavivāde kalahe nityajito vyādhito budhe ṣaṣṭhe/
alaso vinaṣṭakopo niṣṭhuravākyo'tiparibhūtaḥ
prajñāṃ sucāruveṣāṃ nātikulīnāṃ ca kalahaśīlāṃ ca/
bhāryāmanekavittāṃ dyūne labhate mahattvaṃ ca
vikhyātanāmasaraścirajīvī kuladharo nidhanasaṃsthe/
śaśitanaye bhavati naro nṛpatisamo daṇḍanāyako vā'pi
navamagate bhavati pumānatidhanavidyāyutaḥ śubhācāraḥ/
vāgīśvaro'tinipuṇo dharmiṣṭhaḥ somaputre hi
pravaramatikarmaceṣṭaḥ saphalārambho viśārado daśame/
dhīraḥ (sakalārambho)sattvasamato vividhālaṅkārasattvabhāk saumye
dhanavān vidheyabhṛtyaḥ prāyaḥ saukhyānvito vipulabhogī/
ekadaśe budhe syādbahvāyuḥ khyātimān puruṣaḥ
sugṛhītavākyamalasaṃ paribhūtaṃ vāgminaṃ tathā prājñam/
vyayagaḥ karoti saumyaḥ puruṣaṃ dīnaṃ nṛśaṃsaṃ ca
horāsaṃsthe jīve suśarīraḥ prāṇavān sudīrghāyuḥ/
susamīkṣitakāryakāraḥ prājño dhīrastathāryaśca
dhanavān bhojanasāro vāgmī suvapuḥ suvāk suvastraśca/
kalyāṇavapustyāgī sumukho jīve bhaveddhanage
atiparibhūtaḥ kṛpaṇaḥ (sahajāto, sahajajito)sadājito mānavo bhavati jīve/
mandāgnistrīvijito duścikye pāpakarmā ca
svajanaparicchadavāhanasukhamatibhogārthasaṃyuto bhavati/
śreṣṭhaḥ śatruviṣādī caturthasaṃsthe sadā jīve
sukhasutamitrasamṛddhaḥ prājño dhṛtimāṃstathā vibhavasāraḥ/
pañcamabhavane jīve sarvatra sukhī bhavati jātaḥ
sannodarāgnipuṃstvaḥ paribhūto durbalo'lasaḥ ṣaṣṭhe/
strīvijito ripuhantā jīve puruṣo'tivikhyātaḥ
subhagaḥ suruciradāraḥ pituradhikaḥ saptame bhavati jātaḥ/
vaktā kaviḥ pradhānaḥ prājño jīve suvikhyātaḥ
paribhūto dīrghāyurbhṛtako dāso'thavā nidhanasaṃsthe/
svajanapreṣyo dīno malinastrībhogavān jīve
daivatapitṛkāryarato vidvān subhago bhavettathā navame/
nṛpamantrī netā vā jīve jātaḥ pradhānaśca
siddhārambho mānyaḥ sarvopāyaḥ kuśalasamṛddhaśca/
daśamasthe tridaśagurau sukhadhanajanavāhanayaśobhāk
aparimitāyurdhīro bahuvāhanabhṛtyasaṃyuta sādhuḥ/
ekadaśabhe jīve na cātividyo na cātisutaḥ
alaso lokadveṣyo hyapagatavāgdaivapakṣabhagno vā/
paritaḥ sevānirato dvādaśasaṃsthe gurau bhavati
sunayanavadanaśarīraṃ sukhitaṃ dīrghāyuṣaṃ tathā bhīrum/
yuvatijananayanakrāntaṃ janayati horāgataḥ śukraḥ
pracurānnapānavibhavaṃ śreṣṭhavilāsaṃ(śiṣṭa) tathā suvākyaṃ ca/
kurute dvitīyarāśau bahudhanasahitaṃ sitaḥ puruṣam
sukhadhanasahitaṃ śukro duścikye strījitaṃ tathā kṛpaṇam/
janayati mandotsāhaṃ saubhāgyaparicchadātītam
bandhusuhṛtsukhasahitaṃ kāntaṃ vāhanaparicchadasamṛddham/
lalitamadīnaṃ subhagaṃ janayati hibuke naraṃ śukraḥ
sukhasutamitropacitaṃ ratiparamatidhanamakhaṇḍitaṃ śukraḥ/
kurute pañcamarāśau mantriṇamatha daṇḍanetāram
adhikamaniṣṭaṃ strīṇāṃ pracurāmitraṃ (vinākṛtaṃ)nirākṛtaṃ vibhavaiḥ/
vikalamatīva nīcaṃ kurute ṣaṣṭhe bhṛgostanayaḥ
atirūpadārasaukhyaṃ (bahuvibhavaṃ)bahurūpaṃ kalahavarjitaṃ puruṣam/
janayati saptamadhāmani saubhāgyasamanvitaṃ śukraḥ
dīrghāyuranupamasukhaḥ śukre nidhanāśrite dhanasamṛddhaḥ/
bhavati pumān nṛpatisamaḥ kṣaṇe kṣaṇe labdhaparitoṣaḥ
samamāyatatanuvittodārayuvatisukhasuhṛjjanopetaḥ/
bhṛgutanaye navamasthe surātithiguruprasaktaḥ syāt
(utthānavivādājitasukharatimānārthakīrtayo yasya/
daśamasthe bhṛgutanaye bhavati pumān bahumatikhyātaḥ//)
udyānasuvibhavā hitasukharatimānārthakīrttayo yasya/
daśamasthe bhṛgutanaye bhavati pumān bahumatiḥ khyātaḥ
pratirūpadāsabhṛtyaṃ bahvāyaṃ sarvaśokasantyaktam/
janayati bhavabhavanagato bhṛgutanayaḥ sarvadā puruṣam
alasaṃ sukhinaṃ sthūlaṃ patitaṃ mṛṣṭāśinaṃ bhṛgostanayaḥ/
śayanopacārakuśalaṃ dvādaśagaḥ strījitaṃ janayet
svoccasvakīyabhavane kṣitipālatulyo
lagne'rkaje bhavati deśapurādhināthaḥ/
śeṣeṣu duḥkhagadapīḍita eva bālye
dāridrya(kāmavaśago)karmavaśago malino'lasaśca
vikṛtavadano'rthabhoktā janarahito nyāyakṛtkuṭumbagate/
paścātparadeśagato janavāhanabhogavān saure
malinaḥ saṃskṛtadeho nīco'lasaparijano bhavati saure/
śūro dānānurato duścikyagate vipulabuddhiḥ
pīḍitahṛdayo hibuke nirbāndhavavāhanārthamatisaukhyaḥ/
bālye vyādhideho nakharomadharo bhavet saure
sukhasutamitravihīnaṃ mati(vicetasaṃ)rahitacesataṃ trikoṇasthaḥ/
sonmādaṃ ravitanayaḥ karoti puruṣaṃ sadā dīnam
prabalamadanaṃ sudehaṃ śūraṃ bahvāśinaṃ viṣamaśīlam/
bahuripupakṣakṣapitaṃ ripubhavanagato'rkajaḥ kurute
satatamanorogyatanuṃ mṛtadāraṃ dhanavivarjitaṃ janayet/
dyūne'rkajaḥ kuveṣaṃ pāpaṃ bahunācakarmāṇam
kuṣṭhabhagandararogairabhitaptaṃ hrasvajīvitaṃ nidhane/
sarvārambhavihīnaṃ janayati ratijaḥ sadā puruṣam
dharmarahito'('patharataḥ)lpadhanikaḥ sahajasutavivarjito navamasaṃsthe/
ravije saukhyavihīnaḥ paropatāpī ca jāyate manujaḥ
dhanavān prājñaḥ śūro mantrī vā daṇḍanāyako vā'pi/
daśamasthe ravitanaye vṛndapuragrāmanetā ca
bahvāyuḥ sthiravibhavaḥ śūraḥ (śilpaśrito)śilpāśrayo vigatarogaḥ/
āyasthe bhānusute dhanajanasampadyuto bhavati
vikalaḥ patito mukharo viṣamākṣo nirghṛṇo vigatalajjaḥ/
vyayabhavanaṃgate saure bahuvyayaḥ syāt suparibhūtaḥ
pāpā nighnanti mūrtyādīn bhāvān puṣṇanti śobhanāḥ (dra0laghu jā0 12/4)/
viparītaṃ ripūrandhravyayeṣu sadasatphalam
yogā (yogāśraya)ye balayogāḥ(yogātsaumya) saumyasuhṛdripunirīkṣaṇāccaiva/
uccādibhavanasaṃsthairgrahaśca phalamanyathā bhavati
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ bhāvādhyāyastriṃśaḥ//
ekatriṃśo'dhyāyaḥ
horācaturthasaptamadaśameṣu yathā dvayordvayorgrahayoḥ/
bhavati phalasamprayogo jātasya tathāyamupadeśaḥ
mātṛpitṛduḥkhataptaḥ sūryendvorudayasaṃsthayormanujaḥ/
mānasutavibhavahīnaḥ paribhūto jāyate duḥkhī
bāndhavasutasukhahīno dāridryuto mahājaḍaprakṛtiḥ/
candre rasātalasthe bhāskarasahite pumān jātaḥ
mitraiḥ sutaiśca hīnaḥ paribhūto yuvatibhiḥ sadā puruṣaḥ/
candre saptamabhavane dinakarasahite bhaveddīnaḥ
suśarīraṃ balanāthaṃ rājasikaṃ nirdayaṃ viṣamaśīlam/
sūryendū gaganasthau kurutaḥ kṣapitāripakṣaṃ ca
ravibhauyorvilagne pittaprakṛtirmahāhave śūraḥ/
krodhī vikṣatagātraḥ krūraśca śaṭhaḥ kaṭhoraḥ syāt
bandhujanavittahīnaḥ(mitrahīnaḥ, vibhavahīnaḥ) samastasukhavarjitaḥ kṣubhitaḥ/
kujasūryayoścaturthe bhavati pumān sarvato dveṣyaḥ
strīvirahaduḥkhakhinnaḥ strīhetoḥ paribhavaṃ sadā prāptaḥ/
ravirudhirayoryuvatyāṃ videśagamane rato bhavati
viphalārambho bhṛtako nityodvignaḥ pradhānanṛpasevī/
bhūtanayadivākarayoḥ karmaṇi gatayorbhavedvikalaḥ
(ajño)prājño bahupralāpī kaṭhināṅgaḥ śūravallabho matimān/
lagne budhadinakarayordīrghāyuḥ saṃbhavetpuruṣaḥ
nṛpatisamo vikhyāto gṛhītakāvyaḥ kuberasamavibhavaḥ/
raviśaśitanayau hibuke sthūlatanurvakranāsaśca
vadhabandhanakṛnmṛtyurgṛhītavākyo na cātidhanalubdhaḥ/
strīratihīnaścoro dyūne budhasūryayorbhavati
triṣu lokeṣu khyāto gajāśvanātho bhavenmahīpālaḥ/
dinakarabudhayordaśame na nīcarāśisthayoreva
jīvārkayorguṇayuto mantrī balanāyako'thavā sādhuḥ/
lagnasthayoḥ prasūtau vidyādhanabhogavānkhyātaḥ
śrutinītikāvyanirataṃ bhavyaṃ janasampadaṃ priyālāpam/
hibuke surejyasūryau nibhṛtācāraṃ naraṃ kurutaḥ
jīvārkayoryuvatyāṃ madanavaśāttrījitaḥ pitṛdveṣī/
kanakamaṇirajatamauktikasamanvitaḥ śubhaśarīraḥ syāt
kīrtisukhamānavibhavaiḥ samanvitaḥ pārthivo bhavennabhasi/
ravidevapurohitayornindye'pi kule naro jātaḥ
priyakalahastvavinīto malinācāraḥ suduḥkhito nīcaḥ/
lagne ravibhṛgusutayoratyarthakalatrasamparityaktaḥ
āditye hibukasthe bhārgavasahite bhavennaro jātaḥ/
parabhṛtyaḥ śokārto lokadveṣyo daridraśca
strībhiḥ samparibhūto draviṇavihīno bṛhattanurdveṣyaḥ/
śailavaneṣu ca vicarati ravisitayoḥ saptamasthāne
karmaṇi dinakarasitayorvyavahārarato narendrasacivaḥ syāt/
śāstrakalānipuṇamatirdhanavāhanasaukhyasampannaḥ
ninditajananīputraḥ kutsitavṛttiḥ sadā malinabuddhiḥ/
lagne sūryārkajayoḥ pāpācāro bhavetpuruṣaḥ
sauriścaturtharāśau bhāskarasahite pumān bhavati nīcaḥ/
dāridryavihitamūrtiḥ svabandhubhiścāpi paribhūtaḥ
bhānvarkajayormadane mandālasadurbhagāśca jāyante/
yuvatidhanaiḥ santyaktā mṛgayābhiratā mahāmūrkhāḥ
bhānuḥ svaputrasahito gagane bhṛtakaṃ videśagaṃ janayet/
nṛpateḥ kvacidāptadhanaiścorairmuṣitaṃ sadaśvadhanam
(pittarogaiḥ)raktāgnipittadoṣairabhibhūto jāyate naro rājā/
kṣīṇīsutahimakarayorlagne tīkṣṇasvabhāvaśca
sakleśo nirdravyaḥ sukhasutadhanabandhuhīnaśca/
pātāle paradhanalubdho buhupralāpo na satyavacanaśca/
rirṣyāmukto manujaḥ kujaśaśinoḥ saptamasthāne
turagagajapattisampatsamākulaṃ tuhinagurnaraṃ kurute/
rudhireṇa samāyāto gaganajale vikramairyuktam
sukhabuddhisattvayuktaḥ subhagaḥ kānto vilagnage śaśini/
budhasahite bhavati naro vācālaścātinipuṇaśca
bandhusuhṛttanayasukhapratāpakanakāśvaratnasaṃyuktam/
bāndhavarāśāvindurjanayati budhasaṃyutaḥ subhagam
dyūne budhasaṃyukto janayati candraḥ pratāpinaṃ puruṣam/
nṛpasaṃmataṃ nṛpaṃ vā vikhyātaṃ satkaviṃ lalitam
daśame bahudhahimakarayormānī dhanavānatikhyātaḥ/
nṛpasacivo vayaso'nte duḥkhī syādbandhuparihīnaḥ
lagne surejyaśaśinoḥ kṣitipaḥ pṛthuponavakṣāḥ syāt/
bahatanayamitrabhāryaḥ suśarīro bandhubhirjuṣṭaḥ
mantrī rājapratipaḥ sukhabandhusamanvito mahāvibhavaḥ/
bahuśāstrākṣatabuddhirhibuke syājjīvaśaśinośca
jāyābhavane kurutaḥ suprājñaṃ pārthivaṃ kalākuśalam/
vāṇijakaṃ jīvendū nṛpavallabhayamarthavatsphītam
karmaṇiḥ surejyaśaśinorvidyādānārthamānakīrtiyutaḥ/
saumyaḥ pralambabāhuḥ sarvanamasyo naro bhavati
veśyāstrīkṛtasaukhyaḥ (kalpataruḥ)kāntatanuḥ saṃmato gurūṇāṃ ca/
mālyāmbaragandhayuto lagne śaśiśukrayorbhavati
pātāle śaśiśukrau strījanasukhabhāginaṃ naraṃ kurutaḥ/
jalasaṃyānāptadhanaṃ janapriyaṃ bhogasampannam
jāmitre sitaśaśinorbahuyuvatirato na cāpidhanapatraḥ/
strījanano medhāvī (bhūpatirajito)bhūpaticarito bhavetpuruṣaḥ
mānājñāvibhavayutaḥ karmaṇi śukre śaśāṅkayute/
rājño mantrī khyātaḥ kṣamānvitaḥ syādbahujanaśca
dāsāḥ khalāḥ suraudrā bhavanti lubdhāśca mānavā hīnāḥ/
bhāskarasutahimakarayorlagne nidrālasāḥ pāpāḥ
jalamuktāmaṇipotairjīvanti narāstathā khananavṛttyā/
hibuke śaśiravisutayoḥ śreṣṭhā janasaṃmatā jātāḥ
nagaragrāmapurāṇāṃ mahattarā rājapūjitāḥ puruṣāḥ/
jāyante'rkajaśaśinorjāyābhavane yuvatihīnāḥ
pracuraturaṃgamadalitārātiḥ khyātaḥ kuyoṣitaḥ putraḥ/
bhavati narāṇāmadhipaḥ śaśiśaniyoge khamadhyagate
saumyagrahasaṃyuktaḥ prāyeṇa śubhāvaho bhagaṇanāthaḥ/
bhaumārkiyuto (neṣṭo)dṛṣṭo daśame ca camūpatiṃ kuryāt
hiṃstro'gnikarmakuśalo dhātorvāde kṛtaśramo dūtaḥ/
bhaumabudhayorvilagne (paropakāro)guptyadhikārī bhavetyapuruṣaḥ
bāndhavarahitaḥ sahito mitraiśca dhanānnabhogavāhanavān/
hibuke budhabhūsutayoḥ svajaneṣu nirākṛto jātaḥ
bhramati ca deśāddeśaṃ karmakaro nīcaparibhūtaḥ/
bhaumendujayordyune suvivādakāro mṛtaprathamadāraḥ
senādhipatiḥ śūraḥ śaṭhasvabhāvo bhavedatikrūraḥ/
budhakujayorākāśe rājño'bhimato naro dhīraḥ
mantrī guṇapradhāno dharmakṣetre pralabdhaparikīrtiḥ/
budhakujayorvilagne nityotsāhī bhavetpuruṣaḥ
bandhusuhṛtsampannaḥ (sthiravittaḥ)sthiracittaḥ saukhyabhāk bhaveddhibuke/
bhaumāmarapūjitayornṛpasevī devagurubhaktaḥ
giridurgatoyakānanavicaraṇaśīlaḥ subāndhavaḥ śūraḥ/
kujajīvayoryuvatyāṃ jāyāhīnaḥ pumānbhavatā
tridaśagurubhūmisutayorākāśe porthivo vipulakīrtiḥ/
bahudhanajanaparivāraḥ karmasu nipuṇo bhavetpuruṣaḥ
śukrakujayorvilagne veśyānirataḥ (kuśilpa)kuśīlakarmā ca/
strīhetornaṣṭadhano na tu cirajīvo bhavetpuruṣaḥ
bandhusutamitrahīno mānasapīḍābhirarditaḥ puruṣaḥ/
bhaumasitayoścaturtheṃ nānāduḥkhairbhavettaptaḥ
strīlolupaḥ kucaritaḥ strīhetoḥ prāptavānmahāduḥkham/
bhaumasitayoryuvatyāṃ hīnācāro bhavetpuruṣaḥ
astrācāryo matimān vidyādhanavastramālyavānbhavati/
khyāto narendrasacivaḥ sitakujayorvyomni saṃsthitayoḥ
saṃgrāmalabdhavijayo jananīdveṣyo bhavetpuruṣaḥ/
bhaumārkajayorlagne hrasvāyuḥ kṣīṇabhāgśca
pānānnasaukhyarahitaḥ svajanaistyakto bhavati jātaḥ/
bhaumārkajayorhibuke mitraiśca vivarjitaḥ pāpaḥ
jāyāsukhasutahīno dainyaparo vyādhito vyasanaśīlaḥ/
bhaumārkajayordaśame na satyavacano naro bhavati
rājñaḥ samprāptadhano mahāparādhācca daṇḍitastena/
bhaumākajayordaśame na satyavacano naro bhavati
śubhamūrtiḥ śubhaśīlo vidvānnṛpasatkṛto viṣayanāthaḥ/
budhajīvayorvilagne vāhanasukhabhogavān bhavati
bandhusuhṛtsukhasahitaḥ strīdhanasaubhāgyasampannaḥ/
budhajīvayoścaturthe nipuṇo (bahusamaṃto)nṛpasaṃmato bhavati
sukalatro hataśatrurbahujanamitrārthasattvasampannaḥ/
bahujīvayoryuvatyāmatītya pitṛpakṣamadhikaḥ syāt
bodhanagurvordaśame narendramantrī nṛpo'thavā bhavati/
mānājñākhyātiyutaḥ śrautārthaparo vinītaśca
budhaśukrarvilagne suśarīraḥ paṇḍitaḥ satāṃ subhagaḥ/
nṛpapūjito'tidhanyo dvijasurabhakto bhavetkhyātaḥ
budhaśukrau hibukasthau putrasuhṛdbandhusaṃyutaṃ subhagam/
mantriṇamathavā nṛpatiṃ kurutaḥ kalyāṇasampannam
budhaśukrayoryuvatyāṃ sadbahuyuvatipariveṣṭitaḥ puruṣaḥ/
bhogadhanaiśvaryayuto bhavati sukhī saṃmato rājñām
bodhanasitayoḥ karmaṇi nītijño bhavati bhūpatiḥ sādhuḥ/
nīcāśrayo na cāḍhyaḥ saphalārambhaḥ samarthaśca
malinaśarīraḥ pāpī vidyādhanavāhanaiḥ parityaktaḥ/
saumyārkajayorlagne hrasvāyuḥ kṣīṇabhāgyaśca
pānānnabandhurahitaḥ svajaneṣu tiraskṛto bhavati mūḍhaḥ/
saumyārkajayorhibuke mitraiśca vivarjitaḥ pāpaḥ
riśvarabhṛtako mūrkhaḥ paropakārī na sādhuratimalinaḥ/
saumyārkajayoraste na satyavacano naro bhavati
praśamitasamastadātruḥ svajanasuhṛdvāhanārthasampannaḥ/
saumyārkajayordaśame (pūjito)dvijagurusurapūjako bhavati
jīvasitayorvilagne surūpadeho(gurūpadeśo) bhavetkṣamānāthaḥ/
brāhmaṇakulasaṃbho'pyanukūlo bhavati nṛpatulyaḥ
praśamitasamastaśatruḥ svajanasuhṛdvāhanārthasampannaḥ/
jīvasitayoścaturthe dvijagurusurapūjako(pūjito) bhavati
sustrīratnārthayutaḥ strījanano labdhasaukhyakīrtiśca/
guruśukrayoryuvatyāṃ varavāhanabhogavānbhavati
gaganasthau guruśukrau mānājñāvibhavavistaraiḥ sahitam/
janayetāṃ pṛthivīśaṃ bahubhṛtyadhanaṃ suśīlaṃ ca
lagne jīvārkajayormadālasā niṣṭhurāḥ samabhijātāḥ/
vidvāṃso dhanasārāḥ kiñcitsukhitā bhavanti khalāḥ
nṛpasacito nirujatanurjayodayī bāndhavaiḥ suhṛdbhiśca/
pātāle'rkajagurvoḥ prītidhanaḥ saukhyavānbhavati
strīvairānnaṣṭadhanaḥ śūro vyasanī śaṭho na śubhamūrtiḥ/
dyūne surejyayamayoḥ pitṛdhanalubdhaśca jāyate mūrkhaḥ
daśame bhāskarijīvau narendradayitaṃ ca bhūpatiṃ kurutaḥ/
alpāpatyaṃ na calaṃ gokulabahuvāhanārthaṃ ca
ramate sarvavadhūbhiḥ kāntaśarīraḥ sukhārthabhogayutaḥ/
lagne bhṛgusutayamayorbahubhṛtyaḥ śokasantaptaḥ
mitrebhyo dhanalābhaṃ bandhubhyaḥ satkriyāḥ samāpnoti/
śaniśukrayoścaturthe nṛpateśca tathāptatāṃ yāti
strīratnāni sukhāni ca dhanāni kīrtiṃ ca bhūtimakhilāṃ ca/
mandasitayoryuvatyāṃ prāpnoti pumānviṣayalābham
sarvadvandvavimukto loke khyāto viśiṣṭakarmā ca/
meṣūraṇe sitārkyornṛpatermantrī bhavedadhikaḥ
evaṃ tribhiścaturbhiḥ pañcabhiratha saptabhiśca ṣaḍbhirvā/
vaktavyaṃ kendrasthairgrahayogaphalaṃ vicintya dhiyā
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ dvyantarayogo nāma ekatriṃśo'dhyāyaḥ//
dvātriṃśo'dhyāyaḥ
(ho.ra.7a.216pṛ.2. yannavamarkṣagṛhaṃ)sarvamapahāya cintyaṃ bhāgyarkṣaṃ prāṇināṃ viśeṣeṇa/
bhāgyaṃ vinā na janturyasmāttadyatnato vakṣye
lagnānniśakārādvā (yannavamarkṣagṛhaṃ)yannavamaṃ tadgṛhaṃ bhavedbhāgyam/
anayoryo balayukto bhāgyagṛhaṃ cintayedasmāt
bhāgyarkṣapatiḥ kasminneko(kasmin ko vā) bhāgyarkṣamāśrito vihagaḥ/
balavānmandabalo vā tasyādhipatestu kārako jñeyaḥ
svasvāmidṛṣṭayuktaṃ svadeśaphaladāyakaṃ munibhiruktam/
anyena sahitadṛṣṭaṃ paradeśaphalapradaṃ bhavati bhāgyam
duścikyagato bhāgyaṃ pañcamabhavanasthito grahaḥ paśyet/
horāgataśca balavān yeṣāṃ te mānavāḥ śreṣṭhāḥ
devagurau bhāgyasthe mantrī ravivīkṣite nṛpatitulyaḥ/
bhogī kāntaḥ śaśinā kāñcanabhāg bhavati bhaumena
saumyena dhanī jñeyaḥ sitena govāhanārthasaṃyuktaḥ/
saureṇa sthāvarabhāk dṛṣṭe kharamahiṣasaṃyuktaḥ
aiśvaryaratnakāñcanasāhasabhāguttamaśca vīryeṇa/
ravirudhirābhyāṃ dṛṣṭe vāhanaparivāravānpuruṣaḥ
candrārkābhyāṃ dṛṣṭe susamṛddho vallabhaḥ pitṛjananyoḥ/
khyāto narendratulyo bahudārasamanvitaḥ puruṣaḥ
lalitaḥ kāntaḥ subhago varayuvativibhūṣaṇārthasampannaḥ/
budhasūryābhyāṃ dṛṣṭe kāvyakalāpaṇḍitaḥ prājñaḥ
utsavasamājaśīlo gomahiṣājavaravāraṇopetaḥ/
ravisitadṛṣṭe jīve bhāgyasthe syādvinītaśca
arkārkibhyāṃ dṛṣṭe deśapuraśreṇināyakaḥ khyātaḥ/
prājño guṇavānsadhano nidhināthaḥ saṃgrahaṇaśīlaḥ
senācāryaḥ sphīto mantrī vā jāyate gurau bhāgye/
dṛṣṭe kujacandrābhyāṃ nānāvidhasaukhyabhājanaṃ subhagaḥ
uttamagṛhaśayanānāṃ bhogī tejo'nvitaḥ kṣamāpratimaḥ/
candrabudhābhyāṃ dṛṣṭe jātaḥ puruṣo'timatiyuktaḥ
āḍhyaḥ karmodyuktaḥ śūraḥ paradāravān sutavihīnaḥ/
indusitābhyāṃ dṛṣṭe bhāgyagṛhe syādgurau jātaḥ
madabahulaḥ sthirajīvī paradeśarato vivādaśīlaḥ syāt/
anṛtavacano guṇonaḥ śaśiyamadṛṣṭe gurau bhāgye
suprājño'tisuśālaḥ (subhago)suguṇo vidvāngṛhītavākyaśca/
suruciraveṣo jīve kujabudhadṛṣṭe bhavedbhāgye
dhanavānvidyāyukto videśagaḥ sāttviko'tinipuṇaśca/
kṣititanayabhārgavābhyāṃ dṛṣṭe krūro naro jātaḥ
nīcaḥ piśuno dveṣyo videśagaścalajanaiḥ samāyuktaḥ/
bhaumārkibhyāṃ dṛṣṭe bhāgyagṛhe suragurau jātaḥ
śilpajño'tisuśīlo vidvānsubhago gṛhītavākyaśca/
suruciraveṣo jīve budhasitadṛṣṭe bhavedbhāgye
subhago vidvānvaktā lalitaḥ śūraḥ sukhī vinītaśca/
jīve bhāgyopagate budhārkidṛṣṭe pumānbhavati
devagurau bhāgyasthe kāvyārkajavīkṣite pumānbhavati/
rājeśvararāṣṭrāṇāṃ purogamo dhanasamṛddhaśca
rāśyadhipena ca dṛṣṭe jīve bhāgyāśrite nṛpaṃ jñeyam/
ebhiḥ kathitairdṛṣṭe phalamidamanyairasaṃdṛṣṭe
uttamarūpo guṇavān tejasvī pārthivo mahāvibhavaḥ/
devagurau bhāgyasthe sarvagrahavīkṣite bhavati
bhāgye śubhagaganasado balino rājyapradāstu vijñeyāḥ/
sthāvaradhanadhānyakarā dharmāyurvardhanāścaiva
nīcārirāśisaṃsthāḥ pāpā bhāgye na saumyasaṃdṛṣṭāḥ/
durbalamadhanaṃ kuryurvigatakhyātiṃ naraṃ malinam
sve sve bhavane puṃsāṃ krūrā bhāgyarkṣasaṃsthitā ye syuḥ/
jñeyāstu uttamaśubhā bahutaraguṇasaṃyutāḥ śubhairdṛṣṭāḥ
pūrṇenduyute bhāgye vakrārkibudhāḥ pradhānavīryāśca/
vyastā vā'tha samastāḥ pradhānanṛpasaṃbhavo jñeyaḥ
sakalagaganakheṭā(gehāḥ) svoccagā bhāgyarāśau
dhanakanakasamṛddhaṃ śreṣṭhamutpādayanti/
atha śubhavihagendraistatra dṛṣṭe narendraṃ
vinihataripupakṣaṃ divyakāntiṃ sukīrtim(ho.ra. 7 a. 221 pṛ.)
sūryaścandrasahāyo bhāgye svalpāyuṣaṃ naraṃ kurute/
nayanavyādhitamāḍhyaṃ subhagaṃ kalahapriyaṃ cāpi
bhānurvakrasameto nānāduḥkhānvitaṃ naraṃ kurute/
kalahapriyaṃ pracaṇḍaṃ śūraṃ nṛpavallabhaṃ nipuṇam
ravisahitaḥ śaśitanayo nipuṇaṃ duḥkhānvitaṃ bahuvipakṣam/
janayati bhāgye puruṣaṃ nānārogaiḥ parigṛhītam
suragurusahitaḥ sūryo bhāgye kuryāddhanānvitaṃ puruṣam/
pitaraṃ ca dhanasamṛddhaṃ dīrdhāyuṣamāryamatiśūram
śukrasahāyaḥ sūryo vyādhitadehaṃ naraṃ kurute/
priyagandhamālyabhūṣaṇalaṅkārasaṃyutaṃ bhāgye
sūryaḥ saurasahāyo dhaninaṃ netrāturaṃ kalahaniṣṭham/
vyādhitapitaraṃ kurute bhāgye svalpāyuṣaṃ puruṣam
candro rudhirasahāyo bhāgyaṃ samupetya mātaraṃ hanyāt/
kuryācca vikalagātraṃ savraṇadehaṃ samṛddhaṃ ca
candraḥ svasutasametaḥ śāstrajñaṃ paṇḍitaṃ vikaladeham/
janayatyuttamapuruṣaṃ bahuvācaṃ viśrutaṃ caiva
suragurusahite candre bhāgye pravaraḥ prasūyate puruṣaḥ/
saubhāgyadhanasamṛddhaḥ sarvatra sukhānvito dhīraḥ
candro bhārgavasahitogṛhe vyādhitaṃ naraṃ kurute/
kulaṭāpatiṃ samṛddhaṃ mātṛsapatnīpradaṃ sacivavaśyam
ravisutasahitaścandro navame rāśau vikṛṣṭadharmāṇam/
janayati manujaṃ pāpaṃ mātā ca kulacyutā bhavati
rudhiraḥ somajasahito bhāgyarkṣe janayati pradhānaṃ ca/
nityodvignaṃ subhagaṃ bhogayutaṃ śāstrakuśalaṃ ca
bhaumaḥ suraguruyukto bhāgye dhanadhānyabhāginaṃ puruṣam/
pūjyaṃ vyādhitadehaṃ kliṣṭaṃ (dīpti)vraṇavikṣataṃ prasave
bhārgavasahitaḥ kṣitijaḥ paradeśarataṃ vivādinaṃ krūram/
strīdveṣiṇaṃ kṛtaghnaṃ janayati mithyāpradhānaṃ ca
pāpaṃ malinācāraṃ paradārarataṃ vinaṣṭadhanasaukhyam/
kujaravijau bhāgyagṛhe svajanavihīnaṃ naraṃ kurute
saumyaḥ suragurusahitaḥ śāstrajñaṃ paṇḍitaṃ dhanasamṛddham/
priyavādinaṃ kalājñaṃ prabhaviṣṇumahattaraṃ bhāgye
bhṛgusutasahitaḥ saumyaḥ khyātaṃ ca supaṇḍitaṃ dhīram/
subhagaṃ vacanasamarthaṃ janayati (gītapriyaṃ)nītipriyaṃ bhāgye
sūryajasahitaḥ saumyo vyādhitamāḍhyaṃ priyānvitaṃ nipuṇam/
janayati bhāgye puruṣaṃ saddveṣyaṃ bahukathaṃ caiva
śukraḥ suragurusahito bhāgyagṛhastho narādhipaṃ kurute/
cirajīvinaṃ suvākyaṃ nānāvidhasaukhyasampannam
jīvaḥ saurasahāyo bhāgye dhanaratnabhāginaṃ kurute/
pūjyaṃ vyādhitadehaṃ svajanavihīnaṃ sadā puruṣam
saurasahāyaḥ śukro vyādhitadehaṃ naraṃ kurute/
bahuputraṃ(bahuvittaṃ) nṛpatīṣṭaṃ yaśasvinaṃ śīlasampannam
evaṃ sthānaviśeṣairdṛṣṭiviśeṣaiśca nipuṇamadhigamya/
brūyātphalanirdeśaṃ śāstrādanurūpataḥ prājñaḥ
savraṇagātraṃ rūkṣaṃ mṛtapitaraṃ mātṛvarjitaṃ kuryuḥ/
bālye kṣudraṃ dveṣyaṃ hiṃsraṃ śaśirudhirabhānavo bhāgye
ravicandrabudhā bhāgye klīvākāraṃ suduḥkhitaṃ kuryuḥ/
sarvajanānāṃ dveṣyaṃ vikrāntaṃ satyavacanaṃ ca
candradivākaraguravo navame puruṣasya sambhave yasya/
sa bhavatyuttapuruṣo vāhanadhanasaukhyasampannaḥ
ravicandrasitā navame strīkalahairnaṣṭasarvadhanasaukhyam/
nṛpasaṃmataṃ nayajñaṃ janayanti naraṃ priyālāpam
sūryaniśākarasaurā navame rāśau naraṃ sadā kuryuḥ/
prabalaṃ caṇḍācāraṃ parabhṛtyaṃ lokavidviṣṭam
ravibhaumabudhā navame kurvanti naraṃ priyālāpam/
(subhagamathā)bhujagamivātikuddhaṃ samaraparaṃ niṣṭhuraṃ (pravāsārtam)pravāsaratam
raviguruvakrā navame janayanti naraṃ sadodyuktam/
devapitṛpūjanarataṃ samṛddhadāraṃ guṇopetam
kalahapriyaṃ kulīnaṃ kanyānāṃ dūṣakaṃ ca capalaṃ ca/
divasaravakraśukrā navame dveṣyaṃ naraṃ kuryuḥ
sāhasikamatikṣudraṃ lokadveṣyaṃ priyānṛtaṃ krūram/
pitrā rahitaṃ bālye kuryurvakrārkibhāvano navame
ravibudhaguravo navame bhāgyasameta dhanānvitaṃ subhagam/
nṛpatipriyaṃ suveṣaṃ janayanti naraṃ sudhīraṃ ca
ravibudhaśukrā bhāgye janayanti naraṃ prakāśinaṃ kāntam/
ripupakṣaparikṣīṇaṃ nṛpatisamaṃ sāravantaṃ ca
paradārarataṃ pāpaṃ pravāsaśīlaṃ ca nipuṇamatidhṛṣṭam/
ānṛtikamadairaparaṃ ravibudhasaurā naraṃ bhāgye
bhāgyagṛhe raviśukrau jīvaśca naraṃ supaṇḍitaṃ kāntam/
bahuviṣayapatiṃ vīraṃ janayanti sumedhasaṃ prājñam
tridaśagurusaurasūryā navame yasyeha jāyamānasya/
sa bhaveduttavīryo rājā dhanavānguṇaiḥ samṛddhaśca
kāntivihīnaṃ malinaṃ bhūpatipariṇḍitaṃ vibhavahīnam/
janayanti naraṃ bhāgye raviśukraśanaiścarā mūrkham
dhanakaranakaratnabhājanaṃ janayanti śaśibhūmijāḥ puruṣam/
prathame vayasi ca taptaṃ bhāgyagṛhe sarvanāśena(bhāvena)
bhaumaniśākarajīvāḥ kuvarnti naraṃ jitendriyaṃ prājñam/
gurudevabhaktinirataṃ vidyādhanabhāginaṃ subhagam
vraṇitāṅgamarūpaṃ vā (prabhakṣaṇaṃ)prabhedinaṃ strīpriyaṃ yuvativaśyam/
yuvativināśitasāraṃ bhṛguśaśivakrā naraṃ navame
vyāpannamātṛvaṃśaṃ kṣudraṃ bālye nirākṛtaṃ mātrā/
sauro bhaumaścandro janayanti narādhamaṃ navame
gurubudhacandrā navame kulavaṃśavivirdhanaṃ kuryaḥ/
ācāryaṃ bahumitraṃ nṛpatiṃ bahusādhanopetam
mātṛsapatnījanakaṃ pramuditamānānvitaṃ pracuramitram/
kurvanti sāmaśīlaṃ bhṛgubudhacandrā naraṃ bhāgye
śaśibudhasaurā navame krūrācāraṃ su vakramaṃ malinam/
janayanti kutsitadhiyaṃ saṃgrāmaparāṅmukhaṃ dīnam
candrabṛhaspatiśukrā navame yasyeha jāyamānasya/
sa bhavati mahīpatulyo nṛpatikule bhūpatiścaiva
śaśigurusaurā navame kurvanti naraṃ priyālāpam/
satyavrataṃ suśīlaṃ vikhyātaṃ sarvaśāstrakuśalaṃ ca
śukrenduyamā navame kṛṣivṛttiṃ yonipoṣaṇānuratam/
kuryurmanujamapāpaṃ(manujaṃ pāpam) kṛtakṛtyaṃ lokavikhyātam
tejasvinaṃ viśokaṃ vidvāṃsaṃ vāk sthiraṃ viśiṣṭaṃ vā/
kujabudhajīvā navame kurvanti ca maṇḍalādhipatim
bahuviṣayapatiṃ khyātaṃ narendrasatkārasatkṛtaṃ caṇḍam/
kujabudhaśukrā bhāgye kurvanti naraṃ satāṃ satyam
paravañcanāsu nipuṇaṃ tamodhikaṃ sarvaśāstramatibāhyam/
budhabhaumayamā navame kuryaḥ paratarkasaṃmūḍham
budhaguruśukrā bhāgye janayanti naraṃ suropamaṃ viśadam/
vikhyātaṃ naranāthaṃ vidvāṃsaṃ dharmaśīlaṃ ca
śukraśanaiścaraśaśijā navamasthā jātakaṃ prakurvanti/
medhāvinaṃ prakāśaṃ suruciravākyaṃ sukhopetam
śaniśukrāmaraguravo bhāgyagṛhasthā naraṃ prakurvanti/
pracurānnapānavibhavaṃ subhagaṃ sukhitaṃ surūpaṃ ca
ravicandrabhaumaśaśijā janmani bhāgyarkṣagā naraṃ kuryuḥ/
sabhavatyuttamapuruṣo videśago nityasaṃtuṣṭaḥ
sūryaśaśibhaumaguravo bhāgyarkṣagatā nara kuryuḥ/
dhaninaṃ vidyākuśalaṃ subhagaṃ nṛpasaṃmataṃ ceva
śukrendubhaumaravayo māyācaturaṃ svadārasantuṣṭam/
janayanti sadā bhāgye puruṣaṃ bahunīcakarmāṇam
sūryācandraravayaḥ piśunaṃ māyāvinaṃ kuśīlañca/
janayanti sadā bhāgye puruṣaṃ bahunīcakarmāṇam
śaśisuragurubudharavayo janmani bhāgyarkṣamāśritāḥ kuryuḥ/
puruṣaṃ pradhānamacalaṃ narendrapūjyaṃ tathā hṛṣṭam
candrabudhaśukraravayo dhaneśvaraṃ dhārmika samṛddhaṃ ca/
janayanti navamasaṃsthāḥ puruṣaṃ priyavādinaṃ śāntam
taraṇibudhacandrasaurā janmani navamāśritā naraṃ kuryuḥ/
nīcānurataṃ dīnaṃ parasvaharaṇe sadā saktam
ravigurubudhabhūtanayā janmani navame naraṃ prakurvanti/
devapitṛpūjanaparaṃ samṛddhadāraṃ guṇopetam
śukrajñabhaumasūryā navame janayanti niṣṭhuraṃ subhagam/
sāhasanirataṃ vidhanaṃ ripukṣakṣapitavibhavaṃ ca
ravisauricāndribhaumā navame yasyeha jāyamānasya/
sa bhavati paradārarato vinaṣṭakośaḥ sadā dīnaḥ
śukragurubhaumaravayo loke dveṣyaṃ pipāsārtam/
janayanti navamasaṃsthāḥ kanyānāṃ dūṣakaṃ capalacittam
janayanti naraṃ caṇḍa vikramayuktaṃ mahāsattvam
ravibudhajīvasitāḥ syurnavame yasyeha jāyamānasya/
sa bhavatyuttamapuruṣo dhanakanakaiśvaryasampannaḥ
bhānujaravibudhaguravo navame janayanti mānavaṃ nidhanam/
pāpaṃ paradārarataṃ vidviṣṭaṃ nīcakarmāṇam
budharavijaravisitāḥ syurbhāgyasthāne naraṃ subhagam/
janayanti dhanasametaṃ satyarataṃ lokavikhyātam
ravigurusitabhānusutā janmani navamarkṣagā naraṃ kuryuḥ/
satyavrataṃ suvākyaṃ gurudvijātithiṣu bhaktam
candrajñakujasurejyā janayanti naraṃ paricchadasamṛddham/
bālye mātṛviyuktaṃ dhanānvitaṃ saṃsthitā bhāgye
bhaumasitaśaśijacandrā bhāgye janayanti tāpasaṃ khyātam/
vāgminamatidātāraṃ paralokaparaṃ mahāprājñam
ravijabudhacandrabhaumā janayanti naraṃ parāṅmukhaṃ dīnam/
kṣudraṃ māyācaturaṃ paradārarataṃ sthitā bhāgye
bhaumenduśukrajīvā nṛpavaṃśakaraṃ pradhānamatiśūram/
vidyādhanasusamṛddhaṃ vikhyātaṃ lokasaṃmataṃ caiva
śaśivakrārkisurejyā janayanti naraṃ pipāsārtam/
kalahapriyaṃ ca navame saubhāgyaparicchadātītam
candrārabhānujasitā navame janayanti niṣṭhuraṃ pāpam/
māyāvinaṃ ca puruṣaṃ śaucācārairvihīnaṃ ca
sitaguruśaśijaśaśāṅkā janmani bhāgyarkṣamāśritā dhaninam/
janayanti dharmasaktaṃ naraṃ kalāsu prasiddhaṃ ca
prājñaṃ nṛpati kulajaṃ pradhānamativittasaṃyutaṃ kāntam/
saumyenduśukrajīvā janayanti naraṃ tu vikhyātam
gurusaumyaśukracandrā bhāgye yuktāḥ prajāyamānasya/
yasya sa bhāgye yukto loke puruṣottamo jñeyaḥ
bhānujabudhagurucandrā janayanti naraṃ paraṃ sunayam/
bhāgyasthitāḥ samṛddhaṃ nītijñaṃ cāruveśaṃ ca
śaniśukrabudhaśaśāṅkā janmani bhāgyasthitā naraṃ kuryuḥ/
medhāvinaṃ pracaṇḍaṃ jananītiviśāradaṃ dhanyam
candraśaniśukrajīvā janmani navamasthitāḥ prakurvanti/
māyāvinaṃ pracaṇḍaṃ nareṣvajeyaṃ naraṃ dhīram
bhaumajñasūriśanayo navamasthānopagā naraṃ kuryuḥ/
ripupakṣaparikṣīṇaṃ raṇapracaṇḍaṃ sudhīraṃ ca
bhaumajñaśakraśanayaḥ (kurvanti)naraṃ (daśānugataṃ)videśānugaṃ suśīlaṃ ca/
janayanti navamasaṃsthā dhanayuktaṃ bhaktiyuktaṃ ca
bhaumabhṛgujīvaravijā janayanti naraṃ dhanaparityaktam/
kṣudraṃ dayāvirahitaṃ vihīnasattvaṃ sthitā bhāgye
budhabhṛgubhānujaguravā janmani navame sthitā naraṃ kuryuḥ/
paravādavivādarataṃ paradeśaprāptavittañca
tricatuḥpañcakhagendrāstathā ca ṣaṭ sapta saṃsthitā bhāgye/
prātyayikaṃ dhanavantaṃ kuryunṛpatiṃ ca budhasahitāḥ
janayanti bhāgyasaṃsthāṃ gurusaumyavivarjitāḥ grahāḥ puruṣam/
vyādhiprāyamakāntaṃ janahīnaṃ bandhanārtamatidīnam
uktaṃ bahuprakāraṃ bhāgyagṛhe bādarāyaṇadikṛtam/
grahayogekṣaṇabhāvairvicintya buddhyā vadedanyat
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ bhāgyacintā nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ//
trayastriṃśo'dhyāyaḥ
lagnāddaśame rāśau karmaphalaṃ yatprakīrtitaṃ munibhiḥ/
rāśigrahasvabhā(bhāgai)vairgrahadṛṣṭyā tadahamapi vakṣye
horendvorbalayogādyo daśamastatvasvabhāvajaṃ karma/
tasyādhipaparivṛddhyā vṛddhirjñeyā'nyathā hāniḥ
jāṅgalamathavānūpaṃ tathobhayaṃ vā gṛhaṃ parokṣeta/
grāmyamathāraṇyaṃ vā saumyarkṣaṃ pāpabhavanaṃ vā
dvipacatuṣṭarūpaṃ sarīsṛpaṃ vā tathobhayaṃ caiva/
yadrūpaṃ tadbhavanaṃ yādṛśakaṃ (tatsvabhāvaṃ)yatsvabhāvaṃ ca
pravadettatsamadeśe karmaprāptiṃ narasya tatsadṛśīm/
tasmāddaśamaṃ bhavanaṃ prasave budhyeta yatnena
daśame nakṣatrapaterlagnātpuruṣasya (yasya)karma saṃbhavati/
sarvārambhe vṛttiṃ(siddhiṃ) vinirdiśettasya jātasya
dvyantarayogādhyāye kathitaṃ karmasthitairgraharlagnāt/
candrādatra viśeṣo grahaiḥ sthitairvyaktamiha vakṣye
candrāddaśame sūryaḥ siddhārambhaṃ dhanaiḥ samṛddhaṃ ca/
janayatyuttamasattvaṃ nṛpatimudagraṃ (dhanāśrayaṃ)janāśrayaṃ puṣṭam
bhaumaḥ sāhasanirataṃ pratyantanivāsinaṃ(sitaṃ) viṣayalubdham/
krūraṃ niṣādacaritaṃ janayati daśame sthitaḥ puruṣam
vidvāṃsaṃ dhanavantaṃ bahuśrutaṃ (nṛpatisaṃmataṃ)nṛpatināyakaṃ khyātam/
janayati saumyo daśame puruṣaṃ bahuśilpinaṃ prājñam
gururapi daśamasthāne siddhārthaṃ dhārmikaṃ dhanasamṛddham/
janayatyuttamacaritaṃ narendrasacivaṃ naraṃ khyātam
śaśino daśame śukraḥ subhagaṃ lalitaṃ ca vittavantaṃ ca/
janayati siddhārambhaṃ dhaninaṃ nṛpapūjitaṃ puruṣam
sauro vyādhitadehaṃ niḥsvaṃ duḥkhānvitaṃ prajāhīnam/
karmasu nityodvignaṃ janayati daśame sthitaḥ puruṣam
bhānurbhaumasametaḥ karmakarānkā(kāmaśomadabahulān)saśoṣagadabahulān/
jyotirvidaḥ prakuryāllākṣaṇikāṃstārkikāṃścāpi
sūryaḥ saumyasameto vastrālaṅkārabhāginaṃ vaṇijan/
janayati meṣūraṇagaḥ puruṣaṃ jalajīvinaṃ vā'pi
jīvasahāyaḥ sūryaḥ siddhārambhānnarendramānyāṃśca/
janayati daśame puruṣān (vīrān)dhīrānśūrānsuvikhyātān
sūryasahāyaḥ śukro daśame svajanāśritaṃ naraṃ kurute/
strīsaṃśrayātsamṛddhaṃ subhagaṃ nṛpavallabhaṃ cāpi
sūryaḥ svaputrasahito daśame vadhabandhabhāginaṃ bhṛtakam/
janayati dīnaṃ kṛpaṇaṃ caurairmuṣitaṃ pralāpakaram
bhaumaḥ somajasahito janayati daśame naraṃ (nṛśaṃsaṃ)bahuvipakṣam/
astrakalāvettaraṃ kauśalamati jīvinaṃ mahāśūram
bhaumaḥ suragurusahito daśame kurute balasya netāram/
mitrebhyo labdhadhanaṃ tadāśrayājjīvitaṃ dhanyam
janayati videśanirataṃ kāñcanamuktādibhirvaṇigvṛttyā/
bhaumaḥ śukrasameto daśame strīsaṃśrayādvā'pi
bhaumaḥ saurasahāyo janayati daśame sthito naraṃ prasave/
sāhasaśīlaṃ kṣudraṃ (karmodyuvataṃ)karmāyuktaṃ rujā sahitam
(ṣaṇḍhaṃ)sadhanaṃ nṛpendrapūjyaṃ dharmiṣṭhaṃ vṛndanāyakaṃ khyātam/
jīvaḥ saumyasahāyo janayati meṣūraṇe puruṣam
saumyaḥ śukrasahāyo janayati daśame suhṛjjanopetam/
vidyāstrīdhanasaukhyaṃ nṛpasacivaṃ viṣayanāthaṃ vā
saumyaḥ saurasahāyo mṛdbhāṇḍakaraṃ karoti daśamasthaḥ/
khyātaṃ vidyācāryaṃ pustakalipilekhyakāraṃ ca
vacasāṃ patiḥ sitayutaḥ karmaṇi kurute narendravarabhṛtyam/
brāhmaṇapatiṃ viśokaṃ vidyācāryaṃ samarthaṃ ca
surarājaguruḥ sārkirdaśame nīcaṃ (tāpakaraṃ)paropakāraratam/
kurute pravṛddhaceṣṭaṃ sthirāspadaṃ susthirārambham
śukraḥ saurasahāyaścitrakraraṃ gandhajīvinaṃ vedyam/
janayati daśame puruṣaṃ nīlakaraṃ cūrṇakāraṃ ca
ravibhaumacandraputrāścandrāddaśamasthitā naraṃ dhanyam/
janayantyuttamapuruṣaṃ nṛpatisamaṃ sarvajanapūjyam
ravibhaumadevapūjyā daśamasthāne naraṃ subhagam/
śatrūṇāṃ (jetāraṃ)hantāraṃ janayanti samṛddhisaṃyuktam
candrāddaśame bhānurbhūputro bhārgavaśca janayanti/
krūraṃ sāhasanirataṃ (paradhanaharaṇe)puradhanakaraṇe'tinipuṇamatim
bhānujaravibhūputrā daśamasthāḥ krūrakarmanirataṃ tu/
utpādayanti manujaṃ mūḍhaṃ pāpaṃ durācāram
ravibudhaguravo daśame vidvāṃsaṃ rūpasaṃyuktam/
utpādayanti puruṣaṃ dharmiṣṭhaṃ bandhuballabhaṃ caiva
budhasūryabhārgavasutā yaśasvinaṃ dhārmikaṃ vigataroṣam/
janayantyaparābhūtaṃ saubhāgyaparicchadasamṛddham
ravibudhaśanayo daśame krūraṃ capalaṃ naraṃ viśīlaṃ ca/
utpādayanti niyataṃ śastrāgniparikṣatāṅgaṃ ca
ravibhṛgudevapūjyā daśamasthānopagā naraṃ kuryuḥ/
subhagaṃ vidyāptadhanaṃ dharmarataṃ bhogabhāginaṃ nityam
tridaśagurumandasūryā daśame yuktā naraṃ prakurvanti/
prāyeṇa lokamānyaṃ cāritravilopanaṃ dhīram
bhārgavavibhānusutā daśamasthānopagā naraṃ kuryuḥ/
lobhānvimaticapalaṃ samastajanaviprayuktaṃ ca
bhaumendujasurapūjyā dharmiṣṭhaṃ bahukuṭumbaparivāram/
janayanti daśamasaṃsthā vidyādhanabhāginaṃ puruṣam
śobhanaśilpābhiratānmālākārānsuvarṇakārāṃśca/
kuryurbudhabhṛguvakrā daśamasthāḥ sarvalokadayitāṃśca
bhaumabudhasūryaputrā janayanti tathā na(sudharma) dharmaśīlaṃ ca/
nidrānirataṃ prakhalaṃ daśamasthānopagā naraṃ malinam
bhārgavasurejyabhaumā daśamasthānāśritā naparānkuryuḥ/
dhanasaṃyuktānśūrāndevadvijapūjanānuratān
vidyādhanajanahīnānkāpuruṣānsaukhyavarjitānvikalān/
jīvāṅgārakasaurā daśame kuryurnarānnīcān
sacivānuttamapuruṣānparadharmaratāṃśca(vanadharma) dhaninaśca/
bhaumabhṛgṛsūryaputrāḥ kurvanti narānanekakarmaratān
śukrabṛhaspatisaumyā daśame puruṣasya śukrarāśisthāḥ/
bahuvidhamiṣṭaṃ kuryurvyādhiṃ cāpyanyagṛhasaṃsthāḥ
lipilekhyakāvyanirataṃ dhanavantaṃ bahuvidheyabhṛtyaṃ ca/
aṭanapriyaṃ surūpaṃ budhagurusaurā naraṃ daśame
daśame vijñānayutānmallānparadeśaniratāṃśca/
kuryurbudhabhṛguravijāḥ karmodyuktaṃ sadā dāntam
vidvāṃsaṃ dharmarataṃ dayānvitaṃ satyavantaṃ ca/
bhānujagurubhṛguputrā daśamasthānopagā naraṃ kuryuḥ
evaṃ tryādiṣu vācyaṃ janmani puṃsāṃ phalaṃ hi karmottham/
ādigrahasaṃyoge'tra viśeṣastamapi vakṣye
ravibhaumabudhasureḍyā daśamasthānopagā naraṃ kuryuḥ/
śūraṃ vikṣatagātraṃ dātāraṃ sarvakarmaratam
vakrārkaśukrasaumyāścandrāddaśamaṃ samāśritāḥ prasave/
(kuryurmālākāraṃ lekhyakāraṃ cāpi vāstukarmaratam)kuryurnirmālyakarām̐llekhyakarāṃścāpi citrakarmarān
ravikujabudhabhānusutā daśamasthānasthitāḥ prasavakāle/
utpādayanti puruṣaṃ dhanavāhanavāraṇopetam
ravijīvaśukrasaumyāṃ janayanti nabhaḥsthitā narānsaumyān/
kutsitavṛttīnāmapi sutānvarānkarṣaṇopetān
ravijīvasaumyasaurā daśamasthānasthitā kuryuḥ/
puruṣaṃ māyānipuṇaṃ krūraṃ paravañcanānuratam
ravisitabudhabhānusutāścandrāddaśamasthitā naraṃ kaṭhinam/
utpādayanti subhagaṃ vāgminamatha karṣaṇānuratam
ravigurubhārgavaśanayo meṣūraṇasaṃsthitāḥ prasavakāle/
utpādayanti manujaṃ pravāsaśīlaṃ vividhaceṣṭam
bhaumasitabudhasureḍyā janmani daśamarkṣagā naraṃ nipuṇam/
utpādayanti caturaṃ śūraṃ samareṣvadhṛṣyaṃ ca
bhaumabudhamandaguravo janmani daśamasthitā naraṃ malinam/
janayanti (sadodyuktaṃ)narodyuktaṃ saṃgrāme ripuvināśakaram
bhaumabudhaśukrasaurā nabhasthale saṃśritāḥ prasavakāle/
vidyābahulaṃ śūraṃ janayanti naraṃ viśālāṅgam
bhaumaguruśukramandāścandranmeṣūraṇarkṣagāḥ prasave/
janayanti naraṃ dhīraṃ kuṭumbayukta (janopetam)dhanopetam
budhugurubhārgavaśanayo janmani daśamasthitāḥ kuryuḥ/
puruṣaṃ śāntamanaskaṃ sumedhasaṃ lokadayitaṃ ca
pāpairnabhaḥsthalasthaiḥ saumyagrahavīkṣitai prajāyante/
vaidyapurohitagaṇakāścaṇḍāḥ(candrāt) paravañcanānuratāḥ
ete samastayogāḥ saumyagrahavīkṣitāḥpraśasyante/
pāpagrahadṛṣṭiyutāḥ prāyeṇa na bhadrakāḥ proktāḥ
pāpāstṛtīyaṣaṣṭhā horendusthānato nṛṇāmiṣṭāḥ/
neṣṭā nidhanāntyagatā lagnopagatā viśeṣeṇa
(ho.ra.7 a. 248 pṛ.)horāśaśinorbalavānyastasmātkarmabhena vā kathayet/
yo balayukto (candrāt)vargastadadhipatervā''diśedvṛttim
ārāmaputra(buddhi)sevākṛṣirasavaṇigarkadūtakāryeṇa/
jīvanti narā nityaṃ meṣagaṇe daśamarāśisthe
vṛṣabhagaṇe daśamasthe śakaṭacatuṣṭapadavihaṅgamṛgajīvī/
dhānyādisaṅgraheṇa ca jāṅgaladeśe phalaṃ prāyaḥ
jalavaṇijaḥ(ādi) susamṛddhyā muktāśaṅkhapravālabhāṇḍaiśca/
lipigaṇitalekhyajīvī nṛmithunavarge daśamasaṃsthe
śastrāgniyonipoṣaṇamuktāsaṃkhyopajīvanaṃ(śalyo) caiva/
(āhiṇḍa)ākheṭakavṛttā vā karkiṇi varge ca daśamasthe
(saṃvyūhakāḥ)sannāhakā maṇīnāṃ pāṣāṇasvarṇarūpyakūṭāṃśca(kulyānām)/
karṣaṇaniratā leye gojīvā dhānyavāṇijakāḥ
śākaṭikā maṇikārā hairaṇyā gandhavikraye nipuṇāḥ/
gāndharvaśilpalekhyaiḥ kanyāvarge sadā vibhavāḥ
(dupa)prāyojyanupadeśāddhiraṇyaparivartanācca (mitrācca)mitrāya/
jāyante ca manuṣyā nānāvyavahārabhāginaḥ satatam
vāṇijyavipaṇijīvā(vipaṇa) gojīvā (bhiṣaja)mahiṣajīvāśca/
nānāpaṇyasamṛddhāḥ salilodbhavapaṇyavṛttayaḥ khyātāḥ
dhanadhānyamūlavaṇijaḥ (kṛṣibalāccaiva)phalamūlakṛṣībalāścaiva/
jāyante ghaṭavarge daśamasthānasthite kalāvṛttāḥ
strīsamparkajavibhavā jāyante (ratāḥ)karṣaṇānuniratāśca/
nityodyuktāścaurāḥ pṛthivīpatisevakāḥ pāpāḥ
dehacikitsāniratā lohakarā jīvino'lisaṃjñarkṣe/
varge nabhastalagate dhānyānāṃ copa jīvino nityam
nṛpasacivadurgapālanagojīvanavājikāṣṭhaśakunaiśca/
yantropaskaragaṇitairjīvanti narāścikitsayā dhanuṣaḥ
daśame kuraṅgavarge jalapaṇyadhano bhavenmahāvibhavaḥ/
(vāmā)khaṭvārāmāropaṇarasāyanairvartate jātaḥ
śastradahanaprabhedaiścauryeṇa(śauryeṇa) ca vartate khananavṛttyā/
daśame ghaṭadharavarge bhāravahaskandhabāhubalāt
śastrātsalilādyoniprapoṣaṇadaśvavikrayādvā'pi/
varge mīnaprabhave daśamasthe jāyate vṛttiḥ
divasakarādyaiḥ khasthaiḥ śaśihorābhyāṃ bhavantyāḍhyāḥ/
pitṛmātṛśatru hitajanasahajastrībhṛtyavargebhyaḥ
horāgatairdhanagatairāyagṛhasthaiśca cintayedartham/
balasaṃyutairgrahendrairanekadhā (pṛṣṭham)dṛṣṭamācāryaiḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ karmacintādhyāyastrayastriśaḥ//
catustriṃśo'dhyāyaḥ
(isa adhyāya meṃ ukta phaloṃ ke liye tulanā kareṃ vṛddha yavana jātaka adhyāya 1, 2, 3, 5, 7, 11 )
ravidṛṣṭe prāglagne vikrāntaḥ strīṣu roṣaṇaḥ krūraḥ/
pitṛpakṣalabdhavibhavo narendrasevī (pradūṣaṇakhyātaḥ)bhavejjātaḥ
strīṇāṃ vaścaḥ subhago dākṣiṇyamahodadhiḥ pracurakoṣaḥ/
candrekṣite vilagne mārdavajalapaṇyavān bhavati
sāhasasaṅgrāmaruciścaṇḍasphuṭabāndhavo'tidharmarataḥ/
udaye kujasandṛṣṭe bhavati naraḥ sthūlaśophaśca
budhadṛṣṭe prāglagne śilpakalāvidyayā samabhipūrṇaḥ/
bhavati naro (nipuṇamatiḥ)vipulamatiḥ kīrtikaro mānasaṃyuktaḥ
ijyāvrataniyamaparā nṛpapūjyāḥ khyātakīrtayo manujāḥ/
lagne suragurudaṣṭe sajjanagurvatithisaṃyuktāḥ
veśyāstrījanabahulāstaruṇāḥ(bubhagāḥ) sampannabhogadhanasaukhyāḥ/
śukrekṣita vilagne bhavanti manujāḥ surūpāśca
bhārādhvarogataptāḥ kruddhāḥ vṛddhastriyā yutā visukhāḥ/
mandekṣite vilagne malinā mūkhārśca jāyante
(ho.ra. 7 a. 86 pṛ./)paśyangrahaḥ svalagnaṃ sarvaṃ vidadhāti saukhyamarthaṃ ca/
prāyo nṛpapriyatvaṃ pāpaḥ śubhaṃ ca śubhaḥ
ekenāpi na dṛṣṭa samastaguṇavarjitaṃ lagnam/
svagṛhasvabhāvasahitaṃ janayati khalu kevalaṃ nityam
dvyādigrahasandṛṣṭaṃ prāyeṇa (sukhāvahaṃ)sukhārthadaṃ bhavati lagnam/
ekenāpi śubhena ca na tu pāpairiṣyate sadbhiḥ
sarvairgaganabhramaṇairdṛṣṭe lagne bhavenmahīpālaḥ/
balibhiḥ samastasaukhyo vigatabhayo dīrghajīvī ca
lagne trayo vigataśokavivarddhitānāṃ
kurvanti janma śubhadāḥ pṛthivīpatīnām/
pāpāstu rogabhayaśokapariplutānāṃ
bahvāśināṃ sakalalokatiraskṛtānām
lagnātṣaṣṭhamadāṣṭame yadi śubhāḥ pāpairna yuktekṣitāḥ
mantrī daṇḍapatiḥ kṣiteradhipatiḥ strīṇāṃ bahūnāṃ patiḥ/
dīrghāyurgadavarjito gatabhayo lagnādhiyoge bhavet
sacchīlo yavanādhirājakathito jātaḥ pumānsaukhyabhāk
svagṛhoccasaumyavarge grahaḥ phalaṃ puṣṭameva vidadhāti/
nīcarkṣaripugṛhastho vigataphalaḥ kīrtito munibhiḥ
(ho.ra.7 a. 104 pṛ.)raviravijabhūmitanayāḥ kuṭumbasaṃsthā vilokanādvā'pi/
kurvanti dhanavināśaṃ kṣīṇendunirīkṣatā viśeṣeṇa
ravibhaumo dhanasaṃsthau tvagdoṣadaridratākarau kathitau/
mandaḥ kurute śuddho mahārthayuktaṃ budhekṣitastatra
ravirapi (vividhaṃ)vidhanaṃ janayati yamekṣitaḥ śasyate'yadṛṣṭaśca/
saumyāḥ kuṭumbarāśau bahuprakāraṃ dhanaṃ dadyuḥ
budhadṛṣṭastridaśaguruḥ kuṭumbarāśau ca nisvatāṃ kurute/
somatanayo'pi śaśinā nirīkṣito hanti sarvadhanam
candro'pi dhanasthāne kṣīṇo'pi budhekṣitaḥ sadā kurute/
pūrvārjitārthanāśaṃ nirodhamapi cānyavittasya
śukraḥ kuṭumbabhavane candreṇa nirīkṣitaḥ pradhanadātā/
saumyagraheṇa dṛṣṭo sa eva dhanadaḥ sadā jñeyaḥ
pāpabhavanaṃ tṛtīyaṃ samastapāpairyutaṃ sahajahantṛ(sahajahantā)/
viparītamitaḥ śreṣṭhaḥ saṃkhyāṃ teṣāṃ pravakṣyāmi
yāvanto navabhāgā yadāgatāḥ sahajarāśau tu/
tatsaṃkhyā kurvanti ca dṛṣṭāstvanyaistathā bahavaḥ
tatra sthito ravisutaḥ kujena dṛṣṭo vināśayati jātān/
śukro gurusaṃdṛṣṭaḥ puṣṇāti sadaiva dāyādān
saumyo(aṅgāraka) bhāskaradṛṣṭaḥ suhṛdāṃ parisaṃkṣayaṃ sadā kurute/
bhāvādhyāye kathitaṃ śeṣaṃ parikalpayedatra
(ho. ra. 6 a. 135 pṛ.)sutabhavanaṃ(sutabhavanamatha subhayuta) śubhayuktaṃ śubhadṛṣṭaṃ vā śubharkṣamiha yeṣām/
teṣāṃ prasavaḥ puṃsāṃ bhavatyavaśyaṃ na viparīte
ekatame guruvarge (śubharāśau sauraso bhavetpuruṣaḥ, cauraso bhavetputraḥ)śubharāśāvauraso bhavetputraḥ/
lagnāccandrāthavā balayogādvīkṣite'pi vā saumyaiḥ
saṃkhyā navāṃśatulyā saumyāṃśe tāvatī sadā dṛṣṭā/
śubhadṛṣṭe taddviguṇā kliṣṣṭā pāpāṃśake'thavā dṛṣṭe
(somyarkṣe ho. ra. ra. a. 135 pṛ.)saurarkṣe sauragaṇo budhadṛṣṭo (nagurubhauma)gurukujārgadṛgdhīnaḥ/
kṣetrajaputraṃ janayati baudha'pi gaṇo ravijadṛṣṭaḥ
māndaṃ (śubharkṣe)sutarkṣamindurnirīkṣite yadi śanaiścareṇa yutam/
dattakaputrotpattiḥ krītaśca budhasya caivaṃ syāt
saptamabhāge kauje saurayute pañcame sadā bhavane/
kṛtrimaputraṃ vindyāccheṣagrahadarśanānmukte
varge pañcamarāśau saure sūryeṇa vā'tra saṃyukte/
lohitadṛṣṭe (vā syājjātasya)vācyo jātasya (hi bījajaḥ putraḥ, yato'dhamaḥ putraḥ, sutodhamāputraḥ, sutodhanaprasavaḥ)suto'dhamaprabhavaḥ
candre bhaumāṃśagate dhīsthe mandāvalokite bhavati/
gūḍhotpannaḥ putraḥ (darśanāyate)śeṣagrahadarśanābhāve
tasminneva ca bhaume śanivargasthe nirīkṣite raviṇā/
puruṣasya bhavati putro'paviddha iti karuṇamunivacanāt
śanivargasthe candre śaniyukte pañcame sadā bhavane/
śukraravibhyāṃ dṛṣṭe putraḥ paunarbhavo bhavati
candro yadārkasaktaḥ kalatrasaṃsthastathaiva pañcame gehe/
ravidṛṣṭo'pyatha sahitaḥ kānīnaḥ saṃbhavetputraḥ
varge ravicandramasoḥ sutagehe candrasūryasaṃyukte(candrasūryayorgehe)/
śukreṇa (dṛṣṭi)dṛṣṭamātre putraḥ kathitaḥ sahoḍhaśca
pāpairbalibhiryukte pāparkṣe pañcame sadā rāśau/
jāto'putraḥ puruṣaḥ saumyagrahadarśanātīte
śukranavāṃśe tasminśukreṇa(śukre daṣṭe, śukra sudṛṣṭe bahūnyapatyāni) nirīkṣaite tvapatyāni/
dāsīprabhavāni vadeccandrādapi kecidācāryāḥ
sitaśaśivarge dhīsthe tābhyāṃ dṛṣṭe vā'pi saṃyukte/
prāyeṇa kanyakāḥ syuḥ samarāśigaṇe'pi cānyathā putrāḥ
lagnāddaśame candre saptamasaṃsthe bhṛgoḥ putre/
pāpaiḥ pātālasthairvaṃśacchettā bhavejjātaḥ
bhaumaḥ pañcamabhavane jātaṃ jātaṃ vināśayati putram/
dṛṣṭe guruṇā prathamaṃ sitena na ca sarvasaṃdṛṣṭaḥ
dhanajanasukhahīnaḥ pañcamasthaiśca pāpai -
rbhavati vikala eva kṣmāsute tatra jātaḥ/
divasakarasute ca vyādhibhistaptadehaḥ
suragurubudhaśukraiḥ saukhyasaṃpaddhanāḍhyaḥ
(ho.ra.7 a. 158 pṛ.)ripubhāve kṣitisūnurmandena nirīkṣito diśati śatrūn/
śubhayuktaḥ śubhadṛṣṭaḥ śatrubhayaṃ caiva nātyantam
kṣetre(kṣetragṛheśa) grahendratulyāṃ saṃkhyāṃ teṣāṃ vinirdiśetprājñaḥ/
bhāvādhyāye'bhihitaṃ vistṛtaścintayeccheṣam//44
(ho. ra. 7 a. 168 pṛ.)śukrendujīvaśaśijaiḥ sakalaistribhiśca
dvābhyāṃ kalatrabhavane ca tathaikakena/
eṣāṃ gṛhe'pi ca (gaṇe'tha)gaṇe'pi vilokite vā
santi striyo bhavanavargakhagasvabhāvāḥ
evaṃ krūrairnāśo lagnāccandrādbhavecca balayogāt/
śaśiravijayoḥ kalatre bhāryā puṃsāṃ punarbhuḥ syāt
bhavanādhipāṃśatulyā bhavanti nāryo nirīkṣaṇādvā'pi/
ekaiva ravikujāṃśe gurubudhayoścāpi jāmitre
prāyeṇa candrasitayorvarge(vargayutebhe, balayukte vā)yukte'thavāpi jāmitre/
dṛṣṭe vā bahupatnyo bhavanti śukre viśeṣeṇa
guruśukrayoḥ (savarṇā ho. ra. 7 a. 169 pṛ.)svavarṇā ravikujaśaśibhānujairbhavantyūnāḥ/
śukre veśyāprāścandre'pi vadanti ketumālākhyāḥ
bhaume kalatrasaṃsthe nityaṃ(nityaviyukto) viyuto (ttadā)bhavet striyā puruṣaḥ/
mriyate(mārayati mandadṛṣṭe) vā śanidṛṣṭe yoṣidavaśyaṃ na dṛṣṭe'nyaiḥ
dyūne kujabhārgavayorjātaḥ puruṣo bhavedvikaladāraḥ/
dhīdharmasthitayorvā parikalpyaṃ paṇḍitairevam
(lagnavyayaṣaṣṭhagayoḥ)lagnādvyaparipugatayoḥ (śanibhārgavayoḥ, śāskarayorvadanti)śaśāṅkabhānvorvadanti puruṣasya/
prabhavaṃ samastamunayaḥ krameṇa patnyāḥ sahaikanayanasya
lagnasthe ravitanaye gaṇḍānte bhārgave kalatragate/
vandhyāpatistadā syādyadi na sutarkṣaṃ śubhairyuktam
(vyayadaśamasthaiḥ)lagnavyayamadanasthaiḥ pāpaiḥ kṣīṇe niśākare dhīsthe/
strīhīno bhavati naraḥ putreśca vivarjito nūnam
yamabhūmijayorvarge dyūnasthe tadavalokite śukre/
jāto bhavatyavaśyaṃ patnyā saha puṃścalaḥ puruṣaḥ
budhabhārgavayoraste strīhīno jāyate hyaputraśca/
dṛṣṭe śubhaiśca vācyāḥ pariṇatavayasaḥ sadā pramadāḥ
bhārgavavākyapatisaumyaiḥ pramadābhāvane śaśāṅkayuktaiśca/
ekaikena hi teṣāṃ puruṣasya vibhūtayo (vipulā)bahulāḥ
ravidṛṣṭe yukte vā'pyāyakṣetre bhavetsadā nṛpateḥ/
bhavati dhanaṃ śuddhādyaiścoravana(dhana)catuṣpadādyaiśca
strījanahastiprāyaṃ(jala) śaśāṅkavarge (tha yute)śaśīkṣite yukte/
kṣīṇe kṣayo'tha pūrṇe vṛddhiḥ syādāyage vṛtteḥ
hemapravālabhūṣaṇamāṇikyadhanaṃ kuje bhavedevam/
sāhasagamanāgamanaiḥ pāvakaśastraiśca vaktavyam
āye budhe'pi varge dṛṣṭe yukte'thavā bhavedvi(nnityam)ttam/
śilpādilekhyakāvyairyuktiprāyaṃ tathā sutarām
nagarajana(yānayogaiḥ)yogabhogaiḥ kratubhiśca tathā viśiṣṭapuṇyaiśca/
hemaprāyaṃ vittaṃ jīve'pi turaṅgamākīrṇam
veśyāstrīsaṃyogairgamanāgamanairdhanaṃ bhavati puṃsām/
āye (sute)site'pi caivaṃ muktārajatādibhūyiṣṭham
nagarapuravṛndayogaiḥ sthāvarakarmakriyābhirapi vittam/
lohakharavṛndabahulaṃ(mahiṣabahula) ravije'pi tathā'sya varge ca
evaṃ phalanirdeśaḥ saumyairdṛṣṭe viśeṣato vācyaḥ/
kūraiśca samupaghāto miśrairmiśrastadā puṃsām
sarvagrahayutadṛṣṭe bahuprakāreṇa nirdiśodvittam/
balavānyastatra bhavedatiriktaṃ samprayacchati ca
mitrasvagṛhagato'rdhaṃ svocce pūrṇaṃ tathāstagaḥ kiñcit/
śatrugṛhasthaścaraṇaṃ dadāti vihagastadāye(sadā ca bhave, sadāye tu) tu
ājanmato narāṇāṃ bhavati dhanaṃ niścitaṃ yavanavṛddhaiḥ/
kṣitipatimāṇḍalikānāmaparimitaṃ prāha lokākṣaḥ
(ho. 7 a. 263 pṛ.)bhānau kṣīṇe cendau vyayabhavane bhūpatirharati vittam/
bhaume budhasaṃdṛṣṭe bahuprakāro bhavennāśaḥ
gurucandradānavejyā vyayabhavane vittapoṣaṇaṃ kuryuḥ/
bhūmitanayena dṛṣṭā bhāvādhyāyoktamanyacca
lagne budhadṛkkāṇe(drekkā) śaśi (ni?) nā dṛṣṭe catuṣṭayasthāne/
jāto nṛpatikuleṣvapi śilpī syānniścitaṃ munibhiḥ
nīce sauranavāṃśe śukrentye raviśaśāṅkayormadane/
mandaye vilokitayormātā dāso mahākule'pi syāt
sūryāddvitīyarāśau bhāskaratanaye khamadhyage candre/
bhaume saptamabhavane vikalo'sminsarvadā jātaḥ
madhye pāpagrahayoścandre madanasthite'rkaje jantoḥ/
śvāsakṣayavidradhinā (plīhādi)gulmaplīhātipīḍitasya(ssubhagaḥ) bhavaḥ
sūryāṃśe yadi candraścandrāṃśe bhāskaro (yadi śoṣī)yadā śleṣmī/
(ekatara)samamekarāśigatayordubaladehaḥ sadā puruṣaḥ
nidhanadhanārivyayagā ravicandrakujārkajā (yathāyogaṃ)niyatam/
nayanavighātaṃ kuryurbalavadgrahadoṣasaṃbhūtam
dharmāyasahajasutagāḥ pāpāḥ saumyairna vīkṣitā jantoḥ/
(nayana)śravaṇavināśaṃ kuryuḥ saptamasaṃsthāśca dantānām
udaye dinakaraputre trikoṇamadane(bhavane) kuje ca sonmādaḥ/
kṣīṇe śaśini sasaure yāte vā vyayagṛhe jātaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ lokayātrā nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ//
pañcatriṃśodhyāyaḥ
rājopayogiśāstraṃ yasmātprabhavo viśeṣatasteṣām/
sañcintyā nṛpayogāstānevāhaṃ(vātaḥ) pravakṣyāmi
svoccatrikoṇagṛhagairbalasaṃyutaiśca
tryādyairnṛpo bhavati bhūpativaṃśajātaḥ/
pañcādibhirjanapadaprabhavo'pi(janapade'pi vadanti) siddho
honaiḥ kṣitīśvarasamo na tu bhūmipālaḥ(dra. vṛ. pā. 39/44, 45 tathā vṛ. jā. 11/13/)
aśubhagaganavāsaiḥ svoccagaiḥ krūraceṣṭaṃ
kathayati yavanendro bhūpati vikramottham/
na tu bhavati narendro jīvaśarmoktapakṣe
bhavati nṛpatiyogaiḥ satkṛto rāṣṭrapālaḥ
eṣviha bhavantyavaśyaṃ bhūpatiyogeṣu nīcakulapuruṣāḥ/
tānagrataḥ pravakṣye yathāmataṃ śāstrakārāṇām
svoccasthai ravibhaumasauragurubhiḥ sarvaistribhiścaikagai(bhe)
rlagne ṣoḍaśa vṛddhatāpasagaṇaiḥ sandarśitāḥ pārthivāḥ/
dvābhyāṃ caikatamodaye svabhavane candre punaḥ ṣoḍaśa
sarvo nīcakulodbhavo'pi vasudhāṃ (pātyeka)pātyeva vāṭīmiva
gaṇottame lagnanavāṃśakodgato(gdabhe) niśākaraścāpi gaṇottame'thavā/
caturgrahaiścandravivarjitaistadā nirīkṣitaḥ syādadhamodbhavo(bhavennṛpaḥ) nṛpaḥ(dra.vṛ. pā.39/42-43 tathā vṛ. jā.11/3)
(ho. ra. 5 a. 668pṛ.)udayagiriniviṣṭairmeṣasaṃsthairgrahendraiḥ
śaśirudhirasureḍyairjāyate pārthivendraḥ/
jalanidhiraśanāyāḥ pālakaḥ sarvabhūme-
rhataripuparivāraḥ sarvataḥ phūtkaroti
svocce gurāvavanije kriyage vilagne/
meṣodaye ca sakuje vacasāmadhīśe/
bhūpo bhavediha sa yasya vipakṣasainyaṃ
tiṣṭhenna(tiṣṭheta) jātu purataḥ sacivā vayasyā
niśābhartā cāye bhṛgutanayadeveḍyasahitaḥ
kujaḥ prāptaḥ svocce mṛgasukhagataḥ sūryatanayaḥ/
vilagne kanyāyāṃ śiśirakara sūnuryadi bhavet
tadā'vaśyaṃ rājā bhavati bahuvijñānakuśalaḥ
svarkṣe nakṣatranāthaḥ sphuṭaranikarālaṅkṛtaḥ prāptalagno
dyūne somasya putro yadi ripubhavanaṃ bhāskaraḥ samprayātaḥ/
pātāle dānaveḍyo gururapi gagane saurabhaumau tṛtīye
sadbhūpālo bhavedyaḥ śaśikaradhavalaṃ cāmaraṃ rājalakṣmīm
vargottamagate candre lagne vā candravarjite/
caturādyairgrahairdṛṣṭe jāto narapatirbhavet
śiśirakiraṇe svocce lagne payombunidheḥ same
ghaṭadharagate bhānoḥ putre mṛgādhipatau raviḥ/
aligṛhagato vācāṃ nāthaḥ sphuratkararājito
yadi narapatiḥ sphītaśrīkastadā bahubāhanaḥ
mṛge mande lagne kumudavanabandhuśca timiga-
stathā kanyāṃ tyaktvā budhabhavanasaṃsthaḥ kutanayaḥ/
sthito nāryāṃ saumyo dhanuṣi suramantrī yadi bhavet
tadā jāto bhūpaḥ surapatisamaḥ prāptamahimā
udayati mīne śaśini narendraḥ sakalakalāḍhyaḥ kṣitisuta ucce/
mṛgapatisaṃsthe daśaśataraśmau ghaṭadharage syāddinakaraputre
kuje vilagne ca śaśī yadās'te sphuṭāṃśasambhāravirājitāṅgaḥ/
rājā tadā śatrubhirapradhṛṣyo vedārthaviddhetuśatānuvādaiḥ(sadānubhāvaiḥ)
karotyutkṛṣṭodyaddinakṛdamṛtādhīśasahitaḥ
sthitastādṛgrūpaṃ sakalanayanānadajananaḥ/
apūrvo'yaṃ smṛtyā nayanajalasikto'pi satataṃ
ripustrīśokāgnirjvalati hṛdaye'tīva sutarām
śukro ghaṭe kujo meṣe svocce devapurohitaḥ/
yadi rājā bhavennūnaṃ svayaśodhautadiṅmukhaḥ
udayati gururucce taptahemaprabhāvo
haritaturaganātho vyomamadhyāvagāhī/
gadi śaśibudhaśukrā yasya sūto narasya
svabhujavijitabhūmiḥ sarvataḥ pārthivendraḥ
dhanuṣi sureḍyaḥ śaśabhṛdupeto mṛgamukhasaṃsthaḥ kṣititanayaśca/
uyati tuṅge suraripuvandyaḥ śaśitanayo vā yadi nṛpatiḥ syāt
cāpārdhe bhagavānsahasrakiraṇastatraiva tārādhipo
lagne bhānusuto'tivīryasahitaḥ svocce ca bhūnandanaḥ/
yadyevaṃ bhavati kṣiteradhipatiḥ sañcintya śauryaṃ bhayāt
dūrādeva namanti yasya ripavo dagdhāḥ pratāpāgninā
ṣaṣṭhaṃ dyūnamāṣṭamaṃ śiśiragoḥ prāptāḥ samastāḥ śubhāḥ
krūrāṇāṃ yadi gocare na patitā bhānvālayāddūrataḥ/
bhūpālaḥ prabhavetsa yasya jaladhervelāvanāntodbhavaiḥ
senāmattakaraundradānasalilaṃ bhṛṃgairmuhuḥ pīyate
na prāpnoti jarāmāśu no bhajatyarito bhayam/
jātaḥ syādadhiyoge'smindhṛtisaubhāgyasaukhyabhāk
budhaḥ svocce lagne timiyugalagāvīḍyaśaśinau
mṛge mandaḥ sārī jitumagṛhago dānavasuhṛte/
ya evaṃ kuryātsa kṣitibhṛdahitadhvaṃsanirato
nirālokaṃ lokaṃ calitagajasaṅghātarajasā
kesarigo mahendrasacivo dinakarasahitaḥ
kumbhagato'rkajaḥ śaśadharaḥ khalu bhavati vṛṣe/
vṛścikabhe kṣitestu tanayo mithuna indusuto
meṣalagnasamudayo yadi sa tu manujapatiḥ
kārmuke tridaśanāyakamantrī bhānujo vaṇiji candrasametaḥ/
meṣagastu tapano yadi lagne bhūpatirbhavatī so'tulakīrtiḥ
(svarkṣe)svārkṣātkendreṣu yātairgurubudhabhṛgujairmandabhānvārayuktaiḥ
svocce candro'dhitiṣṭhañjanayati nṛpatiṃ kīrtiśuklīkṛtāśam/
atyucce lagnasaṃsthe ravirapi bhāgavānpārthivaṃ krūraceṣṭaṃ
yātāyātaiḥ (samanatācca)samastaṃ caturudadhijalaṃ yasya senāḥ pibanti
udakacaranavāṃśake sukhasthaḥ(ṣe ṣaṣṭhaḥ) kamalaripuḥ sakalābhirāmamūrtiḥ/
udayati vihage śubhe svalagne bhavati nṛpo yadi kendragā na pāpāḥ
āpūrṇamaṇḍalakalākalitaṃ śaśāṅkaṃ
paśyanti śukrasurapūjitasomaputrāḥ/
lagnādhipo'tibalavānpṛthivīśvaraḥ syāt
vargottamaśca navamaḥ khalu cedvilagne
vargottame triprabhṛtigrahendrāḥ kendrasthitā nā śubhasaṃyutāśca/
no rūkṣadhūmā na vivarṇadehāḥ kurvanti rājñaḥ prasavaṃ prasannāḥ
eka eva (grahaḥ)khagaḥ svocce vargottamagato yadi/
balavānmitrasaṃdṛṣṭaḥ karoti pṛthivīpatim
śīrṣodayarkṣeṣu gatāḥ samastā no cārivarge svagṛhe śaśāṅkaḥ/
saumyekṣi(saumyekṣitaḥ pūrṇakalo)to'nyūnakalo vilagne dadyānmahīṃ ratnagajāśvapūrṇām
upacayagṛhasaṃstho janmapo yasya candrāt
śubhagṛhamathavāṃśe kendrayātāśca saumyāḥ/
sakalabalaviyuktā ye ca pāpābhidhānāḥ
sa bhavati naranāthaḥ śukratulyo balena
atyuccasthā ruciravapuṣaḥ sarvaṃ eva grahendrā
mitrairdṛṣṭā yadi ripudṛśāṃ gocaraṃ na prayātāḥ/
kuryurnūnaṃ prasabhamaribhirgarjitairvāraṇāgrayaiḥ
senāśvīyaiścalati calitairyasya bhūḥ pārthivendram
paramocce sthitaścandro yadi śukreṇa dṛśyate/
kuryānmahīpatiṃ pūrṇaṃ pāpairāpoklimopagaiḥ
dṛśyete śubhadaiḥ svakendrabhavane mitraiśca pāpaistathā
yuddhe no ripubhirjitau balayutau janmodayarkṣādhipau/
bhūpaḥ syānnijarāśināmanavame candrodaye cedyaśo
yasyebhasrutadānalubdhamadhupaiścārdiśaṃ gīyate
uccarāśirbhaveddhorā yasyāsau kurute nṛpam/
svāṃśe'tha suhṛduccāṃśe dṛṣṭaḥ kendropagaiḥ śubhaiḥ
sthito bhānoḥ putro viracitabalaḥ paścimārdhe mṛgasya
raviḥ siṃhe śukrastulini rudhiro meṣagaḥ karkiṇīnduḥ/
kumārīṃ samprāpto yadi bhavati vā śarvarīnāthasūnuḥ
prajāto bhūpā(ściramavati gāneka)laśchadayati mahīmekaśuklātapātrām
vargottamasvabhavaneṣu gatā grahendrāḥ
sarve yadā ruciraraśmiśikhākalāpāḥ/
utpadyate jagati sīmamatīṃ dharitrīṃ
yaḥ pālayetkṣitiparjitaśatru(vargaḥ)pakṣaḥ
kendrevilagnanāthaḥ suhṛdbhirabhivīkṣito (vihaganāthaiḥ)vihagaiḥ/
lagnasthite ca saumye bhūpatiriha jāyate (niyatam)puruṣaḥ
surapatiguruḥ sendurlagne vṛṣe samavasthito
yadi balayuto lagneśaśca trikoṇagṛhaṃ gataḥ/
raviśanikujairvīryopetainaṃ yuktanirīkṣito
bhavati sa nṛpaḥ kīrtyā hatākhilakaṇṭakaḥ
na nīcagṛhasaṃsthitā na ca riporgṛhaṃ saṃgatāḥ
svarāśimathavāṃśakānudayagoccamaṃśaṃ yadi/
kalābhiratibhūṣite kumudaṣaṇḍabodhaprade
suhṛdbhirabhivīkṣitāḥ kṣitipatiṃ vidaghyurgrahāḥ
yo yaḥ pūrṇaṃ śiśirakiraṇaṃ prāptavargottamāṃśaṃ
suspaṣṭārcirgaganagamanaḥ paśyati svoccasaṃstham(saṃsthaḥ/vāṃśakaṃtraya ihoccamaṃśaṃ)/
sa kṣoṇīyaṃ janayati daśāṃ prāpya saumyaḥ svakīyāṃ
khyātaṃ loke yadi balayutāḥ kaṇṭakasthā na pāpāḥ
janmodayabhavanapatī balasahitau kendrabhe'tha hibuke vā/
indurjalagṛhaścettrikoṇago vā mahīpālaḥ
svagṛhe mitrabhāgeṣu svāṃśe vā mitrarāśiṣu/
kurvanti ca naraṃ sūtau sārvabhaumaṃ narādhipam
paramoccagatāḥ sarve svoccāṃśe yadi somajaḥ/
trailokyādhipatiṃ kuryurdevadānavavanditam
yasyottarasyāṃ bhagavānvasiṣṭho bṛhaspatiḥ prāgapare ca bhārgavaḥ/
agastyanāmā khalu dakṣiṇasyāṃ sa naṣṭa śatruśca bhavennarādhipaḥ
śaśī pūrṇaḥ svāṃśe svagṛhamathavā svoccabhaṃ vā prayāto
divaḥ pāturmantrī ditijaguruṇā vīkṣitaḥ kendrasaṃsthaḥ/
ravirlagne svāṃśaṃ yadi balayutaḥ paścati syātsa bhūpaḥ
prabhagnaṃ yasyebhaścaturudadhibhūśallakīnāmaraṇyam
kumudagahanabandhau vīkṣyamāṇe samastai-
rgaganagṛhanivāsairdīrghajīvī naraḥ syāt/
phalamaśusamutthaṃ naiva kemadrumotthaṃ
bhavati manujanāthaḥ sārvabhaumo jitāriḥ
uccābhilāṣī savitā trikoṇe svarkṣe śaśī janmani yasya jantoḥ/
sa śāsti pṛthvīṃ bahuratnapūrṇāṃ bṛhaspatiḥ karkaṭake (karkaṭakopagaścet)yadi syāt
tuṅgeṣu ṣaḍvibudhamārgavarā upetāḥ
svāṃśe mayūkhanikaraiḥ paripūritāṅgāḥ(paripūritāśāḥ)/
utpādayanti kuliśāṅkitapāṇipādaṃ
pṛthvīpatiṃ sagaravenayayātitulyam
śubhabhavanasametaiḥ saumyabhāgeṣu saumyaiḥ
sphuṭarucirakarādyaiḥ prasphuradbhirvilagne/
ravimuṣitamayūkhaistaiśca pāpairamiśrai-
rgirigahananivāsī tāpasaḥ syānnarendraḥ
(iha)śubhapaṇapharagāḥ śubhapradā ubhayagṛhe yadi pāpasaṃcayaḥ/
svabhujahataripurmahīpatiḥ suragurutulyamatiḥ prakīrtitaḥ
vilagnanāthaḥ khalu lagnasaṃsthaḥ suhṛdgṛhe mitradaśāṃ pathi sthitaḥ/
karoti nāthaṃ pṛthivītalasya durvāravairighnamihodaye śubhe
sampūrṇamūrtirbhagavānśaśāṅko meṣāṃśakastho guruṇā ca dṛṣṭaḥ/
nīce na kaścinna ca vīkṣito'nyaiḥ prāha kṣitīśaṃ yavanādhirājaḥ
lagnācchaśī triripulābhanabhaḥsthaleṣu
sūtāvakhaṇḍitavapuḥ pṛthavīśvaraḥ syāt/
dṛṣṭaḥ surendraguruṇā na ca vīkṣito'nyai-
rjanmādhipo daśamagaḥ smarago'thavā syāt
vibhradraśmikarālapūrṇaparidhirnakṣatrasamapālaka
stuṅgāṃśe samavasthitaiśca sakalaiḥ prodvīkṣito vyomagaiḥ/
kuryādbhūmipatiṃ yaśasyacaritaṃ hastyaśvasainayaṃ jagat
yo'vyāccheṣaphaṇīndratulyamakhilorvībhārakhinnaḥ śvasan
sudhāmṛṇālopamabimbaśobhitaḥ svāṃśakasthairna nīcai-
rvyayagṛhasahajasthairnāpi sūryapraviṣṭaiḥ/
tanayabhavanasaṃsthairnāpi sūryapraviṣṭaiḥ
bhavati manujanāthaḥ kīrtiśuklīkṛtāśaḥ
nīcārivargarahitairvihagaistribhistu
svāṃśopagairbalayutaiḥ śubhadṛṣṭaiḥ/
gokṣīraśaṅkhadhavalo mṛgalāñchanaśca
syādyasya janmani sa bhūmipatirjitāriḥ
kumudagahanabandhuṃ śreṣṭhamaṃśaṃ prapannaṃ
yadi balasamupetaḥ paśyati vyomacārī/
udayabhavanasaṃsthaḥ pāpasaṃjño na caiva
bhavati manujanāthaḥ sārvabhaumaḥ sudehaḥ
vargottame himakaraḥ sakalaḥ sthitoṃ'śe
kuryānmahīpatimapūrvayaśobhirāmam/
yasyāśvavṛndakhurayātarajobhibhūto
bhānuḥ prabhātaśaśino'nukaroti rūpam
vargotame himakaraḥ sakalaḥ sthitoṃ'śe
kuryānmahīpatimapūrvayaśobhirāmam/
yasyāśvavṛndakhurayātarajobhibhūto
bhānuḥ prabhātaśaśino'nukaroti rūpam
sarvagrahakṛte yoge cakravartīśvaro bhavet/
ekaikena tathā jātā maṇḍalānāmadhīśvarāḥ
eko'pi vihagaḥ kuryātpañcamāṃśagato nṛpam/
samastabalasampannaścakravartinameva ca
yadi paśyati candramasaṃ vibudhagururvṛṣabhasaṃsthitaṃ(saṃsthitaḥ) prasave/
avati pṛthivīmudagrāṃ sphuranmaṇidyotitadigantām
kuryāttuṅge trikoṇe vā svarāśistho vilokayan/
grahastuṣārakiraṇaṃ niṣādamapi pārthivam
svagṛhe tṛtīyabhāge śaśī sthitaḥ pārthivaṃ yadā kurute/
paripūrṇabalaḥ śubhado yadi prasūtau mahārājam
svāṃśe divākaro yasya svakṣetre ca kṣapākaraḥ/
sa rājā gajadānaughadhīkarokṣiptabhūtalaḥ
lagne ravi(sitayukte)putrasaṃyute devejye'sta(gṛheṇa codite)gate navodite/
dṛṣṭe'surarājamantriṇā grāmīṇo nṛpatirbhavediha
udaye'suramantrivaro gurubhe gurudṛṣṭiṃpathaṃ ca gataḥ/
kurute niyataṃ sanṛpaṃ yadi tuṅgataśca budhaḥ
śukrabhāskarendavo (bhāga)bhāvamevamāśritāḥ/
jīvadṛṣṭamātrakāḥ syāttathā mahīpatiḥ
lagnagāḥ sitaśaśāṅkajabhaumāḥ saptame śaśini vākyapatiyukte/
tigmaraśmitanayena ca dṛṣṭe jāyate pṛthuyaśaḥ pṛthivīśaḥ
vibudhagururyadi bhaumanavāṃśe rudhiranirīkṣipūrṇabalaśca/
janayati kutsijanmamahīpaṃ kriyaparisaṃsthitakarmagato'rkaḥ
tṛtīyagāḥśukraśaśāṅkabhāskarāḥ kujo'stasaṃstho navame bṛhaspatiḥ/
gaṇottamo lagnagṛhāṃśakodgamo yadā tadā hīnakulo mahīpatiḥ
jīvo budho bhṛgusuto'tha niśākaro vā
dharme triśuddhatanavaḥ sphuṭaraśmijālāḥ/
mitrairnirīkṣitayutā yadi sūtikāle
kurvanti devasadṛśaṃ nṛpatiṃ mahāntam
tapogṛhaṃ yasya bhavettaduccakaṃ graheṇa tenātha yutaṃ nirīkṣitam/
grahadvayaṃ svoccagataṃ yadā bhavettadā kuṭumbanī niyataṃ mahīpatiḥ
sutabhavane (yadi devanamasyo)śaśidevanamasyau bhavanapatiprasamīkṣitadehau(dehaḥ)/
bhṛgutanayo yadi monasameto bhavati nṛpaḥ khalu kutsitavaṃśaḥ
candrastripuṣkarasthaḥ svocce vacasāṃ patiḥ salakṣmīkam/
utpādayati svāminamuttamapātraṃ(nnatamanasaṃ) samagrabhuvaḥ
kendrasvoccamupetaḥ suramantrī daśamago yadā śukraḥ/
nūnaṃ sa bhavati puruṣaḥ samastapṛthvīśvaraḥ khyātaḥ
svarkṣe (śaniḥ, yadā)śaśī vipularaśmiśikhākalāpāḥ
svāṃśe sthitā budhabṛhaspatidānavejyāḥ/
pātālagā dinakareṇa nirīkṣitāśca
saṃsūcayanti nṛpatiṃ (nṛpa)dvijamukhyajātam
ravirnabhasthaḥ svatrikoṇago'pi vā svarāśisaṃsthāḥ sitajīvacandrāḥ/
tṛtīyaṣaṣṭhāyagatāśca candrātkurvanti gopālamiha kṣitīśam
saptamabhavane saumyā mitrāṃśagatāḥ suhṛdbhiriha dṛṣṭāḥ/
ucce kujo yadi nṛpaḥ samastanṛpapālakaḥ śreṣṭhaḥ
raviśaśibudhaśukrairvyomni(vaktraiḥ) mitrāṃśakasthai-
rna ca ripubhavanasthairnāpyadṛśyairna nocaiḥ/
sa tapasi bhṛgupatre bhūpatiḥ styātprayāṇe
gajamadajalasekairlīyate(rvighyate) yasya reṇuḥ
svoccai bhānuḥ prakaṭitabalo vyomamadhye sajīvaḥ
śukro dharme yadi(kujayutaḥ) balayutaḥ svaṃ navāṃśaṃ prapannaḥ/
lagne varge śubhagaganago rājaputreṇa dṛṣṭaḥ
pṛthvīpālo dhavalitajagatsyātsitaiḥ svairyaśobhiḥ
vṛṣe śaśī lagnagataḥ supūrṇaḥ sitena dṛṣṭo vaṇiji sthitena/
budho'pi pātālagato yadi syāttadānyajāto bhavati kṣitīśaḥ
kṣamāsutaḥ svoccamupāśrito (balī)yadā ravīnduvācaspatibhirnirīkṣitaḥ/
bhavennarendro yadi kutsitastadā samastapṛthvīparirakṣaṇe kṣamaḥ
jāyate'bhijiti(jagati) yaḥ śubhakarmā bhūpatirbhavati so'tulavīryaḥ/
nīcaveśmakulajo'pi naro'smin rājayoga iti na (savyapadeśaḥ)vyapadeśaḥ
gaṇḍānta(vaighṛtigṛha)viṣṭiparighavyayatipātajātastārādhipaḥ samudaye yadi kṛttikāyām/
krīḍetkṛpāṇaphalakāhitacaṇḍavegaprotthāpitāhitaśirogulikābhirīśaḥ
budhādaye saptamage bṛhaspatau candre kulore sukharāśige'male/
viyadgate bhārgavanandane grahe praśāsti pṛthvīṃ manujo nirākulaḥ
ekāntaragairvihagaiḥ ṣaḍbhiścakraṃ kṣitīśvaraṃ kuryāt/
atraiva śubhe lagne sakalamahīpālako nṛpatiḥ
ayameva samudrākhyo dvau lagne yadi saṃsthitau/
(sa karoti bhuvo)karoti bhūbhujāṃ nāthaṃ saumyaiḥ kendreṣu saṃsthitaiḥ
nirantaraṃ yadi bhavaneṣu ṣaṭasu grahāḥ sthitā udayagṛhātsamastāḥ/
svapaṅktidannarapati meva kuryuścatuṣṭayannarapatimantriṇaṃ ca
sutasukhaduścikyagatā yadi karmaṇi kīrtayanti yavanādyāḥ/
bandhusutārthagajāḍhyo bahubhṛtyo jāyate kṣitipaḥ
karmāstajalahorāsu grahāḥ sarve pratiṣṭhitāḥ/
kurvanti nagaraṃ nāma yatra syātpṛthivīpatiḥ
sukhatanumadagāḥ śubhāḥ samagrāḥ kujaravijāstridharmalābhasaṃsthāḥ/
yadi bhavati mahīpatiḥ praśānto yavanapatikṛto hyayaṃ mahīpayogaḥ
lābhadharmasthitāḥ saumyāḥ pāpāḥ karmaṇi saṃsthitāḥ/
nṛpatīnāmayaṃ yogo bhavetkalaśasaṃjñitaḥ
trayo grahā bhrātṛsutāyasaṃsthāstathā śubhau dvau ripusaṅgatau ca/
kalatralagnaṃ ca gatau ca śeṣau nṛpasya yogaḥ khalu pūrṇakumbhaḥ
suvistaraṃ nīcakulodbhavā mayā vicitrarūpāḥ kathitāḥ kṣitīśvarāḥ/
ataḥparaṃ pārthivavaṃśajanmanāṃ bhavanti yogā munibhiḥ prakīrtitāḥ
siṃhodaye dinakaro mṛgalācchano'je(vā)kumbhasthito ravisutaḥ svagṛhe surejya/
svocce'pi bhūmitanayaḥ pṛthivīśvarasya janmapradaḥ sakalalokanamaskṛtasya
śubhe lagnaṃ yāte balavati tathā dharmarāśiṃ krameṇa
(śubhaiḥ)sarvaiḥ śeṣairlagnaṃ dhanagṛhamatha tryāṣaṭkarmagaiśca/
mahīpālaḥ śrīmānbhavati niyataṃ yasya mātaṅsaṅghāḥ
prayāṇe meghānāṃ srutamadajalairbhrāntimutpādayanti
(surapatiguru)danujapagururbandhusthāne sveśmagato yadā
tuhinakiraṇaḥ sampūrṇāṅgistapaḥ samavasthitaḥ/
tritanubhavabhaprāptāḥ śeṣā grahā yadi bhūpatiḥ
bhavati ghṛtimān sphītaśrīkastathāṃ bahuvāhanaḥ
svoccodaye kṛtapadaḥ kumudasya bandhujīvo'rthago vaṇiji dānavapūjitaśca/
(śeṣāṣca matsyayugale yadi cedbhahendrāḥ)kanyājasiṃhagṛhagā budhabhaumasūryāścandrāṃśunirmalaśayā bhavati kṣitīśaḥ
nakṣatranāthasahitaḥ savitā nabhaḥsthaḥ saurirvilagnabhavane hibuke surejyaḥ/
devāripūjyabudhabhūmisutaiḥ salābhaiḥ khyāto mahīpatiriha svaguṇairnaraḥ syāt
mṛgarāśiṃ parityajya sthito lagne bṛhaspatiḥ/
karotyavaśyaṃ nṛpatiṃ mattebhaparivāritam
lagne bhaumo ravijasahitastīkṣṇaraśmiḥ khamadhye
vācāṃ svāmī madanagṛhago bhārgavo dharmasaṃsthaḥ/
āye hemnaḥ śiśirakiraṇo bandhurāśiṃ prapanno
yadyevaṃ syādviṣu(vimala)layaśaso janmabhūpālakasya
(kṣīṇo'pi)nyūno'pi kumudabandhuḥ svoccasthaḥ(svoccagataḥ) pārthivaṃ karoti naram/
kiṃ punarakhaṇḍamaṇḍalakaranikaraprakaṭitadigantaḥ
lagnaṃ vihāya kendre sakalakalāpūrito niśānāthaḥ/
vidadhāti mahīpālaṃ (vāraṇo)vikramadhanavāhanopetam
yadi paśyati dānavārcitaṃ vacasāmadhipastadā bhavet/
nṛpatirbahunāganāyako bhujagendra iva pratāpavān
divaukasāṃ patermantrī kuryātpaśyanbudhaṃ (yadā)naram/
śirobhiḥ śāsanaṃ tasya dhārayanti nṛpāḥ sadā
lagnādhipatiḥ svocce paśyanmṛgalāñchanaṃ nṛpaṃ kurute/
bahugajaturagabalaughaiḥ kṣapitavipakṣaṃ mahāvibhavam
induḥ svocce paśyankaroti budhabhārgavau naraṃ nṛpatim/
praṇatāripakṣamucchritayaśasaṃ saubhāgyavantaṃ ca
adhimitrāṃśagaścandro dṛṣṭo dīnavamantriṇā/
aniśaṃ kurute lakṣmīsvāminaṃ bhūpatiṃ naram
svāṃśe'dhimitrabhāge vā guruṇā yadi dṛśyate/
śaśī mahīpatiṃ kuryāddivase nātra saṃśayaḥ
janmādhipatiḥ kendra balaparipūrṇaḥ karoti paramarddhim/
brāhmaṇakule'pi nṛpatiṃ ki punaravanīśasaṃbhūtam
ravirapyadhimitrastho yadi candrasamīkṣitaḥ/
aṅgadeśādhipaṃ kuryāddharmārthasahitaṃ nṛpam
uccasthaḥ śaśitanayaḥ kumudākarabandhunā ca (sahitaḥ)samadhigataḥ/
janayati magadhādhipatiṃ gajamadagandhena vāsitadigantam
pradhānabalasaṃyuktaḥ sampūrṇaḥ śaśalāñchanaḥ/
eko'pi kurute jātaṃ narādhipamariṃdamam
kendre vilagnanāthaḥ śreṣṭhabalo mānavādhipaṃ kurute/
gopālakule'pi naraṃ kiṃ punaravanīśvarāṇāṃ ca
karkaṭasaṃsthaḥ kendre bṛhaspatirdaśamadhāmagaḥ śaśinaḥ/
caturudadhimekhalāyāḥ svāmī bhūmerbhavati jātaḥ
meṣe sahasraraśmiḥ saha śaśinā saṃsthitaḥ karotīśam/
keralakarṇāṭakāndhradraviḍānāṃ colakasyāpi
uccasthastridaśaguruḥ kairavavanabandhasuṅgamaṃ prāptaḥ/
kāśmīramaṇḍalabhuvāṃ karoti puruṣādhipamavaśyam
tuṅgāyasvagṛhodayakaṇṭakanavameṣu yasya śukragurū/
so'vaśyaṃ bhavati naro rājāṃśa(rājāga)samudbhavo nṛpatiḥ
diksthānakālādibalairudārāḥ śubhāḥ punaḥ kendramupāgatāśca/
kurvanti pāpairavimiśracārāḥ pṛthvībhujaṃ triprabhṛtigrahendrāḥ
raverdvitīye budhajīvabhārgavā na cāśubhairdṛṣṭayutā na(cārka) vārkagāḥ/
sphuratkaraugha sphuṭapiñcarīkṛtā naraṃ prakuryustrisamudrapālakam
kundābjakāśadhavalaḥ paripūrṇamūrtirjanmādhipena (kavinā)balinā śubhadena dṛṣṭaḥ/
strīmānabhaṅganipuṇaṃ dayitaṃ kṣapāyāḥ prakhyātakīrtisunayaṃ kurute narendram
devamantrī kuṭumbastho bhārgaveṇa samanvitaḥ/
janayedvasudhāpālaṃ nirjitārātimaṇḍalam
kārakayoge jātā bhavanti pṛthvībhujo narāsteṣām/
gajaturagapattivicalitara(pāṃśu)jovitānaṃ bhavedgaganam
kuje vilagne taraṇeśca nandane rasātale śukrabṛhaspatīndujāḥ/
mṛhodaye mandanavāṃśakasthite rasātaleśo bhavatīha pārthivaḥ
svocce gurustanugataḥ svagṛhe śaśāṅkaḥ
śukro jhaṣe paramamuccamitositaśca/
meṣe tathaiva bhavānsavitā kujaśca(sa svargādhipo, ca vargādhipo)
dvīpādhipo yadi bhavennṛpiḥ prajātaḥ
śakreḍyaḥ sasitaḥ śucistimiyuge svocce ca pūrṇaḥ śaśī
dṛṣṭastīvravi(khagena caiva)locanena dinakṛnmeṣe yadāsau nṛpaḥ/
senāyāścalanena reṇupaṭalairyasya pranaṣṭe ravā-
vastabhrāntisamākulā kamalinī saṅkocamāgacchati
krūrairnīcai ripubhavanagaiḥ ṣaṣṭhaduścikyagairvā
saumyaiḥ svoccaṃ paramupagatairnirmalaiḥ kendragaiśca/
ājñāṃ yāte śiśirakiraṇe karkaṭasthe niśāyā-
mekacchatraṃ tribhuvanamidaṃ yasya sa kṣatriyeśaḥ
horālekhāmupetaḥ sphuṭakaranikaraiḥ pūritāṅgaḥ surejya-
ścandraḥ śuklārdhadeho bhavabhavanagataḥ svena putreṇa dṛṣṭaḥ/
candrādbhānurdvitīye(bhānustṛtīye) yadi bhavati tadā naiva dṛṣṭaḥ kujena
prāyo(pātā) jāyeta (vidvānjāto)bhūbhṛdbahujaturagakṣuṇṇabhūpṛṣṭhapīṭhaḥ
raviśakujairmeṣe lagne sitārkibudhairvṛṣe
dhanuṣi navame devejye ca svabhāṃśamupāgate/
ravirapi yadi svocce varge pradhānabalodayo
bhavati nṛpatiḥ siddhājñāto(vidvānjāto) hatāriraṇodbhavaḥ
sitaśaśisutajīvaiḥ pañcamasthairnabhogai
ravirapi ripurāśau svoccage bhūmiputre/
tapasi ca rapiputre jāyate pārthivendraḥ
prathitavimalakīrtirdānadharmapratāpaiḥ
tridaśaguro ravirhimakarasya bhṛgostanayo
ravitanayaḥ kujasya khalu dṛṣṭipathaṃ ca gataḥ/
bhavati vilagnago yadi carodayarāśigataḥ
prathitayaśā bhavetkṣitipatiḥ kṣapitārigaṇaḥ
budhaḥ kanyālagne surapatiguruścaiva timigaḥ
sthitaḥ kṣoṇīputraḥ prathamabhavane(prasavasamaye) vīryasahitaḥ/
śaniḥ śatrusthāne tridaśaripupūjyaśca hibuke
yadaivaṃ syātsūto svabhujavijayī bhūpatiriha
yame vilagne makarapratiṣṭhite divākare dyūnagate site'ṣṭame/
kuje'lige karkaṭage niśākare bhavetprasiddho jagatīśvaro nṛpaḥ
mṛgodaye bhūmisute sunirmale śanaiścare dharmagṛhe vyavasthite/
divākare saptamage sahendunā calasvabhāvo nṛpatiḥ prajāyate
śanaiścare lagnagate sacandre bṛhaspatau saptamarāśige ca/
śukreṇa dṛṣṭe śaśije svatuṅge jāyeta pṛthvīpatirapradhṛṣyaḥ
cāpe(pāpābhāve surapurohitadṛṣṭiśuddhā) bhavetsuragururhitadṛṣṭiśuddho
lagne surāridayitaḥ śaśini svarāśau/
vāpītaḍāgasuraveśmakaro naro'tra
jāyeta mānavapatirdvijadevabhaktaḥ
ekaḥ svocce śubhagaganagaḥ saṃsthito nirmalāṃśuḥ
kendre bhānuḥ prakaṭitakaraḥ kevalaḥ pūrṇavīryaḥ/
dṛṣṭaḥ kuryādamaraguruṇā pañcamasthena jātaṃ
bhūmernāthaṃ bahugajapatiṃ sarvavandyaṃ kṛtārtham
ṣaṣṭe kujārkiravayaḥ sahaje'thavāpi siṃhe surārisacivo'tha bhavarkṣasaṃsthaḥ/
dṛṣṭaḥ śubhairdinakarenduvihīnadṛṣṭiḥ kuryānnṛpaṃ svabhujanirjitaśatrupakṣam
vahati mṛdusamīre(śarīre) nirmalavyāmamadhye vimalanirupasargāḥ khecarā vṛttavairāḥ/
udayati suravandye maṇḍale mātṛkāṇāṃ yadi vṛṣabhagṛhastho bhārgavaḥ syātkṣitīśaḥ
śaśibudharudhirākhyaiḥ svāṃśakasthairna nīcairvyayagṛhasahajasthairnāpi sūryapraviṣṭaiḥ/
tanayabhavanasaṃsthe vākpatau candrayukta bhavati manujanāthaḥ kīrtiśuklīkṛtāśaḥ
adhimitragate(gṛhe) kendre janmādhipatirvilagnapatiyuktaḥ/
paśyati balaparipūrṇo lagnaṃ syātpuṣkalo yogaḥ
puṣkalayoge puruṣā jāyante bhūmipālakā nityam/
suciraṃ bhramanti hataripugajamadagandhena vāsitadigantāḥ
rāśyādau lagnapatiḥ karoti jātaṃ(lagne) narendradaṇḍapatim/
madhye maṇḍalanāthaṃ grāmapatiṃ caiva bhavanānte
pauṣṇe phālgunyāṃ vā mūle puṣye ca bhāskaraḥ kurute/
lagnagato naranāthaṃ yojanaśatamātrake deśe
anya rājayoga jñāna(yahām̐ se adhyāyānta taka ke yogoṃ ke liye tulanā kareṃ jātakābharaṇa kā rājayoga prakaraṇa)
kṛttikārevatīsvātīpuṣyasthāyī bhṛgoḥ sutaḥ/
karoti bhūbhujāṃ nāthamaśvinyāmapi saṃsthitaḥ
vidadhāti sārvabhaumaṃ lagnāṃśapatiḥ svatuṅgagaḥ kendre/
nṛpatiṃ lagnādhipatirjanmādhipatirdhanasamṛddham
mīne niśākaraḥ pūrṇaḥ suhṛdgrahanirīkṣitaḥ/
sārvabhaumaṃ naraṃ kuryātsiddhājñākaṃ(siddhājñākaṃnna) na saṃśayaḥ
yāte bhaume karmasthānaṃ śiśirakarabhṛgusutaistapaḥ samavasthitaiḥ/
āye svocce prāpto bhānu-stridaśapatisacivasahito yadi prasave(prabhave) bhavet
kṣoṇībhartā yāne yasya pravicalitaturagarajasā diśaḥ parito (gataiḥ)gataḥ/
evaṃ karturbhuyo bhūyo (pariśrama)dharaṇitalaparimalasukhaṃ prayānti raverhayāḥ
śaśisahite kendrasthe śanaiścare bhavati (jātotra)jārajātastu/
rājā bhuvi gajaturagagrāmadhanairvardhitaśrīkaḥ
śukravākpatibudhairdhanasaṃsthairdyūnagaiḥ śaśiravikṣitiputraiḥ/
jāyate kṣitipatiḥ pṛthuvakṣāḥ sarvataḥ kṣapitaśatrusamūhaḥ
bhānuḥ prāṇī śaśigṛhayutaḥ śītaraścamiśca tasmi-
nnekaḥ svocce yadi gaganago nirmalaḥ pūrṇaraśmiḥ/
lagnaṃ prāptaḥ surapatiguruḥ ṣaṣṭhagaḥ syātkṣitīśa-
śchanno yasya pracalitacamūreṇubhirvyomamārgaḥ
kumbhasyāṣṭamabhāge trikoṇasaṃsthe (pi ca) niśānāthe/
jāto bhavatyavaśyaṃ rājā śubhadaḥ samastalokasya
meṣasya saptamāṃśe karoti pṛthvīsutaḥ sthito nṛpatim/
(siṃhasya pañcamāṃśe)ekādhikaviṃśeṃ'śe naramithunāṃśe bhavedbhūpaḥ
kumbhasya pañcadaśake bhāge candraḥ sthito mahīpālam/
karkaṭasya ca daśame karoti puruṣaṃ sadā prabhave
dhanuṣi ca (triśe)viṃśe jīvaḥ karoti nṛpatiṃ sthito janakhyātam/
siṃhasya pañcamāṃśe tathā ca helirbudho jñeyaḥ
ekasminpañcakṛtau pañcadaśasvāsthitaścandraḥ/
bhāgeṣu vīranṛpatiṃ karoti bhujalabdhapṛthvīkam
makarasya pañcamāṃśe karoti ravijo(puruṣaṃ) nareśvaraṃ sunaya(subhagam)m/
yogaṃ bhūtalatilakaṃ dharmajñaṃ śāstranirataṃ ca
karkaṭake śaśijīvau pañcasu bhāgeṣu saṃsthitau kurutaḥ/
bhūmipatimapradhṛṣyaṃ raviriva sarvagrahaṇasya
candraḥ puṣye nṛpatiṃ vargottamakṛttaikāśvinausaṃsthaḥ/
vidadhāti sārvabhaumaṃ tripuṣkare vā'pi paripūrṇaḥ
aśvinyanurādhāsthaḥ sthitaḥ śraviṣṭhāsu pārthivaṃ bhaumaḥ/
kurute svoccamupagato vargottamagaśca nānyatra
vyāmni śaṃkhadhavalo niśākaro bhārgavastapasi saṃsthitaḥ śuciḥ/
(sūrya)āyagaśca yadi sarva eva te syānmahīpatiratulyapauruṣaḥ
candrādupacayasaṃsthā gaganasadaḥ sarva evaṃ yadi sūtau/
jāyeta mānanilayaḥ samastapṛthvīpatiḥ puruṣaḥ
jīvaniśākarasūryaḥ pañcamanavamatṛtīyagā vakrāt/
yadi bhavati tadā rājā kuberatulyo dhanairvāso
ravistṛtīyo bhṛgunandanaḥ sukhe budhasya cānye yadi pañcame sthitāḥ/
na nīcarāśau na ca śatruveśmagā bhavennarendrastrisamudrapāragaḥ(pālakaḥ)
bṛhaspaterbhaumadivākarendavo gatā dvitīyāmbunabhaḥsthalaṃ kramāt/
vipakṣarāśau pariśeṣakhecarā yadā tadā bhūmipatirnṛpātmajaḥ
bhṛgorapatyādbudhabhāskarātmajau catuṣṭayasthau pariśeṣakhecarāḥ/
tṛtīyalābharkṣagatāstu te yadā mahīpatiṃ kuryurasaṃśayaṃ tadā
śukrabudhau ravitanayātkendre vācaspatirbhaveducce/
siṃhasanādhiśāyī yadi rājā svoccagāśca pariśeṣā
savitustṛtīpañcalābharkṣasamāśritāḥ tadā yasya/
sarve grahāḥ sa nṛpatirmantrī senāpatirvā'pi
lagnapateḥ sphuṭaraśmeḥ pāpā lābhe śubhāśca kendrasthāḥ/
yadi bhavati tadā nṛpatiḥ svabhujārjitasarvabhūmitalaḥ
lābhe tṛtīyaṣaṣṭhe yadi pāpā janmapasya śubhadṛṣṭāḥ/
bhavati tadā dharaṇīśaḥ samastanṛvanditaḥ sādhuḥ
vicarati surapūjyo meṣabhe'thāpi siṃhe
dahanakiraṇadṛṣṭe bhūmiputre (suraśmau)svarāśau/
na ca gaganavicāro kaścideko'pi nīce
yadi nṛpatisamuttho jāyate pārthivendraḥ
candrādgrahairnigaditāḥ sunaphādayaśca
kendrasthitairyadi bhavanti ca te'tra yogāḥ/
viśvambharādhipakuleṣu mahatsu jātā
yogeṣu teṣu manujeśvaratāṃ labhante
kendragau yadi tu jīvaśaśāṅkau yasya janmani ca bhārgavadṛṣṭau/
bhūpatirbhavati so'tulakīrtirnīcago yadi na kaścidiha syāt
udayaśikharasaṃstho bhārgavo yatra tatra budharavisutadṛṣṭaḥ svāṃśakastho'tivīryaḥ/
janayati naranāthaṃ vākpatau pañcamasthe bhujabalahataśatruṃ sārvabhaumaṃ gajāḍhyam
siṃhe kamalinīnāthaḥ kulīrastho niśākaraḥ/
dṛṣṭau dvāvapi jīvena pārthivaṃ kurutastadā
budhaḥ karkaṭamārūḍho vākpatiśca dhanurdharam/
sūryabhūsutadṛṣṭau ca yadi sphīto mahīpatiḥ
śaphārīyugale candraḥ karkaṭe ca bṛhaspatiḥ/
śukraḥ kumbhe yadā śaktastadā rājā bhavediha
sitadṛṣṭaḥ śaniḥ kumbhe padminīdayito bhave(dāyatodaye)/
candre jalacare rāśau yadi jāto napo bhavet
kujo'ligo'tha meṣe vā ravijīvanirīkṣitaḥ/
vṛṣe jño śukrasaṃdṛṣṭastadā'pi pṛthivīpatiḥ
amalavapuravakraḥ kairavāṇāṃ vikāsī svagṛhamatha navāṃśaṃ svoccabhāṃśaṃ gato vā/
hitagagananivāsaiḥ pañcabhirdṛśyamāno janayati jagatīśaṃ nīcabhe no yadi syāt
lābhe mando gurubhṛgusutāvudgame khe śaśāṅko
bāndhāvarko budhakutanayau(tanayāvarthagau) vakragau cetsa bhūpaḥ/
yatsenāyāstatamadajalakṣobhato vāraṇendrai-
rbhūyaḥ setoḥ smarati sahasā kṣobhitānto'mburāśiḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ rājayogādhyāyo nāma pañcatriṃśaḥ//
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
raśmipradhānametadyasmācchāstraṃ vadanti māṇindhāḥ/
tasmātprayatnato'haṃ kathayāmi yathāmataṃ teṣām
svoccasthe daśa sūrye nava candre pañca bhū matanaye ca/
pañcenduje sureḍye saptāṣṭau bhārgave śano pañca
evaṃ mahendraśāstre maṇindhamayabādarāyaṇaprokte/
sapta pratyekasthā nirdiṣṭā raśmayo grahendrāṇām
sarve pramāṇamete munivacanātkintu saptasaṃkhyaiva/
bahuvākyādasmākaṃ nīcagataḥ syādvigataraśmiḥ
abhimukharaśmimarnīcādbhraṣṭaḥ svoccātparāṅmukho jñeyaḥ/
antaragate'nṛpāto yathā tathā saṃpravakṣyāmi
nīcavihīnaḥ(nyūne maṇḍala) śodhyaścakrātpaḍabhavanato yadābhyadhikaḥ/
ātmīyaraśmiguṇitātṣaḍbhaktādraśmayastasmāt(tāpa)
mitradvādaśabhāge dviguṇāstriguṇāḥ svake ca dīdhitayaḥ/
vakre punastathocce svarāśige tadbhavatyeva
dviguṇāḥ syurdīdhitayo vakrasye'ptavameva syuḥ/
vairidvādaśabhāge nīce ca bhavanti ṣoḍaśonāḥ
astaṃ gato viraśmiḥ śanisitavarjyaṃ graho jñeyaḥ/
vakrāntasthe dviguṇā vakratyāge'ṣṭabhāgahīnāśca/
evaṃ raśmividhānaṃ pūrvācāryaiḥ samuddiṣṭam
ekādi pañca yāvadraśmibhiratiduḥkhitā kulavihīnāḥ/
parataṃtrakā daridrā nīcaratā saṃbhavanti narāḥ
parato daśakaṃ yāvadbhṛtakādīnāṃ videśagamanaratāḥ/
jāyante'tra manuṣyāḥ saubhāgyaparicyutā malināḥ
ūrdhvaṃ pañcadaśāptiryāvattavadbahuśrutāḥ sujanāḥ/
dharmābhiratāḥ sumukhāḥ kulasya tulyāḥ prajāyante
āviṃśaterbhaveyuḥ kulādhikāḥ (jana)dhanayutā (dhana)janakhyātāḥ/
kīrtikarāśca manuṣyā yathākramaṃ svajanasampūjyāḥ
pūjyāḥ subhagā dhīrā kṛtino bhūpāstu śarakṛtiryāvat/
parato bhavanti manujāḥ (tatsādhita)saṃsādhitasakalakaraṇīyāḥ
ata uttareṇa caṇḍā nṛpāśritā nṛpatilabdhadhanasaukhyāḥ/
triṃśadyāvatsacivāḥ pūjyāśca bhavanti bhūpānām
ekatriṃśadbhistu pravarāḥ khyātā mahībhujāmiṣṭāḥ/
dvātriṃśadbhiḥ puruṣāḥ (pañcadaśagrāma)pañcāśadgrāmapatayaḥ syuḥ
grāmasahasrādhipatiṃ triṃśattryadhikā karoti raśmīnām/
trisahasragrāmāṇāṃ puruṣaṃ sūtau catustriṃśat
parato maṇḍalabhājo bahukośaparigrahā mahāsattvāḥ/
triṃśatṣaḍbhiḥ sahitā raśmīnāṃ yasya janmasamaye syāt/
sārthaṃ bhunakti lakṣaṃ sa grāmāṇāṃ pumānniyatam
triṃśanmaṇḍalasahitā raśmīnāṃ sambhave bhavedyeṣām/
lakṣatritayapatitvaṃ grāmāṇāṃ jāyate teṣām
triṃśatsanavā gāvo janmani yeṣāṃ grahotthitāḥ santi/
te toṣitasakalajanā bhavanti pṛthvīśvarāḥ puruṣāḥ
daśajaladhiguṇāyā raśmisaṃkhyā narāṇāṃ diśati pṛthulabhūmeḥ pālakatvaṃ ca teṣām/
hataripuvanitābhirgīyate'tīva kīrtiḥ karuṇaruditagarbhairudyadākrośaśabdaiḥ
śaśijalanidhisaṃkhyaiḥ raśmibhiḥ śrūyate yo jalanidhiraśanāyāḥ pārthivaḥ syātsa bhūmeḥ/
dvijaladhiraśanāyā pakṣavedākhyasaṃkhyaistrijaladhiraśanāyā vahnivedaistathaiva
vedābdhisaṃkhyaiśca mayūkhajālairjātā narendrāḥ khalu sārvabhaumāḥ/
saumyāḥ surabrāhmaṇabhaktiśīlā dīrghāyuṣaḥ sattvayutā bhavanti
parataḥ parataḥ kiraṇairdvīpāntarapālakā nirupasargāḥ/
sarvanamasyāḥ subhagā mahendratulyapratāpātra
(catvāriṃśadvittā)catvāriṃdyuktā pañcādibhiratra yasya sūtau syāt/
jñeyaṃ tasyāriṣṭaṃ (sarvakṣitipālakānuktāḥ)sarvakṣitipālakaṃ muktvā
bhuvanabharasahiṣṇoḥ sarvataḥ kṣīṇaśatrostridaśapatimahimnaḥ sarvalokastutasya/
vidadhati vihagānāṃ raśmayo'tīva dīptāsturagakṛtisamānāścakrartitvameva
abhimukhakarapravāhāḥ phalaṃ prayacchanti puṣṭataramāśu/
tadviparītaṃ puṃsāṃ parāṅmukhāstu grahendrāṇām
janmasamaye grahāṇāṃ raśmīnāṃ saṃkṣaye kṣayo bhavati/
vṛddhervadhiṣṇūnāmadhamottamatā krameṇaiva
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ raśmicintā nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ//
saptatriṃśo'dhyāyaḥ
śrīdevakīrtirājaḥ pañcamahāpuruṣalakṣaṇānnṛpatīn/
kathayati yāṃstānahamapi kathayāmi nirākulīkṛtya
svakṣetre ca catuṣṭaye ca balibhiḥ svoccasthitairvā grahaiḥ
śukrāṅgārakamandajīvaśaśijairetairyathānukramam/
mālavyo rucakaḥ śaśo'tha kathito haṃsaśca bhadrastathā
sarveṣāmapi(mati) vistaraṃ(vistarānmunimatātsaṃkalpaya te) matimatāṃ saṃkṣipyate lakṣaṇam
mahīsutātsattvamudāharanti gurutvamindostanayādgurośca/
svaraṃ sitātsnehamineśca varṇa balābalaṃ pūrṇalaghūni caiṣām
mṛdurdayālurbahudārabhṛtyaḥ(dāsaḥ) sthirasvabhāvaḥ priyasatyavādī/
suradvijopāstikaraḥ sahiṣṇurbhavennaraḥ sattvaguṇapradhānaḥ
śūraḥ kalākāvyanidhi(viniṣṭabuddhiḥ) subuddhiḥ strībhogasaṃsaktamanāḥ (saktacitaḥ kratuṣu)pravīṇaḥ/
āḍambarī hāsyarati(rataḥ) pragalbho (gopokṣavidrā, vedārthavidrā)geyākṣavidrājasikaḥ (prasiddhaḥ)pradiṣṭaḥ
mūrkho'lasī vañcayitā pareṣāṃ krodhī viṣaṇṇaḥ piśunaḥ kṣudhārtaḥ/
ācārahīno na śucirmadāndho(rgadārto) lubdhaḥ pramādī tamasābhibhūtaḥ
bhāro bhavati nṛpāṇāṃ bhūmyardhaṃ bhuñjatāṃ manuṣyāṇām/
yeṣāṃ bhāge tvardhaṃ sakalamahīpālakāste syuḥ
samāḥ svaraiḥ siṃhamṛdaṅgadantināṃ rathaughabherīvṛṣatoyadāyinām/
samastabhūmaṇḍalarakṣaṇakṣamā bhavanti bhūpā jitaśatravo narāḥ
snigdhairbhavanti bhūpā jihvātvagdantanetranakhakeśaiḥ/
rūkṣairebhirnisvāḥ svaraiśca te jātake kathitāḥ
snigdhastejoyuktaḥ śuddho varṇaḥ prakīrtito nṛpateḥ/
viparītaḥ kleśabhujāṃ sutārthasukhabhāgināṃ madhyaḥ
vyomāmbuvātāgnimahīsvabhāvā jīvāsureḍyārkimahījasaumyaiḥ/
chāyā marutpittakaphasvarūpā(kaphānu) miśraistu miśrā balibhirnarasya
śabdārthavinnyāyapaṭuḥ pragalbho vijñānayukto vijñānayukto vivṛtāsyabhāgaḥ/
citrāṅgasandhiḥ kṛśapāṇipādo vyomaprakṛtyā puruṣo'tidīrghaḥ
jalasvabhāvo bahuvāripāyī priyābhibhāṣī(dhruvaṃ) dravabhojanaśca/
calasvarūpo bahumitrapakṣaḥ kṣoṇīpatirnāticirapragalbhaḥ
sattvena vāyoḥ puruṣaḥ kṛśāṅgaḥ kṣipraṃ ca kopasya vaśaṃ prayāti/
kṛtyaikabuddhirbhramaṇe rataśca dātā sito bhūpatirapradhṛṣyaḥ
śūraḥ kṣudhārtaścapalo'titīkṣṇaḥ(tṛṣṇāḥ) prājñaḥ kṛśo gauratanurvirodhī/
vidvānsupāṇirbahubhakṣaṇaśca(sumānī) vahnisvabhāvaḥ puruṣo'tikāyaḥ//15/
karpūrajātyutpalapuṣpagandho bhunakti bhogān sthiralabdhasaukhyaḥ/
siṃhābhraghoṣaḥ sthiracittavṛttirmahīsvabhāvaḥ puruṣaḥ sasattvaḥ(susatvaḥ)
sphaṭikopalasaṅkāśā svacchā gaganotthitā bhavecchāyā/
nidhiriva puṃsāṃ dhanyā trivargaphalasādhanī saumyā
snigdhā sitā ca haritā kāntā māteva sarvasukhajananī/
saubhāgyābhyudayaśubhānkaroti jalasambhavā chāyā
asitajalakāntiḥ pāpagandho'timūḍho
malinaparuṣakāyaḥ śokasantāpataptaḥ/
sa (bhavati)vahati vadhadainyavyādhyanārthārthanāśān
vicarati pavanotthā yasya kāntiḥ śarīre
kamanadahanadīptiścaṇḍadaṇḍo'tihṛṣṭaḥ
praṇatasakalaśatrurvikramākrāntabhūmiḥ/
bhajati maṇisuvarṇaṃ sarvakāryārthasiddhiṃ
praśamitagadaśoko(gatakopo) vahnijāyāṃ prabhāyām
ādyāmbusiktavasudhāgarutulyagandhaḥ
susnigdhadantanakharomaśarīrakeśaḥ/
dharmārthatuṣṭisukhabhāgyajanasampriyaśca
cchāyā yadā bhavati bhūmikṛtā manuṣye
śītārto bahubhāṣako drutagatirnāvasthitaḥ kutracit
śūro matsaravānrujākararucirdaurbhāgyayukto'nayaḥ/
dantānkhādati(dantātkhādati) nātisauhṛdamatirgāndharvavettā kṛśo
mitrāṇāṃ samupārjane'ti samupārjane'tinipuṇaḥ svapne ca khe gacchati
apagatadhṛtirūkṣaśmaśrukeśaḥ kṛtaghnaḥ
(ghaṭita)sphuṭicaraṇahastaḥ krodhano naṣṭakāntiḥ/
vilapati ca(na nibandhaṃ) nibandho vittasaṃkṣārakārī(cittasaṃhārakārī)
bhavati puruṣa evaṃ mārutaikapradhānaḥ
durgandhī laghutāpano vipulaghīḥ kṣipraprasādaḥ punaḥ
pīno raktanakhākṣipāṇicaraṇo vṛddhākṛtirdāhavān/
medhāvī yudhi nirbhayo himarucirbrūte nigṛhyāparān
no bhītaḥ praṇayaṃ prayāti bahubhiḥ kuryānnatānāṃ priyam
svapne'bhipaśyati suvarṇadineśadīpān dāvāgnikiṃśukajapāmaṇikarṇikārān/
raktābjaṣaṇḍarudhiraughaṭitsamūhān pittādhiko nigaditaḥ khalu lakṣaṇajñaiḥ
śrīmān śliṣṭāṅgasandhirdhṛtibalasahitaḥ snigdhakāntiḥ sudeho
grāmī sattvopapanno hatamurajaghanadhvānaghoṣaḥ sahiṣṇuḥ/
gauro raktāntanetro madhurarasarucirbaddhavairaḥ kṛtajñaḥ
kleśe ca syādakhinnaḥ sakalajanasuhṛtpūjako vā(no) guruṇām
suptastu paśyati samudranadīsarāṃsi
muktāphalapraharahaṃsasitābjaśaṅkhān/
nakṣatrakundakumudendutuṣārapātān
śleṣmādhiko munivaraiḥ kathitaḥ krameṇa
balarahitenduravibhyāṃ yuktairbhaumādibhirgrahairmiśrāḥ/
na bhavanti mahīpālā daśāsu teṣāṃ sutārthayutāḥ
na sthūloṣṭho na viṣamavapurnātiriktāṅgasandhi -
rmadhye kṣāmaḥ śaśadhararucirhastinādaḥ(hastimāraḥ) sugandhaḥ/
sandīptākṣaḥ samasitarado jānudeśāptapāṇi-
rmālavyo'yaṃ vilasati nṛpaḥ(vayaḥ) saptatirvatsarāṇām(saptatiṃ vatsarāṇām)
vaktraṃ trayodaśamitāni tathāṅgulāni(daśā)
dairghyeṇa (vivaraṃ)karṇa vivarāddaśavistareṇa/
mālavyasaṃjñamanujaḥ sa bhunakti nūnaṃ
lāṭānsamālavasasindhupāriyātrān
dīrghāsyaḥ svacchakāntirbahurucirabalaḥ sāhasāvāptakāryaṃ(dāpta)
ścārubhrūrnīlakaṃśaścaraṇaraṇarato mantraviccoranāthaḥ/
(maṇaḥ)raktaśyāmo'tiśūro ripubalamathanaḥ kambukaṇṭhaḥ pradhānaḥ
krūro bhartā narāṇāṃ dvijaguruvinataḥ kṣāmasajjānujaṅghaḥ
khaṭvāṅgapāśavṛṣakārmukavajravīṇārekhāṅkahastacaraṇaśca (kratvaṅgamālāṃghaṭhaiḥ)śatāṅgulaśca/
mantrābhicārakuśalastulayā sahasraṃ madhye ca tasya kathita mukhadairghyatulyam
vindhyācalasahyagirīn bhunakti saptatisamā nagaradeśān/
śastrānalakṛtamṛtyuḥ prayāti daivālayaṃ rucakaḥ
tanudvijāsyo drutagaḥ śaśo'gaḥ śaṭho'tiśūro nibhṛtapratāpaḥ/
vanādridurgeṣu nadīṣu saktaḥ kṛśodayī nātilaghuḥ prasiddhaḥ
senānātho nikhilanirato danturaścāpi kiṃcit
dhātorvāde bhavati nirataścañcalaḥ kośanetraḥ/
strīsaṃsaktaḥ paradhanagṛho mātṛbhaktaḥ sujaṅgho
madhye kṣamo bahuvidhamatī randhravedī pareṣām
paryaṅkuśaṅkhahariśastramṛdaṅgamālā-
vīṇopamā yadi kare caraṇe ca rekhāḥ/
varṣāṇi saptatimitāni karoti rājyaṃ
pratyantikaḥ kṣitipatiḥ kathito munīndraiḥ
raktāsyonnatanāsikaḥ sucaraṇo haṃsaḥ prasannendriyo
gauraḥ (ślakṣṇaḥ)pīnakapolaraktakarajo haṃsasvaraḥ śleṣmalaḥ(cakrāsi)/
śaṅkhābjāṅkuśadāmamatsyayugalaḥ(pīta) khaṭvāṅgacāpāṅgada-
ścihnaḥ pādakarāṅkito madhunibhe netre ca vṛttaṃ śiraḥ
salilāśayeṣu ramate strīṣu na tṛptiṃ prayāti kāmārtaḥ/
ṣoḍaśaśatāni tulito'ṅgulāni dairghyeṇa ṣaṇṇavatiḥ
pātīha deśānkhalu śūrasenāngānāragaṅgāyamanunāntarālān/
jīvedanū(jīvennavaghnāṃ daśa)nāṃ śatavarṣasaṃkhyāṃ paścādvanānte samupaiti nāśam
śārdūlapratimānano dvipagatiḥ pīnoruvakṣaḥsthalo
lambāpīnasuvṛttabāhuyugalastattulyamānocchrayaḥ/
kāmī komalasūkṣmaromanikaraiḥ saṃruddhagaṇḍasthalaḥ
prāyaḥ paṅkajagarbhapāṇicaraṇaḥ sattvādhiko yogavit
śaṅkhāsi (toraṇa)kuñjaragadākusumeṣuketucakrābjalāṅgalavicihnitapāṇipādaḥ/
patrāgurudvipamadaprathamāmbusiktabhūkuṅkumapratimagandhatanuḥ sughoṇaḥ
śāstrārtha viddhṛtiyutaḥ samasaṃgatabhrūrnāgopamo bhavati (cāti, cāpi)cātha nigūḍhaguhyaḥ/
satkukṣidharmanirataḥ sulalāṭaśaṅkho dhīraḥ sthirastvasitakuñcaitakeśabhāraḥ
svatantraḥ sarvakāryeṣu svajana(svajanaṃ prati)prīṇana(kṣamī)kṣamaḥ/
bhujyate vibhavaścāsya nityaṃ (arthi mitra)mantrijanaiḥ paraiḥ
bhārastulāyāṃ tulito yadi syācchrī(kānyakubjādhipatiḥ) madhyadeśeṣvadhipastadāsau/
(hastyādimukhyai)yastryādipuṣṭaiḥ sahitaḥ sabhadraḥ sarvatra rājā śaradāmaśītiḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ pañcamahāpuruṣalakṣaṇaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ//
aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ
vistarato nirdiṣṭāḥ kṣitipatiyogā vicitrasaṃsthānāḥ/
bhaṅgaśca bhavati teṣāṃ yathā tathā sampravakṣyāmi
kujārkajīvārkibhiratra nīcairdvābhyāṃ tribhirvaikatame vilagne/
niśākare vṛścikarāśisaṃsthe viśīryate rājakaro hi yogaḥ
antyāṣṭāmādibhāge cararāśyādiṣu śaśo yadā kṣīṇaḥ/
ekenāpi na dṛṣṭo graheṇa bhaṅgastadā nṛpateḥ
sarve krūrāḥ kendre nīcārigatā na saumyayutadṛṣṭāḥ/
śubhadā vyayaripurandhre tadā'pi bhaṅgo bhavennṛpateḥ
lagnaṃ gaṇottamonaṃ na khecarairdṛśyate tadā bhaṅgaḥ/
bhavati hi nṛpayogānāṃ dāridryāya prajātasya
ghaṭodaye nīcagataistribhirgrahairbṛhaspatau sūryayute ca nīcage/
eko'pi nocce (tuśubhena)tvaśubhe ca saṅgate prayānti nāśaṃ śataśo nṛpodbhavāḥ
śūnyeṣu kendreṣu śubhairna vendāvastaṃ gatarnīcamatha prayātaiḥ/
caturgrahairvā'pi gṛhe ripūṇāṃ praṇaśyati kṣmādhipatestu yogaḥ
svāṃśe ravau śītakare vinaṣṭe pāpaiśca dṛṣṭe śubhadṛṣṭahone/
kṛtvā'pi rājyaṃ ca vane manuṣyaḥ paścātsuduḥkhaṃ labhate gatāśaḥ
śiśirakiraṇaśatrurla(lagnavaccandradṛṣṭaḥ lagnapa, saṅgatāḥ)gnagaścandradṛṣṭaḥ
sahajaripumadasthā bhānubhūputramandāḥ/
śubhavirahitakendraistagairvā'pi saumye-
rnṛpatijananayogā yānti nāśaṃ kṣaṇena
pañcabhirnimnagaiḥ kheṭairastaṃ yātairathāpi vā/
prayānti vilayaṃ yogā bhūbhujāṃ ye prakīrtitāḥ
ulkāyāḥ patane caiva nirghātavyatipātayoḥ/
ketośca darśane caiva yānti nāśaṃ nṛpodbhavāḥ
anyaiḥ krūrotpātaistriśaṅkutārā yadodayaṃ yānti/
sadyaḥ prayānti vilayaṃ nṛpayogā bhānujo yadi vilagne
kartāro nṛpatīnāṃ gaganatado yuddhakāṅkṣiṇo malināḥ/
rūkṣā jarjaradehā vighnaṃ janayanti rājayogasya
paranīcaṃ gate candre kṣīṇo yogo mahīpateḥ/
nāśamāyāti rājeva daivajñapratilomagaḥ
tulāyāṃ padminībandhusastriśāṃśe daśame sthitaḥ/
hanti rājyaṃ yathā lobhaḥ samastaguṇasañcayam
jūkasya daśame bhāge sthitaḥ kamalabodhanaḥ/
sahasraṃ rājayogānāṃ mandaseva karotyasau
svatrikoṇagṛhaṃ kecitsvoccaṃ yātāḥ svamandiram/
atinīce raviscaiko na teṣāṃ phalasaṃbhavaḥ
gururmṛge vilagnastho duḥkhaiḥ santāpayennaram/
kāmārtamadhanaṃ veśyā(yadvadi)vaśyamindurnaṃ cetsvabhe
ekenāpi śaśāṅko graheṇa kemadrume yadi na dṛṣṭaḥ/
vighnayati rājayogaṃ malinācāraḥ prasūtaḥ syāt
bhikṣāmaṭati tryādyairnīcarkṣagataiḥ suduḥkhito malinaḥ/
sakalamahībhṛtputraḥ paribhūto jāyate niḥsvaḥ
atyaribhavanaṃ prāptaiḥ pañcādibhirastagaiśca gaganacaraiḥ/
nāśaṃ prayāti rājā yadi ravicandrau na tuṅgasthau
sacivo dānadendrasya nīcāṃśe samavasthitaḥ/
saṃprāptamatulaṃ rājyaṃ narairhāpayate dhruvam
rājayogāḥ samākhyātāsteṣāṃ bhaṅgaśca dāruṇaḥ/
parīkṣya yatnataḥ prājñaḥ phalaṃ brūyādbalābalāt
(ho.ra 9 a. 378 pṛ./)kamalabhavanabandhuḥ kanyayāliṅgaitāṅga-
stvalini kujasureḍyau candramā meṣasaṃsthaḥ/
na ca yadi pariśeṣardṛśyate syātsabhūpaḥ
pracalitagajemeghacchāditānāśānabho'bhraḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ rājayogabhaṃgo nāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ//
ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
asminnāyurdāye yasmādbhrāntraḥ samastaloko'yam/
tasmātpūrvāgamataḥ kathayāmi nirākulīkṛtya
(dra.vṛ.pā.43/31-32, jātakapaddhati ślo. 25)aṃśodbhavaṃ vilagnātpaiṇḍyaṃ bhānornisargajaṃ candrāt/
eteṣā yo balavānekatamastasya kalpayedāyuḥ
lagnadivākaracandrāstrayo'pi balariktatāṃ yadā yānti/
paramāyuṣaḥ svarāṃśaṃ dadati khagā jīvaśarmoktam
vilagnādikalā bhājyā vyomaśūnyayamaiḥ samāḥ/
labhyante'rka(hatāt, natāḥ)hatāḥ śeṣāḥ(śeṣaṃ) sva(nāma)mānaguṇi(tāḥsvakāḥ)tāṃśakāḥ(dra.vṛ.jā.7/10)
(vṛ.pā. 43/14-15, vṛ.jā.7/12)horā sarvabalopetā rāśitulyāni yacchati/
varṣāṇyanyāni māsādibhāgaistrairāśikātpunaḥ
(dra.vṛ.pā. 43/21. vṛ.jā.7/11)vargottame svabhavane svadreṣkāṇe navāṃśake/
dviguṇaṃ samprayacchanti triguṇaṃ vakratuṅgayoḥ
yadā tūpacayaḥ sarvaḥ svarāśyādisthi(sthite)tairgrahaiḥ(grahe)/
samastavargaṇā tatra kartavyā śāstracintakaiḥ
kendrādisaṃsthite kheṭe sakaladviguṇaikakām(gām, kāḥ)/
śaṃsantiṃ vagaṇāṃ kecinna(tacca nanu, tattu) ca cūḍāmaṇermatam
bahutāḍa(vargaṇa)nasamprātau yāṃ karotyekavargaṇām/
varāhamihirācāryaḥ sā na dṛṣṭā purātanaiḥ
ripurāśau tribhāgonāmardhonaṃ nimnagāstagāḥ/
dāyaṃ grahāḥ prayacchanti nāstagau sitabhānujau(dra.vṛ.pā.46/9 tathā vṛ.jā. 7/2)
sarvamardhaṃ tṛtīyāṃśaścaturthaḥ pañcamastathā/
ṣaṣṭhañcāṃśaḥ kṣayaṃ yāti nāṃśa bahuribherakagaiḥ
saumye cārdhamito yāti nāśaṃ bahubhirekagaiḥ/
eka eva balī hanti svāyuṣaḥ sarvadā grahaḥ(dra.vṛ.pā. 34/10-11 tathā vṛ.jā. 7/3)
ekonaviṃśatirbhānoḥ śaśinaḥ pañcaviṃśatiḥ/
tithayaḥ kṣitiputrasya dvādaśaiva budhasya tu
guroḥ pañcadaśābdāni śukrasyāpyekaviṃśatiḥ/
viṃśati raviputrasya piṇḍāyuḥ svoccasaṃsthiteḥ
svoccaśuddho(siddho) grahaḥ śodhyaḥ ṣaḍrāśyūno bhamaṇḍalāt/
svapiṇḍaguṇito bhakto (bhādi)rāśimānena vatsarāḥ
pūrvoktaṃ cintyayetsarvaṃ vakraṃ muktatvārirāśiṣu/
kṣayastatra prakartavyo nīce'rdhaṃ vṛddhiruccage
lagnadāyo'śatulyaḥ syādantare cānupātataḥ/
tatpatau balasaṃpanne rāśitulyaṃ svabhādhipe
lagnāṃśaliptikā hatvā pratyekaṃ vihagāyuṣā/
bhaktvā maṇḍalaliptābhirlabdhaṃ (varṣādi)varṣādviśodhayet
svāyuṣo lagnage krūre labdhasyārdhaṃ śubhekṣite/
evameva prakartavyaṃ jīvaśarmoktacandraje(dra.vṛ.pā. 43/12-13, vṛ.jā.7/4/)
viṃśatirekaṃ dvitayaṃ nava dhṛtiriha viṃśatiśca pañcāśat/
varṣāṇāmapi saṃkhyāḥ sūryādīnāṃ nisargabhavāḥ(dra.vṛ.pā.43/16-17, ke.jā.pṛ. 24ślo.)
mīnodayeṃ'śe (parame)navame pañcaviṃśatiliptike/
gavi saumyaiḥ svatuṅgasthaiḥ śeṣairāyuḥ paraṃ bhavet
karkilagne guruḥ senduḥ kendragau budhabhārgavau/
śeṣaistrilābhaṣaṣṭhasthairamitāyurbhavennaraḥ(dra.vṛ.pā. 43/55 vṛ.jā. 7/14)
dvighnāḥ ṣaṣṭirniśāḥ pañca paramaṃ naradantinām/
dvātriṃśadvājināmāyuśchāgādīnāṃ tu ṣoḍaśa
kharoṣṭrayoḥ pañcavarga (ekā) eko'pohyaṃ vṛṣādiṣu/
śunāṃ tu dvādaśa proktaṃ gaṇitaṃ paramāyuṣam/
tattatparaṃ pramāṇena hatvaiṣāmāyurādiśet(dra.vṛ.pā. 43/26-28. vṛ.jā. 7/5)
pathyāśināṃ śīlavatāṃ narāṇāṃ sadvṛttabhājāṃ vijitendriyāṇām/
evaṃ vidhānāmidamāyuratra (vṛddhiṃ samāpnoti munipravādaḥ, nityaṃ sadā vṛddhamunipravādaḥ)nityaṃ sadā vṛddhamunipraṇītam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ āyurdāyo nāmaikonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
catvāriṃśo'dhyāyaḥ
āyuṣo yena yaddattaṃ sā daśā tasya kīrtitā/
svadoṣaguṇayogena svadaśāsu phalapradāḥ(sāmye na taddṛśāḥ)
divārātriprasūtasya raviśukrapuraḥsarāḥ/
maṇitthastvāha tajjñānaṃ phalasāmyaṃ(sāmye na taddaśāḥ) na sā daśā
lagnārkaśītaraśmīnāṃ yo balī tasya cāgrataḥ/
tatkendrādisthitānāṃ ca daśāḥ syuḥ satyabhāṣite
horādineśaśaśināṃ prabalo bhavedyastatkaṇṭakādiṣu gatāḥ kathitā daśeśāḥ/
pūrvā daśā'tibalinaḥ sadṛśe'bdavṛddheḥ sāmye bhavecca śaradāṃ prathamāditasya
lagnārkaśītaraśmīnāṃ yadi (pūrṇabalo)pūrṇabalaṃ bhavet/
tadā satyamataṃ śreṣṭhamanyadā tvaparā daśā
svoccasvarāśinijabhāgasuhṛdgṛhasthāḥ sampūrṇavīryarucirā balinaḥ svakāle/
mitroccabhāgasahitāḥ śubhadṛṣṭiyuktāḥ śreṣṭhā daśāṃ vidadhati svavayaḥsu kheṭāḥ
nīcaśatrugṛhaṃ prāptāḥ śatrunimnāṃśasūryagāḥ/
vivarṇāḥ pāpasaṃbandhā daśāṃ kuryuraśobhanām
tuṅgāccyutasya hi daśā suhṛduccāṃśe'varohiṇī madhyā/
nīcādripunīcāṃśe grahasya cārohiṇī kaṣṭā(dra.vṛ.jā.8/6 tatā isakī bhaṭṭotpalau ṭīkā)
savitā daśāphalānāṃ pāyacitā candramāḥ prapoṣayitā/
rāśiviśeṣendorataḥ phaloktirdaśārambhe
mūladaśāyāmindoḥ kanyāsu prekṣite candre/
paṇyāṅganābhiraniśaṃ samāgamaṃ prāhuriha yavanāḥ
saumyastrīdhanalābhaḥ kulīragendau bhaveddaśārambhe/
kanyāṃ dūṣayati naraḥ kujabhavane hanti vā yuvatim
vidyāśāstrajñānaṃ mitraprāptiṃ karoti budharāśau/
śaukre'nnapānamatulaṃ saukhyaṃ (candrevināśaṃ)candre'rināśaṃ ca
sukhadhanamānājñāptiṃ jīvagṛhe diśati śītāṃśuḥ/
pariṇatavayasamarūpāṃ sauragṛhe (vañcakīṃ)vardhakīṃ vā'pi
durgāraṇyanivāsaṃ karṣaṇagṛhakarmasetukarmāntam/
siṃhe śaśī prakurute strīputravivādamaratiṃ ca
bandhvaryakṣayarogāḥ kujasaurābhyāṃ budhena pāṇḍityam/
dṛṣṭe tadyonitamaiḥ śeṣaiścandre daśāphalairyogaḥ
pākasvāmini lagne suhṛdāṃ varge'thavā'pi saumyānām/
śreṣṭhadaśāyāṃ sū(sphūrtiḥ)tirlagnādupacaya(gṛhastho gṛhasthe)gṛhasthairvā
mitroccopacayasthāne trikoṇe saptame tathā/
pākeśvarātsthitaścandraḥ kurute (suphalāṃ) svaphalāṃ daśām
(viparītaścandre)viparīte sthite candre daśādau paryavasthite/
svoccagasyāpi kheṭasya daśā na pratipūjitā
śatrunīcanavāṃśeṣu śaste rāśau grahasya ca/
daśā miśraphalā riktā vibalasya daśā matā
(drekkāṇaiśca, drekkāṇasya)drekkāṇe ca daśā mūrteḥ pūjitā madhyamādhamāḥ//
care (miśre)miśrapratīpā ca sthire pāpeṣṭamadhyamāḥ
candrāvaneyasomajasitajīvadinākarārkihorāṇām/
kramaśo daśāparigraha iṣṭo naisargikaścaiva
svoccasvakālabalinaḥ sampūrṇabalasya vā nisargabhavā/
(anupama)uttamaśubhaphaladāsau(syāt) grahasya nityaṃ daśā bhavati
svarāśau svatrikoṇe ca svāṃśe ca śubhamadhyamā/
svoccābhilaṣiṇaścaiva mitrarāśyādisaṃsthite
śubhādhamadaśā jñeyā viparītamatasthite/
anenaiva vidhānena vijñeyā pāpadā daśā
bhānudaśāyāṃ labhate (pauruṣamedhādhvadiṣayakālīnairarthān dausthayanairarthyāt)navauṣadhādadhvaviṣadaurjanairarthyān/
giridantacarmavāhnikrauryanarendrāhavādyaiśca
nṛpaterarthāvāptiṃ dhairyaṃ bhūyastathodyamaṃ(dvairaṃbhūyo) taikṣṇyam/
khyātiṃ pratāpavṛddhiṃ śreṣṭhatvaṃ bhūpatitvaṃ ca
bhṛtyārthacoracakṣuḥśattrāgnyudakakṣitapaśvarādbādhāḥ/
sutapatnībandhujanairnipīḍitaḥ syācca pāparatiḥ
kṣuttṛṣṇārtiḥ śoko hṛtpīḍā paittikāstathā rogāḥ/
gātracchedo bhavati hi sūryadaśāyāmaniṣṭāyām
candradaśāyāṃ vittaṃ strīsaṃgamamārdavātpathi vihārāt/
jalatuhinakṣīrarasairikṣuvikāraistathā krīḍā
dvijamantrāṇāṃ labdhiḥ puṣpāmbarasevanaṃ madhuratā ca/
arthavināśamakasmātsusaṃpadāstviṣṭanāṃ labhate
taikṣṇyādavāptasiddhiḥ pūjāṃ prāpnoti gurunṛpābhyāṃ ca/
medhādhṛtipuṣṭikarī candradaśā śobhanā nityam
kurute bhayaṃ kulasya ca candradaśā svakulavigrahaṃ kaṣṭam/
nidrālasyaṃ strīṇāṃ bhayajananī śokadā ratidā
bhaumadaśāyāṃ labhate nṛpāgnicoraprayogaripumadaḥ/
vyālaviṣaśastrabandhanasutaikṣṇyakūṭaiśca dhanalābham
kṣityājāvika(tāntrikasvarṇāvaśyā)tāmrakasuvarṇapaṇyādibhistathā dyūtaiḥ/
āsavakaṣāyakaṭukai rasaiśca dhanadhānyabhāgyabhavati
mitrakalatravirodho bhrātṛsutairvigrahaśca tṛṣṇā ca/
mūrcchā śauṇitadoṣaḥ śākhācchedo vraṇaścāpi
paradāraratirdveṣyo gurusatyānāmadharmanirataśca/
pittakṛtairapi doṣairabhi(tākṣī)bhūto mānavo bhavati
saumyadaśāyāṃ (prāpte)putrān mitrādāḍhyāddhanasya samprāptiḥ/
dīkṣitanṛparjaterdyūtādvaṇigjanāccāpi sambhavati
vesaramahīsuvarṇaṃ śuktidravyaṃ yaśaḥ praśaṃsā ca/
dūtyaṃ saukhyamatulyaṃ saubhāgyaṃ maticayakhyātiḥ
dharmakriyāsu siddhirhāsyaratiḥ śatrusaṃkṣayo bhavati/
gaṇitālekhyalipīnāṃ kautukabhāgī sadā puruṣaḥ
pīḍāṃ dhātutritayātpāruṣyaṃ bandhanaṃ tathodvegam/
mānasaśokaṃ vā'pi budhasya kaṣṭā daśā kurute
tridaśapatigurudaśāyāṃ mantrī nṛpanṛtyanītibhirvittam/
mānaguṇānāṃ labdhiratipratāpaḥ suhṛdvivṛddhiśca
kāntāsuvarṇavesaragajādibhogī sadā puruṣaḥ/
māṅgalyapauṣṭikānāṃ lābho dviṣatāṃ vināśaśca
lābho bhavati narāṇāṃ prītiḥ sadbhūmipaiḥ sārdham/
janatāyā nṛpadaktrātpaṇyāgrādgurujanācca dhanalābhaḥ
vyajanātapatrasumanovastramanovastradhvajapeyabha(viśeṣataḥ kṣīṇaḥ)kṣaṇādīnām
gātraśvathapṛthuśokaṃ paṅgutvaṃ gulmakarṇarogāṃśca/
puṃstvavināśaṃ medaḥkṣayaṃ nṛpatitāṃ bhayaṃ samāpnoti
śukradaśāyāṃ vijayaḥ kṣmābhavanavilāsaśayanapatnīnām/
mālyāchādanabhojanayaśaḥpramodo nidhiprāptiḥ
geyaratiḥ strīsaṅgo nṛpateḥkṛṣito dhanasya samprāptiḥ/
jñāneṣṭasaukhyasuhṛdāṃ manmathayogyopakaraṇānām
kulaguṇavṛddhairvādo yānāsanasaṃbhavāni pāpāni/
strīnṛpatikṛtāvaśyaṃ lokaviruddhaiḥ saha prītiḥ
saurardaśāṃ prapannaḥ prāpnoti pumānkharoṣṭramahiṣādyān/
kulaṭāṃ jaradaṅgīṃ vā kulitthatilakodravādīṃśca
vṛndāgrāmapurāṇāmadhikārabhavaṃ ca(camatkāraṃ) satkāram/
lohatrapukādīnāṃ svakīyapakṣasthirāspadaṃ caiva
vāhananāśodvegasvatvaritaḥ strīsvajanaviprayośca/
yuddheṣvapajayadośo madyadyūtodbhavo marutkoṣaḥ
puṇyeṣvasiddhikalahaṃ(siddha) bandhanatandrāśrama tathā vyaṅgam/
bhṛtyāpatyavirodho bhavati ca kaṣṭā yadā daśā saureḥ
saumyapāpaphalaṃ proktaṃ sāmānyaṃ svadaśāsvidam/
viśeṣeṇa pravakṣyāmi pratyekaṃ phalabhedataḥ
svoccanīcatrikoṇarkṣaṃ kendraṃ śatrugṛhaṃ tathā/
pañcaprakārasaṃyuktāṃ daśā bhānoḥ prakīrtitāḥ
rājyaṃ dadāti vipulaṃ daśā raverlagnasaṃsthitasya nṝṇām/
kendrasthitasya dadyātkaṭigalanetraprakopamarigasya
nīcasya daśā bhānorakṣyornāśaṃ jvaraṃ śirorogam/
bandhanamānyāśca rujaḥ kuṣṭhāmayadarśanaṃ cihnam
svoccaprāptasya daśā dadāti rājyaṃ sahasrakiraṇasya/
turagātapatracāmarakarīndrasaṃvadhitaṃ samyak
saviturdaśā ca puṃso vidadhāti purā(svarā) trikoṇasaṃsthasya/
uttamaviṣayapatityaṃ vighvastāśeṣaduḥkhasya
śatrugṛherkadaśāyāṃ nayanavināśo bhavecca kubjatvam/
jvālāvaktatrajarogā bhavanti kṛmayaḥ(kunayaḥ) paribhavāśca
aṣṭagatasya bhānordaśā kṣayaṃ nayati sarvagātraṃ ca/
bhramayati deśāddeśaṃ pramāpayatyapi ca vikliṣṭam
sāmānyataśca ṣoḍhā candradaśā bhidyate samāsena/
svoccasuhṛcchatrugṛhe nīce kṣīṇe prapūrṇe ca
tatroccadaśā rājyaṃ nīcadaśā maraṇamaridaśā bandham/
kathayati nalinīśatrormitradaśā svajanasamprāptim
kṣīṇendudaśāyoge cinhānyetāni lakṣayedvidvān/
udarāmayajvaśironayanotkopaḥ pratiśyāyān(pratiśrayāccāpi)
balinaḥ paripūrṇasya ca śaśinaḥ kurute sadā daśā puṃsām/
dayitāsahasraparivṛtamantaḥpuramuttamastrīkam
bhavati narasya bhraṃśo viṣayasyāntaḥpurasya bhṛtyānām/
aṣṭamacandradaśāyāṃ mriyate ca svajanaparibhūtaḥ
yantratṛṇakāṣṭhamayavaṃśakarañjīphalodakājīvo/
bhavati kadannakucelī nṛpo'pi bhṛtako'rigṛhadaśāyām
lagnagṛhagasya hi daśā maṇḍalalābhaṃ tathoccasyāpi/
kendrasthitasya kurute dhanavāhanadeśasamprāptim
ṣaṣṭhadaśā(kaṣṭa daśā) vyasanakarī maraṇaṃ ca karoti nidhanasthadaśā/
astamitagrahapāko bandhanamātreṇa pīḍayati
vakropagasya hi daśā bhramayati ca kulācakravatpuruṣam/
vyasanāni(vyasanāni) ripuvirodhaṃ karoti pāpasya na śubhasya
(tucchātituccha)riktātiriktanimnātinimnaripugṛhadaśāsu/
pṛthvīpatirapi bhūtvā svabhṛtyabhṛtyo bhavetpuruṣaḥ
deśatyāgo vyādhirbhraṃśotthānaṃ muhurmuhuḥ kalahaḥ/
bandhanamarātijanitaṃ ripurāśigatasya hi daśāyām
mahitakarigalimadajalasekakṣmāpīṭhavāritarajaskaḥ/
rājā kaṣṭasahāyī riktadaśāyāṃ dhruvaṃ bhramati
aṅgapratyaṅgānāṃ chedaṃ vidadhāti ṣaṣṭhaśatrudaśā/
koṇadyūnāridaśā nidhanāridaśā śiracchedam
ripubhayavideśagamanaṃ bandhanārogādipīḍanaṃ bhavati/
nīcasthagrahapāke rājābhibhavo dhruvaṃ puṃsām
cintā svāpnānubhavaiḥ pariṇamati phalaṃ vihīnavīryasya/
pañcamahāpuruṣoktādhyāyāṃstāṃstānniyojayedatra
ādau daśāsu phaladaḥ śīrṣodayarāśisaṃsthito vihagaḥ/
ubhayodaye ca madhye svāntye pṛṣṭhodaye ca nīcarkṣe
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ mūladaśāphalaṃ nāma catvāriṃśo'dhyāyaḥ//
ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
(dra.vṛ.pā. 51/13.14 tathā bṛ.jā.8/3)ardhamekasthito bhāgaṃ tribhāgaṃ sutadharmayoḥ/
saptame saptamaṃ bhāgaṃ caturthaṃ caturaśrayoḥ(caturaśraye)
mūlaṃ daśādhināthasya kṛtvāṃśaṃ svaguṇairgrahaḥ/
karotyantardaśāṃ satyāṃ balī harati bhāgaśaḥ(bhagabha)
śubhasya śubhadaḥ pūrṇaḥ krūrasyāśubhado bhavet/
kendrādividhinā cānye kecitpākakrameṇa tu
satyoktaṃ tūcyate kaściddadāti balavāngrahaḥ/
nityaṃ pākakramātkāryaḥ śeṣāstu paripākadāḥ
bhāgāḥ sadṛśāḥ sahitā daśābdapiṇḍasya bhāgahāro'yam/
pratyaṃśatāḍitaḥ syātpṛthaktvantardaśāḥ(cāntara) syuḥ
ekarkṣasaṃsthitadaśā pradiśati bandhaṃ svanāśaṃ vā/
janayati kaṇṭakasahitā trikoṇasaṃsthasya sukhamatulam
ekadvitricaturthā nakṣatre ripudaśā grahāṇāṃ syāt/
vyādhikleśavivādānnṛpateśca bhayaṃ yadā(tathā) janayet
dāramaraṇaṃ ca janayati saptamagāntardaśā praṇāśaṃ vā/
śatrordāsīkaraṇaṃ parapuruṣeṇopabhoga vā
antardaśā grahāṇāmaṣṭāmadhāmni pratāpayetpuruṣam/
kurute ca dhanavināśaṃ śatrugatā bandhanaṃ ca vidhvaṃsam
antardaśā yadā (syāt) dvitricaturṇāmekarāśisaṃsthānām/
bandhanavināśadai(dainye)nyaṃ vidadhātyaśubhagrahāṇāṃ tu
caturthasthānasaṃsthasya grahasyāntardaśā bhavet/
mitrārogyakarī(karaṃ) nityaṃ saukhyamānavivardhanam(vardhanīm)
śamayati ripupratāpaṃ narogatvaṃ karoti dhanalābham/
bhānudaśāyāṃ candraḥ praviśaṃstannāsti yanna śubham
vidrumasuvarṇamaṇayaḥ saṅgrāmajayaḥ pracaṇḍatā puṃsaḥ/
asṛjo daśāpraveśe sūryadaśāyāṃ bhavati saukhyam
dadrūvicarcikādyaiḥ (pāmnā)pāpaiḥ kuṣṭhaiśca garhitaśarīraḥ/
taraṇidaśāyāṃ praviśati budho yadā syādarervṛddhiḥ
vyādhibhiraribhirvyasanaiḥ pāpaica vimucyate tathā'lakṣmyā/
anuyati dharmapadavīṃ jīvasyāntardaśa yadā bhānoḥ
śiraso ruggalarościtraṃ(chidraṃ) sahasā jvaraḥ śūlam/
tapanadaśāyāṃ śukre deśatyāgo bhavedaribhiḥ
ādityasya daśāyāṃ śanaiścarāntardaśā yadā bhavati/
nṛpaparibhūto dīno vipakṣasārthena hataśaktiḥ
kṣayarogamayaṃ śauryaṃ nṛpaprabhāvāṃ sadā vibhavam/
candradaśāyāṃ puṃso bhānuḥ kurute'rthalābhaṃ ca
pittāsṛgvahnibhayaṃ kleśaṃ rogaṃ karoti vakradaśā/
candradaśāyāṃ ca bhayaṃ (pramāṇapaṇam)pramoṣaṇaṃ caiva cauraiśca
candraśāyāṃ jñadaśāpraveśane cihnamuttamo lābhaḥ/
gajavājināṃ dhanānāṃ samprāptiḥ saukhyamatulaṃ ca
candradaśāyāṃ prāptā tridaśeḍyadaśā karoti dhanalābham/
yatnopāttamakasyādvastrālaṅkāravividhahastyaśvam
tuhinakarasya daśāyāṃ praviśatyantardaśā yadā''sphujitaḥ/
jalayānahārabhūṣaṇabahupatnībhiḥ samāgamaṃ kurute
svajanāyāsaviyogaṃ rogābhibhavaṃ tathā mahāvyasanam/
candradaśāyāṃ sauriḥ karoti niḥsaṃśayaṃ puṃsāyam
caṇḍaṃ sāhasanirataṃ narendrasagrāmapūjitaṃ (dhātryam)dhanyam/
vividhadhanāgamayuktaṃ bhaumadaśāyāṃ karoti raviḥ
vividhadhanāgamalābhaṃ saukhyaṃ bahumitrasamprāptim/
vakradaśāyāṃ candraḥ karoti muktāmaṇiprabhṛtīn
diśati bhayaṃ śatrubhyo vājigajānāṃ pramoṣaṇaṃ coraiḥ/
dāhaṃ ca yadā praviśati bhaumadaśāyāṃ budhasya daśā
vakradaśāyāṃ ca guroḥ sucaritakaraṇena śubhadharmā/
nṛpatirviśuddhacetāḥ puṇyāni karotyanantāni
rudhiradaśāyāṃ śukrapraveśane bhavati saṅgarabhayārtiḥ/
vyādhivyasanāyāsairdhanāpahāraḥ pravāsaiśca
vyāsanāni vyasanānāṃ bhavantyaparyupari janavināśaśca/
vakradaśāyāṃ ravije praviśati cāntardaśāyāṃ hi
indusutasya daśāyāṃ praviśati sūryo yadā tadā cinham/
kanakāśvavidrumagajān vidadhāti śriyamakasmācca
praviśantī candradaśā budhasya kaṇḍūṃ karoti kuṣṭaṃ ca/
kṣayarogamaṅgabhaṅgaṃ gajādbhayaṃ vāhanavināśam
mastakaśūlanirodhairnānākleśaiśca yujyate jantuḥ/
indusutasya daśāyāṃ bhaumasyāntardaśā yadā bhavati
ripurogapāpamuktaḥ puṇyāni karoti bhūpatermantrī/
jīve carati daśāyāṃ budhasya puruṣo bhavenniyatam
guruvibudhātithibhakto vastrālaṅkarapuṣyagandharuciḥ/
indusutasya daśāyāṃ śukrasyāntardaśā yadā bhavati
khaṇḍasukhakāmasevī viluptadharmārthabhogasutavittaḥ/
bhavati naro'tra daśāyāṃ budhasya mando yadā carati
ripubhayakalahai(virodhaiḥ)rmuktaḥ prayāti gurutāṃ narendrasya/
vikramasāhasasaukhyairjīvadaśāyāṃ ravau carati
patnīsahasrabhartā jitarogaripuḥ paronnatiṃ labhate/
prakaṭayati rājacinhaṃ candradaśā gurudaśāyāṃ hi
tīkṣṇaḥ paropatāpī śūro raṇalabdhakīrtidhanaḥ/
saukhyamanantaṃ labhate jīvadaśāyāṃ kuje carati
veśyāmadyavyasanaiḥ paribhūto (nirdhano bhavati)bhavati nirdhanaḥ so'pi/
saumye jīvadaśāyāṃ viluptadharmo bhadetpuruṣaḥ
vyādhivināśaṃ saukhyaṃ mitraiḥ saha saṅgatiṃ tathā pūjām/
mātāpitrorbhaktiṃ jīvadaśāyāṃ (budhe)budho labhate
ripubhayavināśaduḥkhairabhibhūto brāhmaṇopajīvī ca/
jīvadaśāyāṃ śukre praviśati nityaṃ bhavetpuruṣaḥ
veśyāmadyadyutairabhibhūto mahiṣakharayuktaḥ/
saure jīvadaśāyāṃ viluptadharmo bhavetpuruṣaḥ
gaṇḍodarākṣirogaiḥ kṣitipatito mandhanādibhistaptaḥ/
śukradaśāyāṃ sūrye vicarita nūnaṃ bhavetpuruṣaḥ
antardaśāṃ daśāyāṃ sitasya śaśino yadā bhavati cihnam/
nakhadaśanaśirorogaiḥ saha bhavati ca kāmilarogaḥ
pittāsṛkkṛtarogo bhūlābhaḥ saṃśrayo nṛpatitaśca/
śukradaśāyāṃ bhaume mandotsāhaḥ pumānbhavati
śukradaśāyāṃ puṃsāṃ budhasya cāntardaśā yadā bhavati/
yuvatikṛtaṃ dhanalābhaṃ saukhyaṃ ca manorathaṃ(manoramaṃ) labhate
antardaśāṃ daśāyāṃ bhṛgorgurordharmaśīlasampattim/
vidadhāti viṣayarājyaṃ puṃsāṃ dhanaratnamatisaukhyām
vṛddhastrībhiḥ krīḍāṃ puranagaragaṇadhipatyamarināśam/
śukradaśāyāṃ sauriḥ karoti bahumitrasaṃyogam
dhanaputradāranāśaṃ bhayamatulaṃ saṃdadhāti puruṣasya/
raviputrasya daśāyāṃ sūryasyāntardaśā na sandehaḥ
strīmaraṇaṃ haraṇaṃ vā bandhuviyogaṃ punaḥ punaḥ kalaham/
antardaśāṃ daśāyāṃ śaneḥ śaśāṅkasya vidadhāti
deśabhraṃśaṃ vyādhiṃ duḥkhāni karotyanekarūpāṇi/
antardaśā daśāyāṃ ravijasya mahīsutasya yadā
saubhāgyasaukhyavijayapramodasatkāramānadhanalābham/
sauridaśāyāṃ saumyo vidadhātyantardaśāprāptaḥ
anuyāti śiṣṭapadavīṃ grāmādikalatrasaukhyasampannaḥ(saṃpattim)/
ravitanayasya daśāyāṃ praviśati jīve sadā puruṣaḥ
vardhayati mitrapakṣaṃ bhinatti śokānyaśaḥ prakāśayati/
sauridasāyāṃ śukraḥ patnīdhanavijayalābhakaraḥ
nīcoccātivibhedena śatrumitrabalābalam/
antardaśāsu matimāṃścintayecca prayatnataḥ
antardaśāsu śubhāyāṃ mūladaśāyāṃ śubhā yadā bhavati/
bhavati tadā bahusaukhyaṃ dhanalabdhiratīva puruṣāṇām
ravikiraṇamuṣitadīpterdaśāgrahasya malināṃ tanuṃ kṛtvā/
mānayaśorthavilāsapratāparūpodyamānhanti
horājanmādhipayoḥ(dhipate) śatrudaśāyāṃ naro'timūḍhamatiḥ(vimūḍha)/
rājyāccyuto vipakṣairabhibhūto'nyaṃ samāśrayati
vyomalagnaprapannasya dasāyāṃ rājyāmāpnuyāt/
narendrāṇāṃ samāyoge suvīryasyāthavā punaḥ
lagne jīvaḥ sitabudhayutaḥ saptamasthorkaṃputraḥ
karmaprāpto dahanakiraṇo bhogināṃ janma kuryuḥ/
kendre saumyā na śubhagṛhagā yatra pāpābhidhānā
yadyevaṃ syācchavaranṛpatirjāyate vittavāṃśca(dra.vṛ. jā. 11/30 tathā isakī bhaṭṭotpalī ṭīkā meṃ gārgi kā vacana/)
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ antadarśāphalo nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ
krūradaśāyāṃ krūraḥ praviśya cāntardaśāṃ yadā kurute/
puṃsaḥ(puṃsāṃ) syātsandehastadā'riyogaḥ sadaiva mahān
kṣititanayasya daśāyāṃ ravijarayāntardaśā yadā viśati/
bahukālajīvināmapi maraṇaṃ niḥsaṃśayaṃ kurute
krūrarāśau sthitaḥ pāpaḥ ṣaṣṭhe syānnidhane'pi vā/
tatsthitenāriṇā dṛṣṭaḥ svapāke mṛtyudo grahaḥ
vilagnādhipateḥ śatrurlagnasyāntardaśāṃ gataḥ/
karotyakasmānmaraṇaṃ satyācāryaḥ(cāryaprabhāṣite) prabhāṣate
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ daśāriṣṭaphalaṃ nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
praveśe balavānkheṭaḥ śubhairvā(rvā saṃ) sunirīkṣitaḥ/
saumyādhimitravargastho mṛtyave na bhadettadā
mūlaṃ daśādhināthasya vibalasya daśā yadā/
balinaḥ syāttadā bhaṅgo daśāriṣṭasya taddhruvam
yuddhe ca vijayī tasmingrahayoge śubhe(śubho) yadi/
daśāyāṃ na bhavetkaṣṭaṃ svoccadiṣu ya saṃsthitaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ daśāriṣṭabhaṅgo nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
catuścatāvariṃśo'dhyāyaḥ
atyugramatidravyaṃ mahāntamapi bhāskaraḥ svatuṅgasthaḥ/
mṛṣṭāśanāmbarāḍhyaṃ subhūṣaṇaṃ śītaguḥ kurute
tejasvinaṃ kutanayo duṣprasahaṃ garhitaṃ pravāsaratam/
medhāvinaṃ kulāḍhyaṃ sunipuṇavākyaṃ budhaḥ svocce
vikhyātaṃ gururāḍhyaṃ vidvāṃsaṃ(vidvāṃsaṃ bhūpatkṛtaṃ prasave/) satkṛtaṃ kuśalam/
svocce bhṛgośca tanayo vilāsahāsyapragītanṛttaratam
svocce ravitanayo nṛpalabdhaniyogamabhijanayet/
grāmapurādhipatitvamaraṇyakadhānyaṃ kunārilābhaṃ ca
(ho.ra. 4 a. 594 pṛ.)bhānustrikoṇasaṃstho dhanavantaṃ mukhyamatinipuṇam/
bhoktāraṃ (dhanavantaṃ)guṇavantaṃ śaśī prasūtau trikoṇagaḥ puruṣam
vakro'pi taskarapatiṃ śūraṃ khalu nirdayaṃ cāpi/
saumyo vinodaśīlaṃ jayinaṃ ca svatrikoṇagaḥ kurute
jīvaḥ punarhitakaraṃ mahattaraṃ nayavidaṃ sukhogetam/
dānavapūjyo janayedgrāmapuravariṣṭhamāḍhyamatisubhagam
ātmatrikoṇa ārkirdhanatṛptaṃ kulayutaṃ śūram/
tīkṣṇamayūkhaḥ kurute mahogramatyuccārmāṇam
dharmarataṃ himaraśmirmanasvinaṃ rūpavantamātmārkṣe/
āḍhyaṃ pracaṇḍamacalaṃ bhaumaḥ kurute svarāśigaḥ puruṣam
śaśitanayo'pi vidhatte valgakathaṃ paṇḍitaṃ vā'pi/
kāvyaśrutijñāḍhyaṃ guruceṣṭaṃ(śubhaceṣṭaṃ) vākyapatiḥ svarāśisthaḥ
dāvanapūjyaḥ kurute kṛṣībalaṃ sphītavittaṃ ca/
kurute śanaiścaro'pi mānyaduḥkhaṃ svarāśigaḥ puruṣam
mitragṛhe'rkaḥ khyātaṃ sthirasauhṛdamarthadātāram/
mitrarkṣagaḥ śaśāṅko yatastato labdhasaukhyabahumānam
aṅgārako'pi kurute suhṛddhanārakṣaṇāsaktam/
śaśijaḥ suhṛdgṛhagataḥ karoti cāturyahāsyadhanavantam
vacasāmadhipaḥ pūjyaṃ satāṃ ca suviśiṣṭakarmāṇam/
mitragṛhe bhṛgutanayaḥ suhṛtpriyaṃ (dayitamiha sūtam)dayitavittamatiśūram
bhāskarasūnuḥ kurute parānnabhojinamardhakarmaratam/
nīce savitā kurute preṣyaṃ bāndhavajanāvadhūtaṃ ca
himaraśmiralpapuṇyaṃ rogiṇamapi durbhagaṃ loke/
nīcasthaḥ kṣititanayo'narthavyasanopataptamatinīcam
kurute himakaraputraḥ kṣudraṃ svajñātibandhu(baddhavairaṃ ca)vairaṃ ca/
nīce guruḥ prakurute malinaṃ prāptāvamānamatidīnam
asuradayito'svatantraṃ praṇaṣṭadāraṃ viṣamaśīlam/
koṇo vipannaśīlaṃ vigarhitācāramartharahitaṃ ca
kurute śatrugṛhe'rko niḥsvaṃ viṣayaprapīḍitaṃ cāpi/
tuhinamayūkhaḥ kurute hṛdrogiṇamarigṛhe naraṃ satataṃ
(bandhvaribhaṅgaiḥ bhaumo vikalaṃ vā durbhagaṃ loke)bandhāribhaṅgabhājaṃ dīnaṃ vikalaṃ ca durbhagaṃ bhaumaḥ/
(ājñāmātra)ajñānamativihīnaṃ budho'ribhe naikaduḥkhamatidīnam
klībaṃ gururvidhatte (badhiranaraṃ)nayahīnaṃ dhanavihīnaṃ ca/
śukro'rigṛre bhṛtakaṃ kutantramatiduḥkhitaṃ janayet
bhāskarasuto'pi kurute malinaṃ vyādhyāṃdaśokasantaptam/
sveṣūccabhāgeṣu phalaṃ samagraṃ svakṣetratulyaṃ bhavanāṃśakeṣu/
nīcāribhāgeṣu jaghanyameva madhyaṃ phalaṃ mitragṛhāṃśakeṣu
dvāvuccagau janayato dhaninaṃ kīrtyānvitaṃ tadā puruṣam/
nagarārakṣakalāḍhyaṃ camūpatiṃ ca trayaḥ prathitam
(āḍhyo) āḍhyaṃ nṛpāttakīrti catvāro rājadharmasaṃyuktam/
khyātaṃ nṛpatī(samaṃ)ṣṭatamaṃ pañcacānekavidhabṛddhakośaṃ ca
ṣaḍgrahāḥ svoccagāḥ kuryurnṛpatiṃ puruṣaṃ sadā/
pradānamā(guṇa)nasampanna bahuvāhanamaṇḍitam
svoccaṃ yātāḥ sarve samudraparyantamedinīnātham/
janayanti cakravartinamavanīśaṃ jātakaṃ cintyam
dvābhyāṃ trikoṇasaṃsthābhyāṃ kuṭumbī kulavardhanaḥ/
śreṣṭhaḥ prakhyātamakīrtiśca grahābhyāṃ bhuvi jāyate
mahādhanastribhiścaiva gaṇagrāmādināyakaḥ/
āḍhyo nṛpāptasatkāraścaturbhirlokasammataḥ
ārakṣakaḥ pradhānaḥ senāpuranagarabhūpakośānām/
pañcagrahaistrikoṇe bhavati kuṭumbī subahusaukhyaḥ
vidyādānadhanaudhaiḥ samanvito bhavati ṣaḍbhireva pumān/
rājyaṃ praśāsti niyataṃ gopālakule'pi saṃjātaḥ
svatrikoṇagataiḥ sarvairbhajjātau mahīpatiḥ/
vasustrībalasampannau vidyāśāstraviśāradaḥ
dvau svagṛhasthau kurutaḥ kulādhikaṃ bandhupūjitaṃ dhanyam/
vaṃśakaramarthasahitaṃ sthānayaśobhistrayo vihagāḥ
khyātaṃ viśiṣṭaceṣṭaṃ śreṇīpuranagarapaṃ ca catvāraḥ/
pañcāvanīśvarasamaṃ prabhūtagobhūmiyuvatisampannam
ṣaḍbhiḥ pravṛddhaśabdo dyudikośasvajanavājimānāḍhyaḥ/
bhavati nṛpavaṃśajāto niyataṃ pṛthivīpatiḥ svarkṣe
rājādhinṛpaḥ svarkṣe janayanti jitāripakṣamiha sapta/
mitrāśrayaṃ suvṛttaṃ dvau mitragṛhasamāśritau kurutaḥ
bāndhavasuhṛdupakartā tribhirviśiṣṭo bhavedguṇaiḥ khyātaḥ/
brāhmaṇadevārādhanaparaścaturbhirdhurandharaḥ khyātaḥ
rājopasevakaḥ syātapañcabhi (rāḍhyaṃ)rāḍhyo nareśvaraḥ kartā/
vistīrṇabhogavāhanavatumānṣaḍbhirnarendratulyaḥ syāt
sarvairmitrarkṣagatairbahuvāhanabhṛtyasādhano rājā/
dvābhyāṃ nīce nīcaścintābahvāgrahametaḥ
mūrkho(dharmābhirataḥ)'dharmarato'svastrirgrahairadhva(rnīcagairadhvagaḥ)go naraḥ preṣyaḥ/
ālasyanaṣṭaceṣṭaścaturbhiriha nīcagairbhṛtakaḥ
(amṛtaḥ)agṛhaḥ prabhinnadāraḥ pañcabhiriha kathyate naro dāsaḥ/
(khāsa)ghātabhayaśramataptaḥ ṣaḍbhirnīco bhavetkṣāmaḥ
bhikṣustyaktāśitabhugbhavati pumān vigatasarvasvaḥ/
nīcaiḥ saptabhirakhilairdikciradhṛtāmbaraḥ sūtaḥ
dvāvaribhūvanasametau kleśavatāṃ nityavigraharucīnām/
atiparibhūtānāmapi nṛṇāṃ janmapradau kathitau
vividhavyayaduḥkhabhujāṃ trayaḥ śramotpannaneṣṭavittānām/
catvāra iṣṭayoṣitputrārthavināśajādhitaptānām(roga)
pañcārigṛhe vihagā iṣṭavyasanābhighātataptānām/
ṣaḍrogāṅkitavapuṣāṃ(rogapīḍatānāṃ) duḥkhavatāṃ caiva janmakarāḥ
saptāribhe grahendrā bībhatsakule prasūtānām/
(alpā)śayyācchādanabhojana(vāñchi)vañcitakānāṃ bhavanti sadā
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ uccādicintanaṃ nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
strīṇāṃ janmaphalaṃ tulyaṃ puṃbhiḥ sārdhaṃ taducyate/
viśeṣastatra yo dṛṣṭaḥ kathyate vistareṇa saḥ
vaidhavyaṃ nidhane cintyaṃ śarīraṃ janmalagnataḥ(bhāk)/
saptame patisaubhāgyaṃ pañcame prasavastathā
prakṛtisthā lagnendvoḥ samabhe saccholarūpāḍhyā/
bhūṣaṇaguṇairupetā śubhavīkṣitayośca yuvatiḥ syāt
puruṣākṛtiśīlayutā duḥśīlā dukhitā viṣamarāśau/
krūrairvīkṣitayutayoḥ pāpā strī syādguṇairhīnā
lagnendvoryo balavāstriṃśāṃśe'dhiṣṭhito'dhipaiḥ phalaṃ kramaśaḥ/
bhūsutabhārgavabodhanasuragurumārtaṇḍadepabhavaiḥ
kanyaivāragṛhe duṣṭā bhaumatriṃśāṃśake bhavet/
kucaritrā tathā śaukre samāyā bodhane'balā
jaive sādhvyarkaje dāsī jñarkṣe kauje tu kāpaṭī/
śaukre prakīrṇakāmā ca baudhe guṇavatī bhavet
jaive satī śanau klībā duṣṭā kauje sitarkṣage/
śaukre khyātaguṇā baudhe kalāsu nipuṇā matā
jaive guṇānvitā mande punarbhūḥ candrarbhe tataḥ/
svacchantā kathitā kauje śaukre ca kulapāṃsanā
baudhe śilpānvitā nārī jaive bahuguṇā smṛtā/
patighnī cārkabhe kauje vācālā bhārgave satī
baudhe puṃśceṣṭitā jaive rājñī mande kulacyutā/
kauje basuguṇāryarkṣe śaukre vāgvyasanī(ho. ra. 10 a. 719 pṛ. cāpyasatī) tathā
baudhe vijñānasaṃyuktā jaive naikaguṇā smṛtā/
mande cālparatiḥ proktā dāsī kauje tathārkibhe
suprajñā ca bhadecchaukre budhe duḥsthā khalā tathā/
jaivaṃ pativratā nityaṃ mande nīcānusevinī
śukrāsitau yadi parasparabhāgasaṃsthau
śaukre ca dṛṣṭipathagāvaduye ghaṭāṃśe/
strīṇāmatīva madānagnimadaḥ(vahnigadaḥ) pravṛddhaḥ(vṛddhiḥ)
strībhiḥ samaṃ(śamaṃ)ca puruṣākṛtibhirlabhante(ryabheta)
śūnye'ste kāpuruṣo balahīnaḥ saumyadarśanavihīne/
carabhe pravāsaśīlo bhartā klībo jñamandayośca bhavet
utsṛṣṭā sūryeste kuje ca vidhavā navauḍhaiva/
kanyaivāśubhadṛṣṭe śanaiścare vṛddhatāṃ yāti
aśubhe kṣīṇe'stagate tyaktā patyā bhavedaśubhadṛṣṭe/
krūrairvidhavāstagatairbhavati punarbhūstayā miśraiḥ
anyonyabhāgagatayoḥ sitakujayoranyapuruṣasaktā syāt/
dyūne śiśirakaraḥ vā (gutanaye)syādyuvatiranujñayā bhartuḥ
saurāragṛhe tadvacchaśini saśukre vilagnage jātā/
mātrā sākaṃ kulaṭā krūragrahavīkṣite bhavati
dyūne tu kujanavāṃśe śaninā dṛṣṭaṃ sarogayoniḥ strī/
sadbhṛgubhāge cāruśroṇī pativallabhā bhavati
dyune vṛddho mūrkhaḥ sauragṛhe syānnavāṃśake vā'tha/
strīlolaḥ krodhaparaḥ kujabhe'tha navāṃśake bhartā
śukragṛhe'tha navāṃśe'tirūpasaubhāgyasaṃyukto bhartā/
naipuṇavijñānayutasyathaiva baudhe'thavā navāṃśe vā
madanārto mṛducittaḥ śaśibhe'tha navāṃśaka bhartā/
gurusitabhāge'pyathavā guṇavāvnitendriyo bhavati
atikarmakṛdatitīkṣṇo ravibhe'pyathavāṃśake bhavati bhartā/
saptamabhavanopetairnityaṃ strīṇāṃ samavardhāryam(dhāryaḥ)
rirṣyānvitā sukhaparā lagne sitacandrayoburdhandvośca/
sukhitā kalāsu kuśalā guṇaśatahitā vinītā syāt
śukrabudhayorvilagne rucirā subhagā kalāsu nipuṇā ca/
dāsyambarasaukhyayutā śubheṣu pāpeṣu viparītā
pāpe'ṣṭame tu vidhavā nidhanādhipatirnavāṃśake yasya/
tasya daśāyāṃ maraṇaṃ vācyaṃ tasyāḥ śubhairdvitīyasthaiḥ
kanyālivṛṣabhasiṃhe śiśiramayūkhe'lpaputrā(putratā tasyāḥ) syāt/
putrabhavane śubhayute nirīkṣaite vā tathaiva syāt
riktaṃ(riktairbu) budhendubhṛgujai ravije ca madhye
śeṣairbalena sahitairviṣamarkṣalagge/
jātā bhavetpuruṣiṇī yuvatī sadaiva
puṃśaceṣṭitā vicarati prathitā ca loke
krūre jāmitragate navame yadi khecaro bhavati nūnam/
(prabrajya māvame grahasaṃbhave naiva nopnāti)āpnoti pravrajyāṃ pāpagrahambhavāmabalā
balibhirbudhaguru śukraiḥ śaśāṅkasahitairvilagnagaiḥ samabhe/
strī brahmavādinī syādanekaśāstrārthakuśalā ca
janmakāle vivāhe ca cintāyāṃ varaṇe tathā/
cintyaṃ strīṇāṃ tu yatproktaṃ ghaṭate tatpatiṣvapi(dra.vṛ.jā. 24/15,16)
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ strījātakaphalo nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
ṣaṭcatvāriśoṃ'dhyāyaḥ
śikhijalasāstrajvarajastvāmayatṛṭ kṣutkṛto bhavenmṛtyuḥ/
sūryādibhirnidhanagaiḥ paradeśe pathi svake carādyaiśca
yo balayukto nidhanaṃ paśyati taddhātukopajo mṛtyuḥ/
tatsaṃyuktabhagātre bahubhirbalibhirbahuprakāraḥ syāt(dra.vṛ.jā. 25/1)
(dra.vṛ. jā. 25/2)sūryāṅkārakayoḥ khabandhugatayoḥ śailagrapātodbhavo
mṛtyurbhūtanayendubhutanayaiḥ kūpe khasaptāmbugaiḥ/
pāpālokitayorhimoṣṇakarayoḥ kanyāsthayorbandhato
lagne sūryaśaśāṅkayostimiyuge toye (yadā)sadā (majjati)majjataḥ
karkiṇi mande makare candre mṛtyu(darodara)rjalodarakṛtaḥ syāt/
(pāpāṃśasthe) pāpāntaḥsthe candre kujabhavane śastravahnibhavaḥ
kanyāyāṃ padminīśatruḥ pāpamadhyagataḥ (stadā)sadā/
raktotthaśeṣajaṃ mṛtyuṃ karoti dhruvameva hi
saurarkṣe śubhayormadhye (rajjvagnyutpātajaṃ śaśī)śaśī rajjavagnipījam/
kuryānmṛtyuṃ na sandehaścāṇakyavacanaṃ tathā
navamasutayoraśubhayoḥ pāpagrahadṛṣṭayorbhavenmṛtyuḥ/
drekkāṇaiḥ pāśabhujaganigaḍaiśchidre'thavā gaptyām
mīnodaye dinakare śaśini sapāpe'stage site meṣe/
strīhetukaṃ hi maraṇaṃ svamandire syādvadantyeke
rudhire (sute)sukhe'thavārke viyati yame kṣoṇacandrayuktaiḥ(yukte)/
pāpestrikoṇalagne śūlaprotasya nirdiśenmaraṇam
hibuke'rke viyati kuje kṣīṇenduyute'rkajena saṃdṛṣṭe/
kāṣṭhenābhihataḥ sanbhriyate jāto na sandehaḥ
kṣīṇendubhaumaravindanasūryayuktaiḥ chindrāspadodayasukhairlaguḍāhatasya/
mutyurviyannavamalagnasutasthitaistairdhūmāgnibandhanaśarīranikuṭṭanaiḥ syāt
hibukāstakarmasahitaiḥ kujabhānuśanaiścarairbhavati mṛtyuḥ/
(sāyudha)āyudhahutabhugbhūpatikopaprabhavaḥ sadā puṃsām
karmāmbuvittasaṃstheḥ kujendumandaiḥ kṣataḥ krimikṛto'ntaḥ/
(dra.vṛ.jā. 15/7)khasthe'rkendukuje vā surāprapāna(prapāta)pratāpakṛtaḥ
saptabhavane bhaume kṣīṇendudivākarārkibhirlagne/
maraṇaṃ jātasya vadedyantrotpīḍanabhavamavaśyam
tulāyāṃ rudhire yāte kujarkṣe bhāskare sthite/
candre mandagṛhaṃ prāpte viṇmadhye maraṇaṃ bhavet
galitendvarkabhūputrairgatai(vyomaṣṭanavababanyuṣu, vyomāṣṭamandhuyu)rvyomāstabandhuṣu/
viṇmadhye tu bhavenmṛtyuḥ siddhasenaḥ prabhāṣate
balinā kujena dṛṣṭe kṣīṇendau randhrage'rkaje mṛtyuḥ/
gulmamahāvedanayā kṛmidāhāyudhakṛto bhavati
ravau sarudhire dyūne nidhane ravisaṃbhave/
rasātalasthe himagau mṛtyuḥ pakṣikṛto bhavet
lagnacchi(mitra)dratrikoṇeṣu ravyārārkiniśākaraiḥ/
mṛtyuḥ syācchailapātena (vakra)śastrakuḍyādipātajaḥ
udayanavāṃśādhipateḥ samānabhūtau vadanti yavanendrāḥ/
grahayogekṣaṇakādyaiḥ parikalpyaṃ cānyadapi tajjñaiḥ
uditāṃśasamo mohaḥ sveśena(śeṣeṇa) nirīkṣate dviguṇitaḥ syāt/
triguṇaḥ śubhaiśca dṛṣṭe samastamunayo vyavasyanti
udayāddvāviṃśātimadrekkāṇo bhavati kāraṇaṃ mṛtyoḥ/
(adhipodbhavo)tasyādhipatibhavo vā niryāṇaṃ sūcayetsvaguṇaiḥ
(ho. ra. 7 a. 189 pṛ.)meṣādye drekkāṇe krūragahavīkṣaite ca saṃyukte/
ambvahiviṣapittakṛtaṃ maraṇaṃ nṛṇāṃ samādeśyam
vidyāddvitīyabhāge maraṇaṃ jala jalakṛmihimāraṇyaiḥ/
evaṃ tṛtīyabhāge taṭākakūpaprapātādvā
karabhāśvakharoṣṭrebhyo mṛtyurjñeyo vṛṣasyādye/
pittāgnivātacorāddvitīyabhāge vṛṣasyaiva
vidyāttṛtīyabhāge yānāsanavājipātakṛtam/
puṃsāṃ bhavati hi maraṇaṃ raṇaśirasi mahāstrakṛtameva
ādye mithunatryaṃśe kāsaśvāsodbhavo bhavati/
(mṛtyurviṣavṛkamahiṣā)mṛtyurmahiṣaviṣādyāddvitīyabhāge ca saṃnipādādvā
vanavāsitacatuścaraṇātparvatapa(nāgādgaṇā)tanādgajāttathā(raṇyaiḥ)raṇyāt/
bhavati hi mṛtyuḥ (mantyai)puṃsāmante bhāge tu jutumasya
grāheṇa madyapānātkaṇṭadoṣeṇa vā tathā svapnāt/
bhavati hi karkaṭakādyemṛtyurnṛṇāṃ tṛtīyabhāge tu
abhi(abhiśāpā)ghātādviṣapānānmadhye tryaṃśe bhayaṃ samādiṣṭam/
(plīha)vihagapramehagulmā(lmastraṃsanadoṣeṇa ca tathāntye)sṛktandrīdoṣeṇa ca tathāntye
salilaviṣapādarogātsiṃhādye tryaṃśake bhavetpuṃsām/
madhye tṛtīyabhāge jalāmayakṛto vanoddeśe
viṣaśastrayogadoṣairabhiśāpādvā tathā ca pātādvā/
antye siṃhatryaṃśe bhavati hī mṛtyurna sandehaḥ
ādye kanyātryaṃśe mastakarogāttathāni (śvasana)lānmṛtyuḥ/
vyālagiridurga( nmṛtyuḥ)vanajo madhye bhūpātmajādathavā
karabhakharaśastratoyādatikhātātstrīkṛtānnapānādvā/
antye kanyātryaṃśe nṝṇāṃ mṛtyuḥ tadā iṣṭaḥ
ādye vaṇiktribhāge yuvati(catuṣpadanipāna)catuṣpānnipātadoṣeṇa/
madhye tu jaṭhararogairantye vyālāmbujātebhyaḥ
ādye'linastribhāge viṣaśastrastrī(rasā) kṛtānnapānabhavaḥ/
madhye tu vastrabhārasraṃsanarogairbhavati mṛtyuḥ
antye tṛtīyabhāge loṣṭakapāṣāṇa(ghātena)janitavedanayā/
bhavati hi maraṇaṃ hyathavā nṝṇāṃ jaṅghāsthibhaṅgakṛtam
cāpasyādye tryaṃśe gudānilasamudbhavairvividharogaiḥ/
madhye viṣagurudoṣainilakṛtairvā bhavenmṛtyuḥ
antye tṛtīyabhāge jalamadhye tatsamutthitairvā'pi/
mṛtyurnṝṇāṃ dṛṣṭo jaṭharāmayadoṣasaṃbhūtaḥ
makarādye drekkāṇe nṛpahiṃsāvyāghrakāraṇānmṛtyuḥ/
ūruvināśādathavā jalacarasattvādviṣaikaśaphasarpāt
dahanāstrataskarebhyo jvarādamānuṣavibhedanānmadhye/
antye makarastryaṃśe strīṇāṃ mṛtyuḥ sadā iṣṭaḥ
kumbhe prathamatryaṃśe strībhyastoyaistathā jaṭhararāgaiḥ/
jñeyo mṛtyurnṝṇāṃ parvataharanādviṣādervā
madhye strīkṛtaduḥkhairguhyajarogairbhavati mṛtyuḥ/
antye mithunacatuṣpadamukharohakṛtairbhavetpuṃsām
aṃśe mīnayugādye gulmagrahaṇīprehayuvatībhyaḥ/
jaṅghājaṭharaja(lajai)rogairgajagrahakṛtaiḥ samādiśenmṛtyum
naubhedājjalamadhye jhaṣe dṛgāṇadvitīyajātānām/
antye bhavati hi maraṇaṃ kutsitarogairna sandehaḥ(isa adhyāya meṃ ukta tulanīya hai jā. bha. ni. adhyāya)
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ niryāṇaphalaṃ nāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
janmavidhāvajñāte (śno'tha)praśnotthavilagnato bhavetspaṣṭam/
janmasamayo(samaye) narāṇāmatiprayatnena saṃcintya
daśavidha(vidhi)cihnairjñātvā jātaṃ puruṣaṃ prasādhayellagnam/
ata eva prathamataraṃ tāni samasyānyahaṃ vakṣye
meṣavilagne jātaḥ pracaṇḍaroṣo videśagamanarataḥ/
lubdhaḥ kṛśo'lpasaukhyaḥ serṣyaḥ skhalitābhidhāyī ca
pittā(pittāniloṣṇa)niloṣṭharogaibhitaptanuḥ kriyāpaṭurbhīrūḥ/
meṣākṣidharmaparaścalo'lpamedhāḥ parārthanā(rataḥ)śakaraḥ
bhoktā khyātaḥ kunakho bhrātṛvihīnastathā pitṛtyaktaḥ/
śīghragatirmandasuto vividhārthayutaḥ suśīlaśca
kukulodgatāṃ (suśīlāṃ)viśīlāṃ (vyaṅgāṃ svajane'ghṛṇāṃ) svajane'pi ca nirghṛṇāṃ striyaṃ labhate/
apakṛṣṭodayasaukhyaḥ kudharmasaṃvardhitārthaśca
vṛṣavilagne śūraḥ kleśasahiṣṇuḥ sukhī ripunihantā/
bālye saṃcayayuktaḥ pṛthupīnalalāṭaghoṇagaṇḍoṣṭhaḥ
udyuktakarmasubhagaḥ piturjananyāḥ suśarmakṛddātā/
vividhavyayo'tiraudraḥ kaphānilātmā pitā kumārīṇām
svajanāvamardanaparo (niyukto)dharmavivṛtto'balāpriyaścapalaḥ/
bhojanapānanigṛdhnurnānāmbarabhūṣaṇaikamatiḥ
mithunavilagne jātaḥ priyadāro bhūṣaṇapradānaratiḥ/
(pūjyatamaḥ)pūjyavacaḥ suvarcasvā dvimātṛko ripuvinītaḥ syāt
gāndharvaśilpakuśalaḥ śrutiśāstrārthaprahā(bhāsya)syakāvyamatiḥ/
saumyo'tha maṇḍanarucirmadavaśyaḥ syātsatāṃ satyaḥ
asahiṣṇuraniṣṭasutaḥ śaṭho'lpabandhuśca saṃsthito bhavati/
hīnādhikāṅgapādo vinītavṛttākṣipakṣmā ca
caṇḍākāro vaśyo dāruṇaripupakṣasaṃharaṇaśīlaḥ/
bhūratnakāñcanārmi(nepsita)kajalārthabhāgī bhavetpuruṣaḥ
karkiṇi lagne bhīrurnaikanivāsaścalaprajñaḥ/
medhānvito'tidhuryo guhyarugārto nihanti ripūn
antarviṣamaḥ kāmī dvijadevatātyarcanapradānarataḥ/
dharmarataḥ kaphabahulaḥ yuvatitanuḥ(tanuḥ saṃstuto gaṇairniyatam)saṃsthito guṇairniyatam
kanyānujo na bandhurdṛṣṭālpasuto vigarhitakuṭumbaḥ//
bahumatakutsitayuvatiḥ parārthabhāgī dṛḍhagrāhī
paradeśagaḥ sudhīraḥ sāhasakarmā jalādhigatavittaḥ/
strībhūṣaṇāmbarasukhairbhogaiśca samavnito bhavati
siṃhodaye prasūto māṃsarucirnṛpatilabdhamānadhanaḥ/
dharmācca yuto'pya(hyasaṃstha)saṃsthaḥ kuṭumbakāryeṣu ratavāmaḥ
siṃhasya samānamukhaḥ sthitimāngāmbhīryasattvasaṃyuktaḥ/
dhṛṣṭo'lpavacā lubdhaḥ paraghātakaro bubhukṣāvān
parvatavanānusārī suroṣaṇo dṛḍhasuhṛtpramādī ca/
duṣprasaho hataśatruḥ khyātasutaḥ praṇatasādhujanaḥ
kṛṣyādikarmadhanavānvyāpārarato bahudavyayo bhavati/
veśyā-naṭī-niyamanādbhāryātaścātidantarogācca
ṣaṣṭhe sādhutvayutaḥ śikṣāgāndharvakāvyaśilpapaṭuḥ/
priyavalgukathābhāṣī praṇayī dānopacārarataḥ
kanyāvilāsasattvasthitirdayāvānparasvabhoktā ca/
bhoktā devabhramaṇaḥ strīprakṛtirvinayavāk kitavaḥ
bhūmaṇḍalavardhanabhāk subhagaḥ kāmī yaśocchrayaṃ labhate/
ṛjudharmavānsurūpaḥ suruciḥ kānto gurūṇāṃ ca
pāpairahāryavṛttaiḥ sahajaiśca samaṃ viruddhaśca/
kanyāprajo'nilakapho nīcārivivarjitakathaśca
saptamalagne jāto viṣamāṅga śīlavarjitaścapalaḥ/
upacitahīnadraviṇaḥ (sukhakṛddehā)sukhahṛddehānusārī(kārī) syāt
(kakṣādhikaḥ khalaruciḥ)kaphavātikakaliruciko dīrghamukhaśarīradharmativettā/
bahuduḥkhabhāksumedhāḥ parāvamardī sucārukṛṣṇākṣaḥ
atithidvijaderatiḥ (tanuḥ)kratukriyāvānguruṣu bhaktaḥ/
pūjyaḥ pitānyabhājāṃ jātaḥ satyaśca mṛduśuklaḥ
bhrātṛpriyo'rthamukhyaḥ śuciśca pāpopacārabandhuśca/
(dātā)kāntaḥ kutsitavṛtto dharmavyavasāyanīcamatiḥ
vṛścikalagne puruṣaḥ (tanurvyā)pīnapṛthuvyāyatāṅgastīkṣṇaśca/
antarviṣamaḥ śūro māturabhīṣṭo (ratodya)raṇodyatastyāgī
gambhīrapiṅgaloddhatadṛktumahāhṛnnimagnaṭharaśca/
antarvilagnaghoṇaḥ sāhasanirataḥ sthiraścaṇḍaḥ
viśvāsahāsavaśyaḥ pittarugārtaḥ kuṭumbasampannaḥ/
gurusuhṛdāṃ droharataḥ (varā)parāṅganākarṣaṇānurataḥ
bandholbaṇavaktraḥ syādbhūpatisevī saśatrupakṣaḥ syāt/
prayato'rtadaḥ suyuvatidharmaṃ prati vatsalaḥ kṣudraḥ
kārmukalagne jātaḥ sthūladarastuṅgāpṛthulamūrdhā ca/
praṇatānāṃ priyakārī dhṛtisattvasamanvitaḥ sunayaḥ
malinanāsikoṣṭhakunakhī hrīmānatipīvarorujaṭharaśca/
vijñānaśāstrakuśalaḥ pratyagramatiḥ sulabhaprakopaśca
balināmarṣaṇaparaḥ kulamukhyo nāśitāripakṣaśca/
saṃgrāmapadaśreṣṭhabahulaśchalabahulaśchidrabandhuguṇaḥ
śilpādikarmanirataḥ svakarmadān(bāgbandhu) bandhuvargaśubhadaśca/
kānto (vadanājipado)vadanākṣigado nṛpāddhṛtārthaḥ sudharmarataḥ
mṛgavadane lagnasthe kṛśagātro bhīrureṇavaktraśca/
vātavyadhibhirārtaḥ pradīptaṅgogranāsaḥ syāt
laghusattvo'mitatanayo romacitaḥ pāṇipādavistīrṇaḥ/
ācāraguṇairhīnastṛṣārtarāmābhirāmamatiḥ
girivanacārī śūraḥ śāstraśrutiśilpageyavādyajñaḥ/
kṣudrabalaḥ sakuṭumbo dviṣṭo duṣṭaśca bandhuśaṭhaḥ
kutsitaśīlaḥ kāntaḥ kutsitadāro'nasūyako dhanavān/
dharmarato nṛpasevī na cāpi dātā sukhī subhagaḥ
kumbhavilagne puruṣaḥ sunīcakarmā kulādhiko mūrkhaḥ/
sphuṭitāgranaso nīcaḥ sakrodhaparo'lasātmā ca
vairapriyo'prahṛṣṭaḥ pāruṣyadyūtanīcadāsīṣṭaḥ/
upahṛtabandhuḥ kṣubdhaḥ kṣayodayo prāptavittaśca
piśunaḥ śaṭho daridro vinaṣṭabandhurbahiṣkṛto loke/
no saṃmataḥ pareṣāṃ prakṛṣṭasampadgururatiśca
kumbhodayo na śasto lagnavidhau sarvathaiva satyamate/
yavanairvargo'pi tathā cāṇakyo vadati no vargam
mīnavilagne jāto dhanyaḥ sphuṭanāsiko'sphuṭākṣaśca/
vijñānakāvyabuddhirmānādaralabdhakīrtiśca
vivṛtoṣṭharadaḥ kuṣṭhī vidāritāsyo vṛṣādisaṃlubdhaḥ/
dākṣiṇyapratyayavān meṣacchāgādisampannaḥ
śaucācāraśrutivāgdhṛtimān(śruta) kanyāprajo vinītaśca/
saumyamatiḥ sattvayuto gāndharvastrīratijñaśca
bahuśīlodāramatirbhrātṛdhanaumarṣaṇaḥ subandhuśca/
balavati rāśāvetattadadhipatau vā balaṃ(vakṣe) sarvam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ naṣṭa jātakādhyāye lagnaguṇo nāma saptacariṃśoṃ'dhyāyaḥ//
aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
riktotkaṭadṛ krūro dhanapaḥ śuklādhikogradārarataḥ/
pīnonnataḥ pracaṇḍastaskaranāthaḥ kriyādihorāyām
coraḥ pramādabahulaḥ kharāgrapādāṅgulirdvitīyāyām/
snigdhāyatākṣaturaḥ pṛthupīnatanuḥ sumedhāśca
śyāmo viśālacakṣurlalāṭavakṣāḥ(pakṣa) pragalbharativaśyaḥ/
sthūlāsthitanurvṛṣabhaprathamārdhe syādvapuṣmāṃśca
pṛthvāyatavṛttatanumudārasattvaṃ sumūrdhajaṃ janayet/
vyastakaṭiṃ vṛṣabhākṣaṃ vṛṣabhe horādvitīyāyām
madhyāyato'tidakṣo madhyatanurmṛduśiroruhāṅghriśca/
mithunādyardhe śūraḥ surapepsuḥ syāddhanī prājñaḥ
madhurāyatākṣakāmī śūro mṛdukarmaṭho vacasvī ca/
paradāradattadeho bhavennṛmithunadvitīyahorāyām
uddhatamūrtiḥ suśirāḥ pragalbhadhīrmandṛkcalāṅguśaṭhaḥ/
śyāmatanuḥ sukṛtaghno bhagnāgraradaḥ kulīrahorāyām
dyūte rato'dhvanirataḥ pṛthuvakṣā satpramāṇasampannaḥ/
kaṭhinaśarīraḥ krodhī jāyeta kulorabhadvitīyāyām
raktāntadṛkpragalbho gururāyatavigrahaśca siṃhādye/
jihmasvabhāvasukhabhāgantasthirakāryasattvaśca
strīmṛṣṭapānabhojanavastrepsurbahuviceṣṭakaṭhināṅgaḥ/
dātādhvarato'lpasuto bhogī sthirasauhṛdo'ntyārdhe
sukumāramūrtikāntaḥ suvākyagītāṅganāratirmadhuraḥ/
gāndharvavidyuvatyāḥ subhagaḥ pūrvārdhajaḥ śreṣṭhaḥ
hrasvo haṭhaśrutārthaḥ sthūlaśirāḥ sammato vivādī ca/
sevālekhyalipijñaḥ kṣayavṛddhiyutaḥ sukhī dvitīyārdhe
vṛttānana uccanasastvasitāyatasunayano vilāsī syāt/
pīnāyatā'sthisāro dhanavānsvajanapriyastulīdyardhe
bahvarthabhāk sthirārthaḥ śyāmākuñcitaśiroruhaśca śaṭhaḥ/
vṛttākṣaratsvaparārdhe sutvagghīnāgrapādaśca
raktāntapiṅgadṛṣṭiḥ sāhasakarmānvito raṇe śūraḥ/
duṣṭasvabhāvarāmāpriyo'rthaṃbhāgvṛścikādyardhe
vistīrṇopacitāyatapīnāṅgaḥ kṣmādhipopasevī syāt/
bahvṛṇamitrasametaḥ sphuṭitākṣo vṛścikāparārdhe syāt
dāritapṛthumukhavakṣāḥ parikuñcitanetragaṇḍaḥ syāt/
bālye tyaktātmaguruścāpādyardhe tapasvī ca
padmākṣo dīrghamahābāhuḥ śāstrarthavitsumūrtiḥ syāt/
vāksubhago dhanyo'pi ca dhanurapare nirvṛto yaśasvī ca
śyāmo mṛhākṣadhanyaḥ strīṣvajitaḥ saumyamūrtiśaṭha āḍhyaḥ/
mṛṣṭāśanaḥ (suveṣo)suceṣṭo mṛgādyabhāge tanūccaghoṇaḥ syāt
raktāntadṛṣṭiralaso gurudīrghāṭanaparo bhavati mūrkhaḥ/
śyāmo romacitāṅgastīkṣṇaḥ sahasaḥ suraudrakarmā ca
strīmitrabhāgarasavinmṛdulo'pasutaśca sadguṇaḥ śūraḥ/
tāmro bhāsvaravarṇo yānamatiḥ kumbhapūrvārdheḥ
ātāmradāritākṣaḥ kṛśaḥ sthiro'tyalpamūrtiralataḥ syāt/
naikṛtikaḥ suviṣādī kṛpaṇaḥ kumbhāpare suśaṭhaḥ
hrasvaḥ pṛthucārutanurmahālalāṭo bṛhṛdvadanavakṣāḥ/
strīdayito mīnārdhe prathame suyaśāḥ kriyāpaṭuḥ śūraḥ
dātā sutuṅganāso nipuṇo medhānvitaḥ śubhadanetraḥ/
nṛpadayitaḥ strīsubhāgaścārurmīnāpare suvākyaḥ syāt
candrārkayorekatare balasthe horāpatiḥ paśyati kendrago vā/
horā yathoddiṣṭaphalapradā syādgagarbhasthasattvasya samudbhaveṣu
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ horāguṇo nāma aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ//
ekonapañco'dhyāyaḥ
dātā hartā dīptaḥ kṣayodayī saṅgarapracaṇḍaḥ syāt/
priyavigrahastribhāge meṣāgre bandhuṣūgradaṇḍaśca
strīcañjalo vihīrī ratimāngītapriyo manasvī syāt/
mitrārthabhāksurūpaḥ strīvittarucirdvitīye ca
guṇavānparadoṣakaraścalasattvayuto narendrasevī syāt/
svajanapriyo'tidharmatṛtīyabhāge priyādaro'jñaśca
priyapānabhojyanārīviyogatapto vṛṣasya pūrvāṃśe/
vastrāvaṅkārayuto yuvatiprakṛtānusārī syāt
saumyavapustrīsubhago mahādharo rūpadhanayuktaḥ/
balavānsthiro manasvī lubdhastrīṇāṃ syāddhanānyupādāya/
santapyate tu paścādvṛṣasya bhāge tṛtīye ca
mithunādime dṛgāṇe pṛthūttamāṅgo dhanānvitaḥ prāṃśuḥ/
kitavo guṇī vilāsī nṛpāptamāno vacasvī syāt
hrasvānanasvarūpaḥ saumyavapuḥ sūkṣmamūrdhajatanuḥ syāt/
dhanyo mṛdumahādhīrdvitīyabhāge pratāpavānsuyaśāḥ
strīdveṣaṇo vapuṣpānmahāśirāḥ śatrusaṃyutaḥ prāṃśuḥ/
rūkṣanakhāṅghrikaratalaścalārthavibhṛto dṛḍhastṛtīye syāt
karkaṭādimabhāge devabrāhmaṇarataścalo gauraḥ/
kṛtyakaraśca pareṣāṃ sudhīḥ sumūrtiḥ śubhāṃganaḥ subhagaḥ
lubdhaḥ svādvadanaparaḥ svapnarataḥ strījito'bhimānī syāt/
sahajānvito vilāsī capalo bahurugdvitīye ca
strīcañcalo'rthabhāgī videśanirataḥ priyāsavaḥ sādhuḥ/
kānanatoyānurato durdṛṣṭirmālyavāṃstṛtīye syāt
siṃhādidreṣkāṇe dātā bhartārinirjigoṣuḥ syāt/
bahudhanayoṣitsusuhṛdvahujananṛpasevakaḥ susattvaśca
surucirakārī dātā sthiro vapuṣmānraṇepsuḥ syāt/
sukhabhāk śrutidharmarucirvistīrṇamatirdvitīye ca
lubdhaḥ parasvaharaṇe kalyaḥ stabdho mahāmatiḥ kitavaḥ/
nāyatatanumūrtiḥ syānnaikāpatyaḥ pragalbho'ntye
śyāmaḥ suvāgninītaḥ prāṃśuḥ sukumāramūrtirabalādye/
strībhyorthaṃbhāganiṣṭho dīrghaśirā madhusamākṣaśca
dhīro videśabhāgī śilpakathāpaṇḍitaḥ samaraśauṇḍaḥ/
vācāṭaḥ śrutavākyo vanaukasāṃ saṃmato dvitīye syāt
gītāparārdhabhāgī saṅgītaratirnarendradayitaḥ syāt/
hrasvasvarūpaveṣaścānte pṛthudṛkśiraskaśca
kandarparūpanipuṇastulādibhāge'dhvasevajñaḥ/
śyāmakalā paṇyarato niyogadhīraḥ sumedhāvī
paṅkajaviśālanetraḥ surūpavāksāhasaḥ (kilāpī)vilāpī syāt/
khyātaḥ svavaṃśavardhitavṛddhānucaro dvitīye ca
capalaḥ śaṭhaḥ kṛtaghno virūpajihmopacitamūrtiḥ/
naṣṭasuhṛddraviṇayaśayāḥ svalpamatirbhāgake tṛtīye syāt
gauraḥ sthiraḥ pracaṇḍo raṇotkaṭaḥ syānnaro viśālākṣaḥ/
sthūlaviśālaśarīraḥ kalipriyo vṛścikādyāṃśe
mṛṣṭānnapānacaturaścalekṣaṇo hemagauramūrtiḥ syāt/
kāntaḥ paravittayutaḥ śīlakalāvāgdvitīyeṃ'śe
niḥśmaśruromahiṃsraḥ piṅgākṣamahodaraḥ prahartā ca/
sahajacyutastṛtīye pīvarabāhuḥ sudhīrahṛdayaśca
parimaṇḍalākṣavaktro gaṇeṣu mukhyo dhanurdṛgāṇādye/
svopacitasvācārastathā mudurbhavati saṃjātaḥ
śāstrārthavitpravaktā kratuśatahartā dvitīye ca/
mantrabhṛtāṃ śreṣṭhatamastvanekatīrthāyatanacārī
bandhupradhānacaturaḥ satāṃ gatirdharmabhāk tṛtīye'pi/
(mānī)kāmī parāṅganābhāvarūpayaśobhājano vijiṣṇuśca
vyālambabhujaḥ śyāmaḥ prathitayaśorūpakāntiśaṭhaḥ/
smitabhāṣī makarādye strīṣu jito valguceṣṭadhanayuktaḥ
alpavadanaśca madhye calaḥ parastrīdhanāpahartā syāt/
caturaḥ satāṃ gatijñaḥ pradānaśīlo durantapādaḥ syāt
(vācāṭaḥ)vācālaḥ kaluṣakṛśo dīrghāṅgaḥ pitṛviyuktaśca/
labhate videśagamanādvyasanānyapi mṛgamukhasyānte
strīmānayaśobhutiḥ sphītaprabhavo ghaṭasyādye/
prāṃśuḥ karmasu niṣṭho dhanavānnṛpasevako jātaḥ
lubdhaḥ samarthamadhuro gauraḥ piṅgoddhatākṣahāsyadhanaḥ/
udghṛṣṭavacā matimānbahumitraḥ syāddvitīye tu
dīrghaḥ śaṭhaḥ pratāpo kṛśo'pabāhuḥ sutārthabhākstabdhaḥ/
bahvanṛto'ntarviṣamo vidāritākṣo ratividantye
madhupiṅgākṣo gauro medhāvī satkriyāratijñaśca/
sukhabhāgī mīnādye (cārayuto)jalacarayugale vinītaśca
nāryupacārapravaro mṛṣṭhānnaratiḥ(ruciḥ) parārthabhuk (kārī)kāmī/
strīsajjanātidayito vadatāṃ śraṣṭho dvitīye tu
śyāmaḥ kalāsu nipuṇaḥ (dāna)pṛthupādasuhṛtpradānaśca/
mṛṣṭānnapānahāsyo mīnayugāntye bhavetpuruṣaḥ
itīrito'yaṃ svaguṇasbhāvo drekkāṇajānāṃ (guṇacinhakalpaiḥ)guṇavidvikalpaiḥ/
drekkāṇabhe(ṇage) vīryavati svadṛṣṭe drekkāṇakalpaṃ tu phalaṃ vidadhyāt
iti kalyāṇavarmaviracitāṃ sārāvalyāṃ naṣṭajātakādhyāye drekkāṇādhyāyo nāmaikonapañcaśo'dhyāyaḥ//
pañcāśo'dhyāyaḥ
(navavargaguṇacintādhyāyaḥ)
atoṃ'śake (gateti)lagnagate tu vakṣye varṇasvabhāvākṛtilakṣaṇāni/
pradhānavīryeṃ'śapatau śaśīva tatsvāmirāśikramaśo vidhatte
ajasaṃsthānamukhaḥ syānmeṣādyāṃśe'lpanāsikāṃgabhujaḥ(ruhaḥ)/
caṇḍadhvanirvirūpaḥ saṃkucitākṣaḥ kṛśo'kṣatāṅgaśca
śyāmaguruskandhabhujo hrasvalalāṭaḥ sujatrukaḥ sphuṭadṛk/
dīrghāsyanaso mṛduvāktṛtīyabhāge kṛśāṅghrisandhiśca
vyāluptakeśagauro vyastabhujaścārunayananāsaśca/
vākpaṇḍitastṛtīye jātastu kṛśorujānujaṃghaśca
vibhrāntadṛkpracaṇḍo hrasvanaso'ṭanakharāṅghriromā ca/
abhrātṛkaḥ kṛśaḥ syāccaturthanavabhāgajaḥ puruṣaḥ
dṛpto gajendranayanaḥ pṛthunāsābhrūlalāṭako madhye/
pīnopacitāgratanu(tato) kharatararomāṅghritanukeśaḥ
śyāmo mṛdurmṛgākṣo guruḥ kṛśasphikkaṭhorucaraṇaḥ syāt/
vyastodarakabhujāṃsaḥ ṣaṇḍho bhīruśca bahubhāṣī
dūrvāṅkurābhacapalaḥ sitanetraḥ saptame bhavetpuruṣaḥ/
kulaṭāpatirnṛśaṃso viśālavistīrṇamūrtiḥ syāt
vānaramukhapravaktā kharapiṅgatanuśca guhyagadaḥ/
hiṃstro'nṛtapāparataḥ suhṛtpriyograḥ sadāṣṭamajaḥ
dīrghaḥ kṛśo vihārī vyastalalāṭaśravo'śvavadanaśca/
bahvabhidhānābhiratastvanṛjurnavamāṃśajo bhavati
samakṛṣṇatanuḥ stabdhaḥ pūrvamaghāntye'ntyakarmā syāt/
nīcaḥ prakṛtiviruddho viṣamākṣinirīkṣaṇo vṛṣasyādye
gambhīradṛgalasātmā vinataśirāvaktrakaśca laghumedhāḥ/
pratikūlakarmamithyābahupralāpī dvitīye syāt
mṛdvaṅgavānvmuṣmānsunasaspaṣṭāyatākṣabṛhadaṅgaḥ/
yajñādikarmanirataḥ sthirapārṣṇikarastṛtīyanavamāṃśe
hrasvodaraḥ suroṣo meṣākṣaḥ piṅgalastvadhanayuktaḥ/
paradhanaharaṇābhirataścaturthabhāge vṛṣasya naraḥ
vyālaḥ sutuṅgaghoṇo maharṣabhākāravaktraghanakeśaḥ/
syātpañcame vilāsī bṛhadbhujaskandhakaṭigauraḥ
svakṣaḥ sthiraḥ sukeśaḥ snigdhatanurvalguvākpragalbhaḥ syāt/
mādhuryahāsyanirataḥ kṛśaḥ sunipuṇo bhavetṣṣṭhe
mṛtasutayuvatīṣu rato manākpralambāgranāsikākṣaḥ syāt/
udbaddhāṃgaḥ svajanadvoṣī gurupādasūkṣmakeśaśyaca
vyāghrekṣaṇaḥ sudaśanastvacitasphuṭanāsiko'lpakarmā syāt/
udvṛttanīlakeśogranakho mukharastathāṣṭamajaḥ
mānyo'lpasattvabhīruḥ krodhī samaruciramūrtikitavaḥ syāt/
sañcitadhanaḥ prasiddhaḥ kṛśastvadhastātpralāpyante
romopacitāṃsabhuje ghanāsitāpāṃgadṛktathoccanasaḥ/
dūrvākājhaḍaśyāmaḥ kṛśāṅghripāṇistṛtīyabhavanādye
ghaṭaśīrṣo'śucikarmā ghātarucirmadhyalagnaghoṇaḥ syāt/
bahubhāṣī bahuceṣṭo dvitīyabhāge tu vigrahādhipatiḥ
gauro'tiraktanayanaḥ sunāsikaḥ samatanuḥ sumedhā syāt/
dīrghānano'sitabhrūrvācā caturastṛtīyeṃ'śe
subhrulalāṭakāmī nīlotpalamūrtirvipulavakṣāḥ syāt/
sitadanto(vaktro) mṛduvaktra(vakraṃ) praśastaromācitaścaturthe'śe
pṛthvānano bṛhatsphikpīvaravakṣobhujaśca khalaḥ/
sthūlaśirā māyāvī sitānukūlekṣaṇastu pañcamajaḥ
madhvīkṣaṇaḥ pralāpī vyastalalāṭaḥ samassutanuḥ/
kitavaścalaśca ruciroṣṭharadaḥ ṣaṣṭhe tu sattvayutaḥ
tāmrāruṇākṣavarṇaḥ samunnatākṣo viśālavakṣā syāt/
śikṣāstraśilpanipuṇo hāsyaratiḥ saptame jātaḥ
śyāmo gururmanasvī lalito madhurābhidhānaśca/
vyastavivṛnśarīro dīrghāsitadṛkkalāvidaṣṭamajaḥ
vṛttāsitadṛksutanuḥ siddho medhābalo ratijñaḥ syāt/
vijñānakāvyanirato navame jāyeta mithunasya
nirmalacārusugauraḥ sumūrdhajaḥ syādviśālakukṣiśca/
maṃgalamukhonnatākṣastanvaṃgabhujaḥ kulīrādye
(chavicaraṇoḍhaḥ)raktacchavīraṇograḥ kalāpriyaḥ syādviḍālamukhanetraḥ/
karkidvitīyabhāge tyāgī kṛśajānujaṃghaśca
gauraḥ sunetravāgmī sukumārasthūlayoṣidaṃgaśca/
dhīmānmṛdukarmaratastṛtīyabhāge bhavedalasaḥ
śyāmacchavirnatabhrūrviśālapīnonnataḥ sunāsākṣaḥ/
kṣīṇaḥ puruṣo dātā svajātikāryaścaturthe syāt
ghaṇṭāsvaro natāsyaḥ susaṃhatabhrūḥ sudīrdhabāhuḥ syāt/
sevārato vikarmā madhye durmarṣaṇo'lpamedhāśca
dīrghaviśālaśarīraḥ praśastanayano bahupratāpaḥ syāt/
gauraḥ suvaṃśaghoṇo vaktā ṣaṣṭhe ca pṛthudantaḥ
bhinnaśiroruharomā vṛhattanuḥ syātsirālajaṅghaśca/
paragṛharakṣaṇaśīlaḥ kākākāraśca saptamajaḥ
ghaṇṭāśirāḥ kuśilpī sumukhabhujāṃgaśca kūrmagatiḥ/
madhyavilagnanasaḥ syādaṣṭabhāge tu kuṣṭhaśca
gauro jhaṣanetragururmṛdūdaro'tha pṛthupīnavakṣāḥ syāt/
dīrghahanurlamboṣṭho mahorukṛśajānugulpho'ntye
mandodaraḥ pracaṇḍo raktāgranaso bṛhacchirāḥ śūraḥ/
unnatamāṃsalavakṣāḥ siṃhe prathame bhavedbhāge
unnatavitatalalāṭaścaturastratanurvilomanetraśca/
dīrghabhujonnatavakṣāḥ pṛthugraghoṇo dvitīyeṃ'śe
romānvitāyatabhujaścakoranayanastalastyāgī/
unnāsikastṛtīye snigdhatanurbāhuvṛttagalaḥ
ghṛtamaṇḍagauragātro dīrghāsitalocano mṛduśirojaḥ/
bhinnadhvaniścaturthe pṛthukaracaraṇaśca bhekakukṣiḥ syāt
ghaṇṭāśiro'lpakośo sitaghoṇākṣaśca lomaśāṃgatanuḥ/
lambodarapracaṇḍo daṃṣṭrotkaṭapīnahṛnmadhye
strastālparomamūrtiḥ snigdhasamāsitavilocano dīrghaḥ/
śyāmaḥ satrīṇāṃ caturo vikatthano vākyapaṇḍitaḥ ṣaṣṭhe
dīrghānanaḥ sirālaḥ pīnatanuḥ strīṣu durbhagaḥ kṛṣṇaḥ/
syātsaptame sucaṇḍo romacitaḥ kūṭaniṣṭhurābhāṣī
utkṛṣṭavāksthirāṃgaḥ (sūbhrūrga)subhago gambharīdṛgvikarmā ca/
niḥsvaḥ kūṭakaraḥ syādaṣṭamabhāge prasūtaśca
rāsabhamukho'sitākṣo vyālambabhujaḥ supārṣṇijaṅghaśca/
śvāsanipīḍitavakṣā navamāṃśe jāyate manujaḥ
sāraṃgākṣo vaktā pradānasambhogavāndhanāḍhyaśca/
śyāmonnatahṛdayaḥ syātṣaṣṭhe prathamāṃśake jātaḥ
pūrṇānanaḥ (vakṣā)sucakṣuḥ (piśunaḥ kalahapriyaḥ sugūḍhavayāḥ)snigdho mṛduvādaśīlaśca/
lambodaraścalaḥ syāddvitīyabhāge mahoruśca
sphuṭanāsikāpuṭaḥ syātpraśastapādaśca pīnapādabhujaḥ(pāṇi)/
vispaṣṭavākca gauraḥ kanyāsu suhṛttṛtīyeṃ'śe
śrutavānstrīṣu ca ramate sukumāro madhuraraktagauraśca/
tīkṣṇaścaturthabhāge prabodhano'dhaḥkṛśo dvitūrdhā ca
sthūloṣṭhabāhurunnatatanuḥ pṛthuśiroruhāṃsaḥ syāt/
pañcamajaḥ pṛthuvakṣā parāśrayodbaddhajaṃghaśca
snigdhacchaviḥ suvākyaḥ śastatanuḥ śāstrakṛtamatipracuraḥ/
lipilekhyakalābhijñaḥ sumanāḥ ṣaṣṭhāṃśajī vihārī ca
hrasvavadanonnatāṃsaḥ snigdhabhujonte'nte ca keśagauraḥ syāt/
saptamajaḥ pṛthujaṭharaḥ pṛthutaracaraṇo'mbubhīruśca
sukumāragauradīrghaści tronnatadṛkpracaṇḍamānī syāt/
vyālambapīnabāhuḥ piṃgalaromāṣṭame jātaḥ
khyāto mṛdusukhamūrtirviśālanetro balāsadṛśasattvaḥ/
caturo navameṃ'śe syānnatāṃsalekhyādividvāṃśca
gauro viśālanetraḥ ślāghī dīrghānano'rthagoptā syāt/
navapaṇyakarmakuśalastulādharādyaiśajaḥ suvikhyātaḥ
plutamaṇḍalanetraḥ syātkarāladanto nimagnamadhyastu/
yugale vistṛtahṛdayaḥ kutanurghanasaṃhatabhrūśca
gauro'śvamukhaḥ surado mahonnatākṣaḥ kṛśo'pi labdhayaśāḥ/
dīrghakaroruhaghoṇastṛtīyajaḥ syātsucaraṇaśca
tanvaṃsabāhubhīrustūnnatadantaḥ kṛśo mṛgataraladṛk/
hrasvanasaḥ suviṣādī śyāmo śīlaścaturthajo bhavati
gambhīradṛksthirātmā suhṛtpriyaḥ paṃcame hyamānī syāt/
kharakeśaḥ samanetro madhyapratilagnaghoṇadṛptaśca
pīnāṅgo gauraḥ syādviśālanetraḥ sunāsikāvaṃśaḥ/
snigdhanakhaḥ sutayajñaḥ ṣaṣṭheṃ'śe śāstravijjātaḥ
raktāvadātama(rati)timānguruhrasvatanuḥ kṛśo lalāṭe syāt/
lubdhaḥ pracaṇḍadurgaḥ saptamabhāge manasvī ca
tuṅgāṃsagaṇḍabhoktā kaṭhinatanurdīrghakṛṣṇabhrūḥ/
nirṇiktavākpraśāntaḥ sadvakṣastvardhamastako'ṣṭamajaḥ
svakṣaḥ prasannagauraḥ samacārutanuḥ paṭuḥ kalābhirataḥ/
dākṣiṇyahāsyanirato viṭasvabhāvo bhavennavame
hrasvonnatauṣṭhaghoṇaḥ sulalāṭaḥ syāddṛḍhāṅgauraśca/
dardurakukṣirdhaṭako'ṣṭamarāśau prathamanavabhāge
gauraḥ pṛthvāyatahṛdbāhustāmrogradṛgdvitīye syāt/
udvṛttabalanihantā sāhasakṛdanalpakeśaśca
prājño dṛḍhāṃsabāhuḥ prayatnakośo viśuddhavākyaḥ syāt/
kānīnako vapuṣmāngauro rucirādharastṛtīyeṃ'śe
paradāradroharatiḥ kṣeptā dhīraścaturthajo dīrghaḥ/
śyāmo'sitakeśākṣo naṭaḥ pragalbhaśca pīnaromāṃsaḥ
gambhīrastāmrākṣo magnanasaḥ pañcame dhīraḥ/
mṛṣṭodarograkarmā vyastadṛḍhāṅgo yaśasvī syāt
dhṛṣṭo variṣṭhabuddhiḥ pṛṣṭhoccanaso gambhīrasattvaḥ syāt/
sunayaḥ pracaṇḍakarmā ṣaṣṭhe dakṣo'lpakacadhanabhrūśca
dāritamukhaḥ sthirāṅgaḥ pravikīrṇaradaḥ śirāvanaddhāṅgaḥ/
nimnodaraḥ plutākṣaḥ strastatanuḥ saptame bhavedaṃśe
sphuṭitāgranasaḥ kālo vipannaśīlo malīmasāṅgaḥ syāt/
bhinnotkaṭaiḥ śirojaiḥ santyaktamatistathāṣṭamajaḥ
gauro mṛgākṛtimṛduḥ praśāntapiṅgākṣaromadṛḍhapīnaḥ/
susametaśca gurūṇāṃ mataḥ prajāto navamabhāge
subṛhannasojadṛṣṭiḥ sphuṭāgrabhāṣī sudantaromā ca/
gauraḥ subaddhavṛṣaṇaścāpādyāṃśe pracaṇḍaḥ syāt
prottuṅgaśirāḥ sthiravidvistīrṇākṣo gurusphigūruśca/
vikṛtāgranaso dīrgho mahāhanuḥ syāddvitīyeṃ'śe
śikṣāśāstramatijñaḥ pragalbhagambhīramūrtisunayaśca/
strīvallabho manasvī tṛtīyajo hāsyaśilpajñaḥ
dakṣo madhumaṇḍaladṛggauraḥ kacchapavivṛddhakukṣiśca/
prājño naṭaḥ sukeśaḥ pṛthuśubhamūrtiścaturthaḥ syāt
pṛthukarṇanetravadanaḥ prabaddhaharivigraho mahābhrūḥ syāt/
pīnonnatāṃsahantā pañcamajo gūḍharomadṛḍhabuddhiḥ
snigdhāsitāntapṛthudṛk mahālalāṭaḥ sumūrtikāvyarataḥ/
pṛthupīnamukho hīnaḥ ṣaṣṭhe vidvātkathaḥ sudhanaḥ
śyāmo mṛdurvacasvī tuṃgaśirāḥ saṅgrahānusandhirataḥ/
dīrgho viśālanayano dākṣiṇya caṇḍaśca saptamajaḥ
cipiṭāgranāsikaḥ syādvistīrṇaśirāḥ subaddhavairaśca/
vibhrāntadṛkpralāpī(bhāṣī) guruṣvabhimato'ṣṭamāṃśabhavaḥ
gauro hayākṛtimukho dīrghāsitadṛk tathālpavākyaḥ syāt/
satyaḥ satāṃ viṣādī navame kuṭilorujaṃghaśca
viralāgraradaḥ śyāmaḥ prabhinnavākyo'śirorjā varanāsaḥ/
gītādhvahāsyanirato makarādye caladhanaḥ kṛśāṃgaḥ syāt
alasaśaṭhaḥ kuṭilanaso gītābhiratirviśāladehaśca/
pracurāṃganāsu nirato bahubhāṣī syāddvitīyajaḥ kalpyaḥ
gāndharvakalākāmaḥ khyātāṃgo gauradṛksumanasaḥ/
bahumitrabandhuratimāṃstṛtīyajaḥ sviṣṭakarmā ca
raktāsitavṛttākṣo mahālalāṭabhujadurbalāṃgakaraḥ/
bhavati hi vikīrṇakeśaścaturthajo viraladantavākyaḥ syāt
udgaṇḍaghoṇakukṣirbhavati hi bhoktā sunāsikāvaṃśaḥ/
śyāmo vṛttorubhujaḥ pañcamabhāge sthirārambhaḥ
snigdhacchaviḥ suveṣaḥ kāmarataḥ sūkṣmasamaradasuvaktā/
ṣaṣṭhāṃśajaḥ pṛthuhanurmahālalāṭaḥ pumānbhavati
śyāmo'lasaḥ subhāṣī ku(rūkṣita)ñcitakeśo bṛhattanuḥ kaṭhinaḥ/
mṛdupādapāṇimatimānsaptamajaḥ śīlasampannaḥ
gambhīradṛksughoṇī raktāsyo bhinnanakhaśirojaḥ syāt/
udbaddhatanuḥ śakto'ṣṭamajo ghaṭapṛthulalāṭaśca
vipulākṣihṛtsumedhāḥ pūrṇamukho gītavādyanirataśca/
mādhuryasattvayuktaḥ sādhurnavame bhavetsujanaḥ
śyāmo mṛduḥ kṛśāṃgaḥ pīnahanuḥ śāstrakāvyamatiḥ/
kāmī ratimānkāntaḥ kumbhasyādyāṃśake bhavejjātaḥ
tvaṅnakhadṛṣṭiśirojaiḥ kharaiśca suvipannavatsalaḥ sādhuḥ/
dīrgho triśirā mūrkho dvitīyabhāge bhavejjātaḥ
saṃsaktatanuḥ pramadāpriyaśca vaidūryakāntidharaḥ/
śāstrārthavitprayoktā tṛtīyanavabhāgasaṃjātaḥ
kāntānurato gauro vidāritāsyo ripupraṇāśakaraḥ/
gambhīradhīrasattvaścaturthajo bhogaratiyuktaḥ
spaṣṭārthavitkalājñaḥ khararomadharāṅdhrirugraḥ syāt/
saṃruddhagaṇḍakarṇaḥ pañcamajaḥ kṛṣṇavarṇaśca
vyāghrānanaḥ pragalbhaḥ kuñcitakeśaḥ suniścitārthaśca/
vyālamṛgoragahantā ṣaṣṭheṃ'śe vallabho nṛpateḥ
meṣākṣimukhastīkṣṇo grāmyaratiḥ strīṣu paribhūtaḥ/
pittarugarditadehaḥ saptamajaḥ sattvadhṛtiyuktaḥ
sthirasattvabuddhiratimānnarendrayodho nareśvaraḥ subhagaḥ/
sthūlarado vipulākṣaḥ kumbhe syādaṣṭameṃ'śake puruṣaḥ
śyāmaḥ sama(vadano)gradaśano viśeṣitaḥ sudhanadāraputraśca/
navamāṃśajaḥ suvākya prathitaḥ śakto bhavetpuruṣaḥ
gauro'pi raktadehaḥ prabhāmṛdustrīmatipracalacittaḥ/
hrasvagalaḥ kṛśamadhyo mīnasyādyāṃśake puruṣaḥ
(pṛthupīnamugranāsaḥ)pṛthupīnabhagnanāsaḥ kriyāpaṭurmāṃsabhugruciradehaḥ/
kānanaparvatacārī bṛhacchirāḥ syāddvitīyāṃśe
gauraḥ śaṭhaḥ sucakṣuḥ śastatanurdharmavānsuvidvāṃśca/
dākṣiṇyavānvinītastṛtīyajo rūpavāṃścaturaḥ
guṇavānvipannaśīlaḥ pravṛddhasevī kriyā(paṭurvīraḥ)paṭurvidvān/
sattvādhiko nayajñastuṅganasaḥ syāccaturthe tu
dīrgho'sitaḥ pratāpī tuṅgāṅgaḥ svalpanāsikaḥ svakṣaḥ/
hiṃsāratiḥ śubharado duṣprasahaḥ pañcame pralāpī syāt
kāntaḥ pratāpaguṇavānprasannavaṃśo'lpanāsiko mādī/
tiryagvadanaḥ khyātaḥ ṣaṣṭheṃ'śe syāttathā nipuṇaḥ
puruṣābhimānaparakṛddharmaruciḥ śreṣṭhakaśca sacivaḥ syāt/
prabalo viṣādaśīlaḥ (śaṭhaḥ)śaṭho'sthiraḥ saptame bhāge
dīrgho bṛhacchirāḥ syātkṛśo'laso rūkṣanetrakeśaśca/
mandātmajo'rthanirato raṇakuśalo hyaṣṭame bhāge
hrasvo mṛduḥ sudhīro viśālavakṣokṣināsikaḥ snigdhaḥ/
(vita)vihitāṅgabuddhiguṇavānnameṃ'śe syātpumānkhyātaḥ
yatproktaṃ(proktāmaśādi) rāśiphalaṃ dvādaśabhāge'pi tatphalaṃ vācyam/
saptamabhāgasamānaṃ śeṣeṣu vinirdiśetprājñaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ naṣṭajātakādhyāye navavargaguṇacintā nāma pañcāśo'dhyāyaḥ//
ekapacāśo'dhyāyaḥ
(naṣṭājākādhyāyaḥ)
(dra. vṛ. jā. 16/1)praśnakāle vilagnasya pūrvārdhe'pyuttarāyaṇe/
apare dakṣiṇe brūyājjanmasampṛcchato budhaḥ
ṛturvācyo dṛgāṇāṃśe lagnasaṃsthe'pi vā (gṛhe)grahaiḥ/
ayanasya vilome tu parivartaḥ parasparam
śaśijñagurubhiḥ sārdhaṃ (pūrvaḥ)sitalohitasūryajaiḥ/
drekkāṇe'rdhe bhavetpūrve māsaḥ pūrve(pūrvaḥ) pare paraḥ
anupātāttithiḥ kalpyā kecidāhurināṃśajām/
lagnabhāgairdvirabhyastaiḥ pañcabhirlabhyate guruḥ
vayonumānādvarṣāṇi dvādaśa dvādaśa kṣipet/
dyurātrināmadheyeṣu vilomājjanmasambhavaḥ
lagnabhāgaiḥ krameṇaiva velā mṛgyā'nupātataḥ/
lagnatribhāgarāśīnāṃ yo balī janmakṛdbhavet
śīrṣādi saṃspṛśan praṣṭā pṛcchettadrāśimādiśet/
yāvadgataḥ śaśī lagnāccandrāttāvati janmabhaḥ
mīnodaye vadenmīnaṃ lagnāṃśasadṛśodayam/
lagnādbhānudṛgāṇe ca yāvatyarkācca tāvati
vilagnaṃ kathayetprājña iti śāstrasya niścayaḥ/
lagnage vīryage vā'pi cchāyāṃgulahate hṛte
ravibhirjanmaśiṣṭaṃ hi kathayedaviśaṅkitaḥ/
tiṣṭhataḥ śayanasthasya niviṣṭasyotthitasya ca
lagnādikendraveśmāni vadejjanmavidhau kramāt/
bhāvaṃ vicārya sakalaṃ yadyattulyaṃ tu tattathā
(dra. vṛ. jā. 26/15)saṃskāranāmamātrā dviguṇā cchāyāṃgulaiḥ samāyuktāḥ/
trighanavibhaktāccheṣaṃ nakṣatraṃ taddhaniṣṭhādi
(dra.vṛ. jā. 26/9)vṛṣasiṃhau daśaguṇitau vasubhirmithunālikau vaṇiṅmeṣau/
munibhiḥ kanyāmakarau bāṇaiḥ śeṣāḥ svasaṃmitaireva
guruṇā kujena bhṛguṇā budhendubhānvārkibhiḥ kramaśaḥ/
varṣartumāsatithayo dyuniśābhanavāṃśavelāśca
evaṃ krameṇa hṛtvā svavikalpavibhājitāccheṣam/
evaṃ bhavanti sarve navadānaviśodhane ca punaḥ
yavanendradarśanādyaiḥ kathitaṃ tadihātra sarvameva mayā/
kintu sphuṭaṃ na sarvaṃ spaṣṭaṃ sārasvataṃ cintyam
pādatritayaṃ vidalaṃ dinarajanīmānayoḥ kramātkramaśaḥ/
pṛcchakarāśisamānairdivasaniśāsaṃjñitaṃ piṇḍam
vāraghnabhavi(nibhṛtāgraṃ)hṛtāgraṃ prodgacchati tāvadeva nakṣatram/
aśvimaghāmūlādyaṃ vi(navakaṃ navakaṃ)navaṃ sanavaṃ kramādṛkṣam
talliptāsaptahṛtāccheṣādvāro bhavecca ṛ(pṛcchādi)kṣādi/
śeṣaṃ prāgvatkāryaṃ pṛcchakasūryādibhirdāyam
udgatadaśā vyatīta gamyātha vilomato bhavennityam/
tāvatsaṃkhyā yojyā naṣṭavidhau kālaparimāṇe
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ naṣṭajātakādhyāyo nāmaikapañcāśo'dhyāyaḥ//
dvipañcāśo'dhyāyaḥ
(aṣṭakavargādhyāyaḥ)
ukto hi yavanavṛddhairaṣṭakavargo nivedayati puṃsām/
hetuṃ śubhāśubhaṃ vā pratidivasaṃ saṃbhavantamiha
svātkendrāyanavāṣṭavittagṛhago bhaumārkasūnvoravi –
rjīvādāyanavātmajāriṣu sitāt ṣaḍdvādaśāstasthitaḥ/
candrādvṛddhiṣu bodhanātsanavadhīriḥ pheṣu lagnācchubhaḥ
sāmbuddhādaśago'ṣṭavargavidhinā saṃśodhito bhāskaraḥ
lagnādbhrātṛdaśāyaśatruṣu śaśī sāstādiṣu svācchubhaḥ
bhaumātsārthanavātmajeṣu ravitaḥ sāṣṭāṅganāstho guroḥ/
kendrāyāṣṭadhaneṣu dharmasukhadhītryāyāstakhasthaḥ sitāt/
kendrāyatrisutāṣṭagaḥ śaśisutāddhītryāyaṣaṭsvarkajāt
bhaumo vṛddhiṣu sātmajāsu ravitaḥ sādyāsu lagnācchubhaḥ
candrātkarmavinā ca kendravivarasyā(prāpti)ptisthitaḥ svādgṛhāt/
dharmāyāṣṭamakaṇṭakeṣu ravijājjñātryāyadhīśatruṣu
śukrādantyabhavārimṛtyuṣu guroḥ ṣaḍlābhakarmāntyagaḥ
jño'ṣṭāyādiśubhārthabandhuṣu sutābhrātṛsthito bhārgavāt
bhaumārkyoḥ sadṛśāstago ripubhavacchidrāntyasaṃstho guroḥ/
prāptyantyāritapaḥsuteṣu tapanātsvātsa(tsāyakarmatrigaḥ)trikarmādiṣu
svājñāyārijalāṣṭameṣu śaśino lagnātsapūrvācchubhaḥ
kendrāyāstadhaneṣu bhūmitanayātsvātsatriṣu brāhmaṇo
bhānoḥ satrinaveṣu dharmadaśadhīsvā(lābhā)yārigo bhārgavāt/
dharmāyāstadhanātmajeṣu śaśinaḥ koṇāttriṣaḍdhīvyaye
svājñā yāmbuna(navariḥphaputra)vāriputratanuṣu jñātsāstagastūdayāt
lagnādātanayāyarandhranavagaścandrātsitaḥ savyayaḥ
svātsājñeṣu śubho yamānnavadaśātryāyāṣṭapañcāmbuṣu/
tryantyāyārisuhṛnnaveṣu rudhirādriḥphāyarandhreṣvināt
jñātryāyārinavātmajeṣvatha gurordhīkhāṣṭadharmāyagaḥ
(svātryāyātmaja)svādāyātmajaṣaṭtrikeṣu ravijaḥ sāntyāmbarasthaḥ kujāt
bhānoḥ kendradhanāyamṛtyuṣu tanostryāyārikhādyāmbugaḥ/
ājñāyāṣṭanavāntyaśatruṣu budhādindorbhavāritriṣu
śukrādantyabhavāriṣu dvijavarātprā(svādhyāya)ptyāntyadhīśatrugaḥ
ityuktaṃ śubhamanyadevamaśubhaṃ cārakrameṇa grahāḥ
śastāśastaviśeṣitaṃ vidadhati protkṛṣṭametatphalam/
svarkṣasvoccasuhṛdgṛheṣu sutarāṃ śastaṃ tvaniṣṭaṃ samaṃ
(svoccasvāmigatā) svasvasvāmigataṃ daśāpatibalāddhantyaṣṭavargodbhavam
ravirudhirau bhavanaṃ praviśantau gurubhṛgujau gṛhamadhyasametau/
śaniśaśinau khalu nirgamakāle śaśitanayaḥ phaladastu sadaiva
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ aṣṭakavargādhyāyī nāma dvipañcāśo'dhyāyaḥ//
tripañcāśo'dhyāyaḥ
(viyonijanmādhyāyaḥ)
daivavidāṃ (nītikāraṃ)prītikaraṃ viśvasanīyaṃ samastalokasya/
kanakācāryasya matādviyonisaṃjñaṃ pravakṣyāmi
lagne karkaṭake saśītakiraṇe vā sadgrahaiḥ saṅgate
svarkṣasthairjagato'sya sṛṣṭimakarodviśveśvaraḥ śāśvatīm/
yasyaivaṃ bhavati prasūtisamaye puṃsaḥ sa sampālayet
samabhivyanakti horā sasthāvarajaṃgamaṃ yathā loke/
kālanimittākārairdaiśena ca tatpravakṣye'ham(tatprapañcoyam)
krūraiḥ subalasametaiḥ saumyairvibalairviyonalagne vā/
saumyārkibhyāṃ kendre (tadvīkṣite codaye)tadīkṣite vā viyoniḥ syāt
ādhāne janmani vā praśne vā dvādaśāṃśage candraḥ/
yasminvyavasthitaḥ syāllagne vā tatsamaṃ sattvam
varṇākṛtiprabhedādgrahayoganirīkṣaṇairmunibhiruktāḥ/
tānahamapi pravakṣye viśeṣataḥ sāramādāya
meṣavṛṣau mukhagalayoraṃsakapādeṣu mithunamīnau staḥ/
pṛṣṭhodayapārśveṣu ca niveśitau karkikumbhadharau
siṃhamṛgau jaghanasthau paścimacaraṇe sthitau yuvaticāpau/
guhyavṛṣaṇapradeśasphikpucchau jūkakīṭarkṣau
mithunādayastulāntāḥ savye bhāge catuṣpadānāṃ ca/
vāme jhaṣaghaṭadharamṛgakārmukabhṛdvṛścikāścintyāḥ
meṣādibhirudayasthairaṃśairvā grahayutaiśca dṛṣṭairvā/
svaṃ svaṃ varṇaṃ brūyādgātre cihnaṃ vraṇaṃ vā'pi
svagṛhāṃśakasaṃyogādvidyādvarṇānparāṃśake rūkṣān/
saptamasaṃsthāḥ kuryuḥ pṛṣṭhe rekhāṃ svavarṇasamām
vīkṣante yāvanto viyonivarṇāśca tāvantaḥ/
baladīpto gaganacaraḥ karoti varṇaṃ viyonīnām
pītaṃ karoti jīvaḥ śaśī sitaṃ bhārgavo vicitraṃ ca/
raktau dinakararudhirau ravijaḥ kṛṣṇaṃ budhaḥ śabalam
sve rāśau parabhāge pararāśau svāṃśake tiṣṭhan/
paśyan graho'pi lagnaṃ suvarṇavarṇaṃ tadā kurute
parighapariveṣajaladaiḥ śaṃkukavedhairdhvajaiśca vṛkṣaiśca/
vṛṣamṛgadaṇḍaiḥ sarpaiḥ śakradhanuḥpāṃsubhirvāpi
yadvarṇena vṛtaḥ syād grahastamiha varṇamādiśenmatimān/
svābhāvikairgrahāṇāṃ varṇairvarṇā bhavanti jātānām
vihagoditadṛkkāṇe graheṇa balinā yute ca carabhāṃśe/
baurdhe'śe vā vihagāḥ sthalāmbujāḥ(śaniśaśīkṣaṇādyogāt) śaśinirīkṣitāḥ kramaśaḥ
lagne jalaje bandhau(pakṣī) paṃktiḥ syādvīkṣite'pi vā jalajāḥ(jalajaḥ)/
sthalaje vā taddṛṣṭe grahavarṇasamasthalaprabhavaḥ
(lagne)lagnārkajīvacandrairabalaiḥ śeṣaiśca mūlayoniḥ syāt/
sthalajalabhavanavibhāgā vṛkṣādīnāṃ prabhedakarāḥ
antaḥsārānvṛkṣānbhānurdurgānkaroti tadrūpān/
kṣīrasnehasametān śaśī guruḥ phalasametāṃśca
kaṭukaṇṭakino rudhiraḥ sudurbhagāṃstaraṇijastathā śukraḥ/
kusumaphalasnehayutānbudhaśca balavarjitaṃ janayet
krūraḥ saumyagṛhastho vṛkṣamaniṣṭaṃ karoti śubhadeśe/
saumyaśca pāpabhavane kutsitadeśe śubhaṃ cāpi
vyāmiśraiḥ śubhabhūmau bhavanti miśrāḥ sadā vṛkṣāḥ/
sthalajalapatayasteṣāṃ sthalajalajānāṃ tu saṃbhave dakṣāḥ
sthalajalakhagau vilagnādyāvati rāśau tu te'pi tāvantaḥ/
svāṃśātparāṃśagāmiṣu yāvatsaṃkhyā bhavanti tāvantaḥ
svāṃśe saumyairabalairviyonilagne viyonijātaṃ ca/
tadvadbalibhiḥ pāpaiḥ svarāśisadṛśāṃśasaṃyuktaiḥ
abalagraharāśigatā astaṃ yātāḥ parājitā bhinnāḥ/
krūrayutā dṛṣṭā va sadyo nighnanti te nityam
udbhijjarāyujānāṃ tathaiva sasvedajāṇḍajānāṃ ca/
prasavaṃ vyastasamastaṃ grahayogairlakṣaṇairvakṣye
durbalagṛhe grahendrā meṣo rāśiryadodayaṃ yāti/
bhānuścatuṣpadagṛhe catuṣpa(sambhavati tatra)padastatra bhavati sāmānye
sāmānyenābhihito viyonisaṃjño mayā samāsena/
adhunā kautukajananaṃ viśeṣataḥ saṃpravakṣyāmi
iha tu dvādaśabhāgo rāśau rāśau pracoditaḥ pūrvam/
janayanti te viyoniṃ yātā balibhiḥ śaśāṅkaravilagne
meṣe (śaśini)śaśī tadaṃśe chāgādiprasavamāhurācāryāḥ/
gomahiṣāṇaṃ goṃ'śe nararūpāṇāṃ tṛtīyeṃ'śe
tatra caturthe bhāge kūrmādīnāṃ bhavedudakajānām/
vyāghrādīnāṃ parataḥ parato jñeyaṃ narāṇāṃ ca
vaṇigaṃśe pararūpā vṛścikabhāge tathā bhujaṃgādyāḥ/
kharaturagādyā navame mṛga(mṛgāḥ samīnāstathā)śikhināṃ syāttathā daśame
jñeyāśca tatra vividhā(vṛkṣā gulmā) vṛkṣāstṛṇajātayaścitrāḥ/
ekādaśe ca puruṣā jalajā nānāvidhāścāntye
meṣe dvādaśabhāge jāyante jātayo vividharūpāḥ/
śeṣeṣvapi caivaṃ syādbhavaneṣu yathākramaṃ niyatam
yo yatra bhavedādyastasyākṛtimādiśetkṛte tatra/
brūyātkrameṇa matimāndvādaśabhāgātmake navame
jñeyādevaṃ puṃgrahanavāṃśakairlagnagairdvimūrtibhyaḥ/
ādyāṃśe yogairapi jāyante bahuvidhāḥ sattvāḥ
śvaprabhṛtīnāṃ prasave yāvanto dvādaśāṃśakā lagne/
tāvanti vadetprājñaḥ puṃstrīsaṃjñānyapatyāni
lagne jīvo'thavā sauraścandro vā'pi sthito bhavet/
kūrmādīnāṃ tathā saṃkhyā dvādaśāṃśeṣu yāvatī
śukro bhaumo budho vā'pi candro vāpi śanaiścaraḥ/
kurvanti balayuktāni bhāgeṣvaṃgāni pūrvavat
svāṃśātparasya bhāge yasminkāle grahāḥ samupayānti/
tatra vikārā jñeyā lokaviruddhā dhruvaṃ prājñaiḥ
vṛścikalagne bhavane tannavabhāge'thavā dvipadasaṃjñe/
bilavāsināṃ prasūtirghorāṇāṃ nirdiśettatra
godhānāṃ sarpāṇāṃ lomaśānāṃ ca śalyakānāṃ ca/
mūṣakabileśayānāṃ rāśimatāṃ cāpi kīṭānām
lūtānāṃ nakulānāṃ vṛścikaṣaḍbindajātakānāṃ ca/
aviṣāṇāṃ sarpāṇāṃ śvabhrāśmanivāsināṃ caiva
hayanaravidehalagne dvādaśabhāge navāṃśake vāpi/
paśyati narendrasacivastatrotpattirbhavedeṣām
vājikharāśvatarāṇāṃ gomahiṣāṇāṃ tathoṣṭrāṇām/
guruvarṇatulyarūpānpravadenmatimānbalenaiva
mṛgavadane lagnasthe tannavabhāge tathāpi sūryāṃśe/
āraṇyānāṃ sūtiṃ sattvānāṃ nirdiśetkramaśaḥ
nāgānāṃ khaḍgānāṃ vṛkaśarabhavarāhavānarāṇāṃ ca/
ṛkṣograsṛgālānāṃ vyāghrādīnāṃ bhavetsūtiḥ
mīne mīnāṃśe vā tajje sūkṣmāṃśake'pi vā lagne/
gurudṛṣṭe vijñeyo bahūdakotthaḥ sadā sattvaḥ
meṣe meṣāṃśe vā bhaumena nirīkṣite sadācāvī/
vṛṣabhe tu vadettadvadgomahiṣādyānsadā bhṛguṇā
svaṃ svaṃ pūrvavilagnaṃ svaiḥ svairdṛṣṭaṃ yadeha patibhistu/
svabhavanasadṛśānvidvānpravadedaviśaṅkitaṃ tatra
grāmyagṛheṣu navāṃśāḥ (pañcamadaśamāṣṭarāśi)pañcamanavamāṃśasaṃyuktāḥ/
āraṇyānāṃ sūtiṃ grāmeṣu suniścitāṃ kuryuḥ
sthalajalarāśivibhāgā nāgarabhavaneṣu lagnasaṃstheṣu/
sthalajalacarasattvānāṃ janayanti bhavaṃ hi viṭapānām
udayati vaṇigvilagne taddrekkāṇe sitena saṃdṛṣṭe/
śukasārikānyapuṣṭāścakorabhāsāśca jāyante
siṃhodaye tathādye sūkṣmāṃśe ravinirīkṣite sūtiḥ/
kukkuṭamayūratittiripārāvatavañjulādīnām(?)
sthirabhodaye tadaṃśe sauragrahasaṃyute ca dṛṣṭe ca/
prāsādagṛhādīnāmutpattiḥ(bhūtāptiḥ) pūrvavajjñeyā
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ viyonijanmādhyāyo nāma tripañcāśo'dhyāyaḥ
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ naṣṭajātakādhyāye navavargaguṇacintā nāma pañcāśo'dhyāyaḥ//
catuḥpañcāśo'dhyāyaḥ
(aṣṭakavargaphalādhyāyaḥ)
tiryagviśvordhvamandaṃ girigiriśapadaṃ nyasya cakraṃ tadūrdhvaṃ
meṣādyāḥ rāśayaḥ syurgrahagaṇasahitā śiṣṭamiṣṭasya sadma/
tasyādhaḥ so'pi mukhyaṃ grahagaṇamudayaṃ cāpyadhaḥ kṣmākrameṇa
nyasyādyaḥ svīyacakre svapadasahitabhāk khāṣṭake bindurekhā
pūrṇairbindubhiraṣṭabhiḥ padagatairhīno'pi bhūpo bhavet
ekaikonatayā kramāt phalavidhiḥ sarvepsitāptiryaśaḥ/
vittāptiśca sukhaiḥ saha priyasuhṛt prāptirvipacchūnyatā
vittānāmapi hānirādhikṛśatā śūnyakrame saṃkṣayaḥ
sūryasyāṣṭasu binduṣu kṣitipaterāptā vibhūtirdhanaṃ
saptasvadbhutakāntisaukhyavibhavaḥ ṣaṭsu pratāponnatiḥ/
pañcasvarthasamāgamaḥ sadasatoḥ sāmyaṃ catuṣke trike
tvadhvaśrāntiratho dvike gadabhayaṃ rūpe'tha śūnye mṛtiḥ
indorbhogavibhūtayo'tha vibhavāḥ vastārannagandhodgamāḥ
sanmaitrī dvijasaṃgamāddhṛtimatī duḥkhāḍhyasaukhyasthitiḥ/
dveṣo bandhujanaiḥ priyārdhaviraho'kasmād vipaddustarā
śokodvegajakaṣṭamatra niyataṃ proktaṃ phalānāmidam
ārasyārthamahīsapatnavijayāḥ saubhāgyakāntipradāḥ
rājñāṃ vallabhatā prasiddhaguṇatā sāmyaṃ vipatsaṃpadoḥ/
bhrātṛstrīviraho vipatparibhavo rājāgnipittajvaraiḥ
sphoṭairdūṣitagātratā jaṭhararuṅmūrcchākṣiruṅmṛtyavaḥ
jñasya kṣmāpatimānyatā draviṇato vijñānasaukhyāptayaḥ/
sarvodyogaphalodayo navasuhṛtprāptirnirudyogatā/
cittavyākulatā'rthahānivaśataḥ strīputramitrādibhi-
rvairād dhairyamatikṣayo'tha satataṃ sarvasvahānirmṛtiḥ
jīvasyācchayaśaḥ sukhārthanicayaḥ saubhāgyasaukhyāptayo
vāso vāhanahemalabdhirahitadhvaṃsakriyāsiddhayaḥ/
lābhacchedavihīnatā śravaṇadṛk-puṃstvaṃpraṇāśādayo
bhūbhṛtkopabhayaṃ gadairvikalatā bandhvarthaputrakṣayaḥ
śukrasyākhilabhogavastravanitāpuṣpānnapānāptayo
bhūṣāmauktikatuṣṭayaḥ priyavadhūlābhaḥ suhṛtsaṅgamaḥ/
madhyatvaṃ śubhapāpayorjanapadagrāmoccavidveṣitā
sthānabhraṃśarujaḥ kaphaśca viṣame sarvāpadāṃ saṅgamaḥ
saurergrāmapuraprajādyadhipatā dāsīkharoṣṭrāptayaḥ
pūjācoraniṣādasainyapatibhirdhānyārthasaukhyāgamaḥ/
anyopāśritasaukhyatā sutavadhūbhṛtyārthavidhvaṃsanaṃ
labdhodvegarujaḥ mahā'dhanatayā bhāryādisarvakṣayaḥ
itthaṃ horāśāstraṃ racitaṃ kalyāṇakovidenaiva/
pūrvācāryairnirmitamavalokya mudaṃ prayātu daivajñaḥ
paulisa-vasiṣṭha-romaśa-yavana-bādarāyaṇāstathā śaktiḥ/
atriśca bharadvājo viśvāmitro guḍāgnikeśau ca
garga-parāśara-jīvā etairanyaiśca vistaraṃ racitam/
kathayati śāstreṣūktaṃ jātakamiti citraguptaktam
iti kalyāṇavarmaviracitāyāṃ sārāvalyāṃ catuḥpañcāśo'dhyāyaḥ//
srotaḥ
rāṣṭriya saṃskṛta saṃsthāna, lakhanaū parisara
Original text: sārāvalī · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0