Samyaksaṃbuddhabhāṣitaṃ pratimālakṣaṇam · Chapter 1

Samyaksambuddhabhāṣitaṃ pratimālakṣaṇam
namo buddhāya /
evaṃ mayā śrutamekasmin samaye buddho bhagavān jetavane viharati sma / tuṣitavarabhavanāt māturdharmadeśanāgamanakālasamaye śāriputro bhagavantametadavocat / bhagavan bhagavatā gate parinirvṛte vā śrāddhaiḥ kulaputraiḥkuladuhitṛbhiśca kathaṃ pratipattavyam / bhagavānāha - śāriputra! mayi gate parinirvṛte vā nyagrodhaparimaṇḍalaṃ kāyaṃ kartavyam / yāvatkāyaṃ tāvadvyāmaṃ yāvadvyāmaṃ tāvatkāyaṃ pūjāsatkārārthaṃ pratimā kartavyā / sarvāṅgopāṅgāvayavasthaulyalāvaṇyalālityasalīlatvaṃ chatrākāraṃ śiraḥskandhāṃ(dhasu)saṃsthitoṣṇīṣatvādisusaṃsthānāt / tatrāyāmavistāroccheda(tsedha)sandhibandhanirgamaiḥ pramāṇaṃ bodhisattvānāṃ sugatānāñca pravakṣyāmi tacchṛṇu / tatra tāvat pramāṇaṃ bodhisattvānāṃ svenāṅgulīpramāṇenaśataṃ viṃśatyuttaram, buddhānāṃ pañcaviṃśatyuttaram /
caturaṅgulamuṣṇīṣaṃ keśasthānaṃ tathaiva ca /
sārddhatrayodasī(śī) mātrā mukhabhāgañca tattrayam

lalāṭaṃ nāsikāñcādhaścibukāntaṃ tṛtīyakam /
caturaṅgulaṃ lalāṭaṃ ca tulyaṃ nāsikayā bhavet

sādhikaṃ cibukāntaṃ tu cibukaṃ dvayaṅgulaṃ bhavet /
āyāmaṃ nirgamāccaiva caturaṅgulamiṣyate

caturaṅgulau kapolau tu karṇamūlādviniḥśri(sṛ)tau /
hanuḥ syāttryaṅgulocchedo(tsedho)vistāre dvayaṅgulaśca saḥ

sā 'dhikaḥ paripūrṇṇaḥ syānmahāsiṃhahanuryathā /
adharo dvayaṅgulāyāmo nirgamoccheda(tsedha)mātrikaḥ

madhye syācchobhanā rekhā sṛkkaṇī mātṛke smṛtau /
caturaṅgulamāyāmaṃ vaktraṃ kuryādvicakṣaṇaḥ

yathopapannasthānāścatvāriṃśaddaśanāḥ smṛtāḥ /
uttaroṣṭho 'ṅgulārddhaḥ syāttathaiboccheda(tsedha)nirgamaḥ

tribhāgāṅgulikā kāryā godhistasyaiva ca sthitā /
nāsā dvayaṅgulavistārā sārddhamaṅgulamunnatā

arddhāṅgule same vṛtte nāsāyāḥ śrotasī smṛtau(te) /
nāsāvaṃśaḥ samo madhye vistāreṇārddhamātrikaḥ

netrāntaro 'ṅgule jñeyo netre ca caturaṅgule /
vistārāddvayaṅgulau madhye tayostārā tribhāgikī

dṛṣṭiḥ syātpañcabhāgena dvayaṅgulaṃ tryaṅgulaṃ tayoḥ /
aṅgulasya caturthāṃśo visṛ(stṛ)to 'kṣiḥ samudgakaḥ

padmapatrākṛtiḥ kāryo netrakośo 'ṅgulitrayam /
karavīrasamaṃ sūtraṃ netrayoḥ nāsikāpuṭe

tārā same ca cibuke sṛkkaṇī pariyojayet /
antarastu bhruvaḥ kāryaṃ vistṛtaṃ sārddhamaṅgulam

madhye corṇātra vijñeyā śubhā pūrṇendusannibhā /
nāsikāvatsa(vaṃśa)sūtrorṇā tathā mūrdhva(rdha)jasaṃsthitam

śiromaṇīḥ sa vijñeyaḥ suprabho vimalastathā /
caturaṅgulamucchedāllalāṭopari mastakam

chatrākāraṃ śubhannīlaṃ dakṣiṇāvarttastūrdhvajam /
bhrurekhā syāccaturmātrā karṇāgraṃ cāpi tatsamam

niḥsṛtau dvayaṅgulau karṇau tayoḥ patrārddhamātrikaḥ /
ucchedo(tsedho)mātriko jñeyaḥ śliṣṭaśrotrārddhamātrikāḥ

aṅgulasya caturthāṃsaḥ(śaḥ) karṇāvarttastu vistaraiḥ /
sārddhamātre 'ṅgule dve syāt karṇastvantarabhāgataḥ

pārśvau syātāṃ yathāśobhaṃ keśāścāpi tathaiva ca /
arddhapañcamamātrañca karṇapatramapāṅgataḥ

karṇātkarṇāntavijñeyo mastako 'ṣṭādaśāṅgulaḥ /
caturdaśāṅgulaṃ pṛṣṭhaṃ tayorantaramiṣyate

catvāriṃśanmātrañca śiraḥ syātpariṇāhataḥ /
grīvocchedā(tsedhā)ccaturmātrā vistārādaṣṭamātṛkā

pariṇāhācca kartavyā caturviśatimātṛkā /
grīvāntānyaṅgulānyaṣṭau skandhāṃso(śo) dvādaśāṅgulaḥ

vināntarāṃśo vṛttaśca skandhaḥ syāllakṣaṇānvitaḥ /
catvāriṃśatamātrāṇi bāhau cāyāmamiṣyate

bāhurviśatimātrastu prabāhuḥ ṣoḍaśastathā /
dvādaśāṅgulahastāgraṃ maṇibandhātprakīrtitaḥ

kukuṇīmaṇibandhābhyāmaṅgulañcāṅgulaṃ smṛtam /
bāhau madhyaparikṣepa iṣṭo viṃśatimātṛkaḥ

prabāhuḥ ṣoḍaśaḥśca syāddviṣaṭko maṇibandhane /
āyāmaṃ saptakaṃ pāṇau talavistārapañcakam

śaṅkhañcakraṃ tale nyastaṃ padma cākuliśāṅkuśam /
sarvalakṣaṇarūpiṇyo le(re)khāḥ kāryyāḥ pṛthagvidhāḥ

pañcāṅgulāyatā madhyā parvārddhonā pradeśinī /
aṅgulārddhavihīnā tu kartavyā syādanāmikā

anāmikātaḥ parvonā kartavyā tu kanīyasī /
triparvāṅgulayaḥ sarvāḥ parvārddhena nakhāḥśubhāḥ

maṇibandhopariṣṭāttu so 'ṅguṣṭhaścaturaṅgulaḥ /
tāvāneva parikṣepaḥ parvārddhena nakhaśca saḥ

aṅguṣṭhāttu pradeśinyā antaraṃ tryaṅgulaṃ smṛtam /
kanīyasī maṇibandhādbhavetpañcāṅgulāyataḥ

agrahastaparikṣepo vijñeyo dvādaśāṅgulaḥ /
dairghyāttṛtīyabhāgaḥ syāt svāṅgulīnāṃ parigrahaḥ

grīvāhṛdayayormadhye sārddhadvādaśamātrikaḥ /
hṛnnābhyośca catuścaiva stanayorapi cāntaram

stanayorupariṣṭācca kakṣe kārye ṣaḍaṅgule /
tadūrdhvaṃ punarāskandhānnavamātrā prakīrtitā

uraso 'pi ca vistāraḥ pañcaviṃśatimātrikaḥ /
pariṇāhāduraḥ kāryo vistārāttriguṇaṃ śubham

stananābhyantare(raṃ) caiva ṣoḍaśāṅgulamiṣyate /
avedhaḥ sandhirandhrābhyāṃ nābhimaṇḍalamaṅgulam

nābhimadhyāt parikṣepaḥ ṣaṭcatvāriṃśadaṅgulaḥ /
aṣṭādaśāṅgulaṃ caiva vistāreṇa kaṭirbhavet

nābhimeḍhrontarañca syāt sārddhadvādaśamātrikaḥ /
tadarddhena tu meḍhraḥ syādapānapariṇāhataḥ

pañcamātrāyatau lambau vṛṣaṇau caturaṅgulau /
pañcamātrāṇi catvāri vistārāyāmatastayoḥ

ūrū samāhitau kāryau pañcaviṃśatimātrikau /
suvistāraṃ tayormadhyaṃ māpayeddvādaśāṅgulam

pariṇāhe 'pi kartavyaṃ śubhaṃ ṣaṭtriṃśadaṅgulam /
madhye................caturaṅgulaṃ tu jānutaḥ

sandhibandhaścaturmātrā tridvikaṃ jānugulphakam /
guḍhagulphaṃ sirāsthitvaṃ sukumārau stayau(?) śubhau

ṛjuvṛttāyate jaṃghā(ghe) pañcaviṃśatimātrike /
tayormadhye pariṇāha ekaviṃśatimātrikaḥ

caturdaśāṅgulā 'yatā gulphāntāścaturaṅgulam /
gulpho dvādaśakāyāmaḥ pādaḥ pādārddhavistaraḥ

pārśvau dvayaṅgulavistārau pārṣṇī ca caturaṅgule /
ṣaḍaṅgulaṃ tva(su)vistāraṃ triguṇaṃ pariṇāhataḥ

pañcāṅgulyo dviparvāṇi parvārddhena nakhāḥ smṛtāḥ /
pañcāṅgulaṃ parikṣepādaṅguṣṭhastryaṅgulāyataḥ

aṅguṣṭhakasamā caiva āyāmena pradeśinī /
ṣoḍaśāṣṭāṣṭabhāgena śeṣā hīnāḥ parasparam

aṅgulyo mātrikocchre(tse)dhādaṅguṣṭhaḥ sārddhamātrikaḥ /
tatra tāmranakhāḥ sārddhāṃ aṅgulāḥ komalāyatāḥ

kūrmapṛṣṭhasamau pūrṇau pādau bahiralaṃkṛtau /
samaśliṣṭānatācchidrau supratiṣṭhataḥ(ṣṭhita) lakṣaṇaiḥ

tayostalaṃ sucakrādicitrākāraṃ tu kārayet /
pādāvatra praśaṃsanti sarvajñā hatakilviṣāḥ

kukkuṭāṇḍaṃ tilākāraṃ caturasraṃ suvartulam /
sarvasāmānyaliṅgānāṃ mukhametaccaturvidham

mahānarasurastrīṇāṃ kukkuṭāṇḍaṃ tilākṛtiḥ /
lāvaṇyaṃ darśanīyaṃ tat kārayet mukhadvayam

pretabhūtapiśācānāṃ rakṣasāṃ vikṛtākṛtiḥ /
maṇḍalaṃ caturasraṃ ca kārayettu mukhadvayam

samā dṛṣṭiḥ prasannā ca buddhānāmavalokane /
nādho nordhvaṃ na dainyena saṃyuktaṃ sarvadarśinām